NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC KYÕ THUAÄT
Taïp chí KHKT Noâng Laâm nghieäp, soá 3/2007 Ñaïi hoïc Noâng Laâm Tp. HCM
28
SÖÙC SINH SAÛN CUÛA HEO NAÙI KHI TAÊNG LÖÔÏNG CHAÁT BEÙO TRONG
KHAÅU PHAÀN ÔÛ CUOÁI KYØ MANG THAI ÑEÁN KHI CAI SÖÕA HEO CON
SOW PERFORMANCE AS INCREASING THE DIETARY FAT LEVEL
FROM 105 DAYS OF PREGNANCY TO WEANING
Nguyeãn Thò Kim Loan
Boä moân Chaên nuoâi chuyeân khoa, Khoa Chaên nuoâi thuù y, Ñaïi hoïc Noâng Laâm Tp. HCM
Ñieän thoaïi: 08.8963890; 08. 8871298; 0913.653274
Fax: 08. 8963890; 08. 8960713; Email: kimloans5@yahoo.com
ABSTRACT
Thirty pregnant sows (parity form 2 – 5) of
Yorkshire and Landrace breeds from 105 Days of
pregnancy to weaning were randomly allocated
into three treatments of dietary fat
supplementation - 10 sows per treatment,
including (lot 1) control diet without fat powder
supplementation, (lot 2) 150 g fat power added,
(lot 3) 300 g fat power added per day. The weight
loss (weight loss rate) of sows at weaning was lower
in lot 2 and 3 than lot 1 by 1.40 – 2.15%,
respectively. The weaning-mating interval was 1.3
– 1.8 days shorter in sows of lot 2 and 3 than in
sows of lot 1. Daily weight gain of piglets was
higher in lot 2 and 3 than lot 1 by 9.56 – 23.5 g.
Regarding to economic efficiency, when lot 1 was
rated 100%, lot 2 and 3 were 104,79% and 112,30%,
respectively.
MÔÛ ÑAÀU
Heo laø loaøi ñoäng vaät coù khaû naêng sinh saûn raát
cao, moãi naêm trung bình moät heo naùi coù theå saûn
xuaát 18 – 20 heo con cai söõa. Vì vaäy caùc nhaø chaên
nuoâi cuõng nhö caùc nhaø nghieân cöùu luoân tìm hieåu vaø
aùp duïng nhieàu bieän phaùp khoa hoïc kyõ thuaät nhaèm
taêng naêng suaát ñaøn naùi. Dinh döôõng cho heo naùi
trong giai ñoaïn cuoái cuûa thai kyø ñeán heát giai ñoaïn
nuoâi con laø moät trong nhöõng bieän phaùp coù theå laøm
gia taêng ñaùng keå thaønh tích sinh saûn cuûa heo naùi.
Moät soá taùc giaû cho raèng soá löôïng vaø chaát löôïng söõa
taêng leân khi söû duïng chaát beùo ôû möùc cao trong
khaåu phaàn heo naùi nuoâi con. Ngoaøi ra, söû duïng
chaát beùo trong khaåu phaàn heo naùi seõ laøm taêng naêng
löôïng, quan troïng hôn laø nhöõng luùc heo naùi keùm
aên trong giai ñoaïn nuoâi con hoaëc khi trôøi noùng.
Khi boå sung chaát beùo vaøo thöùc aên cho heo, moät soá
taùc duïng toát ñaõ ñöôïc ghi nhaän nhö giaûm tieâu hao
thöùc aên, taêng tính ngon mieäng, giaûm buïi… Maët khaùc,
chaát beùo boå sung vaøo thöùc aên ñaëc bieät toát ñoái vôùi
heo ôû nhöõng vuøng coù khí haäu noùng.
Muïc tieâu cuûa ñeà taøi laø xaùc ñònh möùc chaát beùo
thích hôïp trong khaåu phaàn heo naùi mang thai 105
ngaøy ñeán heát giai ñoaïn nuoâi con leân moät soá chæ
tieâu treân heo con vaø heo meï cuõng nhö hieäu quaû
kinh teá ñaït ñöôïc.
VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP
Ñoái töôïng khaûo saùt heo naùi töø khi mang thai
105 ngaøy ñeán khi cai söõa heo con vaø leân gioáng laïi
Boá trí thí nghieäm
Sô ñoà boá trí thí nghieäm
Loâ thí nghieäm 1 2 3
- Boät beùo boå sung
(g/con/ngaøy)*
- Haøm löôïng beùo
trong thöùc aên (%)
- Soá naùi (con)
- Troïng löôïng naùi 3
ngaøy sau khi sinh (kg)
0
4,13
10
190,72
150
7,13
10
188,72
300
9,91
10
190,04
*: Boå sung töø khi mang thai 105 ngaøy
ñeán khi cai söõa heo con
Thí nghieäm ñöôïc tieán haønh treân heo naùi lai giöõa
gioáng Yorkshire vaø Landrace, coù löùa ñeû töø löùa thöù 2
ñeán löùa thöù 5. Heo naùi cuûa caùc loâ ñöôïc boá trí ñoàng ñeàu
veà gioáng, löùa ñeû, troïng löôïng khi baét ñaàu thí nghieäm,
soá heo con choïn nuoâi/oå, nuoâi cuøng daõy chuoàng.
Ñieàu kieän thí nghieäm: döïa vaøo quy trình cuûa
traïi. Heo naùi mang thai töø 85 – 112 ngaøy cho aên 3
– 3,5 kg thöùc aên/con/ngaøy, töø 113 ngaøy ñeán khi
sinh laø 1 – 1,5 kg thöùc aên/con/ngaøy baèng thöùc aên
cuûa naùi nuoâi con. ÔÛ heo naùi nuoâi con, ngaøy naùi
sinh cho aên 0,5 kg; töø ngaøy thöù 1 ñeán ngaøy thöù 4
sau khi sinh taêng daàn moãi ngaøy 1 kg vaø cho aên töï
do töø ngaøy thöù 5.
Thaønh phaàn dinh döôõng cuûa thöùc aên daønh cho
naùi ñeû (tính treân moät kg thöùc aên hoãn hôïp) goàm
16,5% protein thoâ; 6,04% xô thoâ; 4,13% beùo; 88%
vaät chaát khoâ; 0,97% Ca; 0,60% P; 6,12% khoaùng
toång soá; 0,82% NaCl (keát quaû phaân tích cuûa thí
nghieäm thöïc hieän taïi Boä moân Dinh Döôõng, khoa
NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC KYÕ THUAÄT
Ñaïi hoïc Noâng Laâm Tp. HCM Taïp chí KHKT Noâng Laâm nghieäp, soá 3/2007
29
CNTY Tröôøng ÑHNL); 3100 kcal naêng löôïng trao
ñoåi (ME)/kg thöùc aên (tính toaùn toång hôïp).
Chæ tieâu khaûo saùt
- Caùc chæ tieâu treân naùi: giaûm troïng, löôïng thöùc
aên trong giai ñoaïn nuoâi con, thôøi gian sinh, beänh
lyù vaø thôøi gian chôø phoái.
- Caùc chæ tieâu treân heo con: soá heo con vaø
troïng löôïng heo con ñeán 21 ngaøy tuoåi.
KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN
Caùc chæ tieâu treân heo naùi
Giaûm troïng vaø löôïng thöùc aên cuûa heo naùi töø sau
khi sinh ñeán 21 ngaøy
Khi boå sung boät beùo vaøo trong khaåu phaàn heo naùi
mang thai ôû 105 ngaøy ñeán 21 ngaøy sau khi sinh, giaûm
troïng vaø tyû leä giaûm troïng cuûa naùi ñaõ thaáp hôn so vôùi
loâ ñoái chöùng (P < 0,001). Boå sung vaøo khaåu phaàn heo
naùi 150 gam hoaëc 300 gam boät beùo/ngaøy thì löôïng
naêng löôïng trao ñoåi töông öùng cung theâm ñöôïc cho
naùi laø 1271,3 kcal hoaëc 2542,6 kcal/ngaøy. Tuy löôïng
thöùc aên cuûa naùi khaùc bieät khoâng ñaùng keå nhöng naêng
löôïng taêng theâm ñaùng keå. Do ñoù, heo naùi ít huy ñoäng
naêng löôïng döï tröõ trong cô theå ñeå taïo söõa nuoâi con
neân giaûm troïng ít hôn. So vôùi keát quaû cuûa Whittemore
vaø ctv (1980) coù giaûm troïng bình quaân laø 10 – 15 kg;
cuûa Mullan vaø ctv (1989) laø 14 kg.
Thôøi gian sinh vaø thôøi gian chôø phoái cuûa heo naùi
Thôøi gian sinh cuõng laø moät trong nhöõng yeáu toá
aûnh höôûng ñeán soá con sinh ra coøn soáng. Thôøi gian
sinh ôû loâ 3 daøi nhaát coù theå laø do troïng löôïng heo
con sô sinh ôû loâ 3 lôùn hôn, thôøi gian sinh giöõa caùc
loâ cheânh leäch khoâng nhieàu coù theå do heo naùi ôû loâ 2
vaø loâ 3 ñöôïc cung caáp nhieàu naêng löôïng thoâng qua
vieäc boå sung boät beùo vaøo khaåu phaàn neân söùc khoûe
toát hôn, sinh cuõng deã daøng hôn maëc duø troïng löôïng
heo con sô sinh coù lôùn hôn so vôùi loâ ñoái chöùng.
Khi taêng haøm löôïng chaát beùo trong khaåu phaàn
heo naùi mang thai giai ñoaïn cuoái ñeán heát giai ñoaïn
nuoâi con laøm haïn cheá hao moøn troïng löôïng heo
meï trong quaù trình nuoâi con vaø ruùt ngaén thôøi gian
chôø phoái (P < 0,01). Naùi giaûm troïng ít seõ leân gioáng
laïi sôùm hôn so vôùi naùi giaûm troïng nhieàu, ñieàu naøy
coù yù nghóa quan troïng ñeán vieäc caûi thieän söùc sinh
saûn ôû heo naùi vaø phuø hôïp vôùi keát luaän cuûa Moser
vaø Lewis (1980), Pettegrew (1981), Cox vaø ctv
Baûng 1. Giaûm troïng (GT) vaø löôïng thöùc aên cuûa heo naùi töø sau khi sinh ñeán 21 ngaøy
Chæ tieâu Loâ 1 Loâ 2 Loâ 3 Xaùc suaát
GT bình quaân cuûa naùi (kg)
Tyû leä GT cuûa heo naùi (%)
18,56a±1,81
9,74a±0,98
15,73b±2,50
8,34b±1,25
14,35b±1,92
7,59b±1,24
P < 0,001
P < 0,01
Löôïng thöùc aên trong 21 ngaøy
Löôïng thöùc aên bình quaân/ngaøy
104,70±4,37
4,99 ± 0,21
102,20±3,05
4,87 ± 0,14
102,70±2,98
4,89 ± 0,14
ns
ns
* Caùc kyù töï khaùc nhau trong cuøng moät haøng theå hieän söï khaùc bieät coù yù nghóa (P < 0,05)
Baûng 2. Thôøi gian sinh vaø thôøi gian chôø phoái cuûa heo naùi
Chæ tieâu Loâ1 Loâ 2 Loâ 3 Xaùc suaát
Thôøi gian sinh (giôø) 2,99±0,29 3,08±0,23 3,16±0,14 ns
Thôøi gian chôø phoái (ngaøy) 6,50a±1,27 5,20b±0,92 4,70b±1,06 P < 0,01
* Caùc kyù töï khaùc nhau trong cuøng moät haøng theå hieän söï khaùc bieät coù yù nghóa (P < 0,05)
Baûng 3. Soá heo con töø sô sinh ñeán 21 ngaøy tuoåi
Chæ tieâu Loâ 1 Loâ 2 Loâ 3 Xaùc suaát
Soá con sô sinh/oå
Soá con sô sinh coøn soáng/oå
Tyû leä heo con sô sinh soáng/oå (%)
Soá con choïn nuoâi/oå
Tyû leä heo con choïn nuoâi (%)
Soá heo con nuoâi thöïc teá/oå
Soá con coøn soáng ñeán 21 ngaøy/oå
Tyû leä nuoâi soáng heo con ñeán 21 ngaøy (%)
10,70 ± 0,48
10,20±0,63
95,36±4,90
9,80±0,79
91,64±7,03
9,30±0,48
8,90±0,57
95,78±5,46
10,80±1,03
10,30±0,82
95,64±5,89
10,10±0,99
93,73±7,13
9,40±0,52
9,00±0,47
95,89±5,32
11,00±0,94
10,60±0,70
95,58±4,43
10,40±0,70
94,84±5,95
9,40±0,52
9,10±0,57
96,89±5,02
ns
ns
ns
ns
ns
ns
ns
ns
Chuù thích: ns = non-significant: khoâng coù yù nghóa
NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC KYÕ THUAÄT
Taïp chí KHKT Noâng Laâm nghieäp, soá 3/2007 Ñaïi hoïc Noâng Laâm Tp. HCM
30
(1983), Seerley (1984), Moser vaø ctv (1985), Shurson
vaø ctv (1986), Pettegrew vaø Moser (1991).
Caùc chæ tieâu treân heo con
Soá heo con töø sô sinh ñeán 21 ngaøy
Taêng haøm löôïng chaát beùo trong khaåu phaàn heo
naùi mang thai giai ñoaïn cuoái ñeán heát giai ñoaïn
nuoâi con khoâng aûnh höôûng nhieàu ñeán soá löôïng heo
con töø sô sinh ñeán 21 ngaøy tuoåi (P > 0,05). Tuy
Baûng 4. Troïng löôïng (TL) vaø taêng troïng (TT) heo con töø sô sinh ñeán 21 ngaøy (kg)
Chæ tieâu Loâ 1 Loâ 2 Loâ 3 Xaùc suaát
TL sô sinh choïn nuoâi (kg/con)
TL 21 ngaøy (kg/con)
1,36a±0,03
5,55a±0,25
1,46b±0,04
5,85a±0,29
1,59c±0,09
6,26b±0,34
P < 0,001
P < 0,001
- TT töø sô sinh ñeán 21 ngaøy (kg/con)
-TT tuyeät ñoái töø sô sinh ñeán 21 ngaøy
(g/con/ngaøy)
4,12a±0,28
196,16a±13,42
4,32ab±0,27
205,72ab±12,60
4,61b±0,36
219,66b±17,22
P < 0,01
P < 0,01
* Caùc kyù töï khaùc nhau trong cuøng moät haøng theå hieän söï khaùc bieät coù yù nghóa (P < 0,05)
Baûng 5. Öôùc tính chi phí
Chæ tieâu Loâ 1 Loâ 2 Loâ 3
Löôïng thöùc aên (TAÊ) cuûa naùi mang thai 105 ngaøy ñeán tröôùc khi sinh
(kg/con) 25,20 24,90 25,20
Löôïng TAÊ cuûa naùi 21 ngaøy nuoâi con (kg/con) 104,70 102,20 102,70
Chi phí TAÊ cuûa naùi töø 105 ngaøy ñeán 21 ngaøy sau khi sinh (ñoàng) (1) 396.552 388.005 390.447
Chi phí boät beùo boå sung cho naùi (ñoàng) (2) 0 54.000 108.000
Soá ngaøy con tieâu chaûy (ngaøy) 19,30 19,40 19,20
Chi phí ñieàu trò tieâu chaûy (ñoàng) (3) 36.670 36.860 36.480
Soá ngaøy naùi chôø phoái (ngaøy) 6,50 5,20 4,70
Toång TAÊ cuûa naùi chôø phoái (kg) 13,00 10,40 9,40
Chi phí thöùc aên naùi chôø phoái (ñoàng) (4) 36,189 28,951 26,167
Löôïng thöùc aên cuûa heo con (kg) 1,16 1,13 1,02
Chi phí thöùc aên cho heo con/oå (ñoàng) (5) 12,760 12,430 11,220
Toång chi = (1)+(2)+(3)+(4)+(5) (ñoàng) 482,171 520,246 572,314
Ghi chuù: - Giaù thöùc aên cuûa naùi nuoâi con: 3052,75 ñoàng/kg
- Giaù thöùc aên taäp aên heo con: 11,000 ñoàng/kg
- CP ñieàu trò tieâu chaûy/con/ngaøy: 1,900 ñoàng
- Löôïng TAÊBQ/ngaøy cuûa naùi chôø phoái: 2 kg
- Giaù thöùc aên cuûa naùi chôø phoái: 2783,75 ñoàng/kg
Baûng 6. Öôùc tính hieäu quaû
Chæ tieâu Loâ 1 Loâ 2 Loâ 3
Taêng troïng cuûa heo con (kg) 36,75 38,85 41,97
Giaù heo con (ñoàng/kg) 44,000 44,000 44,000
Tieàn thu veà töø taêng troïng heo con (ñoàng) 1,617,000 1,709,400 1,846,680
Cheânh leäch giöõa thu vaø chi (ñoàng) 1,134,829 1,189,155 1,274,366
Tyû leä so vôùi loâ ñoái chöùng (%) 100,00 104,79 112,30
nhieân, keát quaû cuûa 2 loâ thí nghieäm cuõng cao hôn loâ
ñoái chöùng. Keát quaû thí nghieäm cuûa Moser (1985)
vôùi caùc möùc ñoä boå sung môõ töø 7,5 – 15% cho naùi
mang thai giai ñoaïn cuoái cuõng laøm taêng soá heo
con coøn soáng vaø tyû leä nuoâi soáng ñeán cai söõa.
Troïng löôïng vaø taêng troïng heo con töø sô sinh ñeán 21
ngaøy
Khi taêng haøm löôïng chaát beùo trong khaåu phaàn
cuûa heo naùi mang thai giai ñoaïn cuoái seõ laøm taêng
NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC KYÕ THUAÄT
Ñaïi hoïc Noâng Laâm Tp. HCM Taïp chí KHKT Noâng Laâm nghieäp, soá 3/2007
31
troïng löôïng heo con sô sinh vaø heo con sô sinh
choïn nuoâi (P < 0,001). Moät soá nghieân cöùu cho raèng
coù nhöõng thay ñoåi lôùn veà enzyme trong tuyeán vuù
cuûa heo naùi baét ñaàu vaøo khoaûng ngaøy thöù 90 cuûa
thai kyø nhöng löôïng enzyme coù theå taêng leân nhôø
vieäc taêng cung caáp naêng löôïng ôû giai ñoaïn cuoái
thai kyø (khoaûng 10 ngaøy cuoái cuûa thai kyø) töø ñoù
taêng söùc saûn xuaát söõa, taêng löôïng beùo trong söõa,
taêng troïng löôïng oå ñeû nhôø ñoù laøm taêng söùc soáng vaø
söùc taêng tröôûng cuûa heo con. Qua keát quaû thí
nghieäm cuõng cho thaáy vieäc taêng tyû leä chaát beùo trong
khaåu phaàn heo naùi ñaõ caûi thieän ñaùng keå troïng löôïng
vaø taêng troïng cuûa heo con ñeán 21 ngaøy tuoåi (P <
0,001). Theo Seerley vaø Ewan (1983), boå sung 10%
môõ trong khaåu phaàn heo naùi mang thai giai ñoaïn
cuoái, troïng löôïng cai söõa bình quaân ôû loâ coù theâm
môõ cao hôn so vôùi loâ khoâng theâm môõ laø 0,55 kg/
con. David vaø ctv (2000), boå sung chaát beùo vaøo khaåu
phaàn heo meï ôû cuoái kyø mang thai vaø trong giai
ñoaïn cho con buù, seõ caûi thieän ñöôïc naêng suaát heo
meï vaø heo con.
Hieäu quaû kinh teá cuûa thí nghieäm
Hieäu quaû kinh teá cuûa thí nghieäm ñöôïc öôùc tính
döïa vaøo chi phí thöùc aên, löôïng boät beùo boå sung vaø
chi phí ñieàu trò tieâu chaûy heo con cho 1 heo naùi.
Xeùt veà hieäu quaû kinh teá, ôû caû hai möùc ñoä boå sung
boät beùo 150g/con/ngaøy vaø 300g/con/ngaøy (töông öùng
vôùi tyû leä chaát beùo trong thöùc aên laø 7,13 vaø 9,91%) ñeàu
cao hôn loâ ñoái chöùng vaø vieäc taêng haøm löôïng chaát beùo
trong khaåu phaàn heo naùi mang thai 105 ngaøy ñeán
heát giai ñoaïn nuoâi con laø caàn thieát vaø mang laïi hieäu
quaû kinh teá cao cho nhaø chaên nuoâi.
KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ
Keát luaän
Boå sung chaát beùo trong khaåu phaàn laø moät bieän
phaùp höõu hieäu ñeå caûi thieän troïng löôïng vaø söùc soáng
cuûa thai cuõng nhö cuûa heo con sau khi sinh, ñoàng
thôøi laøm taêng ñaùng keå taêng troïng cuûa heo con ñeán
khi cai söõa. Beân caïnh ñoù, giaûm troïng trong thôøi
gian nuoâi con vaø thôøi gian leân gioáng laïi sau cai söõa
cuûa heo naùi giaûm raát nhieàu so vôùi ñoái chöùng.
Ñeà nghò
Neân taêng haøm löôïng chaát beùo toång soá trong
thöùc aên heo naùi mang thai giai ñoaïn cuoái (105 ngaøy)
ñeán heát giai ñoaïn nuoâi con leân khoaûng 7 – 10% ñeå
ñaït hieäu quaû kinh teá cao hôn.
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
David C., Hobart W., Steven P., 2000. Chaêm soùc
lôïn meï khi ñeû vaø cho con buù. Caåm nang chaên nuoâi
lôïn coâng nghieäp. NXB Noâng nghieäp.
Cox N.M., Britt J.H., Armstrong W.D., Alhusen
H.D., 1983. Effects of feeding fat and altering
weaning schedule on rebreeding in primiparons
sows. J. Anim. Sci. 56: 21-29.
Moser B.D., Lewis A.J., 1980. Adding fat to sow
diets. Feedstuffs. 52: 36 – 62.
Mullan B.P., Close W.H., Cole D.J.A., 1989.
Predicting nutrient responses of the lactating sow.
In: Recent Advances in Animal nutrition – 1989
(Edited by Haresign W., and Cole D.J.A.,)
Butterworths, London, pp. 229 – 243.
Moser R.L., 1985. Lactation feed intake
management. Pigs (May), pp. 26 – 29.
Moser R.L., Pettegrew J.E., Cornelius S.G., and
Hanke H.E., 1985. Feed and energy comsumption
by lactating sows as affected by supplemental
dietary fat. Minn. Swine. Res. Rep. St. Paul:
University of Minnesota Press.
Pettegrew J.E., and Moser R.L, 1991. Fat in swine
nutrition. In Swine Nutrition. Ed. Stoneham, UK:
Butterworth-Heinemann, pp.133-146
Pettegrew J.E., 1981. Supplemental dietary fat for
peripartal sows: A review. J. Anim. Sci. 53: 107-
117
Seerley R.W., 1984. The use of fat in sow diets. In
Animal nutrition (Eds by Wiseman J.,)
Butterworths, London, pp. 333-352
Seerley R.W., and Ewan R.C., 1983. An overview
of energy utilization in swine nutrition. J. Anim.
Sci. 57(2): 300-314.
Shurson G.C., Hogberg M.G., Defever N., Radecki
S.V., and Miller E.R., 1986. Effects of feeding fat
to the sow latation diet on lactation and breeding
performance. J. Anim. Sci. 62: 672-680.
Whittemore C.T., Franklin M.F., Pearce B.S.,
1980. Fat changes in breeding sows. Animal
Production. 31: 183 – 190.