Seminar4.1
CâytrồngGMO
–Thànhtựuvàtháchthức
CâytrồngGMO
–Nhữngthànhtựu
PPchọngiốngtruyềnthống
(TraditionalBreeding)
• khôngcầnKTcao,
• Chỉgiớihạntrongphạmvicùngloài,
•Tấtcảgien/ttrạngđượckhảosátchung
~45.000gien~25.000gien
Chọngiốngcâytrồng
Từrấtlâu,nôngdânđãtiếnhành‘chọngiống’mộtcáchvôthức
(khôngcầnbiếtPPvàcơchế)bằngcáchchọnlạicáccâytốttrên
đồngruộngđểlàmgiốngchonhữngvụkếtiếp.
Nhậndiệncácđặctínhtốtvàđưacácđặctínhnàyvàothếhệsau
nguyêntắccơbản,quantrọngcủaviệcchọngiốngcâytrồng.
ThànhtựucủaCNSHtrênthựcvậtchophépnhậndiệnvàthay
đổicácgienđểcóđượctínhtrạngmongmuốn.
Ngày nay, cácnhà KH cóthể chuyển gien từ loài này sang loài
khác tạora các sản phNm chuyển gien (Genetically Modified
Organism).
CácthựcphNmmangcácsảnphNmchuyểngienđượcgọi
là‘ThựcphNmchuyểngien’ (GMfood)
GeneticallyModifiedOrganisms
cácdạngGMOs?
[ Chọnlọcnhântạovàchọn
giốngtruyềnthống,
[ Cácdạngchuyểngien,
[ CácPPkhác,
[ ĐBgienđịnhhướng
(targetedmutagenesis),
[ ‘geneintrogression’,
[ ?
N guồntácđộng
Humans(~30.000năm)
Humans(~30năm)
Bacteria(eons)
Humans(~15năm)
Bacteria(eons)
Lịchsửpháttriểncủacâytrồngchuyểngien
Câytrồngchuyểngienđượctạorađầutiêntừnhữngnăm1980bởi3nhóm
nghiêncứu.
Đâylànhữngcâytrồngkhángvớichấtkhángsinhvà
thuốc trị ung thư cho thấy tiềm năng ứng dụng của cây
chuyểngien.
‘83‘84‘85‘86‘87‘88‘89‘90‘91‘92‘93’94‘95’96’97’98’99‘00’01‘02
First
transgenic
plant
Delay[ripeningtomato
CommercializedintheUS
Firstfieldtests6/92
Herbicideresistant,insect
resistantplantscommercialized
GMmaizeapprovedbyEU
FirstBtcorn
plants6/90
Rottingresistanttomato
approvedbyFDA
cácnghiêncứutiếptheoạorađượccáccâytrồngkhángthuốctrừcỏ,kháng
côntrùng,khángvíuvàđãđượcthươngmạihóa.
TạisaophảitạoracácSPchuyểngien?
PP lai tạo truyền thống để tập họp những gien tốt mong muốn
thườngđượcsửdụng.Tuynhiên,PPnàytốnnhiềuthờigian,công
sứcvàchỉápdụngđượctrongphạmvicùngloài,hoặcgiữacácloài
rấtgầnnhautronghệthốngphânloại.
Đứngvềkhíacạnhkinhtếvànôngnghiệp,câytrồngcầnphảicó
N Scao,phNmchấttốt,khángsâubệnh,thíchnghitốtvớicáchoàn
cảnhkhắcnghiệt.
Đểđạtđượcnhữngđặctínhnày,PPcảithiệnvềmặtditruyềntỏra
làmộtgiảipháphiệuquả.
KTchuyểngienchophépkhácphụcđượcnhượcđiểmnày,vượt
quagiớihạncủaloài,vớiPPtươngđốiđơngiản.
CácđặctínhthườngđượcquantâmtrênTV
• N ăngsuấtcao,chấtlượngtốt,giàudinhdưỡng...
• Khángsâubệnh,cỏdại,cácđkbấtlợicủamôitrường
(nước,ddưỡng...)
• Khảnăngchịuđựngđượcnhữngđiềukiệngiớihạncủa
môitrườngkhảnăngthíchnghirộng
• Cholợinhuậncao
Tăngkhảnăngchốngchịuđốivớicácđkbấtlợicủamôitrường,VD;
lạnh,nóng,khôhạn,sâubệnh...
ƯuđiểmcủasảnphNmchuyểngien
GiảmcácthànhphầnbấtlợitrongsảnphNm,VD,cácchất
gâydịứng...
Tăngnăngsuất,VD:tăngkíchthướcvàsốlượnghạt
CảithiệnphNmchất,VD:mùivị,cấutrúc,hàmlượngcác
chấtdinhdưỡngtrongsảnphNm
TheodựbáocủacáccơquannghiêncứucủaMỹ,dânsốthê
giớisẽđạt7,15tỉngườivào2015,trongđó575triệungườisẽ
đốimặtvớinạnđóivàthiếudinhdưỡng.
Vớitácdụnggiúpgiatăngsảnlượngcâytrồngvàchấtlượng
dinhdưỡng,cácsảnphNmGMlàgiảipháptiềmnăngđểgiải
quyếtkhókhănnày.
PPchọngiốngtruyềnthống
Giencầnchuyển
Giốngđịaphương
(giốngcho)
Giốngưutú
(giốngnhận)
Giốngmới
Giencầnchuyển
X=
(nhiềugienkháccùngđượcchuyển)
Côngnghệditruyền
Giencầnchuyển Giốngưutú Giốngmới
(chuyểngien)
Giencầnchuyển
(Chỉcógiencần
chuyểnđượcchuyển
vào)