Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình Phân loi ñt và xây dng bn ñ ñt …………..
34
EUTRIC: T ting Ðc “eu”: tt, mu m), giu dinh dư)ng. Có ñ bão hòa bazơ
cao.
FERRALIC: T ch Latinh “ferrum”: s%t và “Aluman”: nhôm. Ch& ñt có hàm lưng
sesquioxides cao.
FERRIC: T ch Latinh “ferrum”: s%t ñt có ñm s%t màu nâu ñ0 ho$c có s tích
lũy cht s%t.
FIBRIC: T ch Latinh “fibra”: r- con, ñt có nhng cht hu cơ phân hu* yu.
FIMIC: T ch “fimun”: phân bón, bùn, bùn than, ñt có mt tng ñưc hình
thành do s bón phân liên tc trong thi gian dài.
FOLIC: T ch Latinh “folium”: lá cây, là nhng cht hu cơ không phân gii.
GELIC: T ch Latinh “gelu”: sương giá, ch& ñt ñóng băng.
GLEYIC: T ting Nga glây là ñt ly toàn b.
GLOSSIC: T ting Ðc “glossa”: vt hình lư)i, là nhng phn din tích ñt ca
tng trên ăn lan t0a sâu xung tng ñt ñt nm bên dưi.
GYPSIC: T ch Latinh “gypsum”, có s tích lũy Thch cao.
HAPLIC: T ting Ðc “haploos”: ñơn gin, có nghĩa là nhng tng chuyn tip
ñơn gin, bình thưng.
HUMIC: T ch Latinh “humus”: ñt giu mùn.
LITHIC: T ting Ðc “lithos” ñá, có nghĩa là ñt rt m0ng.
LUVIC: T ch Latinh “luere” có nghĩa là có s tích lu" sét.
MOLLIC: T ch Latinh “mollis”: mm ch& cu trúc m$t ñt tơi xp mm, ñt tt.
PETRIC: T ch Latinh “petra”: ñá. ðt có s hin din ca mt lp cng ch$t
nông.
PLINTHIC: T ting Ðc “plinthos”: gch. ðt có nhng cht ñm sét b cng ch$t
li.
RENDZIC: T ting Balan “rsedric”: ting n ào. Ch& ñt có ting lo so khi cày
do có ñá nm nông trên m$t.
RHODIC: T ting Ðc “rhodon”: màu hng, ch& ñt có màu ñ0.
SALIC: T ch Latinh “sal”: m$n, có nghĩa là ñt có ñ m$n cao.
SODIC: T ch Latinh “sodium”:có hàm lưng Natri trao ñ(i cao.
STAGNIC: T ch Latinh “stagnare”: ngp úng, có nghĩa là m$t ñt thưng b úng
nưc hay ngp úng.
TERRIC: T ch Latinh “terra”: có nghĩa là ñt có cht hu cơ phân gii tt và
.m.
THIONIC: T ting Ðc “theion”: Sunfua, trong ñt có cht sulphuadic.
UMBRIC: T ch Latinh “umbra”: s chuyn màu hay s hơn khác nhau, có
nghĩa là trong ñt có m$t ca tng A Umbric.
URBIC: T ch Latinh “urbis”: thành ph th xã, ñt có s tn ti nhng cht
ph thi, rác rư!i, thc ăn tha.
VERTIC: T ch Latinh “vertere”: ño ln, có nghĩa là ñt có s xáo trn trên
lp ñt m$t.
VIRTIC: T ch Latinh “vitrum”: kính, thu* tinh, là ñt giàu cht thy tinh.
XANTHIC: T ting Ðc “xanthos”: màu vàng, ch& ñt có màu vàng.
Năm 1988 Bng Phân loi ñt ch&nh s a theo 2 cp ca FAO- UNESCO công b. Bng
này chia ñt th gii thành 28 nhóm vi 153 ñơn v ñt như sau:
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình Phân loi ñt và xây dng bn ñ ñt …………..
35
Bng 4.1 Bng phân loi ñt th+ gi,i theo phân loi ca FAO- UNESCO
Ct I Ct II Ct III Ct IV
FL FLUVISOLS AR ARENOSOLS CM CAMBISOLS CL CALCISOLS
FLe Eutric Fluvisols
FLc Calcaric Fluvisols
ARh Haplic Arenosols
ARb Cambic Arenosols
CMe Eutric Cambisols
CMd Dystric Cambisols
CLh Haplic Calcisols
CLl Luvic Calcisols
FLd Distric Fluvisols
FLm Mollic Fluvisols
Flu Umbric Fluvisols
FLt Thionic Fluvisols
FLs Salic Fluvisols
ARl Luvic Arenosols
ARo Ferralic Arenosols
ARa Albic Arenosols
Arc Calcaric Arenosols
ARg Gleyic Arenosols
Cmu Humic Cambisols
CMc Calcaric Cambisols
CMxChromic Cambisols
CMv Vertic Cambisols
CMo Ferralic Cambisols
CMg Gleyic Cambisols
CMi Gelic Cambisols
CLp Petric Calcisols
GL GLEYSOLS AN ANDOSOLS GY GYPSISOLS
Gle Eutric Gleysols
GLk Calcic Gleysols
GLd Dystric Gleysols
GLa Aldic Gleysols
GLm Mollic Gleysols
GLu Umbric Gleysols
GLt Thionic Gleysols
GLi Gelic Gleysols
ANh Haplic Andosols
ANm MollicAndosols
ANu Umbric Andosols
ANz Vitric Andosols
ANg Gleyic Andosols
ANi Gelic Andosols
GYh Haplic Gypsisols
GYk Calcic Gypsisols
GYl Luvic Gypsisols
GYp Petric Gypsisols
RG REGOSOLS VR VERTISOLS SN SOLONETZ
RGe Eutric Regosols
RGc Calcaric Regosols
RGyic Regosols
RGd Dystric Regosols
RGu Umbric Regosols
RGi Gelic Regosols
VRe Eutric Vertisols
VRd Dystric Vertisols
VRk Calcic Vertisols
Vry Gypsic Vertisols
SNh Haplic Solonetz
SNm Mollic Solonetz
SNk Calcic Solonetz
SNy Gypsic Solonetz
SNj Stagnic Solonetz
SNg Gleyic Solonetz
LP LEPTOSOLS SC SOLONCHAKS
Lpe Eutric Leptosols
LPd Dystric Leptosols
LPk Rendzic Leptosols
LPm Mollic Leptosols
LPu Umbric Leptosols
LPq Lithic Leptosols
LPi Gelic Leptosols
SCh Haplic Solonchaks
SCm Mollic Solonchaks
SCk Calcic Solonchaks
SCy Gypsic Solonchaks
SCn Sodic Solonchaks
SCg Gleyic Solonchaks
SCi Gelic Solonchaks
Ct V Ct VI Ct VII Ct VIII
KS KASTANOZEMS LV LUVISOLS LX LIXISOLS HS HISTOSOLS
KSh Haplic Kastanozems
KSl Luvic Kastanozems
KSk Calcic Kastanozems
KSy Gypsic Kastanozems
LVh Haplic Luvisols
LVf Ferric Luvisols
LVx Chromic Luvisols
LVk Calcic Luvisols
LVv Vertic Luvisols
LVa Albic Luvisols
LVj Stagnic Luvisols
LXh Haplic Lixisols
LXf Ferric Lixisols
LXp Plinthic Lixisols
LXa Albic Lixisols
LXj Stagnic Lixisols
HSl Folic Histosols
HSs Terric Histosols
HSf Fibric Histosols
HSt Thionic Histosols
HSi Gelic Histosols
LXg Gleyic Lixisols
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình Phân loi ñt và xây dng bn ñ ñt …………..
36
LVg Gleyic Luvisols
CH CHERNOZEMS PL PLANOSOLS AC ACRISOLS AT ANTHROSOLS
CHh Haplic Chernozems
CHk Calcic Chernozems
CHl Luvic Chernozems
CHw Glossic Chernozems
CHg Gleyic Chernozems
Ple Eutric Planosols
PLd Dystric Planosols
PLm Mollic Planosols
PLu Umbric Planosols
PLi Gelic Planosols
Ach Haplic Acrisols
ACf Ferric Acrisols
ACu Humic Acrisols
ACp Plinthic Acrisols
ACg Gleyic ACrisols
Ata Aric Anthrosols
ATc CumulicAnthrosols
ATf Fimic Anthrosols
ATu Urbic Anthrosols
PH PHAEOZEMS PD PODZOLUVISOLS AL ALISOLS
PHh Haplic Phaeozems
PHc Calcaric Phaeozems
PHl Luvic Phaeozems
PHj Stagnic Phaeozems
PHg Gleyic Phaeozems
PDe Eutric
Podzoluvisols
PDd Dystric
Podzoluvisols
PDj Stagnic
Podzoluvisols
PDg Gleyic
Podzoluvisols
PDi Gelic
Podzoluvisols
Alh Haplic Alisols
ALf Ferric Alisols
ALu Humic Alisols
ALp Plinthic Alisols
ALj Stagnic Alisols
ALg Gleyic Alisols
GR GREYZEMZ PZ PODZOLS NT NITISOLS
GRh Haplic Greyzemz
GRg Gleyic Greyzemz
PZh Haplic Podzols
PZb Cambic Podzols
PZf Ferric Podzols
PZc Carbic Podzols
PZg Gleyic Podzols
Pzi Gelic Podzols
NTh Haplic Nitisols
NTr Rhodic Nitisols
NTu Humic Nitisols
FR FERRALSOLS
FRh Haplic Ferralsols
FRx Xanthic Ferralsols
FRr Rhodic Ferralsols
FRu Humic Ferralsols
FRg Geric Ferralsols
FRp Plinthic Ferralsols
PT PLINTHOSOLS
PTe Eutric Plinthosols
PTd Dystric Plinthosols
PTu Humic Plinthosols
PTa Albic Plinthosols
c. Ðơn v ñt ph và pha ñt
Ðơn v ph ñt
ðơn v ph ñt ñưc chia t các ñơn v ñt, ñơn v ph th hin cht lưng ca tng ch.n
ñoán hay ñ$c tính ch.n ñoán ñi vi các mc ñ khác nhau ! nhng ñ$c tính ñã ñưc s dng
ñ xác ñnh ñơn v ñt.
Ví d tên ñt phù sa chua glây nh+ thì tính chua ñưc dùng ñ ñ$t cho ñơn v ñt, còn ñ$c
trưng glây s/ ñưc s dng ñ$t cho ñơn v ph ñt. Tên các ñơn v ph ñt có tip vĩ - i ñưc
ký hiu bng ch in thưng vit v trưc tên ñơn v ñt và cách ký hiu ñơn v b!i gch ngang
“-” khi vit tên ñt ngưi ta thưng vit ñơn v ph trưc ri ñn ñơn v cui cùng là tên nhóm
ñt. Ví d ngưi ta có ñy ñ theo FAO-UNESCO ca ñt phù sa chua glây như sau:
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình Phân loi ñt và xây dng bn ñ ñt …………..
37
Gleyi- Dystric Fluvisols ký hiu FLd- g
FL: nhóm ñt chính; Dystric:ñơn v ñt; Gleyi: ñơn v ph ñt.
Nu tng glây gp ! ñ sâu 0-50 cm thêm tip ñu ng Epi và ! ch vit t%t thêm s 1 sau
ch g. Nu tng glây gp ! ñ sâu >50 cm thêm tip ñu ng Endo và ! ch vit t%t thêm s 2
sau ch g. C th ta s/ có cách vit tên như sau:
Epi Gleyi- Dystric Fluvisols ký hiu FLd- g1
Endo Gleyi- Dystric Fluvisols ký hiu FLd- g2
Các nhà Khoa hc ðt Vit Nam ñ ngh ñ$t tên ñơn v ñt ph theo các ñnh tính như
sau:
Bng 4.2. Các y+u t. xác ñ(nh dùng ñ4t tên ñơn v( ñt ph&
Abrupti Có s phân d v thành phn cơ gii
Acriv Có tng tích s%t, nhôm (feralit), giàu sét vi ñ no bazơ <
50% ! tng B (! ñt ñ0 ferralsols).
Albi Có tng bc tr%ng ! ñ sâu 0- 100cm.
Glossalbi Tng bc tr%ng hay tích sét, hay cha Na
+
hình lư)i.
Alkali Kim (có pH
H2 O
) ≥ 8,5 ! ñ sâu 0- 50cm
Andi Có ñ$c trưng tro núi l a ! 0- 100cm.
Anthraqui Có tng nhân tác.
Ari Tng ñt thay ñ(i do cày sâu (dày 30- 50cm).
Areni Thành phn cơ gii là cát ! 0- 50cm
Aridi Có tng khô nt chân rùa.
Gibbsi Có lp ñt dày hơn 30cm cha hơn 25% gibbsite ! phn ñt
mn tng ñt 0- 100cm.
Geri Có ñ$c trưng phong hóa mnh ! vài lp ñt ca tng ñt 0-
100cm.
Gleyi Có ñ$c trưng glây thuc ñ sâu 0- 100cm.
Epigleyi Có ñ$c trưng glây ! ñ sâu 0- 50cm.
Glosi Có hình lư)i ca tng tơi mm hay tng s,m màu xâm nhp
xung tng B hay m,u cht.
Molliglosi Tng tơi mm hình lư)i xâm nhp xung tng B bên dưi
hoch tng m,u cht.
Umbrglosi Tng s,m màu hình lư)i xâm nhp xung tng B bên dưi
hoch tng m,u cht.
Greyi Có tng limon không ñưc bóc và các ht cát trên m$t c%t
cu trúc ñt ! tng A tơi mm (! ñt nâu th,m - phaeozems).
Hapli Có s th hin ñin hình ca nhng ñ$c ñim nht ñnh.
Histi Có tng hu cơ ! ñ sâu 0- 40cm.
Fibrihisti Có tng hu cơ ! ñ sâu 0- 40cm cha cht hu cơ phân
gii yu, thô, ph( bin là cht si, xơ.
Saprihisti Có tng hu cơ ! ñ sâu 0- 40cm cha cht hu cơ phân
gii mnh, ch& có rt ít si, xơ thô và có màu ñen ho$c xám
ñen.
Thaptohisti Có tng hu cơ b chôn vùi ! ñ sâu 40- 100cm
Hori Tng canh tác vưn dày ≥ 50cm, ñi vi ñt khác < 50cm.
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình Phân loi ñt và xây dng bn ñ ñt …………..
38
Humi Tng có hàm lưng Cacbon hu cơ cao; trong ñt ñ0
(ferralsols) và ñt sét bc (Nitisols) là ln hơn 1,4% Cacbon
! ñt mn thuc lp ñt 0- 100cm; ñi vi các loi ñt khác
là > 1% Cacbon trong phn ñt mn thuc tng ñt 0-50 cm.
Mollhumi Có hàm lưng cacbon như trên và tng tơi mm.
Umbrihumi Có tng s,m màu và hàm lưng cacbon như trên.
Hydragri Có tng thay ñ(i do canh tác nưc xy ra ! ñ sâu 0- 100cm
(ch& có ! ñt nhân tác).
Hydri Có mt hay nhiu lp ñt ! ñ sâu 0- 100cm vi t(ng ñ
dày ≥ 35cm vi kh năng tr nưc 1500 Kpa (trong m,u ñt
tươi, ch& có ! ñt tro núi l a).
Hyperochi Có tng xám, tr%ng khi khô, khi .m màu s,m hơn, hàm
lưng cacbon hu cơ thp (< 0,4%) và có hàm lưng oxyt
s%t t do thp, thành phn cơ gii thô, du hiu cu trúc
m0ng và lp v0 m0ng trên m$t.
Hyperskeleti Có trên 90% khi lưng là cui, s0i hay mnh v) thô ñn ñ
sâu 75 cm hay ñn tng ñá m+ cng r%n.
Irragi Có tng thay ñ(i do tưi dày ≥ 50 cm ! ñt nhân tác; ! các
ñt khác m0ng hơn 50 cm.
Lamelli Có tng tích t sét cu trúc phin dày ti thiu 15cm trong
lp ñt 0- 100cm.
Lepti Có ñá cng ! ñ sâu 25- 100 cm.
Endolepti Có ñá cng ! ñ sâu 50- 100 cm.
Epilepti Có ñá cng ! ñ sâu 25- 50 cm.
Lithi Có ñá cng ! ñ sâu 0- 10 cm.
Paralithi Có ñá v) ! ñ sâu 0- 10 cm tip xúc vi các vt nt sâu cho
phép r- cây xuyên qua xung các tng nâu.
Lixi Có tng feralit vi hàm lưng sét cao, ñ no bazơ ≥ 50% !
tng B ñn ñ sâu 100 cm (dùng cho ñt ñ0 ferralsols).
Luvi Có tng tích sét argic vi CEC ≥ 24me/100g sét ñn ñ sâu
100cm.
Hypoluvi
Có s tăng tuyt ñi v hàm lưng sét ! mc 3% hay hơn
(dùng cho ñt cát).
Magnesi Có t* l cation trao ñ(i Ca/Mg <1 ! ñ sâu 0- 100 cm.
Mesi Có ñ no bazơ < 75% ! ñ sâu 20 cm (dùng cho ñt bin
tính).
Molli Có tng tơi mm.
Niti Có ñ$c trưng tính sét ! ñ sâu 0- 100 cm.
Ombri Có ch ñ nưc xác ñnh b!i mc nưc ngm (dùng cho
Histosols).
Pachi Có tng tơi mm hay s,m màu dày hơn 50 cm.
Pelli Có màu munsell ! ñt .m < 3,5% hay < 1,5% ! lp ñt 0-
30 cm (ñt bin tính).
Petri G%n kt mnh không d3o, không ñàn hi ! lp ñt 0-