BINH LANG
(Quả Cau)
Tên thuốc: Semen Aracae.
Tên khoa học: Areca catechu L
Họ Dừa (Palmae)
Bộ phận dùng: hạt của quả cau. Cây cau
có hai giống: cau rừng (sơn Binh lang),
hạt nhỏ, nhọn, chắc và cau vườn (gia
Binh lang) hạt to, hình nón cụt.
Hạt cau rừng còn gọi tiêm Binh lang tốt
hơn hạt cau nhà.
Hạt khô chắc, không mọt, ngoài không
nhăn nheo, không vụn nát là tốt.
Tính vị: vị đắng, cay, chát, tính ôn.
Quy kinh: Vào kinh Vị và Đại trường.
Tác dụng: hạ khí, hành thuỷ, tiêu hoá,
sát trùng (phá tích).
Chủ trị: trị giun sán (30 - 80g) (phối
hợp với hạt Bí ngô), kích thích tiêu hoá
(0,5 - 4g). Trị sốt rét (phối hợp với
Thường sơn đều 12g).
Cách bào chế:
Theo Trung Y: Ngâm nước ủ mềm, cạo
bỏ dưới đáy, thái nhỏ. Chớ chạm tới lửa
sợ kém sức, nếu dùng chín thì thà không
dùng (Lôi Công Bào Chích Luận).
Theo kinh nghiệm Việt Nam:
- Ngâm nước 2 - 3 ngày, ngày thay nước
một lần trong chậu sành hay men, vì có
chất chát, kỵ sắt, thái mỏng, phơi khô,
không được sao.
- Thuốc trị sán: do xét nghiệm thấy nước
sắc hạt Cau có tác dụng làm tê liệt sán
nhưng chỉ mạnh đối với đầu con sán (trái
lại hạt Bí rợ có tác dụng chủ yếu làm tê
khúc đuôi) cho nên có bài thuốc sau đây:
Sáng lúc bụng đói ăn 40 - 100g hạt bí rợ
(bỏ vỏ). Hai giờ sau uống nước sắc hạt
Cau (trẻ em trên 10 tuổi 30g, phụ nữ 50
- 60g, người lớn 80g, cho liều hạt cau
trên đây đun với 300 ml nước. Đun cho
cạn còn 250 ml.
Nhỏ dung dịch
gelatin 2,5% vào cho đến khi kết tủa (để
loại chất chát). Gạn lọc, đun cạn cho còn
150 - 200ml). Nửa giờ sau khi uống hạt
cau, uống một liều thuốc tẩy (Magie
sunfat 30g). Nằm nghỉ, đợi thật buồn đi
ngoài, ỉa vào một chậu nước ấm, nhúng
cả mông vào.
Bảo quản: dễ bị mọt nên phải đậy kín,
năng xem luôn. Nếu bị mọt có thể sấy
hơi diêm sinh.
Kiêng ky: người khí hư hạ hãm không
tích trệ thì không nên dùng. Kỵ lửa.