Bệnh bồ hóng trên cây cam
quýt và cách phòng trị
Câu hỏi: Trên lá cây cam qúyt ở chỗ chúng tôi thường bị đen như bồ
hóng bếp. Xin cho biết đó là hiện tượng gì. Nếu cứ để vậy liệu có ảnh hưởng
gì đến cây không?Nếu có ảnh hưởng xin được chỉ dẫn cách khắc phục?
Trả lời: Trên cây cam quýt (và cả ở một vài lọai cây ăn trái khác),
hiện tượng bồ hóng đen trên lá có thể do hai nguyên nhân chính gây ra,
nhưng dù là nguyên nhân nào đi nữa thì cũng đều không có lợi cho cây, do
vậy cần phải có biện pháp để khắc phục. Hai nguyên nhân này sẽ có hai cách
khắc phục khác nhau. Do trong thư bạn không mô tả rõ nên khó trả lới một
cách chính xác, vì thế chúng tôi xin nêu ra cả hai trường hợp, bạn kiểm tra
lại xem vườn cam quýt ở chỗ bạn rơi vào trường hởp nào từ đó bạn sẽ có
cách sử lý đúng.
-Trường hợp thứ nhất: Nếu ở mặt trên của lá, trên vỏû cành, vỏ trái
...bị phủ đều một lớp bồ hóng, mầu đen, không tạo thành từng đốm riêng
biệt. Khi lấy tay, lấy giẻ lau hoặc dùng nước để rửa thì lớp bồ hóng này sẽ
hết, trả lại cho chỗ vừa lau mầu xanh tự nhiên vốn có của nó (thực ra nó
xanh nhạt hơn một chút) thì đây là bệnh bồ hóng (ảnh III-63), bệnh này do
nấm Capnodium citri gây ra. Lòai nấm này sống họai sinh trên lớp mật do
các lòai rầy rệp...tiết ra (trong chất bài tiết của chúng). chúng không tấn công
vào mô của cây nên không ảnh hưởng trực tiếp cho cây. Tuy nhiên do chúng
phát triển dầy đặc phủ kín các bộ phận xanh của cây sẽ ảnh hưởng đến qúa
trình quang hợp, từ đo sẽ ảnh hưởng đến qúa trình sinh trưởng và phát triển
bình thừong của cây, khiến cho cây còi cọc, yếu sức, ra hoa kết trái ít, dẫn
đến làm giảm năng xuất của vườn cây, tức là chúng gián tiếp gây hại cho
cây.
Như vậy muốn hạn chế bệnh bạn chỉ cần phòng trừ các lọai rầy rệp
trên cây bằng một số lọai thuốc trừ sâu như Supracide, Suprathion, Bian, Bị-
58, Sumi-alpha, Applaud, Applaud-Mipc, DC-Tron Plus...Cũng có thể dùng
máy bơm nước có áp suất mạnh tia xịt vòi nước vào chỗ có rầy rệp và lớp bồ
hóng bu bám cũng sẽ có tác dụng tiêu diệt và rửa trôi bớt rầy, rệp và lớp bồ
hóng trên cây. Để hạn chế nấm bồ hóng bạn có thể sử dụng thêm thuốc
TP-Zep 18EC.
-Trường hợp thứ hai: Ở mặt dưới của lá có những đốm tơ mầu đen
hơi tròn, kích thước cỡ vài mm đến 1 cm, hoặc những đốm đen nhỏ cỡ 1 mm
trong các lõm khuyết tinh dầu của bề mặt vỏ trái, đốm càng già thì mầu đen
càng sậm hơn. Nếu bị nặng các đốm bệnh có thể hòa lẫn vào nhau thành
một đám. Khi cạo bỏ lớp bồ hóng đi sẽ thấy mô lá phía dưới của đốm bệnh
có mầu thâm đen. Bề mặt của vết bệnh hơi gồ lên, cao hơn so với mặt lá một
chút, nhìn dưới kính lúp thì đó chính là lớp bào tử nấm rất mịn, thì đây là
bệnh đốm bồ hóng (do vết bệnh có màu đen như bồ hóng bếp nên người ta
đã gọi nó là bệnh đốm bồ hóng). Bệnh do nấm Meliola commixta gây ra,
chúng chỉ xuất hiện ở mặt dưới của những lá cam qúyt đã già (nhất là những
lá nằm ở dưới thấp), hầu như không thấy ở lá bánh tẻ và tuyệt nhiên chẳng
bao giờ thấy chúng xuất hiện ở những lá non. Bệnh gây hại khá phổ biến
trên cây cam quýt, nhất là ở những vườn trồng dầy, thiếu ánh sáng, ấm độ
trong vườn cao. Nếu bị nặng bộ lá sẽ phát triển kém, khiến cây còi cọc.
Bệnh phát triển lai rai quanh năm, nhưng thường phát triển mạnh nhất vào
giai đoạn cuối vụ, khi sắp thu hoạch trái.
Để hạn chế tác hại của bệnh bạn không nên trồng qúa dầy, tạo cho
vườn cam quýt luôn thông thóang và cây có điều kiện được cung cấp dinh
dưỡng nhiều hơn. Lên liếp cao, thóat nước tốt trong mùa mưa. Thường
xuyên tỉa bỏ những cành tược, cành gìa không có khả năng cho trái, cành bị
sâu bệnh gây hại, dọn cỏ rác, để vườn luôn được thông thóang, đủ ánh sáng.
Chăm sóc vườn cam quýt chu đáo, bón phân, tưới nước đầy đủ
theo yêu cầu của cây để cây luôn sinh trướng và phát triển xanh tốt. Đây là
biện pháp hết sức quan trọng, thường mang lại hiệu qủa phòng ngừa bệnh rất
cao.
Nếu vườn thường hay bị bệnh gây hại có thể sử dụng một trong những
lọai thuốc như: COC 85WP; Vidoc 30WP hoặc BTN; Viben-C 50BTN;
Score 250EC...để phun xịt, nhớ xịt ướt đều cả mặt dưới của lá. Về cách sử
dụng bạn có thể tham khảo trên nhãn thuốc.