1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
UDPM-CĐ-MĐ12-CSDL
2
LỜI GIỚI THIỆU
Cơ sở dữ liệu là môn học cơ sở chuyên ngành quan trọng của tin học. Mục đích
của giáo trình Cơ sở dữ liệu này là nhằm chuẩn hóa tài liệu học tập cho sinh viên các hệ
cao đẳng nghề chuyên ngành Công Nghệ Thông Tin, đồng thời cũng là tài liệu tham
khảo đối với các chuyên ngành khác trong lĩnh vực Tin học.
Giáo trình giúp các học viên tiếp cận vấn đề cốt lõi nhất về mặt lý thuyết: các
định nghĩa, khái niệm, hệ quả, định lý, giải thuật,…từ đó có thể áp dụng vào bài toán
thực tế thiết kế chuẩn hóa cơ sở dữ liệu nói riêng cũng như thiết kế hệ thống thông tin
nói chung.
Giáo trình không đi sâu vào việc chứng minh các định lý mà chú trọng đến việc
giải thích ý nghĩa thực tế của các công thức lý thuyết để từ đó hướng dẫn học viên cách
tiếp cận tư duy logic, nắm vững kỹ thuật tính toán cũng như các bước triển khai giải
quyết các bài toán thực tế trên khía cạnh công nghệ.
Nội dung giáo trình được chia làm 6 chương:
Chương I: Mô hình quan hệ
Chương II: Ngôn ngữ truy vấn (SQL)
Chương III : Ràng buộc toàn vẹn quan hệ
Chương IV: Phụ thuộc hàm
Chương V: Phủ của tập phụ thuộc hàm
Chương VI: Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu
Hy vọng cuốn sách còn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đồng nghiệp trong
giảng dạy, nghiên cứu trên các lĩnh vực có liên quan.
Giáo trình này ngoài tài liệu tham khảo chính còn có sử dụng các tài liệu tham
khảo nội bộ của các đồng nghiệp khác. Rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp, trao
đổi của bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn!
Cần Thơ, ngày 16 tháng 6 năm 2018
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Thị Thúy Lan
3
MỤC LỤC
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ............................................................................................ 1
LỜI GIỚI THIỆU ............................................................................................................ 2
MỤC LỤC ....................................................................................................................... 3
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN CƠ SỞ DỮ LIỆU ........................................................... 4
Chương 1: MÔ HÌNH QUAN HỆ .................................................................................. 6
1. Nguyên nhân ra đời của mô hình quan hệ ............................................................ 6
2. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu ....................................................................................... 6
2.1. Cơ sở dữ liệu là gì ................................................................................................. 7
2.2. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu ...................................................................................... 7
2.3. Người dùng ............................................................................................................ 7
3. Mô hình quan hệ ................................................................................................... 8
3.1. Mô hình quan hệ là gì? ......................................................................................... 8
3.2. Các khái niệm cơ bản của mô hình quan hệ ......................................................... 8
3.3. Các phép toán tập hợp ........................................................................................ 10
3.4. Các phép toán quan hệ ....................................................................................... 11
4. Mô hình thực thể kết hợp .................................................................................... 13
4.1. Giới thiệu mô hình thực thể kết hợp.................................................................... 13
4.2. Chuyển từ mô hình thực thể kết hợp sang lược đồ cơ sở dữ liệu ........................ 16
Chương 2: NGÔN NGỮ TRUY VẤN SQL ................................................................. 24
1. Cách tạo quan hệ bằng Access ............................................................................ 24
2. Câu lệnh truy vấn (STRUCTURE QUERY LANGUAGE) ............................... 26
Chương 3. RÀNG BUỘC TOÀN VẸN ........................................................................ 37
1. Ràng buộc toàn vẹn - Các yếu tố của ràng buộc toàn vẹn .................................. 37
2. Phân loại ràng buộc toàn vẹn .............................................................................. 39
Chương 4: PHỤ THUỘC HÀM .................................................................................... 44
1. Khái niệm phụ thuộc hàm ................................................................................... 44
1.1. Định nghĩa phụ thuộc hàm .................................................................................. 44
1.2. Phụ thuộc hàm hiển nhiên ................................................................................... 44
1.3. Thuật toán Satifies .............................................................................................. 44
2. Hệ luật dẫn Armstrong ........................................................................................ 45
2.1. Phụ thuộc hàm được suy diễn logic từ F ............................................................ 45
4
2.2. Hệ luật dẫn Armstrong ....................................................................................... 46
Chương 5. PHỦ CỦA TẬP PHỤ THUỘC HÀM ........................................................ 47
1. Định nghĩa .......................................................................................................... 47
2. Phủ tối thiểu của một tập phụ thuộc hàm ........................................................... 47
2.1. Phụ thuộc hàm có vế trái dư thừa .......................................................................... 47
2.2. Phụ thuộc hàm có vế phải một thuộc tính ............................................................. 48
2.3 Tập phụ thuộc hàm không dư thừa ......................................................................... 48
2.4 Thuật toán tìm phủ tối thiểu ................................................................................... 48
3. Khóa của lược đồ quan hệ .................................................................................. 48
3.1. Định nghĩa ............................................................................................................. 48
3.2. Thuật toán tìm tất cả các khóa ............................................................................... 49
Chương 6. CHUẨN HÓA CƠ SỞ DỮ LIỆU............................................................... 51
1. Dạng chuẩn của lược đồ quan hệ ........................................................................ 51
1.1 Dạng chuẩn 1 (First Normal Form) ................................................................... 51
1.2 Dạng chuẩn 2 (Second Normal Form) ............................................................... 51
1.3 Dạng chuẩn 3 (Third Normal Form) .................................................................. 52
1.4 Dạng chuẩn Boyce – Codd ................................................................................. 53
2. Phép tách kết nối bảo toàn .................................................................................. 54
3. Thiết kế cơ sở dữ liệu bằng cách phân rã ........................................................... 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................ 66