intTypePromotion=1

Lý thuyết tổng hợp môn học: Tài chính - Tiền tệ

Chia sẻ: In The End | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:81

0
89
lượt xem
15
download

Lý thuyết tổng hợp môn học: Tài chính - Tiền tệ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Lý thuyết tổng hợp môn học "Tài chính - Tiền tệ" giới thiệu đến các bạn những nội dung khái quát về tài chính tiền tệ như: Hệ thống tài chính, lý thuyết danh mục đầu tư, lý thuyết cấu trúc lãi suất và lý thuyết định giá tài sản, thông tin bất cân xứng và cấu trúc tài chính,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung tài liệu để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Lý thuyết tổng hợp môn học: Tài chính - Tiền tệ

  1. MÔN HỌC TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ Mô tả môn học Môn học này trang bị cho người học những kiến thức lý luận chuyên sâu về  tài chính – tiền tệ, làm nền  tảng để nghiên cứu các môn nghiệp vụ thuộc khối ngành Kinh Tế và Quản Trị Kinh Doanh. Cụ thể học   phần này tập trung vào nghiên cứu: hệ thống tài chính; lý thuyết danh mục đầu tư, lý thuyết cấu trúc lãi  suất và lý thuyết định giá tài sản; thông tin bất cân xứng và cấu trúc tài chính; quy định/ điều tiết khu vực   tài chính; tự do hóa tài chính và khủng hoảng tài chính; chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ  Mục tiêu môn học Sau khi học xong học phần này, học viên nâng cao kỹ  năng nghiên cứu và phân tích sâu những vấn đề  quan trọng thuộc lĩnh vực tài chính, tiền tệ, ngân hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nội dung chi tiết môn học: Chuyên 1:    Hệ thống tài chính  1. Hệ thống tài chính và nền kinh tế thực 2. Các định chế tài chính 3. Các thị trường tài chính 4. Đổi mới tài chính  Chuyên 2: Điều tiết/quy định và giám sát hệ thống tài chính  1. Thất bại thị trường tài chính và sự quy định/điều tiết khu vực tài chính 2. Những hạn chế của điều tiết/quy định khu vực tài chính 3. Tác động của toàn cầu hóa đối với sự điều tiết của khu vực tài chính ­ Basel Chuyên 3: Thông tin bất cân xứng và cấu trúc tài chính 1. Cấu trúc tài chính ở một số quốc gia trên thế giới 2. Chi phí giao dịch và cấu trúc tài chính 3. Lựa chọn nghịch và cấu trúc tài chính  4. Rủi ro đạo đức và sự lựa chọn giữa nợ và vốn   Chuyên 4: Khủng hoảng tài chính 1. Các mô hình khủng hoảng tài chính  2. Khủng hoảng tài chính năm 2008  4. Cách tiếp cận mới về sự điều tiết/quy định khu vực tài chính – Basel III   Chuyên 5: Lý thuyết cấu trúc lãi suất 1. Lãi suất và đường cong lãi suất 2. Lý thuyết kỳ vọng   3. Lý thuyết ưu thích tính lỏng  4. Lý thuyết phân khúc thị trường  Chuyên 6: Rủi ro, tiền lời và lý thuyết danh mục đầu tư  1. Rủi ro và tiền lời  2. Đa dạng hóa và lý thuyết danh mục đầu tư  3. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM)    Chuyên đề 7: Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa  1. Cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ   2. Các lý thuyết cầu tiền tệ và cung tiền tệ  3. Chính sách tài khóa và chu kỳ kinh tế 4. Các tranh luận về chính sách tài khóa (độ trễ và hiệu quả…)    1
  2. Mục Lục  Chuyên đề 1: Hệ thống tài chính ­ Phần1: Vai trò của hệ thống tài chính                                                         .....................................................      3  Chuyên đề 1: Hệ thống tài chính ­ Phần 2: Cấu trúc của hệ thống tài chính                                                   ...............................................       11  Chuyên đề 2: SỰ ĐIỀU TIẾT VÀ GIÁM SÁT HỆ THỐNG TÀI CHÍNH CỦA CHÍNH PHỦ                       ...................       21  CHƯƠNG III: THÔNG TIN BẤT ĐỐI XỨNG VÀ CẤU TRÚC TÀI CHÍNH                                                ............................................       28  Chuyên đề 4: Khủng hoảng tài chính và phạm vi ứng dụng của quy chế tài chính                                         .....................................       36  Chương 5:        LÃI SUẤT                                                                                                                                     .................................................................................................................................       46  1.Lý thuyết ưa thích thanh khoản – Liquidity Preference Theory                                                                      ..................................................................       51      ....................................................................................................................................................................                                                                                                                                                                       52                                                                                                                                                                                  52 ..........................................................................................................................................................................                                                                                                                                                                                 53 ..........................................................................................................................................................................      a)Hiệu ứng thanh khoản lớn hơn các hiệu ứng khác                                                                                         ....................................................................................       53  b)Hiệu ứng thanh khoản nhỏ hơn các hiệu ứng khác và hiệu ứng lạm phát dự tính điều chỉnh chậm           53 .....       c)Hiệu ứng thanh khoản nhỏ hơn các hiệu ứng khác và hiệu ứng lạm phát dự tính điều chỉnh nhanh          53 ....       Chuyên đề 6: RỦI RO – LỢI NHUẬN – THUYẾT DANH MỤC                                                                    ................................................................       55  Bài 7: Chính sách tiền tệ ­ Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ                                                                    ................................................................       58  Chuyên đề 8: CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA                                                                                                           .......................................................................................................       68 Chuyên   đề   9:   Toàn   cầu   hóa   tài   chính   .......................................................................................................................................................................... 72                                                                                                                                                                                   Câu hỏi thi:                                                                                                                                                           .......................................................................................................................................................       79 2
  3. Chuyên đề 1: Hệ thống tài chính ­ Phần1: Vai trò của hệ thống tài chính I. Giới thiệu Định nghĩa hệ thống tài chính: Hệ thống thị trường cho các công cụ tài chính, các cá nhân và định chế tài   chính giao dịch với nhau thông qua sự điều tiết và sự quản lý của hệ thống. Đối tượng tham gia của hệ  thống là người dân, các doanh nghiệp và các tổ  chức khác muốn sử  dụng  công cụ trong hệ thống tài chính. Các công cụ tài chính có thể được tóm tắt: ­ Trung gian của các đơn vị thặng dư (dư thừa) và thiếu hụt. ­ Cung cấp dịch vụ tài chính như bảo hiểm, quỹ tương hỗ. ­ Phương tiện thanh toán. ­ Cung cấp danh mục đầu tư. Các bộ phận khác nhau thì đóng một vai trò nhất định nhưng tất cả đều có chung một đặc điểm là kênh   điều chuyển từ người thừa vốn (từ kế hoạch chi tiêu) đến những người thiếu hụt, ví dụ như: ­ Ngân hàng ­ Công ty bảo hiểm và các quỹ hỗ tương. Các nhà kinh  tế  thường quan  tâm đến cách mà một hệ  thống tài chính điều quỹ  giữa đơn vị  sử  dụng   cuối cùng của hệ thống, đó là đối tượng cho vay và đi vay hơn là các trung gian vay và đi vay – Các trung  gian tài chính không chỉ là vay mà còn đi vay, nó ám chỉ là việc chuyển vốn đến những người sử  dụng   cuối cùng. Khi đối mặt với nhu cầu vay hoặc cho vay, đối tượng sử dụng cuối cùng của hệ thống tài chính có một   lựa chọn giữa ba cách: ­ Thứ nhất, họ tham gia  vào lĩnh vực thường được gọi là cho vay trực tiếp. Có thể nói rằng đây là   cách họ giao dịch trực tiếp với nhau. Nhưng ở đây, chúng ta sẽ thấy là tốn chi phí, kém hiệu quả,   cự kỳ rủi ro và trong thực tế khó có khả năng. ­ Thứ hai, họ có thể quyết định tham gia thị trường có tổ chức. Ở những thị trường này, người cho  vay mua những giấy nợ của người đi vay. o Thị  trường có tổ  chức làm giảm chi phí có thể  kết hợp với việc cho vay trực tiếp vì thị  trường có tổ chức được phổ biến bởi những người kinh doanh. o Thị  trường có tổ  chức cũng giảm thiểu rủi ro vì chúng thường có những vai trò tổ  chức   hoạt động của thị trường nhằm hạn chế sự không trung thực và sự rủi ro. ­ Thứ  ba, chính các trung gian tài chính sẽ cung cấp một kênh thứ  ba cho chu chuyển tiền của các   quỹ giữa người vay và cho vay. o Khi người có tiền  ủy thác cho các trung gian tài chính họ  sẽ  có một tài sản, cụ  thể  là  khoản tiết kiệm hoặc gửi vào các công ty bảo hiểm, họ không kinh doanh nhưng họ sẽ có   một khoản lãi từ các trung gian này. Tương tự vậy, các trung gian tạo ra các khoản nợ, ví   dụ như các khoản vay cho người vay. o Vậy, những cái lợi của việc gửi tiền vào các trung gian tài chính là gì? 3
  4. Vai trò của hệ thống tài chính mạnh yếu phụ thuộc vào: Giá cả, tính thanh khoản, rủi ro chia sẻ,   tạo thông tin, điều hành, tạo giá trị. Rủi ro quản trị: Rủi ro hệ thống, rủi ro đơn lẻ. Hệ  thống điều tiết phù hợp: Trách nhiệm, Minh bạch, bảo hiểm hệ  thống, lợi nhuận và rủi ro  hòa hợp. Figure 1: The Function of Healthy Financial Systems ­ Chức năng giám sát của hệ thống tài chính II. NGƯỜI CHO VAY VÀ NGƯỜI ĐI VAY (Lenders & Borrows) Người cho vay và người đi vay ở đây đề cập đến những người cho vay sau cùng và người vay sau cùng. Động cơ của họ người cho vay và người đi vay khác so với những trung gian tài chính. Saving and lending: 1. Saving: phần chênh lệch giữa thu nhập và chi tiêu chính là khoản tiết kiệm S = Y – C Những khoản tiết kiệm này có thể được sử dụng để đầu tư cho việc mua sắm tài sản cố  định như  máy   móc, trang thiết bị công nghiệp, đất đai…Ở đây, tiết kiệm được xem như là một khoản đầu tư. Phần chênh lệch giữa tiết kiệm và đầu tư thực tế chính là thặng dư tài chính. Và thặng dư tài chính này  có thể đem cho vay, nó làm tăng giá trị của tài sản tài chính. 4
  5. Những điều kiện phải được đáp ứng để đem lại thặng dư trong giao dịch chovay. ­ Tiền lời tối đa ­ Tối thiểu hóa rủi ro ­ Tính thanh khỏan cao Tính thanh khỏan cao ở đây là khả năng thu hồi vốn nhanh nhưng phải có sự chắc chắn về vốn. Lưu ý rằng hai điều kiện trên quan tâm tới tốc độ và giá trị. 2. Borrowing:  Một số người có thu nhập dôi ra so với mức chi tiêu hiện tại cần, và cũng sẽ có một số doanh nghiệp, tổ  chức, hộ gia đình có mức thu nhập thấp hơn so với mức kế họach chi tiêu. Tức là, họ có một sự thâm hụt   tài chính, hịo phải bán những tài khỏan họ  nắm giữ trước đây (trái phiếu) hoặc tạo ra những khỏan nợ  bằng cách đi vay. Người đi vay quan tâm đến: ­ Chi phí thấp nhất ­ Thời gian vay càng dài càng tốt Mục tiêu của người cho vay và người đi vay luôn đối lập nhau. Chính sự  đối lập này dẫn đến sự  xuất   hiện trung gian tài chính. Một nền kinh tế phát triển đòi hỏi sự cân đối tài chính. Khỏan dư thừa phải tương ứng với những khỏan   thiếu hụt 3. Người cho vay, người đi vay và khoản thu được ròng của các tài sản tài chính (NAFA) ­ Người cho vay thì có những khỏan thặng dư tài chính ­ Người đi vay có những khỏan thâm hụt tài chính. Thâm hụt tài chính làm cho họ không có  NAFA. ­ Một nền kinh tế đóng được phân ra làm 3 đối tượng: hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ. Họ có thể đóng vai trò như những người đi vay và người cho vay. Tổng khỏan dư thừa phải bằng tổng   khỏan thiếu hụt. 4. Cho vay, đi vay và sự giàu có Kinh tế tài chính để phân biệt giữa dự trữ và dòng di chuyển 5
  6. ­ Một cá nhân với một khỏan thặng dư  tài chính, làm tăng dự  trữ, tăng sự  giàu có về  tài chính.   Ngược lại, một cá nhân với thâm hụt tài chính sẽ làm giảm bớt dự trữ và tăng sự bần túng. ­ Thặng dư được chu chuyển làm tăng thêm dự trữ tài chính, ngược lại thâm hụt dẫn đến giảm dự  trữ. Dòng chu chuyển của cho vay và đi vay. Người ta sẽ nắm giữ cả hai vai trò người đi vay và người cho vay. ­ Những người cầm cố nhà để lấy một khỏan tiền từ ngân hàng. ­ Người đi vay với tài sản tài chính có thể tốt hơn nếu họ thế chấp tài sản và sử dụng nguồn tài trợ  để giảm nợ nần. Nhưng cần lưu ý tính thanh khỏan, chi phí và rủi ro trong những giao dịch này. Khi quyết định, họ sẽ lựa chọn về danh mục để thiết lập một cấu trúc tối ưu. Sự lựa chọn danh mục bao gồm một dãy danh mục, hỗn hợp tài sản và nợ. Đây là con đường tạo ra chi  phí và lợi nhuận từ mỗi tài sản hay khỏan nợ. Mục đích phải đạt được: MC =  MB (lợi ích = chi phí) Nghiên cức các nguyên tắc cơ  bản lựa chọn danh mục thì được biết đến trong nghiện cứu   lý thuyết   danh mục. III. Các định chế tài chính (Financial institutions) Các định chế  tài chính tồn tại với nhiều hình thức và cung cấp nhiều dịch vụ  khác nhau. Nói   chúng các định chế tài chính thực hiện một hay nhiều chức năng dưới đây: ­ Cung cấp cơ chế thanh toán ­ Cung cấp các công cụ huy động vốn và tài trợ vốn ­ Cung cấp các dịch vụ khác: hối đoái, bảo hiểm… Trong hệ thống tài chính, chúng ta thường chia các định chế tài chính ra làm 02 nhóm: ­ Nhóm đầu tiên là “các ngân hàng” hay có thể gọi là “những người nhận tiền gửi” ­ Nhóm còn lại là các định chế tài chính khác (“không nhận tiền gửi”): công ty bảo hiểm, quỹ đầu   tư…. Figure 2: Dòng tiền tệ giữa các định chế tài chính Đặc điểm của định chế tài chính a. Định chế tài chính là loại hình công ty 6
  7. Các định chế tài chính là các cơ sở kinh doanh tiền tệ và giấy tờ có giá được tổ chức và hoạt động để đật  những mục tiêu sinh lợi nhất định. Nên xét về khía cạnh này thì ta có thể  phân tích đặc điểm của chúng   cũng giống như phân tích đặc điểm của các đơn vị kinh doanh khác trong nền kinh tế. Có thể  mô tả hoạt  động của các định chế tài chính theo sơ đồ: Các yếu tố đầu vào: Lao động Các yếu tố đầu ra: Kỹ thuật Cho vay Vốn bằng tiền Các định chế tài chính Các dịch vụ tài chính  Tiền gửi khác Đất đai b. Định chế tài chính là trung gian tài chính Figure 3: Hoạt động của trung gian tài chính Với đặc điểm này thì các định chế trung gian tài chính được xem là cầu nối giữa 2 bên: thường là người   tiết kiệm cuối cùng và người cần vốn cuối cùng những thỉnh thoảng họ có thể là những người trung gian   khác. Lợi ích: ­ Chuyển hóa kỳ hạn: Các trung gian tài chính huy động những khoản tiết kiệm có những thời hạn   khác nhau, su đó chuyển hóa tài trợ cho những người cần vốn với những kỳ hạn khác nhau ­ Kinh tế về quy mô: Các trung gian tài chính huy động những khoản tiết kiệm có quy mô nhỏ tập   trung thành quỹ cho vay với quy mô lơn hơn để tài trợ cho những người cần vốn ­ Giảm rủi ro: Các trung gian tài chính phát hành các loại chứng khoán thứ cấp ít rủi ro để  thu hút  tiền tiết kiệm của những người không chấp nhận rủi ro còn các trung gian tài chính lại chấp nhận   những chứng khoán sơ cấp có rủi ro cao do những người cần vốn phát hành. ­ Giảm chi phí tìm kiếm và giao dịch giữa các bên IV. Thị trường tài chính (Financial markets) Thị  trường tài chính là tổng hòa các mối quan hệ  cung cầu về  vốn, diễn ra dưới hình thức vay mượn,   mua bán về  vốn về vốn, tiền tệ và các chứng từ  có giá nhằm chuyển dịch từ  nơi cung cấp đến nơi có   nhu cầu về vốn cho các hoạt động kinh tế. Như vậy TTTC là một công cụ có tổ chức nhằm tập hợp “người mua và bán” lại với nhau. Nó không cần  một vị trí không gian nhất định, nó có thể cho phép giao dịch giữa những người ở các vùng khác nhau. Ví   dụ  thị  trường giao dịch ngoại hối có thể  thực hiện giữa những định chế  tài chính  ở  các quốc gia khác  7
  8. nhau trên toàn thế giới. Với sự phát triển của công nghệ thông tin tiên tiến như ngày nay có thể cho phép  giao dịch thực hiện dễ dàng giữa các vùng cách xa rất nhiều về địa lý. Thị  trường tài chính như  trái phiếu và chứng khoán đóng vai trò quyết định trong sự  hiệu quả  của nền   kinh tế thông qua chức năng chu chuyển vốn từ nơi không có nhu cầu sử dụng cho sản xuất kinh doanh  đến những nơi cần. Do đó TTTC làm cho định vị vốn một cách  hiệu quả, từ đó góp phần phát triển sản  xuất và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế. TTTC thực hiện tốt chức năng của nó sẽ là một nhân tố quyết  định thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao; ngược lại TTTC hoạt động kém sẽ là một nguyên nhân gây ra kém   phát triển cho nhiều quốc gia trên thế giới. Hoạt động trên TTTC cũng tác động trực tiếp đến tài sản cá  nhân,  ứng xử giữa kinh doanh và tiêu dùng, hoạt động tuần hoàn của nền kinh tế. TTTC cũng trực tiếp   cải thiện khả năng mua sắm của khách hàng thông qua việc cho phép họ rút ngắn thời gian cần thiết để  tích lũy, nó cung cấp khoản vay cho khách hàng mua sắm những gì cần thiết khi họ  chưa đủ  khả  năng,  góp phần cải thiện sự sung túc kinh tế của tất cả mọi người trong xã hội. Các công cụ cơ bản thực hiện trên TTTC: 1. Phân loại TTTC: Dựa trên các tiêu chí, đặc điểm khác nhau sẽ  phân loại TTTC thành các loại hình  khác nhau 1.1. Căn cứ vào kì hạn còn lại (residual maturity) của các công cụ  tài chính được giao dịch trên nó,  chia TTTC ra thành hai loại: thị trường tiền tệ và thị trường vốn.  1.1.1. TT tiền tệ: ­ Những công cụ nợ ngắn hạn, kì hạn ban đầu dưới 1 năm, đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn cho  nền kinh tế ­ Tài trợ gián tiếp thông qua các ngân hàng thương mại, là trung gian TC giữ vai trò quan trọng  trong TT này ­ Giao dịch rộng nên có khuynh hướng tính thanh khoản cao ­ Tác động về giá trị nhỏ nên có độ an toàn tương đối cao ­ Công cụ: chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng được, tín phiếu kho bạc (T­bills), thương  phiếu, chấp nhận thanh toán của các ngân hàng, hợp đồng mua bán lại (Repo) ­ Nghiệp vụ: vay và cho vay vốn ngắn hạn, mua bán giấy tờ có giá ngắn hạn (mang tính thương  mại và chịu sự tác động của quan hệ cung cầu, đặc biệt chú ý ngân hàng trung ương với  nghiệp vụ hoạt động trên thị trường mở để điều tiết cung cầu về tiền tệ cho nền kinh tế) 1.1.2. TT vốn: ­ Công cụ tài chính có kì hạn trên 1 năm, cung ứng vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế, thường  gồm TT vay nợ dài hạn và TT chứng khoán. ­ Có khuynh hướng tính thanh khoản thấp hơn ­ Độ an toàn tương đối thấp hơn ­ Công cụ: cổ phiếu và trái phiếu (các loại CP, TP) ­ Nghiệp vụ: mua bán trên sàn chứng khoán, TT trái phiếu. 8
  9. 1.2. Căn cứ  vào cách thức huy động vốn , chia làm hai loại: thị  trường các công cụ  nợ  (Debt   Markets) và thị trường vốn cổ phần (Equity Markets) 1.2.1. TT các công cụ nợ:  Cá nhân hoặc tổ  chức phát hành các công cụ  nợ  như  trái phiếu để  huy động vốn, cam kết trả  theo   phương thức của một thỏa thuận có thời gian nhất định. Kỳ hạn của công cụ nợ là khoảng thời gian đến  ngày hết hạn của công cụ. Công cụ  nợ  có thể  là ngắn hạn (kỳ  hạn 10 năm) hoặc  trung hạn. 1.2.2. TT vốn cổ phần:  Doanh nghiệp phát hành các cổ phần sở hữu như cổ phiếu thông thường để các nhà đầu tư góp vốn tham  gia với tư cách đồng sơ hữu doanh nghiệp, cùng chia sẻ thu nhập ròng và tài sản của doanh nghiệp. ­ Cổ phần thường được trả cổ tức theo kỳ hạn tùy theo kết quả hoạt động của doanh nghiệp. ­ Xem như khoản dài hạn vì không có ngày kết thúc kỳ hạn ­ Người nắm giữ  cổ  phần như  sở  hữu một phần tỷ  lệ doanh nghiệp nên có một số  quyền trong   quyết định những vấn đề quan trọng như bầu giám đốc chẳn hạn. Điểm không lợi thế của nắm giữ cổ phần so với giữ khoản nợ của DN là DN trả  nợ  cho tất cả chủ nợ  trước khi trả  cho cổ đông. Ngược lại lợi thế của cổ phần có lợi nhuận trực tiếp từ  việc tăng thu nhập  ròng và tài sản của doanh nghiệp, còn nợ thì chỉ được trả cố định như thỏa thuận ban đầu. 1.3. Căn cứ  vào cơ  cấu tổ chức, chia làm 2 loại cơ bản: thị  trường sơ cấp (Primary Markets) và   thị trường thứ cấp (Secondary Markets) TT sơ  cấp là TT mà các chứng chỉ  tài chính như  trái phiếu, cổ  phiếu được phát hành mới để  bán cho   người mua đầu tiên bởi những công ty hoặc cơ quan chính phủ cần huy động vốn.  Thị trường thứ cấp là TT mà các chứng chỉ đã được phát hành trước đó ở TT sơ cấp sẽ đem ra bán lại.  TT sơ cấp không được phổ biến ra công chúng nhiều, vì việc mua bán thường diễn ra nội bộ. Ngân hàng   đầu tư là chủ thể quan trọng để  hỗ  trợ  trong TT này, nó đảm bảo giá cho chứng chỉ  của DN, và sau đó   bán ra công chúng.  Các sàn giao dịch chứng khoán và trái phiếu như NASDAQ là các ví dụ minh họa cho TT thứ cấp, ngoài   ra còn các TT khác như foreign exchange markets, futures markets, and options markets. Mua bán trên TT thứ  cấp không đem lại khoản vốn huy động mới cho tổ  chức phát hành ra chứng chỉ.   Nhưng chúng có 2 chức năng quan trọng: ­ Tạo công cụ tài chính có tăng tính thanh khoản: dễ dàng và nhanh chóng mua bán để thu tiền mặt.   Từ  đó các công cụ  này được  ưa thích hơn và giúp cho các tổ  chức phát hành dễ  bán trên TT sơ  cấp. ­ TT thứ  cấp quyết định giá trị  của chứng chỉ  tài chính mà tổ  chức phát hành bán trên TT sơ  cấp.   Giá trị  của chứng chỉ  tài chính của tổ  chức trên TT thứ  cấp càng cao, thì giá của chứng chỉ  mới   phát hành trên TT sơ cấp của tổ chức bán được càng cao, vì thế tổng vốn tài chính được tăng lên.   Tình trạng ở TT sơ cấp liên hệ rất mật thiết đến tổ chức, doanh nghiệp phát hành. TT thứ cấp chia ra làm hai loại hình:  ­ sàn giao dịch tổ chức (organized exchanges): giao dịch trên TT tập trung,   ­ và thị trường OTC (Over­the­Counter Markets): giao dịch  ở mọi nơi, cạnh tranh giá cả  tự  do giữa   người mua va bán để thỏa thuận. 2. Quốc tế  hóa TT tài chính (Internationalization of Financial Markets):  Qui mô của TT tài chính toàn cầu hóa, các tổ chức, doanh nghiệp ở một quốc gia có thể huy động vốn từ  các nhà đầu tư ở các nước khác muốn tìsm cơ hội đầu tư ở nước ngoài. Các loại hình: 9
  10. ­ TT trái phiếu quốc tế (international bond markets) có các công cụ cơ bản như Foreign Bonds (phát  hành trái phiếu trên một quốc gia khác dùng đồng tiền quốc gia đó); Eurobond (trái phiếu bán trên  quốc gia nào đó mà không dùng tiền quốc gia đó); Eurocurrencies (tiền gửi bằng đồng tiền của  quốc gia ở ngân hàng nằm ngoài quốc gia đó­ Eurodollars: USD được gửi ở  ngân hàng ngoài Mỹ  hoặc Chi nhánh nước ngoài của một ngân hàng Mỹ) ­ TT cổ  phiếu thế giới (World Stock Markets): các nhà đầu tư  giao dịch trên các thị  trường chứng   khoán nước ngoài. Các TT chứng khoán này được quốc tế hóa. V. Hệ thống tài chính và nền kinh tế thực (Financial markets) Trong phần này, chúng ta xét ba phần để có thể  khái quát về  mối quan hệ giữa hoạt động tài chính và  nền kinh tế thực. Đó là: ­ Các thành phần tổng cầu ­ Mức độ của tổng cầu, và ­ Việc phân bổ các nguồn lực 1. Ảnh hưởng đến các thành phần của tổng cầu ­ Nếu không có sự giúp đỡ của những người cho vay trung gian và người vay không thể đàm phán  các điều khoản chấp nhận được, hoặc ít nhất là lãi suất cao thì sẽ có rất ít giao dịch cho vay và đi  vay. ­ Tuy nhiên, với sự giúp đỡ của các trung gian tài chính, tại bất kỳ  mức lãi suất nào thì người cho  vay sẽ được sẵn sàng để cho vay và người vay sẽ được sẵn sàng vay hơn bình thường. Figure 4: Trung gian tài chính khuyến khích tiết kiệm và đầu tư 2. Mức độ của tổng cầu Phát triển tài chính có thể ảnh hưởng đến mức độ của tổng cầu  và/hoặc là mức sản lượng, hoặc  mức độ  giá cả, hoặc cả  hai. Có hai kênh mà qua đó một kết nối có thể  xảy ra và cả  hai có thể  được   khám phá bằng cách sử dụng phương trình trao đổi: MV = PQ = GDP − nếu V không đổi => M tăng  => GDP cũng tăng.  − Nếu V giảm => M tăng => GDP also does. 3. Hệ thống tài chính và phân bổ nguồn lực: Hiệu quả  của hệ  thống tài chính với các kênh vốn từ  người cho vay đến người vay cũng quan  trọng đối với việc phân bổ nguồn lực: ­ Cầu nối giữa người cho vay và người vay ­ Khắc phục thông tin không đối xứng 10
  11. Chuyên đề 1: Hệ thống tài chính ­ Phần 2: Cấu trúc của hệ thống tài  chính - HT tài chính ở các quốc gia khác nhau như thế nào  - Khác nhau giữa các định chế trung gian tiền gửi và phi tiền gửi (ngân hàng và các định chế khác)  I. Giới thiệu: Bao gồm các tập hợp tt tài chính và các định chế, và những người sử  dụng chúng như  người đi vay và   người cho vay cuối cùng - Sự khác nhau chủ yếu giữa các httc là các định chế và sự khác nhau về điều tiết (regulation) của  nhà nước - Còn lại tt tài chính và các công cụ hầu như giống nhau một cách cơ bản II. Phân loại của hệ thống tài chính: Về lý thuyết hiện tại, ht tt được giải thích một cách phổ biến: - HT tc dựa vào tt: tt tc đóng vai trò chủ  yếu trong tài trợ  vốn, chi phối mô hình quản trị  cty (tính   minh bạch cao, đòi hỏi phát triển cty cổ phần là phổ biến). - HT tc dựa vào NH: ht NH đóng vai trò cơ  bản trong tài trợ  vốn, nó đồng thời chi phối mô hình  quản trị cty. Yêu cầu minh bạch thông tin và phổ biến thông tin ở mức phổ biến. Mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay: - Tài trợ qua thị trường: (direct finance) người cho vay và người đi vay có mối liên kết chặt chẽ (vd,   người mua cổ phiếu và cty) - Tài trợ gián tiếp: kết nối với nhau giới hạn 1. Hệ thống tài chính dựa vào thị trường Hệ thống tài chính dựa vào thị trường có thể đẩy mạnh sự phát triển của nền kinh tế thông qua: ­ Gia tăng tỷ lệ tiết kiệm ­ Gia tăng mức độ đầu tư ­ Đảm bảo đầu tư  trong quá khứ  hiệu quả  hơn (cơ  chế  xác nhập ­ thâu tóm: các nhà đầu tư  thâu   tóm cty) ­ Cung cấp các khoản tài chính lâu dài  ­ Rất dễ đầu tư (mua ck)  2. Hệ thống tài chính dựa vào Ngân hàng 11
  12. Hệ thống tài chính dựa vào Ngân hàng có thể đẩy mạnh sự phát triển của nền kinh tế thông qua: ­ Thúc đẩy việc quản trị Công ty tốt hơn ­ Tài trợ dài hạn ổn định và hiệu quả ­ Cho phép đầu tư cao hơn so với hệ thống tài chính dựa vào thị trường ­ Xúc tiến đầu tư dài hạn bằng cách ngăn chặn thị trường tự do để quản lý Cty ­ Khuyến khích các ngành tăng trưởng nhanh hơn. 3. So sánh HTTC dựa theo TT và HTTC dựa theo Ngân Hàng (trao đổi trên lớp) Hệ thống tài chính dựa vào thị trường Hệ thống tài chính dựa vào Ngân hàng - Quy mô huy động vốn lớn (cần lập kế  hoạch,  - Nhu cầu vốn đột xuất, nhanh (làm hồ  sơ  vay   đầu   tư   dài   hạn).   Tốn   nhiều   thời   gian   (triển   NH) khai, đăng ký, niêm yết cổ phiếu) - NH không cho vay quá 10% cho 1 dự án, 1 cty…  - Dễ bị ảnh hưởng bởi tin đồn trên tt => hạn chế quy mô huy động vốn - Do tt đánh giá nên chính xác hơn (tt quyết định   - Bị  giới hạn về  chuyên môn để  đánh giá giá trị  giá trị cty) cty - Áp lực trả phí (trả vốn cho cổ đông) thấp vì trả  - Áp lực trả nợ NH phí cho chính chủ của cty.  - (Tuy nhiên nó vẫn bị áp lực khi ROA thấp, chủ  sở hữu rút vốn, giá cổ phiếu giảm bởi tt – quan  điểm của thầy :D => áp lực cao) - Cty có thể bị thâu tóm và bị cổ đông mới chiếm   - NH không nắm quyền kiểm soát cty quyền, thay đổi quyền quản trị cty - Không bị  chi phí trung gian (vd, phát hành với  - Gia tăng chi phí do qua nhiều bước trung gian  chi phí 15% => 2 bên cùng có lợi) (vd, đầu vào 12% thì đầu ra là 18%) - - Thủ tục vay vốn với các điều kiện chặt chẽ =>  DN nhỏ  và vừa khó tiếp cận vì các nguyên tắc  kế  toán không phù hợp, các tài sản đảm bảo  không rõ ràng, giấy tờ không hoàn chỉnh - Vốn dài hạn là chủ yếu (vd, đầu tư cty cổ phần   - Chủ yếu là vốn ngắn hạn là đầu tư luôn) 4. Các HT TC trên thế giới - HT TT dựa trên tt: quan trọng ở Mỹ, Anh; không quan trọng ở Pháp, Đức. - Hầu hết các nước tập trung NH, tăng tính cạnh tranh của NH - Dựa vào mặt lượng (chu chuyển vốn – dòng chảy vốn) qua kênh nào nhiều nhất để xác định ht tc  nào là quan trọng.  12
  13. Source: Allen and Gale (2000) Vd: tt ck VN từng được xem là “chiếc đũa thần” và tăng trưởng mạnh vào năm 2007. HT NH đang yếu   kém mà không khắc phục, lại đi tìm kiếm cái mới!  => Không thổi phòng vai trò của NH hay TT. Tạo ra nguyên tắc bình thông nhau để  chu chuyển nguồn   vốn hiệu quả. ­ Các ý tưởng ban đầu mà hệ  thống tài chính có thể  được đặt dọc theo một sự  liên tục bank­ based/market­based được dựa trên tầm quan trọng về số lượng của nguồn vốn. ­ Trong thực tế, các NH cung cấp một phần đáng kể của các quỹ doanh nghiệp so với thị trường.   Nhưng chúng ta cần phải cẩn thận không thể nói hết được vai trò của các ngân hàng và thị trường  trong từng hệ thống. 5. Nguồn vốn ở các hệ thống tt trên thế giới - Ở  Mỹ: kênh tài trợ  chủ  yếu là qua NH (loan > 61%). Stock chỉ  2.1% nhưng lại có thể  gây  ảnh   hưởng lớn đến thế giới (DJ, NASDAS).  - Muốn phát triển kênh tt không dễ. Các cty muốn thâm nhập, huy động vốn dễ  (chủ  yếu mua đi   bán lại) The US structure of financing 1970­1985 - HT NH của Mỹ rất lớn, độc lập, rất cạnh tranh. Các NH Mỹ chiếm đa số trong các NH lớn nhất  thế giới. - Các NH Mỹ trước đây chịu kiểm soát rất chặt chẽ bởi đạo luật Glass­Steagall (1933 – sau khủng  hoảng 1929). Đạo luật này kiểm soát rất khắc nghiệt ht NH, phân biệt rạch ròi, kiểm soát hoạt  13
  14. động của các định chế tài chính (NH đầu tư, cty CK, cty Bảo Hiểm). Từ năm 1990, đạo luật nào  được gỡ bỏ dần dần. Và đến năm 1999, chính quyền Bill Clinton đã thay thế đạo luật này bằng  một đạo luận mới, cho phép các định chế siết chặt lại với nhau, không còn ranh giới (NH có  quyền kinh doanh CK, BH cũng vậy…). Mục đích là tạo ra sự tự do tài chính.  - Đến năm 2007, khủng hoảng tài chính, tất cả các định chế bị dính chùm (BH, cty xếp hạng, NH,  cty CK…). Gần đây giám đốc điều hành IMF phát biểu rằng cơ chế tự do hóa trục trặc, và cần có  sự điều tiết của tt. III. Rào cản của TTTC và vai trò của trung gian tài chính (xem thêm chương   3) 1. Chi phí giao dịch (transaction cost)  Chi phí giao dịch khi đầu tư trên thị trường tài chính.  Trung gian tài chính giúp giảm chi phí giao dịch: Tính kinh tế theo quy mô (Economies of Scale), Tính  chuyên môn (Expertise) 2. Thông tin bất cân xứng (asymmetric information) Một bên không biết đầy đủ thông tin về bên kia trong một giao dịch nên không thể đưa ra được các quyết  định chính xác - Chọn lựa đối nghịch (Adverse Selection):  o Ảnh hưởng của chọn lựa đối nghịch đối với cấu trúc tài chính – The “Lemons problems” o Biện pháp để giải quyết vấn đề “Chọn lựa đối nghịch”:   Tạo và cung cấp thông tin  Các quy định của Chính phủ về cung cấp thông tin   Vai trò của các trung gian tài chính  Thế chấp - Rủi ro đạo đức (Moral Hazard) o Rủi ro đạo đức khi đầu tư trên thị trường tài chính:  Đầu tư cổ phiếu: The Principal – agent problems  Đầu tư vào các công cụ nợ o Biện pháp để giải quyết vấn đề rủi ro đạo đức  Giám sát  Các quy định của Chính phủ về cung cấp thông tin  Tài sản ròng 14
  15.  Các điều kiện ràng buộc trong hợp đồng nợ   Vai trò của các trung gian tài chính IV. Ngân hàng và các định chế tài chính nhận tiền gửi ­ Các trung gian tài chính là những tổ chức thực hiện huy động nguồn tiền của những người tiết  kiệm cuối cùng (Ultimate Savers) và sau đó cung cấp cho những người cần vốn cuối cùng  (Ultimate Borrowers). ­ Các trung gian tài chính là cơ sở kinh doanh được tổ chức và hoạt động để đạt những mục đích  sinh lợi. ­ Tiến trình tạo ra các đầu ra của các trung gian tài chính gồm 2 giai đoạn: o Huy động tiền tiết kiệm của những người thừa vốn o Chuyển số vốn tiết kiệm này cho một số người cần vốn cuối cùng. Ngân hàng: ­ Các ngân hàng và các định chế nhận tiền gửi (DTIs) là trung gian tài chính có tài sản là các khoản  vay cho khách hàng và có trách nhiệm (nợ) là các khoản tiền gửi. o Các khoản tiền gửi của các tổ chức nằm trong cung tiền và DTIs liên quan nhiền đến cơ  chế thanh toán. o Ngân hàng có thể  chuyển hóa kỳ  hạn (đầu vào 3th, 6th nhưng đầu ra là dài hạn). NH là   chuyên gia trong đánh giá rủi ro, ký hợp đồng tài chính, giám sát hoạt động vay nợ  (của   người đi vay). ­ Ở các nước phát triển, NH có nhiều loại: NH bán lẻ (tiêu dùng); NH thương mại… Các ngân hàng  lớn  ở Pháp, Đức và Nhật Bản cung cấp đầy đủ các dịch vụ tài chính cho một phạm vi toàn diện  của hộ gia đình và các công ty. o Chúng bao gồm ngân hàng bán lẻ hoặc thương mại. Đây là kinh doanh ngân hàng truyền  thống của các  tổ  chức  tiền gửi, gói  chúng lại với nhau  như  vốn vay,  điều hành  cơ  chế  thanh toán. o Khách hàng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tương tự, mặc dù bị hạn chế cho các công ty  lớn. Ngân hàng doanh nghiệp cũng cung cấp một loạt các lời khuyên và tư vấn dịch vụ liên  quan đặc biệt đến tài chính và hoạt động của các công ty lớn. - NH đầu tư là tương tự như ngân hàng của công ty. Đó là khách hàng là các công ty hơn là hộ gia  đình, nhưng ở đây nhấn mạnh là khi bảo lãnh phát hành chứng khoán mới. Chỉ có NH này kinh  doanh ck và các nghiệp vụ đầu tư. NH này tham gia vào công tác quản trị vốn ở các định chế tài  chính khác (quỹ hưu trí, quỹ hỗ tương…). NH đầu tư là định chế khá đặc biệt, có tác động lớn  đến tt CK. - Ở VN, các NH có chức năng tổng hợp (cái gì cũng làm: CK, BDS, tiêu dùng, doanh nghiệp…) Tên  gọi chỉ là quá khứ! Các nhân hàng là đa năng (multi functional). ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ Trao đổi: vai trò và chức năng của NH đa năng ­ Ưu điểm khi kiểm soát chặt (NH không đa năng): hệ thống an toàn, tập trung 1 lĩnh vực chuyên  sâu, phù hợp năng lực, giám sát ­ Nhược điểm khi kiểm soát chặt (NH không đa năng): hạn chế sự tự ho hóa tài chính, kiềm chế sự  phát triển khu vực tài chính. ­ Đòi hỏi khi thực hiện Đa năng: khả năng quản lý cấp cao, tầm nhìn rộng. (vd Cty Tài chính NH  Nông Nghiệp thua lỗ 500 tỷ do đầu tư sai lầm). ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ 15
  16. Phân loại Ngân hàng theo chức năng 1) Ngân hàng thương mại (Commercial Banks) - Huy động vốn:  o Nhận tiền gửi thanh toán (tài khoản vãng lai­ check/current deposits), o Tiền gửi tiết kiệm (savings deposits)  o Tiền gửi có kỳ hạn (time deposits) - Sử dụng vốn:  o vay thương mại,  o cho vay tiêu dùng,  o vay thế chấp,  o mua chứng khoán chính phủ… 2) Các tổ chức tiết kiệm (Savings and Loans Associations, Savings Banks, Building Societies) - Huy động vốn:  o Tiền gửi tiết kiệm (thường gọi là shares),  o Tiền gửi kỳ hạn  o Tiền gửi thanh toán (Mỹ, trước 1970s, không được phép nhận tiền gửi thanh toán). - Sử dụng vốn:  o Trước đây: chủ yếu  cho vay thế chấp để mua nhà  o Hiện nay: Mở rộng hơn 3) Các tổ chức tín dụng (Credit Unions) - Do các thành viên sở hữu và quản lý - Thành viên có tài khoản trong tổ chức tín dụng là người chủ tổ chức tín dụng  - Tổ chức phi lợi nhuận V. Phân loại các định chế tài chính không nhận tiền gửi - Định chế không nhận tiền gửi thường là những định chế đầu tư (đầu tư có tổ chức). - Vd, cty BH, các quỹ  hỗ  tương, quỹ  hưu trí.  Ở  VN các quỹ  hưu trí không phát triển, mà thu vào   BHXH, hoạt động theo cơ chế nhà nước. Ở các nước thì quỹ hưu trí phát triển. - Các cty huy động tiền và đầu tư vào CK dưới các hình thức khác nhau. 16
  17. 1. Công ty bảo hiểm Các công ty bảo hiểm là các trung gian tài chính với chức năng chủ yếu là cung cấp phương tiện để bảo   vệ các hộ gia đình, các doanh nghiệp trước những tổn thất về tài chính do những rủi ro nhất định gây ra   thông qua việc cung cấp các hợp đồng bảo hiểm theo đó các công ty bảo hiểm sẽ trả tiền bảo hiểm khi   rủi ro xảy ra  ­ Các công ty bảo hiểm nhân thọ  ­ Các công ty bảo hiểm phi nhân thọ  2. Quỹ hưu trí Gắn kết người chủ lao động và người lao động. Có thể ủy thác cho NH hoặc cty BH để quản lý. Các quỹ lương hưu cung cấp cho người lao động có được khoản thu nhập ổn định sau khi về hưu thông   qua việc cung cấp các chương trình lương hưu (pension plans) ­ Loại căn cứ vào mức độ đóng góp (a defined­ contribution plan) ­ Loại căn cứ vào mức độ trợ cấp (a defined­benefit plan) 3. Quỹ tương hỗ - Còn gọi là quỹ đầu tư tập thể (collective fund) - Các quỹ đầu tư là các trung gian tài chính phát hành các chứng chỉ quỹ để huy động vốn từ các nhà  đầu tư và sử dụng vốn đó để đầu tư vào chứng khoán. ­ Phân loại: ­ Quỹ đầu tư mở (Open­end funds) ­ Quỹ đầu tư đóng (Closed­end funds)  Primary Assets and Liabilities of Financial Intermediaries (US) Type of Intermediary Primary Liabilities Primary Assets Depository   Institutions  17
  18. (banks) Commercial Banks Deposits Business   and   consumer   loans,  mortgages,   US   Govt   securities   and  municipal bonds Savings and Loans Institutions Deposits Mortgages Mutual Savings Banks Deposits Mortgages Credit Unions Deposits Consumer Loans Contractual   Savings  Institutions Life Insurance Companies Premium from Policies Corporate bonds and mortgages Fire   and   Casualty   Insurance  Premium from Policies Municipal   bonds,   corporate   bonds   and  Companies stocks, US Govt securities Pension   Funds,   Government  Employee   and   Employer Corporate bonds and stock Retirement Funds Contributions Investment Intermediaries Finance Companies Commercial paper, stock, bonds Consumer and business loans Mutual Funds Shares Stocks and bonds Money Market Mutual Funds Shares Money market instruments Regulatory Agencies Regulatory Agency Subject of Regulation Nature of Regulation Securities   and   Exchange  Organized   Exchanges   and Requires   disclosure   of   information;  Commission (SEC) Financial Markets restricts insider trading Commodities   Futures  Futures Markets Exchanges Regulates procedures for trading in futures  Trading   Commission  markets (CFTC) Office   of   the   Comptroller  Federally   charted   commercial Charters   and   examines   the   books   of  of the Currency banks federally chartered commercial banks and  imposes   restrictions   on   assets   they   can  hold 18
  19. National   Credit   Union  Federally   chartered   credit Charters   and   examines   the   books   of  Administration (NCUA) unions federally   chartered   credit   unions   and  imposes   restrictions   on   assets   they   can  hold State   banking   and  State   chartered   depository Charters and examines the books of state  Insurance Commissions institutions chartered banks and insurance companies;  imposes   restrictions   on   assets   they   can  hold and imposes restrictions on branching Regulatory Agency Subject of Regulation Nature of Regulation Federal   Deposit   Insurance  Commercial   banks,   mutual Provides   insurance   for   each   depositor.  Corporation (FDIC) savings   banks,   savings   and Currently   it   is   set   to   $250000   per  loans associations depositor, until 12/31/2013, whereas it will  revert   back   to   the   pre­crisis   level   of  $100000   per   depositor;   examines   the  books   of   insured   banks   and   imposes  restrictions on assets they can hold Office   of   Thrift  Savings and Loans AssociationsExamines the books of savings and loans  Supervision associations   and   imposes   restrictions   on  assets they can hold Federal Reserve System All depository institutions Examines the books of commercial banks  that   are   members   of   the   system;   sets  reserve requirements for all banks • The new Dodd­Frank Banking reform bill that was passed during June 2010 gives the following  agencies additional power: Regulatory Agency Subject of Regulation New Powers Federal   Deposit   Insurance  Commercial   banks,   mutual Will   be   able   to   unwind   giant   financial  Corporation (FDIC) savings   banks,   savings   and firms   in   the   same   way   it   takes   down  loans associations banks. Federal Reserve System All depository institutions Fed  will  have   powers   to  crack   down  on  interchange   fees,   which   retailers   pay   to  banks   to   cover   the   operational   cost   of  transferring money. Fed can cap the fees Consumer   Financial  Consumer   loans   and   credit Establishes   an   independent   Consumer  Protection Bureau cards Financial Protection Bureau housed inside  the Federal Reserve. Fees paid by banks  fund the agency, which would set rules to  curb   unfair   practices   in   consumer   loans  and credit cards. It would not have power  over auto dealers.  19
  20. Government Accountability  Federal   Reserve   (excluding Allows Congress to order the Government  Office FOMC and Monetary Policy) Accountability   Office   to   review   Fed  activities,   excluding   monetary   policy.  Audits would be allowed two years after  the Fed makes emergency loans and gives  financial help to ailing financial firms. 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2