SỰ PHÂN BỐ VÀ KH NĂNG SINH CHT KHÁNG SINH
CỦA MỘT SỐ CHỦNG X KHUẨN HIẾM
THUỘC CHI MICROMONOSPORA PHÂN LP
TỪ ĐẤT BÙN THÀNH PHỐ ĐÀ NNG
THE DISTRIBUTION AND THE ABILITY OF PRODUCING ANTIBIOTIC
OF SOME RARE ACTYNOMYCETES STRAINS, BELONGING
TO MICROMONOSPORA GENUS EXTRACTED FROM THE MUDDY SOIL
IN DANANG CITY
ĐỖ THU HÀ - VÕ CHÂU TUẤN
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng
TÓM TT
Từ 40 mẫu đất bùn của thành phố Đà Nẵng, đã phân lập được 90 chủng xạ khuẩn hiếm thuộc
chi Micromonospora, trong đó có 37 chng hoạt tính kháng sinh, v.v... Tuyển chọn được 4
chủng ĐN1, ĐN4, ĐN6 và ĐN7 có hoạt tính kháng sinh mạnh, tạo vòng kháng khuẩn, kháng vi
nấm cao, có thể dùng để sản xuất dịch kháng sinh thô, phòng và chống nấm bệnh do vi nấm
gây ra một số cây trồng và vật nuôi.
ABSTRACT
From 40 samples of muddy soil in Danang city, 90 rare Actynomycetes strains of
Micromonospora genus have been extracted, of which 37 strains are antibiotic, etc...
Four strains ĐN, ĐN4, ĐN6 and ĐN7 are selected. They have the features of a strong
antibiotic: creation of antibacterial cycles and high antimocrofungus. They can be used to
produce raw antimyces liquid, to prevent and control diseases created by microfungus on
some plants and animals.
1. Âàût váún âãö
Trong nhæîng nàm gáön âáy, cuìng våïi sæû phaït triãøn
näng nghiãûp, viãûc sæí duûng caïc loaûi thuäúc hoaï hoüc baío
vãû thæûc váût phuûc vuû saín xuáút näng nghiãûp ngaìy caìng
gia tàng. Bãn caûnh caïc kãút quaí âaî âaût âæåüc thç màût
traïi cuía viãûc sæí duûng hoaï cháút baío vãû thæûc váût laì
khaï låïn. Âoï laì sæû aính hæåíng cuía chuïng âãún caïc hãû
sinh thaïi vaì taïc âäüng xáúu âãún sæïc khoeí con ngæåìi,
låïn hån næîa laì taïc âäüng âãún sæû phaït triãøn bãön væîng
trong näng nghiãûp. Mäüt säú kãút quaí nghiãn cæïu âaî chæïng
minh vai troì cuía xaû khuáøn trong viãûc täøng håüp caïc
cháút khaïng sinh khaïng khuáøn ráút täút vaì an toaìn vãö mäi
træåìng säúng. Thaình phäú Âaì Nàông coï hãû sinh thaïi âa
daûng, thuáûn låüi cho sæû phaït triãøn cuía caïc loaìi vi
sinh váût coï låüi. Baìi baïo naìy âãö cáûp âãún viãûc nghiãn
cæïu sæû phán bäú cuîng nhæ khaí nàng sinh khaïng sinh cuía
mäüt säú chuíng xaû khuáøn hiãúm, âæåüc phán láûp tæì âáút
buìn åí Thaình phäú Âaì Nàông.
2. Âäúi tæåüng vaì phæång phaïp nghiãn cæïu
2.1. Âäúi tæåüng
* Caïc chuíng xaû khuáøn âæåüc phán láûp tæì 40 máùu âáút
buìn cuía thaình phäú Âaì Nàông
* Caïc chuíng vi sinh váût kiãøm âënh
+ Caïc chuíng vi khuáøn kiãøm âënh
- Bacillus subtilis ATCC 6633
- Staphylococcus aureus ATCC 1228
- Escherichia coli ATCC 1283
- Klebsiella pneumoniae
- Sarcina lutea ATCC 9341
+ Caïc chuíng náúm kiãøm âënh
- Aspergillus niger
- Fusarium oxysporum
- Candida albicans
- Pirycularia oryzae
2.2. Phæång phaïp nghiãn cæïu
* Láúy máùu âáút vaì phán láûp xaû khuáøn theo phæång
phaïp cuía Nguyãùn Thaình Âaût
[1], [2].
* Tuyãøn choün caïc chuíng xaû khuáøn coï hoaût tênh sinh
cháút khaïng sinh bàòng phæång phaïp thoíi thaûch cuía Egorov
[3].
3. Kãút quaí vaì thaío luáûn
3.1. Sæû phán bäú cuía xaû khuáøn chi Micromonospora
trong âáút buìn cuía thaình phäú Âaì Nàông
* Tæì 40 máùu âáút buìn, chuïng täi âaî phán láûp vaì
thuáön khiãút âæåüc 90 chuíng xaû khuáøn thuäüc chi
Micromonospora trãn mäi træåìng Gause I. Táút caí caïc chuíng
xaû khuáøn thuäüc chi naìy âãöu ccaïc âàûc âiãøm chung nhæ
sau:
+ Êt hçnh thaình khuáøn ty khê sinh, chè coï khuáøn ty
cháút.
+ Maìu sàõc khuáøn laûc tæì vaìng nhaût âãún da cam vaì
chuyãøn thaình náu, náu âoí sau thåìi gian 7 - 14 ngaìy nuäi
cáúy do hçnh thaình baìo tæí.
+ Caïc baìo tæí âån moüc riãng reî phán bäú doüc theo
såüi cháút, khäng coï cuäúng sinh baìo tæí hoàûc cuäúng
sinh baìo tæí ngàõn.
+ Khuáøn laûc thæåìng nhoí, bãö màût nhàôn hoàûc xuì xç.
+ Táút caí caïc chuíng xaû khuáøn phán láûp âæåüc phán
bäú trong caïc loaûi âáút buìn: buìn ao, buìn ruäüng luïa,
buìn säng, buìn caït.
* Chuïng täi âaî tiãún haình khaío saït nhiãöu âåüt nhàòm
xaïc âënh sæû phán bäú cuía caïc chuíng xaû khuáøn chi
Micromonospora taûi caïc máùu âáút buìn thuäüc khu væûc thaình
phäú Âaì Nàông. Mäùi láön sæí duûng 30 - 40 âéa petri chæïa
caïc mäi træåìng Gause I hoàûc ISP - 4 våïi caïc âäü pha
loaîng dëch âáút khaïc nhau.
Kãút quaí nghiãn cæïu sæû phán bäú cuía caïc chuíng xaû
khuáøn hiãúm chi Micromonospora âæåüc trçnh baìy åí baíng 1.
Baíng 1: Säú læåüng xaû khuáøn hiãúm thuäüc chi Micromonospora
trong caïc máùu âáút buìn taûi thaình phäú Âaì Nàông
Nåi vaì thåìi
gian láúy máùu Loaûi máùu Thaím thæûc
váût pH X
Säú
læåüng.
103
CFU/g
Sån Traì
(26/12/2000)
(17/01/2000)
Buìn ao
Buìn ruäüng
luïa
Rong, beìo
Luïa, coí
6,
5
6,
5
60
71 60.103
71.103
Myî Khã
(24/01/2000) Buìn caït Rong 6,
0 30 30.103
Säng Haìn
(10/02/2000) Buìn säng Rong, coí 6,
0 65 65.103
Hoaì Khaïnh
(23/02/2000) Buìn ao Coí, beìo
Nháût Baín 6,
5 60 50.103
Hoaì Cæåìng
(28/02/2000) Buìn
ruäüng
luïa Luïa, coí 5,
0 30 30.103
Hoaì Cáöm
(28/02/2000)
Buìn ruäüng
luïa Luïa, coí 6,
5 60 60.103
Hoaì Thoü
(18/03/2000) Buìn ao Rong âuäi
chäön sen 6,
0 57 57.103
Hoaì Phaït
(28/03/2000)
Buìn ruäüng
luïa Luïa, coí 6,
5 70 70.103
Khuã Trung
(28/03/2000) Buìn caït Rong 5,
5 32 32.103
Cáöu Âoí
(05/04/2001 6,
5 70 70.103
Buìn säng,
Buìn ruäüng
luïa
Coí, rong,
Luïa, coí 6,
5 70 70.103
Chuï yï: CFU: Colony Forming Unit (Âån hçnh thaình
khuáøn laûc)
Kãút quaí baíng 1 cho tháúy:
Säú læåüng xaû khuáøn hiãúm chi Micromonospora âæåüc phán
láûp trong caïc máùu âáút buìn khaïc nhau thç khaïc nhau.
- Âáút buìn ruäüng luïa åí Hoaì Phaït, Cáöu Âoí, Sån Traì
laì nhæîng nåi âáút coï canh taïc, giaìu cháút dinh dæåîng, pH
gáön trung tênh (pH = 6,5), säú læåüng xaû khuáøn trong 1 gam
âáút buìn cao nháút so ïi caïc ùu âáút khaïc, trung bçnh
âaût (70 - 71).103 CFU/gam âáút. Tuy nhn åí Hoåìng cuîng
laì máùu âáút buìn ruäüng luïa, nhæng pH ráút tháúp (pH = 5,0 -
5,5) nãn ú åüng xaû khuáøn hiãúm trong 1 gam âáút bn êt
n nhiãöu, âaût 30.103CFU/ gam âáút.
- Âáút buìn ven säng Haìn, Cáöu Âoí laì nåi giaìu cháút
dinh dæåîng, nguäön næåïc læu thäng, pH tæång âäúi thêch håüp
(pH = 6,0 - 6,5), do âoï säú læåüng xaû khuáøn hiãúm trong 1
gam âáút buìn cuîng khaï cao: (65 - 70).103CFU/gam âáút.
- Âáút buìn ao Hoaì Khaïnh, Sån Traì vaì Hoaì Thoü coï
säú læåüng xaû khuáøn trong 1 gam âáút buìn êt hån, khoaíng
(57 - 60).103 CFU/gam âáút, do nguäön næåïc khäng læu thäng pH
tháúp (pH = 5,5 - 6,0).
- Âáút buìn caït åí Myî Khã, Khuã Trung ngheìo dinh
dæåîng, pH = 5,5-6,0. Säú læåüng xaû khuáøn trong 1 gam âáút
buìn tháúp nháút trung bçnh tæì (30 - 32).103 CFU/ gam âáút.
So saïnh caïc kãút quaí trãn våïi kãút quaí nghiãn cæïu
cuía Cao Vàn Thu vaì cäüng sæû [6] phán láûp tæì caïc máùu
âáút buìn Häö Táy, häö Truïc Baûch, häö Baíy Máùu, säng Ngæu
(Haì Näüi), säng Tråïi, säng Láöy (Quaíng Bçnh) trong 1 g âáút
buìn khoaíng (47 2,2).103CFU/gam âáút thç kãút quaí phán láûp
cuía chuïng täi taûi caïc âiãøm thu máùu âáút buìn ruäüng luïa
åí Hoaì Phaït, Sån Traì, Cáöu Âoí coï säú læåüng xaû khuáøn
hiãúm chi Micromonospora/gam âáút buìn cao hån mäüt êt. Nhæng
caïc máùu âáút buìn åí Myî Khã, Khuã Trung laûi coï säú læåüng
tháúp hån.
Qua trãn chuïng täi nháûn tháúy sæû phán bäú cuía caïc
chuíng xaû khuáøn hiãúm chi Micromonospora phuû thuäüc vaìo
nhiãöu nguyãn nhán, trong âoï tênh cháút cuía âáút coï aính
hæåíng quyãút âënh âãún sæû phán bäú cuía chuïng. Âáút maìu
måî coï canh taïc, giaìu dinh dæåîng, pH trung tênh, nguäön
næåïc læu thäng thç nåi âoï coï khu hãû xaû khuáøn cuía chi
Micromonospora phaït triãøn nhiãöu.
Nháûn xeït naìy cuîng phuì håüp våïi mäüt säú taïc giaí
khi nghiãn cæïu åí caïc vuìng khaïc taûi Viãût Nam nhæ Mai
Hæång, (Haì Näüi) [4]; Biãön Vàn Minh, (Huãú) [5]; Cao Vàn Thu
vaì cäüng sæû (Haì Näüi) [6].
3.2. Xaïc âënh tyí lãû caïc chuíng xaû khuáøn hiãúm chi
Micromonospora sinh cháút khaïng sinh
* Tæì 90 chuíng xaû khuáøn hiãúm chi Micromonospora phán
láûp âæåüc, chuïng täi tiãún haình nuäi cáúy trãn mäi træåìng
Gause II, åí nhiãût âäü 28 - 30oC, thåìi gian 7 - 14 ngaìy. Sau
âoï hoaût tênh khaïng sinh âæåüc xaïc âënh bàòng phæång phaïp
khäúi thaûch våïi 4 loaûi vi sinh váût kiãøm âënh. Kãút quaí
âæåüc trçnh baìy åí baíng 2.
Baíng 2: Tè lãû caïc chuíng xaû khuáøn hiãúm chi
Micromonospora
coï hoaût tênh khaïng sinh
Säú chuíng æïc chãú vi
khuáøn
Täøng säú
chuíng phán
láûp
Säú chuíng
coï hoaût
tênh khaïng
sinh Gram dæång Gram ám
Säú chuíng
æïc chãú vi
náúm
90 37 28 20 14
100% 41,11 31,11 22,22 15,55
Kãút quaí baíng 2 cho tháúy coï 37/90 chuíng coï hoaût
tênh khaïng sinh chiãúm lãû 41,11%, trong âoï 28/90 chuíng
khaïng âæåüc vi khuáøn Gram dæång chiãúm lãû cao nháút -
31,11%, säú chuíng khaïng vi khuáøn Gram ám laì 20/90 chuíng
chiãúm lãû tháúp hån - 22,22%, tháúp nháút laì säú chuíng
æïc chãú vi khuáøn 14/90 chuíng chiãúm lãû - 15,55%, khi so
saïnh caïc kãút quaí trãn våïi kãút quaí cuía Biãön Vàn Minh
(Huãú) [5], Cao Vàn Thu (Haì Näüi) [6] thç caïc lãû trãn
coï tháúp hån mäüt êt.
3.3. Tuyãøn choün caïc chuíng xaû khuáøn hiãúm chi
Micromonospora coï hoaût tênh khaïng sinh maûnh
* 37 chuíng xaû khuáøn hiãúm chi Micromonospora âæåüc
nuäi cáúy trãn mäi træåìng Gause II åí nhiãût âäü 28 - 30oC,
sau 7 - 14 ngaìy hoaût tênh khaïng sinh âæåüc thæí bàòng
phæång phaïp khuãúch taïn trãn mäi træåìng thaûch våïi 9 vi
sinh váût kiãøm âënh. Kãút quaí âæåüc trçnh baìy trong baíng
3.