Giáo án Điều dưỡng cơ sở: Kỹ thuật thở oxy cho người bệnh (chuẩn nhất)

GIÁO ÁN DẠY-HỌC

Môn học: Điều dưỡng cơ sở

Tên bài học: Kỹ thuật thở oxy cho ngưi bnh (Mã bài: MĐ05.20)

Số tiết: … gi

Ngày giảng: ……./.../2018

Giáo viên: ……………………………..

I. Mc tiêu bài hc/ chun đu ra bài hc:

1. Vn dng kiến thc v giải phu, sinh l, sinh l bnh đ phân tch đưc cc

nguyên nhân và cc triu chng thiếu oxy ca ngưi bnh (CĐRMĐ 1)

2. Giải thch đưc cc nguyên tc và cc lưu  khi tiến hành k thut th oxy cho

ngưi bnh (CĐRMĐ 1)

3. Vn dng đưc kiến thc v nguyên nhân, triu chng thiếu oxy đ nhanh

chng pht hin và nhn đnh tnh trng ngưi bnh theo tng tnh huống c

th. (CĐRMĐ 1)

4. Thực hin đưc k thut th oxy mt cch an toàn hiu quả trên mô hnh mô

phng. (CĐRMĐ 2,3)

5. Đ xut đưc cc phương n dự phng đ pht hin và x tr cc tai biến xảy ra khi

thực hin k thut th oxy cho ngưi bnh. (CĐRMĐ 4)

6. Vn dng kiến thc v cc k năng giao tiếp đ th hin đưc thi đ ân cn khi

giao tiếp, tôn trọng ngưi bnh và ngưi nhà trong cc tnh huống dy học c th.

(CĐRMĐ 5)

7. Th hin tnh tch cực, cp nht kiến thc đ nâng cao sự hiu biết ca bản thân.

Pht huy năng lực làm vic đc lp và làm vic nhm (CĐRMĐ 6)

II. Ni dung bài hc

1. Đại cương

1.1 Đại cương gii phu h hô hp

Cơ quan hô hp có chc năng trao đổi khí giữa cơ th với môi trưng bên ngoài.

H hô hp  ngưi gm h thống dn kh và h thống trao đổi kh giữa mu và không

kh. H thống dn kh gm c: Mi, hu, thanh quản, kh quản và phế quản. H thống

trao đổi kh là phổi, cha cc phế nang là nơi trao đổi kh giữa mu và không kh. Mi,

ming, hu và thanh quản đưc xếp là đưng hô hp trên. Đưng hô hp dưới bt đu

t kh quản đến phế quản và cc tiu phế quản.

1.2. Đại cương sinh l h hô hp

1.2.1. Chc năng ca đưng dn kh

- Chc năng dn khí: Chc năng dn khí là chc năng quan trọng ca đưng dn khí,

chc năng dn khí chỉ đưc thực hin tốt khi đưng dn kh đưc thông thoáng.

- Chc năng bảo v: Chc năng bảo v đưc thực hin ngay t khi không kh đi qua

đưng mi. H thống lông mi c tc dng cản cc ht bi to và chỉ c những ht bi

c kch thước < 5 mm (cn gọi là bi hô hp) mới vào đưc đến phế nang. Lớp dch

nhày và sự chuyn đng ca h thống lông mao trên b mặt cc biu mô lt mặt trong

đưng dn kh c tc dng bm dnh cc ht bi, vi khuẩn... và đẩy chúng ra ngoài. Cơ

chế này cn đưc gọi là cơ chế làm sch không khí hữu hiu. Nếu do mt nguyên nhân

nào đ (cc cht hoá học đc hi, khói thuốc lá...) làm lit chuyn đng ca h thống

lông mao th cng c th dn đến tình trng dễ mc các bnh nhiễm trùng phổi.

- Chc năng làm m và bão hoà hơi nước ca không kh khi ht vào: Đặc đim cu trúc

ca đưng hô hp trên và đưng hô hp dưới có tác dng làm cho không khí hít vào

đưc sưi m lên đến nhit đ ca cơ th là 370C và đưc bão hoà hơi nước nh h

thống mao mch phong phú ca đưng dn khí và nh có các tuyến tiết nước, tiết nhày

trong lớp biu mô lát mặt trong đưng dn khí.

- Các chc năng khc ca đưng dn khí: Ngoài các chc năng k trên, đưng dn khí

còn có mt số chc năng khc như chc năng pht âm, chc năng gp phn biu l

tình cảm thông qua li nói, tiếng cưi, tiếng khóc...

1.2.2. Chc năng thông kh ca phổi

* Chc năng thông kh ca phổi (Pulmonary Ventilation) giữ mt vai trò quan trọng

trong hot đng ca b máy hô hp. CNTKP có nhim v đưa không kh giàu oxy

t ngoài khí tri vào phế nang và đưa không kh t phế nang có nhiu CO2 ra ngoài

cơ th.

* Đng tc ht vào:

- Ht vào thông thưng: Ht vào thông thưng là mt đng tác ch đng, đi hi tiêu

tốn năng lưng cho sự co ca các cơ hô hp. Khi cc cơ hô hp này co li làm tăng

kch thước lng ngực theo cả ba chiu, đ là chiu thẳng đng (trên dưới), chiu

trước sau và chiu ngang (phải trái). Do kch thước ca lng ngực đưc tăng lên theo

cả ba chiu nên dung tch ca lng ngực tăng lên, p sut trong lng ngực và trong phổi

âm hơn giai đon trước khi ht vào, to nên sự chênh lch p sut giữa môi trưng bên

ngoài và phổi, không kh di chuyn t bên ngoài môi trưng vào phổi. Như vy đng tc

ht vào đã dn đến kết quả là không kh di chuyn t ngoài môi trưng vào phổi đến

tn cc phế nang.

- Hít vào gng sc: Nếu ta cố gng hít vào hết sc thì có thêm mt số cơ nữa cng tham

gia vào đng tc ht vào như cơ c đn chm, cơ ngực, cơ chéo, đ là những cơ ht vào

ph. Cơ chế ca sự tăng thông kh này là do sự huy đng thêm cc cơ hô hp ph và sự

co tiếp tc ca cơ hoành làm tăng dung tch phổi do đ làm cho p sut trong ngực, phổi

tiếp tc thp hơn p sut bên ngoài môi trưng. Sự chênh lch v áp sut làm cho không

khí tiếp tc di chuyn thêm t ngoài môi trưng vào trong phổi đến các phế nang.

* Đng tc th ra

- Th ra thông thưng: Th ra thông thưng là mt đng tc th đng v n không đi

hi năng lưng co cơ, cc cơ ht vào  giai đon này không co nữa, chúng giãn ra tr

v v tr c, làm cho lng ngực đưc tr v v tr ban đu dưới tc dng ca sc đàn

hi ngực phổi và sc chống đối ca cc tng bng. Cc xương sưn h xuống, cc

vm hoành li li lên pha trên lng ngực. Kết quả là dung tch lng ngực giảm làm

cho áp sut ca phổi tăng lên c tc dng đẩy không kh t phổi ra ngoài môi trưng.

- Đng tc th ra gng sc: Khi cố gng th ra hết sc, cn huy đng thêm mt số cơ

nữa, ch yếu là cc cơ thành bng. Những cơ này khi co li kéo xương sưn xuống

thp hơn nữa, đng thi ép thêm vào cc tng  bng, dn cơ hoành li thêm lên phía

trên lng ngực, làm cho dung tch lng ngực tiếp tc giảm, p sut trong ngực phổi

tăng lên thêm và kết quả là không kh tiếp tc đưc đẩy t phổi ra ngoài môi trưng.

Đng tc th ra gng sc cng đi hi năng lưng co cơ, do đ n cng là mt đng tác

hô hp tch cực.

2. Mt số chỉ số v oxy mu đng mch cơ bản

FiO2 (fraction of inspired oxygen): (0-100%) nng đ oxy trong hỗn hp kh

th vào (quan tâm đến vic th Oxy bao nhiêu cho phù hp)

SpO2 (Saturation of Peripheral Oxygen): (94% – 100%) Đ bão ha Oxy mu

ngoi biên (mao mch) (đưc đo gin tiếp bằng mch đp) c mối liên quan với

SaO2, thưng đưc s dng tuy nhiên trong những trưng hp BN shock, Hb

thp, HA tâm thu thp , SHH nặng th SpO2 t c gi tr, cn làm kh mu đng

mch

SaO2 (arterial oxygen saturation) (>94%) : Đ bão ha Oxy trong mu đng

mch (đo bằng kh mu đng mch)

PaO2 (pressure of arterial oxygen) (85-100 mmHg): p lực riêng phn Oxy mu

đng mch.

3. Các nguyên nhân gây thiếu oxy

- Các cản tr  đưng hô hp

- Hn chế hot đng ca lng ngực

- Các bnh làm rối lon qu trnh trao đổi khí

- Các bnh làm rối lon quá trình vn chuyn oxy do máu

3.1. Các cn trở ở đưng hô hp

- Các cản tr  hô hp trên: dy vch ngăn mi, polip mi, viêm amidan, u hu

họng, bch hu, nghẹn…

- Các cản tr  hô hp dưới: viêm phế quản, viêm phổi…do tăng tiết dch nhy

đưng hô hp, do phù n, co tht cc cơ phế quản: làm hẹp đưng dn khí.

3.2. Hạn chế hoạt đng của lồng ngực.

- Lit cc cơ hô hp thưng gặp trong tổn thương cc dây thn kinh ty, tổn

thương ct sống. (triu chng khó th,  đng nhiu đm rãi tiến trin suy hô

hp)

- Chn thương lng ngực: gãy xương sưn…

- Các bnh gây tràn khí, tràn dch màng phổi.

3.3. Các bnh làm rối loạn quá trình trao đổi khí

- Viêm phổi: giảm qu trnh trao đổi khí

- Suy tim: Làm  tr tun hoàn, tốc đ vn chuyn oxy chm.

- Tim bẩm sinh  trẻ em: Bnh còn ống đng mch, thông liên nhĩ, thông liên

tht…

3.4. Các bnh làm rối loạn quá trình vận chuyển oxy do máu

- Thiếu máu: hng cu, hay hng huyết cu (c nghĩa là tế bào mu đ)

- Thiếu máu v số lưng: Xut huyết nôn ra máu, chảy máu

- Thiếu máu v cht lưng: thiếu Hb, lơxêmi

- Bnh huyết sc tố

- Ng đc: CO, clorat, nitrit…

- Mc các bnh mch máu không làm tròn nhim v vn chuyn oxy t phổi đến

các tổ chc.

4. Các du hiu và triu chứng thiếu oxy:

- Khó th: khó chu, biến đổi v nhp th (tn số: nhanh, biên đ: nông)

- Lo âu hốt hoảng bn chn

- Giảm th lực, mt m.

- Môi và đu chi tím tái

- Ý thc ln ln.

- Co tht hõm c

- Co tht cc cơ hô hp, lng ngực và bng đảo ngưc ( giai đon thiếu ôxy nặng)

- Trong giai đon đu: huyết áp, mch và nhp th tăng và tim đp nhanh. Trong

giai đon sau: suy hô hp, áp lực riêng phn oxy ĐM (Pao2) giảm, đ bão hòa

oxy (SpO2) giảm.

5. Các nguyên tắc sử dng ôxy:

- Làm thông thong đưng th trước khi cho NB th ôxy như: móc họng ly d

vt, hút đm rãi, NB th máy qua ống NKQ, MKQ đang th máy xut tiết

nhiu đm rãi, hút đ làm thông thoáng

- S dng đúng liu: theo chỉ đnh bác s, tránh tình trng ng đc oxy gây nguy

hi, thm chí ảnh hưng đến tính mng ca NB

- Đảm bảo v sinh: k thut đúng, dng c đảm bảo, mi hu sch NB sch sẽ,

thưng xuyên thay dng c s dng ngăn nga nhiễm khuẩn

- Phng trnh khô đưng hô hp: Làm ẩm, uống đ nước

- Phòng chống cháy nổ: không hút thuốc, xa nơi c la, tia la đin, vn hành nhẹ

nhàng.

6. Nguy cơ – tai biến thở oxy

6.1. Ngc đc oxy

Giáo án Điều dưỡng cơ sở: Kỹ thuật thở oxy cho người bệnh

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi