intTypePromotion=1

Các phương pháp trích dẫn và hệ thống chỉ dẫn tham khảo

Chia sẻ: Hồ Khải Kỳ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
35
lượt xem
0
download

Các phương pháp trích dẫn và hệ thống chỉ dẫn tham khảo

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày khái lược các khái niệm về "trích dẫn", "liên kết" cùng trích dẫn, liên kết thư mục; chỉ số tác động của tạp chí, chỉ dẫn khoa học. Nêu sự cần thiết về việc phản ánh đầy đủ trung thực việc trích dẫn trong các công trình nghiên cứu và giới thiệu 2 hệ thống chỉ dẫn tham khảo,...Mời các bạn cùng tham khảo bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Các phương pháp trích dẫn và hệ thống chỉ dẫn tham khảo

Các phương pháp trích dẫn và hệ thống chỉ dẫn<br /> tham khảo(*)<br /> NguyÔn Huy Ch−¬ng(**),<br /> TrÇn M¹nh TuÊn(***)<br /> Tãm t¾t: Bµi viÕt tr×nh bµy kh¸i l−îc c¸c kh¸i niÖm vÒ “trÝch dÉn”, “liªn kÕt” cïng<br /> trÝch dÉn, liªn kÕt th− môc; chØ sè t¸c ®éng (Impact Factor - IF) cña t¹p chÝ, chØ dÉn<br /> trÝch dÉn khoa häc (Science Citation Index). Nªu sù cÇn thiÕt vÒ viÖc ph¶n ¸nh ®Çy<br /> ®ñ, trung thùc viÖc trÝch dÉn trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ giíi thiÖu 2 hÖ<br /> thèng chØ dÉn tham kh¶o: HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o Oxford (Oxford Referencing<br /> System) vµ H−íng dÉn cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ViÖt Nam ®èi víi viÖc tr×nh bµy<br /> trÝch dÉn trong c¸c luËn ¸n khoa häc.<br /> Tõ khãa: TrÝch dÉn, Liªn kÕt cïng trÝch dÉn, Liªn kÕt th− môc, ChØ sè t¸c ®éng<br /> (IF), HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o Oxford, H−íng dÉn tr×nh bµy trÝch dÉn, Tr×nh<br /> bµy luËn ¸n<br /> I. C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn<br /> <br /> ViÖc trÝch dÉn, tham kh¶o ®Õn c¸c<br /> c«ng tr×nh nghiªn cøu, hay ý t−ëng<br /> khoa häc cña nh÷ng nhµ khoa häc kh¸c,<br /> c¸c(*)c«ng tr×nh khoa häc kh¸c lµ rÊt phæ<br /> biÕn trong nghiªn cøu khoa häc.(**) LuËt<br /> ph¸p c¸c n−íc, th«ng lÖ trong quan hÖ<br /> quèc tÕ vµ ®¹o lý khoa häc ®ßi hái trong<br /> mäi c«ng tr×nh nghiªn cøu cÇn ph¶i thÓ<br /> hiÖn ®−îc mét c¸ch t−êng minh, (***)®Çy ®ñ<br /> vµ chi tiÕt ë møc cao nhÊt viÖc trÝch<br /> Bµi viÕt ®−îc thùc hiÖn khi tiÕn hµnh ®Ò tµi<br /> nghiªn cøu ®−îc tµi trî bëi §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> (**)<br /> TS., Chñ nhiÖm Bé m«n Th− viÖn-Th− môc,<br /> Khoa Th«ng tin-Th− viÖn, Tr−êng §¹i häc Khoa<br /> häc x· héi vµ nh©n v¨n, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi;<br /> Email: chuongnh@vnu.edu.vn.<br /> (***)<br /> ThS., Nguyªn c¸n bé Phßng Qu¶n lý khoa<br /> häc vµ Hîp t¸c quèc tÕ, ViÖn Th«ng tin KHXH;<br /> Email: tmtuanissi@gmail.com.<br /> <br /> (*)<br /> <br /> dÉn, tham kh¶o ®ã. Còng v× thÕ, chØ dÉn<br /> trÝch dÉn khoa häc xuÊt hiÖn. Môc ®Ých<br /> chñ yÕu cña chØ dÉn trÝch dÉn khoa häc<br /> víi tÝnh c¸ch mét s¶n phÈm th«ng tin lµ<br /> x¸c nhËn c«ng søc vµ sù ®ãng gãp cña<br /> mçi nhµ khoa häc, mçi c«ng tr×nh khoa<br /> häc trong mèi quan hÖ víi c¸c kÕt qu¶<br /> nghiªn cøu ®· cã - nh÷ng kÕt qu¶ ë<br /> nh÷ng møc ®é vµ gãc ®é kh¸c nhau ®·<br /> gãp phÇn t¹o nªn c«ng tr×nh khoa häc<br /> ®ang ®−îc kh¶o s¸t(*).<br /> (*)<br /> <br /> ë ®©y cÇn ph©n biÖt hai kh¸i niÖm: tµi liÖu<br /> trÝch dÉn (citing document) lµ tµi liÖu ®ang ®−îc<br /> kh¶o s¸t, trong ®ã cã sö dông th«ng tin, ý t−ëng<br /> cña tµi liÖu/t¸c gi¶ kh¸c; vµ tµi liÖu ®−îc trÝch<br /> dÉn (cited document) lµ tµi liÖu ®−îc t¸c gi¶ cña<br /> tµi liÖu kh¸c trÝch dÉn tíi. NÕu kh«ng cã chØ dÉn<br /> thªm, c¸c th«ng tin ë ®©y ®−îc tæng hîp tõ c¸c tµi<br /> liÖu: University of Queensland Library (2008),<br /> References/Bibliography Vancouver Style, 25 p.,<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 11.2015<br /> <br /> 24<br /> Khi nghiªn cøu vÒ c¸c ph−¬ng ph¸p<br /> trÝch dÉn, tr−íc hÕt cÇn quan t©m tíi<br /> viÖc ph©n tÝch trÝch dÉn. Khi mét t¸c gi¶<br /> trÝch dÉn mét t¸c gi¶ kh¸c, tøc lµ mèi<br /> quan hÖ ®· ®−îc thiÕt lËp. Ph©n tÝch<br /> trÝch dÉn sö dông c¸c trÝch dÉn trong<br /> c¸c c«ng tr×nh khoa häc ®Ó thiÕt lËp c¸c<br /> mèi liªn kÕt. Cã rÊt nhiÒu mèi liªn kÕt<br /> kh¸c nhau cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh nh−:<br /> mèi liªn kÕt gi÷a c¸c t¸c gi¶, mèi liªn<br /> kÕt gi÷a c¸c c«ng tr×nh khoa häc, gi÷a<br /> c¸c t¹p chÝ, gi÷a c¸c lÜnh vùc khoa häc,...<br /> C¶ hai lo¹i liªn kÕt trÝch dÉn bao gåm<br /> trÝch dÉn tíi (tµi liÖu trÝch dÉn ®Õn tµi<br /> liÖu kh¸c) hoÆc ®−îc trÝch dÉn (tµi liÖu<br /> ®−îc tµi liÖu kh¸c trÝch dÉn) ®Òu ®−îc<br /> nghiªn cøu, kh¶o s¸t. Ph©n tÝch trÝch<br /> dÉn ®−îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh vai trß, vÞ<br /> trÝ cña mét t¸c gi¶/t¸c phÈm/c«ng tr×nh<br /> khoa häc trong mét lÜnh vùc cô thÓ.<br /> §iÒu nµy ®−îc thÓ hiÖn th«ng qua sè lÇn<br /> mµ c¸c t¸c gi¶ kh¸c trong lÜnh vùc ®ã ®·<br /> trÝch dÉn ®Õn c¸c c«ng tr×nh cña t¸c gi¶<br /> nµy. Ph©n tÝch trÝch dÉn ®Ò cËp tíi<br /> nhiÒu khÝa c¹nh vµ néi dung kh¸c nhau.<br /> XÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a mçi mét phÇn<br /> tö víi c¸c phÇn tö kh¸c trong tËp hîp<br /> x¸c ®Þnh c¸c tµi liÖu, ®ã lµ ph©n tÝch ë<br /> c¸c khÝa c¹nh:<br /> Liªn kÕt ®ång trÝch dÉn (Co-citation<br /> Coupling). §©y lµ kiÓu liªn kÕt ®−îc x¸c<br /> ®Þnh th«ng qua viÖc c¸c tµi liÖu kh¸c<br /> nhau cïng ®−îc tµi liÖu/c¸c tµi liÖu kh¸c<br /> trÝch dÉn tíi - qua ®ã gi÷a c¸c tµi liÖu<br /> nµy ®· tån t¹i sù t−¬ng tù vÒ chñ ®Ò néi<br /> dung. NÕu tµi liÖu A vµ tµi liÖu B cïng<br /> ®−îc mét tµi liÖu C trÝch dÉn tíi th× cã<br /> thÓ nãi r»ng, c¸c tµi liÖu A vµ B cïng<br /> liªn quan ®Õn mét chñ ®Ò nµo ®ã, cho dï<br /> https://www.library.uq.edu.au/training/citation/v<br /> ancouv.pdf; TrÇn M¹nh TuÊn (2015), “Tr¾c l−îng<br /> th− môc: C¸c chØ sè phæ biÕn, viÖc øng dông vµ<br /> vÊn ®Ò ®µo t¹o ngµnh th«ng tin-th− viÖn”, Th«ng<br /> tin vµ T− liÖu, Sè 1, tr.13-22.<br /> <br /> chóng cã thÓ kh«ng trùc tiÕp trÝch dÉn<br /> víi nhau. NÕu c¸c tµi liÖu A vµ B kÓ<br /> trªn cµng ®−îc nhiÒu tµi liÖu kh¸c trÝch<br /> dÉn ®Õn th× mèi quan hÖ gi÷a chóng l¹i<br /> cµng chÆt chÏ h¬n. NÕu sè l−îng c¸c tµi<br /> liÖu cïng trÝch dÉn ®Õn chóng cµng lín<br /> th× mèi quan hÖ gi÷a néi dung cña<br /> chóng l¹i cµng chÆt chÏ.<br /> Liªn kÕt th− môc (Bibliographic<br /> Coupling). §©y lµ kiÓu liªn kÕt ®−îc x¸c<br /> ®Þnh th«ng qua viÖc c¸c tµi liÖu kh¸c<br /> nhau cïng trÝch dÉn ®Õn tµi liÖu/c¸c tµi<br /> liÖu kh¸c - qua ®ã gi÷a c¸c tµi liÖu nµy<br /> còng tån t¹i sù t−¬ng tù vÒ chñ ®Ò néi<br /> dung. VÝ dô cã 2 tµi liÖu A vµ B cïng<br /> trÝch dÉn ®Õn tµi liÖu C, khi ®ã cã thÓ<br /> nãi chóng ®−îc liªn kÕt víi nhau (hiÓu<br /> theo ý lµ gi÷a chóng cã ®iÓm chung nhÊt<br /> ®Þnh vÒ chñ ®Ò néi dung), thËm chÝ ngay<br /> c¶ khi chóng kh«ng trùc tiÕp trÝch dÉn<br /> ®Õn nhau. NÕu sè l−îng tµi liÖu mµ<br /> chóng cïng trÝch dÉn ®Õn cµng nhiÒu th×<br /> sù chung nhau vÒ néi dung gi÷a chóng mèi quan hÖ cña chóng cµng chÆt chÏ.<br /> Ngoµi ra, ph©n tÝch trÝch dÉn cßn<br /> quan t©m tíi c¸c gi¸ trÞ ®Þnh l−îng: sè<br /> l−ît trÝch dÉn ®Õn/®−îc trÝch dÉn ®Õn<br /> mét/mét sè tµi liÖu trong mét kho¶ng<br /> thêi gian x¸c ®Þnh; vµ c¸c gi¸ trÞ ®Þnh<br /> l−îng cã sù tham gia cña c¸c tham biÕn<br /> mang tÝnh ®Þnh tÝnh(*). Tiªu biÓu theo<br /> h−íng tiÕp cËn nµy lµ c¸c tham sè do E.<br /> Gardfield x©y dùng vµ sau ®ã ®−îc<br /> nhiÒu tæ chøc kh¸c sö dông - IF (**) vµ<br /> c¸c chØ sè ®−îc x©y dùng trªn c¬ së IF.<br /> ë ®©y ng−êi ta chó träng ®Õn gi¸ trÞ vÒ chÊt<br /> l−îng cña c¸c tµi liÖu ®−îc trÝch dÉn hay trÝch<br /> dÉn th«ng qua xuÊt xø cña chóng. VÝ dô: Mét tµi<br /> liÖu ®−îc c¸c bµi b¸o trªn c¸c t¹p chÝ khoa häc cã<br /> uy tÝn trÝch dÉn ®Õn sÏ cã gi¸ trÞ cao h¬n so víi<br /> viÖc nã ®−îc c¸c bµi b¸o trªn c¸c t¹p chÝ th«ng<br /> th−êng trÝch dÉn ®Õn… vµ ng−îc l¹i.<br /> (**)<br /> Sè lÇn trÝch dÉn trung b×nh cña mét bµi b¸o<br /> khoa häc ®· ®−îc c«ng bè trong thêi gian nhÊt<br /> ®Þnh tr−íc ®ã.<br /> <br /> (*)<br /> <br /> C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn…<br /> <br /> C¸c phÐp ®o ®¸ng chó ý tõ c¸c ph©n<br /> tÝch trÝch dÉn lµ c¸c tÝnh to¸n trÝch dÉn<br /> mµ ®èi t−îng lµ: mét bµi b¸o (nã ®· ®−îc<br /> trÝch dÉn bao nhiªu lÇn); mét t¸c gi¶<br /> (tæng sè c¸c trÝch dÉn hay sè trung b×nh<br /> trÝch dÉn trªn 1 bµi b¸o); mét t¹p chÝ (sè<br /> trÝch dÉn trung b×nh ®èi víi c¸c bµi b¸o<br /> trªn t¹p chÝ). LÏ tù nhiªn, mét tµi liÖu<br /> cµng ®−îc nhiÒu tµi liÖu kh¸c, nhiÒu t¸c<br /> gi¶ kh¸c trÝch dÉn (sè l−ît trÝch dÉn cao)<br /> th× tµi liÖu ®ã cµng cã tÇm ¶nh h−ëng<br /> cao tíi c¸c tµi liÖu khoa häc kh¸c, vµ nãi<br /> chung lµ tíi sù ph¸t triÓn khoa häc.<br /> Ngµy nay, t¹i hÇu hÕt c¸c hÖ thèng<br /> cung cÊp th«ng tin khoa häc, ng−êi ta<br /> th−êng xuyªn c«ng bè th«ng tin vÒ bµi<br /> b¸o/c¸c bµi b¸o ®−îc truy cËp, trÝch dÉn<br /> nhiÒu nhÊt.<br /> IF cña mét t¹p chÝ ph¶n ¸nh tÇn<br /> suÊt mµ mét “bµi b¸o trung b×nh” trªn<br /> t¹p chÝ ®· ®−îc trÝch dÉn trong mét<br /> kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh (trong mét<br /> n¨m vµ trong mét sè kho¶ng thêi gian<br /> cô thÓ kh¸c, vÝ dô 2 n¨m, 5 n¨m…).<br /> L−ît trÝch dÉn ®Õn c¸c bµi b¸o trong<br /> mét t¹p chÝ lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh IF cña<br /> t¹p chÝ ®ã. Ngoµi IF, cßn cã c¸c chØ sè<br /> kh¸c ®−îc sö dông ®Ó ®¸nh gi¸, xÕp<br /> h¹ng t¹p chÝ khoa häc nh−: ChØ sè t¸c<br /> ®éng lo¹i bá sè l−ît tù trÝch dÉn (IF*);<br /> ChØ sè t¸c ®éng tøc thêi cña t¹p chÝ<br /> (Journal Immediacy Index - JImI); ChØ<br /> sè Journal Cited Half Life (x¸c ®Þnh lµ<br /> sè n¨m trë vÒ tÝnh tõ n¨m hiÖn t¹i, mµ<br /> tæng sè cã kho¶ng 50% trÝch dÉn mµ t¹p<br /> chÝ ®−îc trÝch dÉn nhËn ®−îc); ChØ sè<br /> Journal Citing Half Life (®−îc x¸c ®Þnh<br /> lµ sè n¨m (tÝnh ®Õn 1 phÇn 10) kÓ tõ<br /> n¨m hiÖn t¹i ®Õn thêi ®iÓm mµ −íc ®¹t<br /> ®−îc kho¶ng 50% sè c¸c trÝch dÉn ®−îc<br /> mét t¹p chÝ c«ng bè trong c¸c tham<br /> kh¶o cña c¸c bµi b¸o trong ®ã); ChØ sè<br /> ¶nh h−ëng cña t¹p chÝ (Journal<br /> Influence Index - JII); ChØ sè ¶nh h−ëng<br /> <br /> 25<br /> cña bµi b¸o (Paper Influence Index PII)(*).<br /> C«ng thøc ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ IF cña<br /> mçi t¹p chÝ khoa häc ®−îc x¸c ®Þnh bëi<br /> tû lÖ gi÷a sè l−ît c¸c c«ng tr×nh nghiªn<br /> cøu trÝch dÉn tíi c¸c c«ng tr×nh ®· ®−îc<br /> c«ng bè trªn t¹p chÝ khoa häc ®ã (trong<br /> mét kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh) víi tæng<br /> sè c¸c c«ng tr×nh khoa häc ®· ®−îc c«ng<br /> bè trªn chÝnh t¹p chÝ khoa häc ®ã (cïng<br /> trong kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh nh−<br /> trªn). Trong sè c¸c tµi liÖu ®· trÝch dÉn<br /> tíi t¹p chÝ cô thÓ, cã c¶ c¸c bµi b¸o ®−îc<br /> xuÊt b¶n trªn chÝnh t¹p chÝ ®ã, tháa<br /> m·n c¸c ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian nh− ®·<br /> nªu. Ng−êi ta gäi tr−êng hîp nµy lµ sè<br /> l−ît tù trÝch dÉn cña t¹p chÝ. §Ó phÊn<br /> ®Êu cho chØ sè IF cña t¹p chÝ cµng cao<br /> cµng tèt (tøc lµ cµng cã uy tÝn, cµng<br /> ®−îc nhiÒu ng−êi tham kh¶o, sö<br /> dông…), c¸c t¹p chÝ lu«n t×m nhiÒu c¸ch<br /> ®Ó chØ sè IF cña m×nh kh«ng ngõng ®−îc<br /> c¶i thiÖn. Tõ ®ã dÉn tíi, cã thÓ x¶y ra<br /> tr−êng hîp, mét t¹p chÝ nµo ®ã cã sè<br /> l−ît tù trÝch dÉn cao mét c¸ch bÊt<br /> th−êng. Khi ®ã, c¸c biªn tËp viªn cña<br /> Thomson Reuters xem ®ã chÝnh lµ viÖc<br /> t¹p chÝ ®· sö dông c¸c thñ thuËt kh«ng<br /> minh b¹ch ®Ó ®Èy chØ sè IF cao h¬n møc<br /> thùc tÕ cña nã. Vµ Thomson Reuters nç<br /> lùc ®Ó h¹n chÕ tr−êng hîp nµy x¶y ra<br /> b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau, trong ®ã cã<br /> c¶ viÖc xem xÐt kü l−ìng vµ thÈm ®Þnh<br /> chi tiÕt c¸c sè liÖu thèng kª cña t¹p chÝ.<br /> Th«ng th−êng, c¸c biªn tËp viªn cña<br /> Thomson Reuters cho biÕt sè l−ît tù<br /> trÝch dÉn cña mét t¹p chÝ kh«ng nªn<br /> v−ît qu¸ 20% tæng sè l−ît trÝch dÉn.<br /> <br /> ChØ sè Cited Half-Life vµ ChØ sè Citing HalfLife ®−îc Thomson Reuters sö dông trong<br /> Journal Citation Report; C¸c chØ sè JII vµ PII<br /> ®−îc CJR Journal-Ranking.com sö dông ®Ó xÕp<br /> h¹ng t¹p chÝ.<br /> <br /> (*)<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 11.2015<br /> <br /> 26<br /> Nh− ®· biÕt, ChØ dÉn trÝch dÉn khoa<br /> häc (Scientific Citation Index - SCI) lµ<br /> mét lo¹i s¶n phÈm th«ng tin d¹ng th−<br /> môc ®Æc biÖt. §©y lµ hÖ thèng tra cøu<br /> chØ dÉn ®¸p øng nhu cÇu th«ng tin th−<br /> môc vÒ tµi liÖu. Kh¸c víi c¸c lo¹i th−<br /> môc kh¸c, SCI bao gåm mét hÖ thèng<br /> c¸c lo¹i chØ dÉn kh¸c nhau ®Ó t¹o nªn<br /> mét hÖ thèng b¶ng tra cøu chØ dÉn<br /> thèng nhÊt. ë møc tèi gi¶n, SCI gåm 3<br /> lo¹i chØ dÉn: ChØ dÉn trÝch dÉn (Citation<br /> Index), ChØ dÉn nguån (Source Index)<br /> vµ B¶ng tra chñ ®Ò ho¸n vÞ (Permuterm<br /> Subject Index).<br /> §èi t−îng ®−îc miªu t¶ trong ChØ<br /> dÉn nguån lµ c¸c tµi liÖu trÝch dÉn, vµ<br /> biÓu ghi øng víi mçi tµi liÖu nµy cã liÖt<br /> kª c¸c tµi liÖu ®· ®−îc trÝch dÉn ®Õn.<br /> §èi t−îng miªu t¶ trong B¶ng tra<br /> chñ ®Ò ho¸n vÞ lµ danh môc c¸c chñ ®Ò<br /> mµ toµn bé c¸c tµi liÖu ph¶n ¸nh, vµ t¹i<br /> mçi chñ ®Ò cã liÖt kª c¸c tµi liÖu trÝch<br /> dÉn (nhÊn m¹nh l¹i: chóng thuéc lo¹i<br /> tµi liÖu trÝch dÉn ®· nªu trªn).<br /> TÝnh chÊt c¬ b¶n vµ sù quý gi¸ cña<br /> SCI chÝnh lµ ë chç, viÖc hÖ thèng hãa<br /> c¸c tµi liÖu theo dÊu hiÖu néi dung ®−îc<br /> ph¶n ¸nh vµ xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm<br /> cña nhµ khoa häc víi t− c¸ch lµ ng−êi<br /> dïng tin - ng−êi t¹o ra c¸c th«ng tin<br /> khoa häc. §ã lµ ®iÒu kh¸c biÖt c¨n b¶n<br /> víi c¸c s¶n phÈm th«ng tin kh¸c, khi<br /> mµ sù ph©n nhãm tµi liÖu xuÊt ph¸t tõ<br /> quan ®iÓm vµ sù hiÓu biÕt cña c¸n bé<br /> th«ng tin th− viÖn chuyªn nghiÖp. NÕu<br /> nh− hiÖn nay, mét trong nh÷ng nguyªn<br /> t¾c c¬ b¶n trong qu¸ tr×nh t¹o lËp s¶n<br /> phÈm vµ dÞch vô cña c¸c c¬ quan th«ng<br /> tin th− viÖn lµ ®Þnh h−íng ng−êi dïng,<br /> th× râ rµng c¸ch SCI t¹o nªn lµ rÊt ®¸ng<br /> ®−îc quan t©m. SCI cã chøc n¨ng kiÓm<br /> so¸t tµi liÖu lµ bµi trÝch trªn mét danh<br /> s¸ch t¹p chÝ nguån vµ c¸c tµi liÖu ®·<br /> ®−îc c¸c tµi liÖu nµy trÝch dÉn/tham<br /> <br /> kh¶o. §©y lµ mét lo¹i s¶n phÈm kh¸ ®Æc<br /> biÖt, ®−îc biªn so¹n vµ xuÊt b¶n t¹i mét<br /> sè n−íc cã tr×nh ®é khoa häc ph¸t triÓn<br /> vµ nguån tµi liÖu phong phó nh− Mü,<br /> Anh, §øc, Ph¸p, Nga, Trung Quèc, Ên<br /> §é,... HiÖn t¹i, khi truy cËp ®Õn ®a phÇn<br /> c¸c nguån th«ng tin toµn v¨n vµ trùc<br /> tuyÕn cña c¸c c¬ quan xuÊt b¶n vµ kinh<br /> doanh tµi liÖu khoa häc trªn thÕ giíi,<br /> ng−êi dïng cã thÓ dÔ dµng khai th¸c, sö<br /> dông c¸c hÖ thèng chØ dÉn trÝch dÉn gióp<br /> hä t×m kiÕm ®−îc c¸c c«ng tr×nh nghiªn<br /> cøu cã gi¸ trÞ th«ng qua sè l−îng c¸c<br /> c«ng tr×nh ®· trÝch dÉn ®Õn tµi liÖu ®ã.<br /> GÇn ®©y, t¹i Héi nghÞ th−êng niªn<br /> Héi sinh häc tÕ bµo Mü tæ chøc t¹i San<br /> Francisco, n¨m 2013, ®· cã 150 nhµ<br /> nghiªn cøu vµ 75 tæ chøc khoa häc ra<br /> tuyªn bè DORA víi khuyÕn c¸o kh«ng<br /> tiÕp tôc sö dông IF trong viÖc ®¸nh gi¸<br /> khoa häc(*). Tuy vËy, theo chóng t«i,<br /> trªn thùc tÕ, rÊt khã b¸c bá ®−îc c¸c<br /> thµnh tùu mµ ViÖn Th«ng tin Khoa häc<br /> (ISI) cña Mü ®· x©y dùng trªn nöa thÕ<br /> kû nay. Nh÷ng thµnh tùu nµy ®· nhËn<br /> ®−îc sù h−ëng øng cña ®¹i ®a sè c¸c<br /> céng ®ång khoa häc trªn thÕ giíi, ®Æc<br /> biÖt lµ c¸c tæ chøc thùc hiÖn chøc n¨ng<br /> ®¸nh gi¸ khoa häc cã uy tÝn trªn thÕ giíi<br /> nh− Thomson Reuters, SCimago,<br /> Journal-Ranking… ë ®©y, trong nhiÒu<br /> tr−êng hîp, nÕu nh− c¸c IF kh«ng ®−îc<br /> trùc tiÕp sö dông, th× ng−êi ta l¹i sö<br /> dông c¸c chØ sè ®−îc h×nh thµnh trªn c¬<br /> së lµ hµm sè cña IF. V× vËy, vÒ b¶n chÊt,<br /> c¸c tæ chøc nµy còng sö dông IF. Vµ v×<br /> thÕ, viÖc xuÊt b¶n c¸c c«ng tr×nh khoa<br /> häc trªn c¸c t¹p chÝ khoa häc cã trong<br /> Master Journal List vÉn lu«n ®−îc ®¸nh<br /> gi¸ cao, vµ thËm chÝ trong kh«ng Ýt<br /> tr−êng hîp ®−îc xem lµ ®iÒu kiÖn cÇn<br /> Tham kh¶o: http://am.ascb.org/dora/ vµ T¹p<br /> chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ ViÖt Nam, sè 12 n¨m<br /> 2013 vµ sè 16 n¨m 2014.<br /> (*)<br /> <br /> C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn…<br /> <br /> vµ ®ñ cña mét nghiªn cøu cã chÊt l−îng;<br /> vµ v× thÕ, ®−îc Thomson Reuters lùa<br /> chän hµng n¨m vÉn lµ môc ®Ých lín vµ<br /> quan träng cña mäi t¹p chÝ khoa häc<br /> trªn thÕ giíi.<br /> II. C¸c hÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o<br /> <br /> §Ó thùc hiÖn ®−îc mét c¸ch ®Çy ®ñ,<br /> chÝnh x¸c c¸c sè liÖu trÝch dÉn mµ c¸c<br /> c«ng tr×nh nghiªn cøu ®· thùc hiÖn, c¸c<br /> t¹p chÝ vµ nhµ xuÊt b¶n cã uy tÝn trªn<br /> thÕ giíi ®· x©y dùng c¸c quy t¾c nghiªm<br /> ngÆt ®Ó ph¶n ¸nh viÖc tham kh¶o, trÝch<br /> dÉn trong c¸c c«ng tr×nh ®−îc c«ng bè.<br /> ChÝnh c¸c quy t¾c, quy ®Þnh cô thÓ nµy<br /> ®· h×nh thµnh nªn c¸c hÖ thèng chØ dÉn<br /> tham kh¶o (Referencing Systems). Trªn<br /> thùc tÕ, kh«ng cã mét hÖ thèng chØ dÉn<br /> tham kh¶o chung buéc mäi c«ng tr×nh<br /> nghiªn cøu ph¶i tu©n thñ, tuy vËy, hÇu<br /> hÕt c¸c nhµ khoa häc vµ sinh viªn ë<br /> kh¾p thÕ giíi ®Òu ®· sö dông mét trong<br /> c¸c hÖ thèng phæ biÕn nhÊt ë Anh vµ<br /> Mü. Trong sè ®ã, næi bËt lµ: HÖ thèng<br /> chØ dÉn tham kh¶o cña HiÖp héi Nghiªn<br /> cøu c¸c khoa häc nh©n v¨n hiÖn ®¹i<br /> (MHRA), HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o<br /> Harvard (th−êng ®−îc gäi lµ HÖ thèng<br /> T¸c gi¶-Thêi gian), HÖ thèng chØ dÉn<br /> tham kh¶o Chicago, HÖ thèng chØ dÉn<br /> tham kh¶o Oxford (Anh) (University of<br /> Western<br /> Sydney<br /> Library,<br /> 2014;<br /> http://www.oxbridgewriters.com/studyaids/...; University of Queensland<br /> Library, 2008)…<br /> Lùa chän hÖ thèng chØ dÉn tham<br /> kh¶o nµo lµ tïy thuéc vµo mçi c¸ nh©n.<br /> Song cÇn l−u ý lµ hÇu nh− mçi nhµ xuÊt<br /> b¶n hay c¸c ban biªn tËp t¹p chÝ khoa<br /> häc ®Òu ®−a ra c¸c quy ®Þnh kh¸ chi tiÕt<br /> vµ cô thÓ (dùa trªn nÒn t¶ng mét hÖ<br /> thèng chØ dÉn tham kh¶o mµ hä lùa<br /> chän) vµ yªu cÇu c¸c t¸c gi¶ cña c¸c<br /> c«ng tr×nh c«ng bè qua hä ph¶i tu©n thñ<br /> mét c¸ch nghiªm ngÆt, trong khi mét sè<br /> <br /> 27<br /> Ýt nhµ xuÊt b¶n vµ t¹p chÝ kh¸c cã thÓ<br /> kh«ng ®−a ra c¸c quy ®Þnh nµy, miÔn lµ<br /> t¸c gi¶ tu©n thñ mét c¸ch ®Çy ®ñ c¸c<br /> quy ®Þnh tr×nh bµy trÝch dÉn mµ m×nh<br /> lùa chän. T−¬ng tù, mét sè tr−êng ®¹i<br /> häc còng ®−a ra c¸c quy ®Þnh ®èi víi viÖc<br /> tr×nh bµy trÝch dÉn trong c¸c nghiªn cøu<br /> (®Ò tµi khoa häc, luËn ¸n, c¸c häc liÖu,<br /> c¸c b¸o c¸o khoa häc...) ®−îc thùc hiÖn<br /> t¹i tr−êng. Tu©n thñ nghiªm ngÆt vµ<br /> thùc hiÖn thèng nhÊt viÖc tr×nh bµy c¸c<br /> trÝch dÉn trong mäi c«ng tr×nh nghiªn<br /> cøu lµ ®iÒu kiÖn tèi cÇn thiÕt, bëi qua ®ã<br /> thÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm, ®¹o ®øc vµ c«ng<br /> søc cña ng−êi nghiªn cøu víi b¶n th©n<br /> m×nh vµ víi toµn thÓ céng ®ång khoa<br /> häc, víi x· héi. Mét c«ng tr×nh nghiªn<br /> cøu thÓ hiÖn chi tiÕt vµ ®Çy ®ñ nh÷ng g×<br /> ®· ®−îc trÝch dÉn sÏ cung cÊp cho ng−êi<br /> ®äc mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ cô thÓ c©u tr¶ lêi<br /> cho c¸c c©u hái nh÷ng néi dung nµo vµ<br /> cña ai ®· ®−îc nghiªn cøu ®ã dùa trªn vµ<br /> nh÷ng néi dung nµo lµ c«ng søc nghiªn<br /> cøu cña t¸c gi¶. Trong khu«n khæ cã h¹n<br /> cña bµi b¸o khoa häc, bµi viÕt xin tr×nh<br /> bµy gi¶n l−îc mét sè hÖ thèng chØ dÉn<br /> tham kh¶o hiÖn phæ biÕn trªn thÕ giíi vµ<br /> ë trong n−íc.<br /> 1. HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o<br /> Oxford (Oxford Referencing System)<br /> HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o<br /> Oxford, hay cßn ®−îc biÕt ®Õn lµ hÖ<br /> thèng trÝch dÉn chó thÝch tµi liÖu ®−îc<br /> sö dông ®Çu tiªn trong mét sè c«ng<br /> tr×nh nghiªn cøu vÒ triÕt häc vµ sö häc.<br /> HÖ thèng nµy bao gåm c¸c h×nh thøc:<br /> trÝch dÉn trong phÇn néi dung cña c«ng<br /> tr×nh nghiªn cøu, sö dông ch÷ sè ë vÞ trÝ<br /> cao h¬n vµ mét danh s¸ch footnote ë<br /> cuèi mçi trang v¨n b¶n ®èi víi c¸c trÝch<br /> dÉn trong trang ®ã. Mét th− môc ®Ýnh<br /> kÌm ®−îc g¸n ë phÇn cuèi nh»m cung<br /> cÊp c¸c th«ng tin chi tiÕt vÒ mçi tµi liÖu<br /> tham kh¶o vµ ®«i khi lµ c¸c t− liÖu bæ<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2