BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
-------------------------------------
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
Tên đề tài:
Nghiên cứu lợi thế xuất khẩu trái cây Việt Nam sang
thị trường EU
Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Thị Quỳnh Trâm
Thành viên tham gia: Vũ Thị Thu Hương
Phan Thu Trang
Hà Nội, 2020
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................................................... 1
1. Lý do nghiên cứu ............................................................................................................................... 1
2. Tổng quan nghiên cứu ...................................................................................................................... 2
3. Mục tiêu nghiên cứu .......................................................................................................................... 7
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ........................................................................................................ 8
5. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................................................. 8
6. Ý nghĩa nghiên cứu ........................................................................................................................... 9
7. Kết cấu báo cáo nghiên cứu ............................................................................................................ 10
CHƯƠNG 1 ......................................................................................................................................... 11
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LỢI THẾ XUẤT KHẨU SẢN PHẨM TRÁI CÂY ................................... 11
1.1. Một số khái niệm ..................................................................................................................... 11
1.1.1. Khái niệm lợi thế so sánh tuyệt đối của Adam Smith .......................................... 11
1.1.2. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo .............................................................................. 11
1.1.3. Bảng phân loại trái cây theo EU ......................................................................... 12
1.1.4. Đặc điểm của sản phẩm trái cây xuất khẩu ........................................................ 14
1.2. Đo lường lợi thế xuất khẩu trái cây ............................................................................................ 15
1.2.1. Các chỉ số từ phía cung ....................................................................................... 15
1.2.2. Các chỉ số về phía cầu ......................................................................................... 16
1.3. Khung phân tích lợi thế xuất khẩu ............................................................................................. 18
CHƯƠNG 2 ......................................................................................................................................... 21
THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU TRÁI CÂY VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG EU ................... 21
2.1. Tổng quan về tình hình sản xuất và xuất khẩu trái Cây Việt Nam ......................................... 21
2.1.1. Tình hình sản xuất ............................................................................................... 21
2.1.2. Tình hình xuất khẩu ............................................................................................. 23
2.2. Thực trạng xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU giai đoạn 2010-2019 .............. 25
2.2.1. Nhu cầu nhập khẩu trái cây của EU ................................................................... 25
2.2.2. Tình hình xuất khẩu trái cây Việt Nam sang EU ................................................. 28
2.3. Một số khó khăn thách thức đối với xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU ........ 29
2.3.1. Khó khăn thách thức từ phía cung ...................................................................... 29
2.3.2. Khó khăn thách thức từ phía cầu ........................................................................ 31
2.4 Một số thuận lợi đối với xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU ............................. 32
2.4.1. Thuận lợi từ phía cung ........................................................................................ 32
CHƯƠNG 3 ......................................................................................................................................... 36
PHÂN TÍCH LỢI THẾ XUẤT KHẨU TRÁI CÂY VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG EU ...... 36
3.1. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu........................................................................................... 36
3.2. Các chỉ số đo lường lợi thế xuất khẩu trái cây Việt Nam sang EU .......................................... 37
3.2.1. Chỉ số lợi thế so sánh bộc lộ (RCA- revealed comparative advantage) ............. 37
3.2.2. Chỉ số xuất khẩu ròng (NEI - Net Export Index) ................................................. 38
3.2.3. Chỉ số tương thích thương mại ............................................................................ 38
3.2.4. Phân tích tổng hợp .............................................................................................. 38
3.3. Phân tích tính ổn định của lợi thế xuất khẩu theo thời gian .................................................... 42
3.3.1. Tính ổn định của các chỉ số lợi thế xuất khẩu ..................................................... 42
3.3.2. Phân tích tổng hợp .............................................................................................. 43
CHƯƠNG 4 ......................................................................................................................................... 46
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP NÂNG CAO LỢI THẾ XUẤT KHẨU TRÁI
CÂY SANG THỊ TRƯỜNG EU ........................................................................................................ 46
4.1. Một số kết luận ............................................................................................................................. 46
4.2. Khuyến nghị và giải pháp phát huy tiềm năng xuất khẩu trái cây Việt Nam sang EU ......... 47
4.3. Một số hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng ........................................................ 51
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................................. 52
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1. 1 Phân loại trái cây EU .................................................................................... 13
Bảng 2. 1 Các mã trái cây xuất khẩu nhiều nhất Việt Nam năm 2019 ( Mã bốn số và
mã sáu số ....................................................................................................................... 24
Bảng 2. 2 Mười loại trái cây nhiệt đới nhập khẩu nhiều nhất vào EU năm 2019 ......... 26
Bảng 2. 3 Thuế suất MFN trung bình của EU năm 2015 và thuế suất theo EVFTA .... 35
Bảng 3. 1 Lợi thế so sánh của trái cây Việt Nam xuất sang EU năm 2019 .................. 39
Bảng 3. 2 Giá trị trung bình của các chỉ số lợi thế so sánh của trái cây Việt Nam xuất
sang EU theo giai đoạn .................................................................................................. 41
Bảng 3. 3 Phân loại trái cây theo lợi thế so sánh trong giai đoạn 2010-2019 ............... 42
Bảng 3. 4 Kết quả ước lượng hệ số β trong mô hình hồi quy đánh giá tính ổn định của
các chỉ số lợi thế so sánh giai đoạn 2010-2019 ............................................................. 44
DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1. 1 Khung phân tích lợi thế xuất khẩu trái cây ............................................................... 19
Hình 2. 1 Diện tích trồng trái cây Việt Nam giai đoạn 2005-2019 ......................................... 22
Hình 2. 2 Giá trị xuất khẩu trái cây Việt Nam giai đoạn 2010-2019 ...................................... 24
Hình 2. 3 Giá trị xuất khẩu trái cây vào ba thị trường nhập khẩu lớn nhất Việt Nam
(EU,USA, Trung Quốc) giai đoạn 2010-2019 ....................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2. 4 03 thị trường nhập khẩu trái cây Việt Nam nhiều nhất năm 2015, 2019 ............... 24
Hình 2. 5 Giá trị nhập khẩu trái cây của ba nước nhập khẩu trái cây lớn nhất thế giới giai
đoạn 2010-2019 ............................................................................................................................ 26
Hình 2. 6 Giá trị nhập khẩu trái cây tươi thuộc na nhóm HS0801, HS0810, HS081090 giai
đoạn 2010-2019 của EU .............................................................................................................. 27
Hình 2. 7 Giá trị nhập khẩu một số loại trái cây đông lạnh và sấy khô giai đoạn 2010-2019
của EU ........................................................................................................................................... 28
Hình 2. 8 Giá trị xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang thị trường EU giai đoạn 2010-2019 ........ 29