Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu: Nghiên cứu kỹ thuật canh tác tổng hợp đối với cây sắn theo hướng hiệu quả và bền vững trên đất cát biển và đất đồi gò ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu phát triển nông nghiệp bền vững, cây sắn (Manihot esculenta Crantz) đóng vai trò thiết yếu như một cây lương thực, cây thức ăn gia súc và nguyên liệu công nghiệp quan trọng trên toàn cầu, đặc biệt tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc canh tác sắn theo lối quảng canh truyền thống đã và đang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng như xói mòn đất, thoái hóa đất và hoang mạc hóa, đặc biệt tại các vùng đất cát ven biển và đất đồi gò khô hạn. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật canh tác tổng hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất sắn đồng thời bảo vệ môi trường là cực kỳ cấp thiết, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế bền vững.

Các nhà nghiên cứu nông nghiệp, cán bộ khuyến nông, nhà quản lý chính sách nông nghiệp và nông dân canh tác sắn, đặc biệt tại các vùng đất cát ven biển và đất đồi gò ở Duyên hải Nam Trung Bộ.

Nghiên cứu này trình bày kết quả của đề tài khoa học công nghệ nhằm phát triển kỹ thuật canh tác tổng hợp đối với cây sắn theo hướng hiệu quả và bền vững tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, tập trung vào các loại đất cát biển và đất đồi gò. Đề tài xuất phát từ thực trạng canh tác sắn quảng canh gây xói mòn, thoái hóa đất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và môi trường. Nội dung nghiên cứu bao gồm việc điều tra hiện trạng sản xuất sắn tại các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Ninh Thuận thuộc vùng DHNTB để nắm bắt bối cảnh. Sau đó, đề tài tập trung tuyển chọn các giống sắn năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với điều kiện sinh thái đặc thù của vùng. Một phần quan trọng là nghiên cứu các biện pháp canh tác tối ưu như mật độ trồng, chế độ bón phân hợp lý, và các kỹ thuật xen canh (lạc xen sắn, đậu xanh xen sắn) nhằm cải thiện độ phì nhiêu của đất và tăng cường hiệu quả sử dụng đất. Các kết quả thí nghiệm đã chứng minh rằng các mô hình trồng xen (ví dụ: lạc xen sắn, đậu xanh xen sắn) mang lại lợi nhuận cao hơn đáng kể (tăng 92% trên một đơn vị diện tích, lãi ròng từ 51,22 – 64,03 triệu đồng/ha đối với lạc xen sắn) và giảm thiểu xói mòn đất (giảm 77-81%) so với canh tác thuần. Giá trị ứng dụng của đề tài là xây dựng và chuyển giao quy trình kỹ thuật canh tác tổng hợp cho cây sắn, bao gồm các mô hình sản xuất thử nghiệm đạt năng suất cao (25-35 tấn/ha) và bền vững với môi trường. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất, thu nhập cho nông dân mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường đất, hạn chế hoang mạc hóa và đảm bảo an ninh lương thực trong khu vực.