
89
F ít 20 - 50 2 - 5
C Bình thưng 50 - 200 5 - 20
M Nhiu >200 >20
- Ð xp r*ng: ñưc xác ñnh bng t* l phn trăm din tích mà tt c các khe r#ng
ln nh0 chim so vi din tích b m$t cát trong ph,u din ho$c các lp ñt.
1. Rt thp dưi 2%
2. Thp 2 - 5%
3. Trung bình 5 - 15%
4. Cao 15 - 40%
5. Rt cao >40%
g. S tương ph$n
- F mc ñ không rõ: B m$t có s tương phn màu s%c rt ít, ñ nh8n ph2ng ho$c có
các ñ$c tính khác vi b m$t k cn. Có nhiu các ht mn trên m$t. Có phin m0ng không
dày quá 2 mm
- D Mc khác bit: B m$t nh8n (bóng) hơn ho$c có màu s%c khác bit so vi lp nm
k cn dưi. Các ht cát mn nm trong lp ngoài nhưng v,n có th nhìn thy ñưc. Phin
m0ng dày 2 - 5 mm.
- P Mc n(i bt: B m$t có s tương phn mnh v ñ nh8n hay là màu s%c vi b m$t
k cn, không thy các ht cát mn bên ngoài, phin m0ng dày hơn 5 mm.
Bn cht: ca các lp v0 (cutans) có th mô t như sau:
C Sét
CS Sét và sesquioxide
CH Sét và cht hu cơ
PF M$t ép
S M$t trưt, không giao nhau
SP M$t trưt, giao nhau mt phn
SI M$t trưt, giao nhau hu ht
Sf M$t sáng bóng (như trong các ñ$c tính nitic)
h. S gn kt (xi măng) và mc nén cht
S xut hin các kt g%n hay b nén ch$t theo các lp cng ho$c ! các v trí khác nhau
trong ph,u din, ñưc mô t theo tính liên tc, cu trúc, bn cht và mc ñ. Các vt liu b
kt ch$t thì thưng bn ch%c hơn ngay c trong ñiu kin .m và các ht b nén ch$t cng li.
Vt liu b g%n kt thưng không ngm nưc sau mt gi ngâm chúng vào trong nưc.
Tính liên tc
B Gãy v) Lp g%n kt b xi măng hoá ho$c b nén ch$t
<50% và có biu hin b ngoài không ñu.
D Không liên tc 50% - 90% lp kt g%n có biu hin bên
ngoài ñng ñu.
C Liên tc Hơn 90% lp b kt g%n và ch& b ng%t ! các
ch# nt, gãy.
Cu trúc
Cu trúc kt cu, hay cu trúc ca lp g%n kt ñưc mô t như sau:
N Không Cu trúc là dng khi không thy có s ñnh
hưng nào c.

90
P Phin Các phn b nén ging như các tm, phin
và có ñnh hưng ngang.
V Vesicular Lp có các l# trng kích thưc rng, chúng
có th b lp ñy b!i các vt liu chưa kt g%n.
P Pisolithic Lp kt cu rng b!i các ht cu kt dính li.
D Ht (nodular) Lp ch yu ñưc kt cu t các ht kt
g%n ho$c khi kt có hình dng không ñu
(irregular).
Bn cht
Bn cht ca lp kt g%n ñưc mô t theo tác nhân kt g%n hay các hot ñng nén ch$t
(compacting):
K Cacbonat. GY Thch cao.
Q Silic. C Sét.
KQ Carbonat silic. CS Sét - sesquioxide.
F S%t. M Cơ hc.
FM S%t - mangan (sesquioxide). P Cày xi.
FO S%t - cht hu cơ. NK Chưa ñưc bit.
Mc ñ
N Không b kt g%n và không nén ch$t: Không thy có s kt g%n khi nhúng trong nưc.
Y Nén nhưng không b kt g%n: Khi b nén ch$t r%n hơn và giòn hơn khi ñt tương
ñương khác khi nhúng trong nưc.
W B kt g%n yu: Khi b kt g%n thì giòn và r%n, nhưng có th bóp v) bng tay.
M Kt g%n trung bình: Khi b kt g%n không th bóp v) bng tay nhưng li gián ñon
(di-n ra không liên tc)
C B kt g%n: Khi b kt g%n không th bóp v) bng tay và là di-n ra liên tc (>90%
khi ñt).
2.3. Nh=ng nhóm chính, các ñơn v( và ñon v( ph& ñơn thư?ng g4p trong quá trình ñiu
tra theo phương pháp phân loi ca FAO - UNESCO
Trong quá trình ñiu tra ngoài thc ña chúng ta có th g$p mt s nhóm ñt chính
cùng các ñơn v và ñơn v ph ca chúng, dưi ñây là nhng xác ñnh t(ng quát và nhng lp
lun cn thit cho vic nhn din chúng ngào thc ña ! các vùng ln
2.3.1. Vùng ñng bHng
Khi ñào ph,u din ! vùng ñng bng, thông thưng có nhng nhóm ñt sau ñây cn
ñưc cân nh%c:
- Nhóm ñt cát bi n (Arenosols): Thưng phân b dc bin có thành phn cơ gii toàn ph,u
din là cát (t* l các phn t cơ gii ñt có kích thưc: 2 - 0.02 mm chim khong 90% tr!
lên). Theo phân loi ca FAO/UNESCO nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p ! thc ti-n

91
Sơ ñ 7.1. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt cát theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt mn (Salic Fluvisols): Phân b ! các vùng ven bin thưng xuyên chu nh
hư!ng ca thu* triu hay mch nưc m$n. Trong cnh quan vùng m$n ñ$c ñim thc vt ven
sông lch và c0 trên rung cũng có nhng nét ñ$c thù riêng (sú, v+t, ñưc..). Trên m$t ñt khi
khô có ñ nt n3 khác nhau, có th xut hin các ñm tr%ng ca mui v mùa khô, ho$c khi
th nưc vi AgNO
3
thy có hin tưng kt ta. Nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p
dưi ñây
Sơ ñ 7.2. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt m4n theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt phèn (Thionic Fluvisols hay Thionic Gleysols): Loi hình thy thành ñ$c bit d-
xác nhn qua mô t ph,u din có:
+ Tng sinh phèn (thưng có màu xám ñen ho$c ñen)
+ Tng phèn (thưng có màu vàng rơm khi khô).
Ðt ñưc hình thành ! nhng vùng nht ñnh ln nht là ñng bng sông Mêkong
(tham kho bn ñ ñt t& l 1/1 triu). Ngoài ra ! mt s gii h+p ! dc min Trung và mt s
vùng gn ñt m$n ho$c vùng trũng ! Trung tâm ñng bng B%c B. Quang cnh vùng phèn
cũng có nhng ñ$c thù tiêng v thm thc vt, v m$t rung; gc r thưng có mt ñon vàng
gch cua; nưc thưng trong. Nhng ñơn v ñt, ñơn v ph thưng g$p
1. ðt cát (Arenosols)
Cn cát tr'ng vàng
(Luvic Arenosols)
ðt cát ñi*n hình
(Hapic Arenosols)
ðt cát glây
(Gley Arenosols)
ðt cát m,i bi+n ñ5i
(Cambic Arenosols)
Hapli
Dystri
Futri
Dystri
Epihypo
Amthraqui
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
II. ðt m4n (Salic Fluvisols)
ðt m4n nhiu
(Hapli Salic Fluvisols)
ðt m4n sú vIt ñư,c
(Gleyi Salic Fluvisols)
ðt m4n trung bình
(Molli Salic Fluvisols)
Epi
Abrupti
Endoferri
Areni
Endo Gleyi
Abrupti Endogleyi
Areni Endo Histi
Areni Endo Gleyi
Areni Endo
Histi
Endo Ferri
Endo Gleyi
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph

92
Sơ ñ 7.3. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt phèn theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt phù sa (Fluvisols): Nhóm ñt phù sa ph( bin ! các tam giác châu và ñng bng
ven bin loi tr các nhóm ñt cát bin, ñt phèn ñt m$n nói trên. Ðt phù sa có ñ$c tính xp
lp m0ng và dày do thi gian và tc ñ bi ñ%p khác nhau và ngun gc m,u cht khác nhau
theo h thng sông t trên m$t ñt xung ñn ñ sâu 50 cm không có glây trung bình và mnh
và cũng không có tng ñm g&. Tính cht phù sa mi (còn non tr3) thưng chưa có biu hin
phân hoá gia các tng trong ph,u din khác vi ñt xám có tu(i hình thành ln hơn.
Nhóm
ñt phù sa thưng có các ñơn v, ñơn v ph ch yu sau
Sơ ñ 7.4. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt phù sa theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt glây (Gleysols): Nhóm ñt glây khác vi ñt nhóm ñt phù sa là ! ñ$c ñim có
glây trung bình ñn mnh chim ưu th t trên m$t ñn ñ sâu 50 cm ca ph,u din. Các loi
ñt ly ñưc phân chia trưc ñây cũng xp vào nhóm này.
III. ðt phèn Thionic Gleysols
ðt phèn hot ñng
Orthi Thionic Gleysols
ðt phèn tim tàng
Proto Thionic Gleysols
Endo
Endo
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph
IV. ðt phù sa (Fluvisols)
ðt phù sa chua
Dystric Fluvisols
ðt phù sa ñ.m rJ
Cambic Fluvisols
Hapli
Areni
Areni Endo Gleyi
Silti
Bathi Gleyi
Endo Gleyi
Hypo Gleyi
Epi Gleyi
Endo Ferri Gleyi
Endo Ferri
Bathi Plinthi
Endo Hysti
Hypo Ferri Epi Gleyi
Hypo Ferri
Endo Ferri Epi Gleyi
Areni Endo Gleyi
Abrupti Gleyi
Epi Ferri
Epi Ferri Endo Gleyi
Epi Hypo Ferri
Endo Hypo Gleyi
Endo Hypo Ferri
Gleyi
Endo
Endo Ferri
Epi Gleyi
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph

93
Sơ ñ 7.5. Sơ ñ cu trúc phân v( nhóm ñt glây theo FAO- UNESCO
- Nhóm ñt mi bin ñ2i (Cambisols): Ðây là nhóm ñt ñưc FAO-UNESCO tách ra. Trưc
ñây chúng ñưc xp vào ñt phù sa có tng loang l(. Ðt mi bin ñ(i là nhóm ñt ñã tri qua
thi kỳ non tr3, ñã b%t ñu có s phân hoá trong ph,u din: có tng ñm g& (Cambic), nhưng
chưa có mt quá trình chuyn hoá nào (như Argic Ferric, Plinthite, glây...
+ Tng ñm g& (Cambic) tan trong nưc, khác vi tng loang l( (Plinthite) không tan
trong nưc mà v,n gi ñưc trng thái ban ñu. ðt có tng loang l( và mi bin ñ(i thưng
g$p các ñơn v và ñơn v ph sau
V. ð
t glây (Gleysols)
ðt glây chua
Dystric gleysols
Hapli
Areni Endo Hypo Ferri
Endo Hysti
Silti
Hypo Ferri
Abrupti
Stagni
Nhóm ñt
ðơn v ñt
ðơn v ph

