0
UBND THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ NỘI
**********
GIÁO TRÌNH
TÂM LÝ – GIAO TIẾP – GIÁO DỤC SỨC KHỎE
TRONG THỰC HÀNH ĐIỀU DƯỠNG
(ĐỐI TƯỢNG: CAO ĐẲNG)
Hà Nội
1
LỜI MỞ ĐẦU
Nghề Y được xã hội ghi nhận và tôn vinh là nghề Cao quý. Để có được sự
tôn vinh đó, biết bao thế hệ Thầy thuốc đã thầm lặng cống hiến, thậm chí hy sinh
cả tính mạng của mình trau dồi Y đức, Y lý, Y thuật vì sức khoẻ cộng đồng.
Trong nhân gian, hình ảnh người Thầy thuốc là hiện thân của trí tuệ, lòng
nhân từ và sự đồng cảm. Để giữ gì và làm đẹp thêm hình ảnh người Thầy thuốc,
trong thư gửi cho cán bộ nhân viên Y tế, Bác Hồ đã dạy: “Thầy thuốc phải như
Mẹ hiền”.
Tuy nhiên, chúng ta không thể phủ nhận thực tế hiện nay vẫn còn một bộ
phận không nhỏ cán bộ nhân viên Y tế có những biểu hiện chưa đẹp làm tổn hại
tới danh dự nghề Y, làm phai mờ hình ảnh cao đẹp của người Thầy thuốc, khiến
cho nhân dân, người bệnh, người nhà người bệnh không hài lòng.
Chương trình đào tạo môn học Tâm lý - giao tiếp - giáo dục sức khỏe với
tổng thời gian 2 đơn vị học trình, trong đó 1 đơn vị học trình lý thuyết và 1 đơn vị
học trình thực hành. Trên cơ sở chương trình đào tạo, nhóm biên soạn đã xây
dựng tài liệu đào tạo. Tài liệu đào tạo gồm 3 bài . Nội dung bài học bám sát
chương trình đào tạo, xoay quanh những yếu tố tâm lý, kỹ năng giao tiếp và giáo
dục sức khỏe.
Ban biên soạn mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các thày cô giáo
và sinh viên sử dụng Chương trình đào tạo này để rút kinh nghiệm cho lần xuất
bản sau.
Xin trân trọng cám ơn.
2
BAN BIÊN SOẠN
Chủ biện: ThS. Đoàn Thị Vân - Bô môn KSNK
Thành viên: ThS. Đoàn Công Khanh - Bộ môn YTCC
ThS. Hà Diệu Linh - Bộ môn YTCC
ThS. Nguyễn Thị Hà - Bộ môn KSNK
CN. Ngô Đăng Ngự - Bộ môn KSNK
CN. Đinh Thị Quỳnh - Bộ môn KSNK
CN. Nguyễn Hải Yến - Bộ môn YTCC
3
Bài 1. ĐẠI CƯƠNG TÂM LÝ VÀ TÂM LÝ NGƯỜI BỆNH
Thời lượng: 10 tiết
MỤC TIÊU
Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng:
* Kiến thức:
1. Trình bày được định nghĩa tâm lý học, khái niệm tâm lý con người và bản
chất xã hội - lịch sử của tâm lý con người.
2. Trình bày được khái niệm, cấu trúc tâm lý của nhân cách và cơ chế của sự
hình thành nhân cách.
3. Trình bày được các đặc điểm của tâm lý theo lứa tuổi.
4. Trình bày được các dạng phản ứng tâm lý của người bệnh.
5. Trình bày được sự ảnh hưởng của các yếu tố đến tâm lý người bệnh.
* Kỹ năng:
6. Nhận định được tâm lý người bệnh trong một số tình huống giả định
* Năng lực tự chủ và trách nhiệm
7. Thể hiện được thái độ tôn trọng, cảm thông, chia sẻ trong giao tiếp với người bệnh.
NỘI DUNG
1. Đại cương tâm lý học.
1.1. Định nghĩa tâm lý học.
Tâm lý là tất cả những hiện tượng tinh thần nảy sinh do sự tác động của thế
giới khách quan vào não, được não phản ánh, nó gắn liền, điều hành, điều chỉnh
mọi hành vi hoạt động của con người.
Tâm lý học là khoa học nghiên cứu sự hình thành, vận hành và phát triển của
các hiện tượng tinh thần hay các hiện tượng tâm lý. Có nhiều định nghĩa tâm lý học:
Tâm lý học là khoa học nghiên cứu về các hiện tượng tâm lý của con người
và quá trình phát sinh, phát triển của chúng.
* Tâm lý học được định nghĩa chính xác và đầy đủ: Tâm lý học là khoa học
nghiên cứu về các hiện tượng tâm lý của con người và quá trình phát sinh, phát
triển của chúng.
4
1.2. Đối tượng nghiên cứu của tâm lý học.
- Các hiện tượng tâm lý con người
- Các qui luật phát sinh, biểu hiện và phát triển các hiện tượng tâm lý
- Cơ chế hình thành các hiện tượng tâm lý
1.3. Nhiệm vụ của tâm lý học.
1.3.1. Nhiệm vụ cơ bản của tâm lý học:
- Nghiên cứu bản chất của hoạt động tâm lý
- Các quy luật nảy sinh và phát triển tâm lý
- Cơ chế diễn biến và thể hiện tâm lý
- Các quy luật về mối quan hệ giữa các hiện tượng tâm lý
1.3.2. Nhiệm vụ cụ thể của tâm lý học:
- Nghiên cứu những yếu tố khách quan, chủ quan đã tạo ra tâm lý người
- Cơ chế hình thành, biểu hiện của hoạt động tâm lý
- Tâm lý của con người hoạt động
- Chức năng, vai trò của tâm lý đối với hoạt động của con người
1.4. Phương pháp nghiên cứu tâm lý học.
1.4.1. Những nguyên tắc phương pháp luận của việc nghiên cứu tâm lý học
- Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan
- Nguyên tắc quyết định luật duy vật biện chứng
- Nguyên tắc thống nhất tâm lý, ý thức với hoạt động
- Nguyên tắc nghiên cứu các hiện tượng tâm lý trong các mối liên hệ giữa
chúng với nhau và trong mối liên hệ giữa chúng với các hiện tượng khác
- Nghiên cứu tâm lý trong sự vận động và phát triển
1.4.2. Các phương pháp nghiên cứu tâm lý học:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp trắc nghiệm (Test)
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
- Phương pháp phân tích sản phẩm của hoạt động
- Phương pháp nghiên cứu tiểu sử cá nhân