89
F ít 20 - 50 2 - 5
C Bình thưng 50 - 200 5 - 20
M Nhiu >200 >20
- Ð xp r*ng: ñưc xác ñnh bng t* l phn trăm din tích tt c các khe r#ng
ln nh0 chim so vi din tích b m$t cát trong ph,u din ho$c các lp ñt.
1. Rt thp dưi 2%
2. Thp 2 - 5%
3. Trung bình 5 - 15%
4. Cao 15 - 40%
5. Rt cao >40%
g. S tương ph$n
- F mc ñ không rõ: B m$t có s tương phn màu s%c rt ít, ñ nh8n ph2ng ho$c
các ñ$c tính khác vi b m$t k cn. nhiu các ht mn trên m$t. phin m0ng không
dày quá 2 mm
- D Mc khác bit: B m$t nh8n (bóng) hơn ho$c có màu s%c khác bit so vi lp nm
k cn dưi. Các ht t mn nm trong lp ngoài nhưng v,n th nhìn thy ñưc. Phin
m0ng dày 2 - 5 mm.
- P Mc n(i bt: B m$t có s tương phn mnh v ñ nh8n hay là màu s%c vi b m$t
k cn, không thy các ht cát mn bên ngoài, phin m0ng dày hơn 5 mm.
Bn cht: ca các lp v0 (cutans) có th mô t như sau:
C Sét
CS Sét và sesquioxide
CH Sét và cht hu cơ
PF M$t ép
S M$t trưt, không giao nhau
SP M$t trưt, giao nhau mt phn
SI M$t trưt, giao nhau hu ht
Sf M$t sáng bóng (như trong các ñ$c tính nitic)
h. S gn kt (xi măng) và mc nén cht
S xut hin các kt g%n hay b nén ch$t theo các lp cng ho$c !c v trí khác nhau
trong ph,u din, ñưc t theo tính liên tc, cu trúc, bn cht mc ñ. Các vt liu b
kt ch$t thì thưng bn ch%c hơn ngay c trong ñiu kin .m c ht b nén ch$t cng li.
Vt liu b g%n kt thưng không ngm nưc sau mt gi ngâm chúng vào trong nưc.
Tính liên tc
B Gãy v) Lp g%n kt b xi măng hoá ho$c b nén ch$t
<50% và có biu hin b ngoài không ñu.
D Không liên tc 50% - 90% lp kt g%n có biu hin bên
ngoài ñng ñu.
C Liên tc Hơn 90% lp b kt g%n và ch& b ng%t ! các
ch# nt, gãy.
Cu trúc
Cu trúc kt cu, hay cu trúc ca lp g%n kt ñưc mô t như sau:
N Không Cu trúc là dng khi không thy có s ñnh
hưng nào c.
90
P Phin Các phn b nén ging như các tm, phin
và có ñnh hưng ngang.
V Vesicular Lp có các l# trng kích thưc rng, chúng
có th b lp ñy b!i các vt liu chưa kt g%n.
P Pisolithic Lp kt cu rng b!i các ht cu kt dính li.
D Ht (nodular) Lp ch yu ñưc kt cu t các ht kt
g%n ho$c khi kt có hình dng không ñu
(irregular).
Bn cht
Bn cht ca lp kt g%n ñưc mô t theo tác nhân kt g%n hay các hot ñng nén ch$t
(compacting):
K Cacbonat. GY Thch cao.
Q Silic. C Sét.
KQ Carbonat silic. CS Sét - sesquioxide.
F S%t. M Cơ hc.
FM S%t - mangan (sesquioxide). P Cày xi.
FO S%t - cht hu cơ. NK Chưa ñưc bit.
Mc ñ
N Không b kt g%n và không nén ch$t: Không thy có s kt g%n khi nhúng trong nưc.
Y Nén nhưng không b kt g%n: Khi b nén ch$t r%n hơn giòn hơn khi ñt tương
ñương khác khi nhúng trong nưc.
W B kt g%n yu: Khi b kt g%n thì giòn và r%n, nhưngth bóp v) bng tay.
M Kt g%n trung bình: Khi b kt g%n không th bóp v) bng tay nhưng li gián ñon
(di-n ra không liên tc)
C B kt g%n: Khi b kt g%n không th bóp v) bng tay là di-n ra liên tc (>90%
khi ñt).
2.3. Nh=ng nhóm chính, các ñơn v( ñon v( ph& ñơn thư?ng g4p trong quá trình ñiu
tra theo phương pháp phân loi ca FAO - UNESCO
Trong quá trình ñiu tra ngoài thc ña chúng ta th g$p mt s nhóm ñt chính
cùng các ñơn v ñơn v ph ca chúng, dưi ñây là nhng xác ñnh t(ng quát và nhng lp
lun cn thit cho vic nhn din chúng ngào thc ña ! các vùng ln
2.3.1. Vùng ñng bHng
Khi ñào ph,u din ! vùng ñng bng, thông thưng nhng nhóm ñt sau ñây cn
ñưc cân nh%c:
- Nhóm ñt cát bi n (Arenosols): Thưng phân b dc bin có thành phn cơ gii toàn ph,u
din cát (t* l các phn t cơ gii ñt kích thưc: 2 - 0.02 mm chim khong 90% tr!
lên). Theo phân loi ca FAO/UNESCO nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p ! thc ti-n
91
Sơ ñ 7.1. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt cát theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt mn (Salic Fluvisols): Phân b ! các vùng ven bin thưng xuyên chu nh
hư!ng ca thu* triu hay mch nưc m$n. Trong cnh quan vùng m$n ñ$c ñim thc vt ven
sông lch và c0 trên rung cũng có nhng nét ñ$c thù riêng (sú, v+t, ñưc..). Trên m$t ñt khi
khô ñ nt n3 khác nhau, th xut hin các ñm tr%ng ca mui v mùa khô, ho$c khi
th nưc vi AgNO
3
thy hin tưng kt ta. Nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p
dưi ñây
Sơ ñ 7.2. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt m4n theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt phèn (Thionic Fluvisols hay Thionic Gleysols): Loi hình thy thành ñ$c bit d-
xác nhn qua mô t ph,u din có:
+ Tng sinh phèn (thưng có màu xám ñen ho$c ñen)
+ Tng phèn (thưng có màu vàng rơm khi khô).
Ðt ñưc hình thành ! nhng vùng nht ñnh ln nht ñng bng sông Mêkong
(tham kho bn ñ ñt t& l 1/1 triu). Ngoài ra ! mt s gii h+p ! dc min Trung và mt s
vùng gn ñt m$n ho$c vùng trũng ! Trung tâm ñng bng B%c B. Quang cnh vùng phèn
cũng có nhng ñ$c thù tiêng v thm thc vt, v m$t rung; gc r thưng có mt ñon vàng
gch cua; nưc thưng trong. Nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p
1. ðt cát (Arenosols)
Cn cát tr'ng vàng
(Luvic Arenosols)
ðt cát ñi*n hình
(Hapic Arenosols)
ðt cát glây
(Gley Arenosols)
ðt cát m,i bi+n ñ5i
(Cambic Arenosols)
Hapli
Dystri
Futri
Dystri
Epihypo
Amthraqui
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
II. ðt m4n (Salic Fluvisols)
ðt m4n nhiu
(Hapli Salic Fluvisols)
ðt m4n sú vIt ñư,c
(Gleyi Salic Fluvisols)
ðt m4n trung bình
(Molli Salic Fluvisols)
Epi
Abrupti
Endoferri
Areni
Endo Gleyi
Abrupti Endogleyi
Areni Endo Histi
Areni Endo Gleyi
Areni Endo
Histi
Endo Ferri
Endo Gleyi
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
92
Sơ ñ 7.3. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt phèn theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt phù sa (Fluvisols): Nhóm ñt phù sa ph( bin ! các tam giác châu ñng bng
ven bin loi tr các nhóm ñt cát bin, ñt phèn ñt m$n nói trên. Ðt phù sa ñ$c tính xp
lp m0ng y do thi gian tc ñ bi ñ%p khác nhau ngun gc m,u cht khác nhau
theo h thng sông t trên m$t ñt xung ñn ñ sâu 50 cm không có glây trung bình và mnh
cũng không tng ñm g&. Tính cht phù sa mi (còn non tr3) thưng chưa biu hin
phân hoá gia các tng trong ph,u din khác vi ñt xám tu(i hình thành ln hơn.
Nhóm
ñt phù sa thưng có các ñơn v, ñơn v ph ch yu sau
Sơ ñ 7.4. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt phù sa theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt glây (Gleysols): Nhóm ñt glây khác vi ñt nhóm ñt phù sa ! ñ$c ñim
glây trung bình ñn mnh chim ưu th t trên m$t ñn ñ sâu 50 cm ca ph,u din. Các loi
ñt ly ñưc phân chia trưc ñây cũng xp vào nhóm này.
III. ðt phèn Thionic Gleysols
ðt phèn hot ñng
Orthi Thionic Gleysols
ðt phèn tim tàng
Proto Thionic Gleysols
Endo
Endo
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
IV. ðt phù sa (Fluvisols)
ðt phù sa chua
Dystric Fluvisols
ðt phù sa ñ.m rJ
Cambic Fluvisols
Hapli
Areni
Areni Endo Gleyi
Silti
Bathi Gleyi
Endo Gleyi
Hypo Gleyi
Epi Gleyi
Endo Ferri Gleyi
Endo Ferri
Bathi Plinthi
Endo Hysti
Hypo Ferri Epi Gleyi
Hypo Ferri
Endo Ferri Epi Gleyi
Areni Endo Gleyi
Abrupti Gleyi
Epi Ferri
Epi Ferri Endo Gleyi
Epi Hypo Ferri
Endo Hypo Gleyi
Endo Hypo Ferri
Gleyi
Endo
Endo Ferri
Epi Gleyi
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
93
Sơ ñ 7.5. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt glây theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt mi bin ñ2i (Cambisols): Ðây nhóm ñt ñưc FAO-UNESCO tách ra. Trưc
ñây chúng ñưc xp vào ñt phù sa có tng loang l(. Ðt mi bin ñ(i là nhóm ñt ñã tri qua
thi k non tr3, ñã b%t ñu s phân hoá trong ph,u din: tng ñm g& (Cambic), nhưng
chưa có mt quá trình chuyn hoá nào (như Argic Ferric, Plinthite, glây...
+ Tng ñm g& (Cambic) tan trong nưc, khác vi tng loang l( (Plinthite) không tan
trong nưc v,n gi ñưc trng thái ban ñu. ðt tng loang l( mi bin ñ(i thưng
g$p các ñơn vñơn v ph sau
V. ð
t glây (Gleysols)
ðt glây chua
Dystric gleysols
Hapli
Areni Endo Hypo Ferri
Endo Hysti
Silti
Hypo Ferri
Abrupti
Stagni
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph