Châm Cứu Tư sinh Vương Chấp Trung – Lê Văn Sửu dịch
2
MỤC LỤC
MỤC LỤC ........................................................................................................................... 2
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................................... 9
Bảng đối chiếu tên sách tham khảo viết tắt ................................................................... 12
CHÂM CỨU TƯ SINH KINH – QUYỂN III ............................................................... 13
1. Hư tổn ............................................................................................................................ 13
2. Cứu 20 loại cốt chưng .................................................................................................... 17
3. Lao khái (truyền thi, cốt chưng, gầy mòn). ................................................................... 17
4. Thận hư .......................................................................................................................... 19
5. Tiêu khát (Tiêu Thận, tiêu trung) ................................................................................... 20
6. Âm mềm rụt (dương vật mềm rụt) ................................................................................. 21
7. Âm vươn ra .................................................................................................................... 22
8. Chuyển lệch Bàng quang (chuyển vào). ........................................................................ 22
9. Đau dương vật (âm kích động). ..................................................................................... 22
10. Bàng quang khí ............................................................................................................ 23
11. Mồ hôi ở âm hộ (âm hãn, ẩm ngứa) ............................................................................. 24
12. Âm bộ sưng (âm có mụn, thũng) ................................................................................. 24
13. Đau bụng dưới ............................................................................................................. 25
14. Bụng dưới chướng tức ................................................................................................. 26
15. Đồi sán ......................................................................................................................... 26
16. Sán giả .......................................................................................................................... 31
17. Lậu còng (lậu nhỏ giọt, xem thêm: Đái không thông): ................................................ 31
18. Đái khó (không thông, không dễ) ................................................................................ 33
19. Đái năm mầu (ngũ sắc) ................................................................................................ 35
20. Mộng tinh, di tinh, thất tinh (trắng đục) ...................................................................... 36
21. Ỉa không thông ............................................................................................................. 38
22. Đái ỉa không thông ....................................................................................................... 39
23. Đái không cầm (đái rớt, đái dầm) ................................................................................ 39
Châm Cứu Tư sinh Vương Chấp Trung – Lê Văn Sửu dịch
3
24. Đại tiện không cầm (xem Ỉa chảy) ............................................................................... 40
25. Ỉa chảy (xem thêm: Thổ tả): ......................................................................................... 41
26. Ỉa chảy như cháo loãng (sôn tiết): ................................................................................ 42
27. Ỉa lỏng (đường tiết): ..................................................................................................... 43
28. Lỵ (xem thêm: Tả) ....................................................................................................... 43
29. Ỉa ra máu ...................................................................................................................... 45
31. Trường cường (bệnh ruột) ........................................................................................... 48
32. Ruột rãn (trường tịch – có tích ở ruột, ruột giãn rộng ra) ............................................ 48
33. Đau ruột (xem thêm: Trường tích) ............................................................................... 49
34. Ruột sôi (sôi bụng) ....................................................................................................... 49
35. Thoát giang (lòi dom) .................................................................................................. 51
36. Quặn bụng nôn nao (hoắc loạn chuyển cân) ................................................................ 51
37. Ỉa mửa, quặn bụng, thổ tả (hoắc loạn thổ tả) (xem thêm: Chuột rút): ......................... 53
38. Nôn mửa (xem thêm: Suyễn tấu): ................................................................................ 54
39. Nôn khan ...................................................................................................................... 57
40. Nấc ............................................................................................................................... 58
41. Thương hàn, nôn ụa (cảm lạnh nặng mà nôn ụa, mọi thứ ụa) ..................................... 58
42. Thóa nhổ bọt ................................................................................................................ 59
43. Đau dạ dày (nóng rét) .................................................................................................. 60
44. Phản vị (dạ dày trả lại) ................................................................................................. 60
45. Ăn không xuống (không hóa) ...................................................................................... 61
46. Không thể ăn được ....................................................................................................... 63
47. Không muốn ăn ............................................................................................................ 63
48. Thực khí (ăn thấy sợ mùi thức ăn và không thấy mùi vị gì) ........................................ 64
49. Ăn nhiều ....................................................................................................................... 65
50. Sốt rét (Tỳ hàn) ............................................................................................................ 65
51. Đau là lách (xem thêm: Đau bụng trên) ....................................................................... 69
CHÂM CỨU TƯ SINH KINH – QUYỂN IV ................................................................ 71
1. Tâm thống (Tâm thống bao gồm cả tim và phần thượng vị). ........................................ 71
2. Tâm hoảng hốt (xem thêm: Phế trúng gió). ................................................................... 76
3. Tâm sợ hãi (Tâm kinh khủng) ....................................................................................... 76
Châm Cứu Tư sinh Vương Chấp Trung – Lê Văn Sửu dịch
4
4. Tâm hay cười (hỷ tiểu) phụ: Giận .................................................................................. 79
5. Tâm khí (hay quên, vô tâm, mất trí). ............................................................................. 79
6. Tâm lo buồn (vu bi), khóc lóc (xem thêm: Điên tà) ...................................................... 80
7. Thở than (thán tức) - thở dài .......................................................................................... 81
8. Tâm bứt dứt .................................................................................................................... 82
9. Đảm hư - Đảm nhiệt ...................................................................................................... 83
10. Hay nằm (háo ngọa) ..................................................................................................... 83
11. Không nằm (bất ngọa) ................................................................................................. 84
12. Mộng mị (Tạp mộng) ................................................................................................... 85
13. Điên tà .......................................................................................................................... 86
14. Điên cuồng (đi cuồng, nói cuồng) ............................................................................... 87
15. Động kinh co giật (Điên giản, khế túng) trẻ em khế túng ........................................... 91
16. Điên, động kinh (Thêm giản, ngoài ra xem phong giản). ............................................ 93
17. Điên tật (xem thêm: Phong giản) ................................................................................. 94
18 . Kinh giản – Động kinh do sợ, trẻ em kinh giản, cấp kinh phong, mạn kinh phong ... 95
19. Phong giản (Động kinh do phong) 5 thứ giản ............................................................. 97
20. Phong lao (xem thêm: Lao) ....................................................................................... 100
21. Phong kinh (phong co giật), uốn ngửa, uốn ván ........................................................ 100
22. Phong choáng váng – phong huyễn (xem thêm: Đầu mắt choáng váng, bàn thêm về
phong giản) ...................................................................................................................... 101
23. Phong bại (xem thêm huyệt Kiên ngung) .................................................................. 102
24. Trúng gió (trúng phong) ............................................................................................ 103
25. Trúng gió không nói được - Trúng phong bất ngữ (Thêm trúng gió mím miệng) .... 109
26. Phong một bên người (Thiên phong, thiên khô, bán thân bất toại) ........................... 111
27. Đờm dãi ...................................................................................................................... 112
28. Nhổ ra máu – Thóa huyết (Nôn ra máu, mửa ra máu) ............................................... 113
29. Suyễn – Hen (xem thêm: Ho hắng) ........................................................................... 115
30. Phế khí – Phế phong .................................................................................................. 118
31. Ho hắng (xem thêm Ho nghịch) ................................................................................ 119
32. Ho ngược lên (Khái nghịch) ...................................................................................... 120
33. Ho ngược khí lên (Khái nghịch thượng khí) .............................................................. 122
Châm Cứu Tư sinh Vương Chấp Trung – Lê Văn Sửu dịch
5
34. Ít hơi (thiếu khí, ngắn hơi, không có hơi, kết khí) ..................................................... 125
35. Bôn đồn khí – Phục lương, tức bôn ........................................................................... 126
36. Bệnh hòn, hạch (huyền tích) ...................................................................................... 128
37. Chứng có hòn - Chứng tích (xem thêm: Sán giả) ...................................................... 129
38. Tích tụ ........................................................................................................................ 130
39. Tích khí ...................................................................................................................... 131
40. Đau bụng (xem thêm: Đau tim) ................................................................................. 131
41. Bụng đầy – Tâm đầy trướng ...................................................................................... 133
42. Bụng trướng: Thêm sườn ngực trướng, tâm trướng (xem thêm: Bụng trên trướng đầy)
.......................................................................................................................................... 135
43. Bụng trên rắn to - Tâm phúc kiên đại ........................................................................ 138
44. Cổ trướng (bụng căng như cái trống, xem thêm: Bụng trướng) ................................ 139
45. Phù nước – Thủy thũng (thũng vặt, thũng tứ chi, thạch thũng) ................................. 139
CHÂM CỨU TƯ SINH KINH – QUYỂN V ............................................................... 144
1. Đau rốn (Tề thống)....................................................................................................... 144
2. Đau mạng sườn trước ngực – Ung thống (xem thêm: Tim buồn bằn) ........................ 145
3. Ngực đầy tức – Hung mãn ........................................................................................... 145
4. Ngực, sườn đau – Hung lặc thống (Ngực đau bại) ...................................................... 148
5. Cách đau – Cách thống (năm thứ nghẹn, nghẹn hơi, khí cách) ................................... 150
6. Lưng trên đau – Bối thống (xem thêm: Vai, lưng, lao khái) ....................................... 152
7. Vai, lưng trên đau buốt – Kiên bối toan thống (xem thêm: Lưng trên đau) ................ 153
8. Vai đau bại – Kiên bại thống (tê dại không giơ lên được)........................................... 156
9. Đau cánh tay – Tý thống (Cánh tay không có sức) ..................................................... 156
10. Nách đau - Hạ thống .................................................................................................. 158
11. Lao cổ tay – Uyển lao ................................................................................................ 159
12. Đau khuỷu tay – Trửu thống (Trửu co không hoạt động được) ................................ 160
13. Bàn tay tê bại, không hoạt động được – Thủ ma bại bất nhân .................................. 162
14. Ngón tay co – Thủ chi đoan (xem thêm: Bàn tay tê) ................................................. 162
15. Bàn tay nóng – Thủ nhiệt (Bàn tay lạnh, bàn tay trong vắt) ...................................... 163
16. Chân tê bại, không hoạt động được (Ma bại bất nhân) .............................................. 164
17. Chân không đi được – Túc bất năng hành (Không đứng được, không khép vào được)
.......................................................................................................................................... 165