CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II
GIÁO TRÌNH
KỸ THUẬT CHUNG VỀ CÔNG NGHỆ
ÔTÔ VÀ SỬA CHỮA
NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
(Ban hành theo quyết định số 820/QĐ-CĐHHII, ngày 22 tháng 12 năm 2020
của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II)
(Lưu hnh ni b)
TP.HCM - năm 2020
2
LỜI GIỚI THIỆU
Tôi là người may mắn được phục vụ dạy học trong nghề sửa chữa ô tô nhiều
năm, tôi hiểu nguyện vọng đa số của học sinh và người sử dụng ô tô, muốn có bộ
sách giáo trình tốt đáp ứng yêu cầu tìm hiểu về kỹ thuật sửa chữa ô tô. Bộ giáo
trình này có thể đáp ứng phần nào cho học sinh và bạn đọc đầy đủ những điều
muốn biết về kỹ thuật sửa chữa ô tô.
Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta
khá nhanh. Nhiều kết cấu hiện đại đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều
nhu cầu của người sử dụng. Trong đó có hệ thống điều hòa ô tô giúp cho người
sử dụng cảm giác thoải mái, dễ chịu khi ở trong xe. Và trong quá trình sử dụng
qua thời gian sẽ khó tránh khỏi những trục trặc.
Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản
cả về lý thuyết và thực hành tổng quan về ô tô và công nghệ sửa chữa . Với mong
muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bảy bài:
Bi 1: Tổng quan chung về ô tô
Bài 2: Khái niệm vphân loại đng cơ đốt trong
Bài 3: Nguyên lý làm việc đng cơ 4 kỳ mt xy lanh
Bài 4: Nguyên lý làm việc đng cơ 2 kỳ mt xy lanh
Bi 5: Nguyên lý lm việc của đng cơ nhiều xy lanh
Bi 6: Phương pháp sửa chữa vcông nghệ phục hồi chi tiết bị mi mòn
Bi 7: Sử dụng dụng cụ, thiết bị trong nghề sửa chữa ôtô
Bi 8: Lm sạch vkiểm tra chi tiết
Mỗi bài được biên soạn với nội dung gồm: nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo, nguyên
lý làm việc của động cơ 4 kỳ, động cơ 2 kỳ, các phương pháp kiểm tra sửa chữa
các chi tiết bị mài mòn. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi
sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất
bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn.
3
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên Mô đun: TỔNG QUAN VỀ Ô TÔ VÀ CÔNG NGHỆ SỬA CHỮA
Mã mô đun: MĐ 11
I. Vị trí, tính chất của mô đun:
- Vị trí của mô đun: Mô đun được bố trí ở học kỳ I của khóa học, có thể bố trí
dạy song song với các môn học sau: Giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng, cơ
kỹ thuật, vật liệu cơ khí, vẽ kỹ thuật, ngoại ngữ, thủy lực, nhiệt kỹ thuật…
- Tính chất của mô đun: mô đun chuyên ngành.
II. Mục tiêu mô đun:
- Kiến thức:
Trình bày được vai trò và lịch sử phát triển của ô tô.
Trình bày được các khái niệm và cấu tạo chung của động cơ đốt trong.
Phát biểu được các thuật ngữ và đầy đủ các thông số kỹ thuật của động cơ.
Trình bày được cấu tạo, nguyên
lý
hoạt động của động cơ một
xylanh dùng nhiên liệu xăng, diesel thuộc loại bốn kỳ, hai kỳ.
Trình bày được nguyên
lý
hoạt động thực tế của các loại động cơ.
Phân tích được các ưu nhược điểm của tng loại động cơ.
Trình bày được cấu tạo và nguyên l hoạt động của động cơ nhiều xy lanh.
Phát biểu được khái niệm về hiện tượng, quá trình các giai đoạn mài mòn, các
phương pháp tổ chức và biện pháp sửa chữa chi tiết.
- Kỹ năng:
Phân biệt được chủng loại và cấu tạo ô tô.
Xác định được các bộ phận của ô tô và các loại ô tô. Lập được bảng thứ tự nổ
của động cơ nhiều xy lanh.
Xác định được các cơ cấu, hệ thống trên động cơ và xác định đúng
các loại động cơ.
Xác định được chiều quay của động cơ, ĐC
T
của piston .
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
Bố trí vị trí làm việc hợp lý và đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp.
Chấp hành đúng quy trình, uy phạm trong nghề công nghệ ô tô.
Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên và đảm
bảo an toàn lao động vệ sinh công nghiệp.
4
Tên Mô đun: TỔNG QUAN VỀ Ô TÔ VÀ CÔNG NGHỆ SỬA CHỮA
Bi 1 : TỔNG QUAN VỀ Ô TÔ
I. Mục tiêu của bi:
- Phát biểu đúng khái niệm, phân loại và lịch sử phát triển ô tô.
- Trình bày được cấu tạo chung trong ô tô.
- Nhận dạng đúng các bộ phận và các loại ô tô.
- Chấp hành đúng quy trình, uy phạm trong nghề công nghệ ôtô, rèn luyện tính
kỷ luật, cẩn thận của sinh viên và đảm bảo an toàn lao động vệ sinh công nghiệp.
II Ni dung khái niệm ề ô tô
- Khái niệm:
Ô tô là phương tiện vận tải đường bộ chủ yếu. Ô tô có tính cơ động cao và phạm
vi hoạt động rộng. Vì vậy trên toàn thế giới ô tô hiện nay đang được dùng để vận
chuyển hành khách hoặc hàng hoá phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế quốc
dân và quốc phòng.
Lịch sử phát triển
- T những năm 1860 chiếc ô tô đầu tiên sử dụng động cơ đốt trong đã ra đời.
Những chiếc xe này sử dụng động cơ khoảng 2 mã lực với tốc độ cực đại khoảng
20 Km/h. Sự ra đời của loại ô tô dùng động cơ đốt trong đã thách thức các các
phương tiện vận tải thô sơ thời bấy giờ và ngày càng thúc đẩy ngành vận tải
đường bộ phát triển.
- Đến nay, công nghiệp chế tạo ô tô trên thế giới đã phát triển rất mạnh và đã
chế tạo được nhiều loại ô tô hiện đại với tốc độ lớn nhất đạt khoảng hàng trăm
km/h. Các gam tải trọng cũng rất đa dạng, phổ biến là t (0,5 - 10) tấn. Đặc biệt có
những loại ô tô tải nặng có tải trọng đến 60 tấn.
- Xu hướng phát triển ô tô trên thế giới hiện nay là tăng tải trọng, tăng tốc độ,
tăng tính kinh tế nhiên liệu, tăng tính tiện nghi và giảm ô nhiễm môi trường.
- Để phục vụ cho u hướng phát triển trên, các thành tựu khoa học kỹ thuật mới
như: tin học, tự động điều khiển, điện tử, vật liệu mới...đều đã được ngành chế
tạo ô tô ứng dụng.
3. Phân loại ô tô
a. Dựa vào trọng tải và số chỗ ngồi:
Dựa và trọng tải và số chỗ ngồi, ô tô có thể chia ra các loại sau:
5
- Ô tô có trọng tải nhỏ (hạng nhẹ): trọng tải chuyên chở nhỏ hơn hoặc
bằng 1,5 tấn và ô tô có số chỗ ngồi ít hơn hoặc bằng 9 chỗ.
- Ô tô có trọng tải trung bình (hạng v a): trọng tải chuyên chở lớn hơn
1,5 tấn và nhỏ hơn 3,5 tấn hoặc có số chỗ ngồi lớn hơn 9 và nhỏ hơn 30 chỗ.
- Ô tô có trọng tải lớn (hạng lớn): trọng tải chuyên chở lớn hơn hoặc
bằng 3,5 tấn hoặc có số chỗ ngồi lớn hơn hoặc bằng 30 chỗ.
- Ô tô có trọng tải rất lớn (hạng nặng): trọng tải chuyên chở lớn hơn 20
tấn
a. Dựa vào nhiên liệu sử dụng:
Dựa vào nhiên liệu sử dụng, ô tô được chia thành các loại sau:
- Ô tô dùng động cơ xăng và chạy bằng xăng
- Ô tô dùng động cơ diesel và chạy bằng dầu diesel
- Ô tô chạy bằng khí ga
- Ô tô dùng động cơ điện và chạy bằng ắc quy
Hiện nay tuyệt đại đa số ô tô đều dùng động cơ ăng và động cơ diesel.
b. Dưạ vào công dụng của ô tô
Dựa vào công dụng, ô tô được chia thành các loại sau:
- Ô tô vận tải (ô tô chuyên chở hàng hoá).
- Ô tô khách (ô tô chuyên chở hành khách).
Ô tô chuyên chở hành khách bao gồm các loại sau: ô tô buýt, ô tô taxi, ô tô con, ô tô
hành khách liên tỉnh.
- Ô tô chuyên dùng như: ô tô cứu thương, ô tô phun nước, ô tô cẩu, ô tô vận tải
chuyên dùng...
4. Cấu tạo chung ô tô
4.1 Đng cơ