intTypePromotion=1

Thư viện điện tử - Nguyên lý và các nội dung cơ bản: Phần 2

Chia sẻ: ViOlympus ViOlympus | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:39

0
44
lượt xem
5
download

Thư viện điện tử - Nguyên lý và các nội dung cơ bản: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu Thư viện điện tử - Nguyên lý và các nội dung cơ bản: Phần 2 trình bày các nội dung về bộ sưu tập và biên mục tài liệu số, các vấn đề về bản quyền và sở hữu trí tuệ, xây dựng kế hoạch và chính tài liệu phát triển thư viện điện tử,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thư viện điện tử - Nguyên lý và các nội dung cơ bản: Phần 2

CHƯƠNG 4. BỘ SƯU TẬP VÀ BIÊN MỤC TÀI LIỆU SỐ<br /> <br /> 113<br /> <br /> Chương 4<br /> <br /> BỘ SƯU TẬP VÀ BIÊN MỤC TÀI LIỆU SỐ <br /> <br /> 1. CÁC KHÁI NIỆM  <br /> <br /> Một sưu tập - collection: tập trung vào đối tượng số hóa, bao<br /> gồm văn bản, hình ảnh và âm thanh cùng với phương thức truy cập,<br /> truy hồi, chọn lọc, tổ chức, bảo trì sưu tập đó. Sưu tập do chuyên gia<br /> thư viện tạo nên. Một sưu tập - collection thông tin bao gồm nhiều tài<br /> liệu dưới nhiều hình thức.<br /> Một tài liệu - document: là thông điệp mang thông tin dưới hình<br /> thức điện tử. Tài liệu là đơn vị cơ sở từ đó bộ sưu tập thông tin được<br /> xây dựng, mặc dù chúng có thể có những cơ sở hạ tầng và những tập<br /> tin kết hợp riêng. Nói chung tài liệu bao gồm văn bản, hình ảnh, âm<br /> thanh hay video.<br /> Một bộ sưu tập thông tin: là một sưu tập bao gồm nhiều tài liệu<br /> dưới nhiều dạng thức khác nhau: văn bản, hình ảnh, âm thanh, hình<br /> ảnh động, tuy nhiên cung cấp một giao diện đồng nhất qua đó tất cả<br /> các tài liệu có thể được truy cập, mặc dù cách mà tài liệu đó hiển thị sẽ<br /> tuỳ thuộc vào phương tiện và dạng thức của tài liệu đó. Ví dụ muốn<br /> đọc một văn bản PDF thì phải tích hợp trình ứng dụng Adobe Acrobat<br /> hay muốn xem một đoạn video thì phải tích hợp trình ứng dụng<br /> Windows Media Player, …<br /> <br /> 114<br /> <br /> NGUYÊN LÝ VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ<br /> <br /> Hình 4.1: Ví dụ minh họa về một bộ sưu tập bằng phần mềm Greenstone<br /> <br /> Một bộ sưu tập như thế trước khi trình bày phải qua một quá trình<br /> hình thành để tạo nên những cấu trúc hỗ trợ cho việc truy tìm và lướt<br /> tìm được dùng cho việc truy cập sưu tập.<br /> Khi xây dựng xong, bộ sưu tập có thể được xuất bản trên Internet<br /> hoặc xuất ra CD-ROM một cách hoàn toàn tự động.<br /> Một khi sưu tầm thêm tài liệu mới, ta có thể dễ dàng bổ sung<br /> thêm vào bộ sưu tập bằng cách tái xây dựng.<br /> Một thư viện nói chung bao gồm nhiều bộ sưu tập khác nhau, mỗi<br /> sưu tập tổ chức mỗi khác, tùy theo hình thức tài liệu được sưu tầm và<br /> tùy theo chủ đề, đề tài được quan tâm; tuy nhiên hoàn toàn giống nhau<br /> về phương cách xây dựng và hiển thị.<br /> <br /> CHƯƠNG 4. BỘ SƯU TẬP VÀ BIÊN MỤC TÀI LIỆU SỐ<br /> <br /> 115<br /> <br /> Hình 4.2: Ví dụ minh họa về một bộ sưu tập bằng phần mềm Dspace<br /> <br /> Những chuyên viên thư viện số trong một thư viện với sự phối<br /> hợp và tương tác với người sử dụng sẽ tạo nên những bộ sưu tập cần<br /> thiết và hữu ích cho thư viện, phục vụ tốt công tác nghiên cứu, giảng<br /> dạy, học tập trong những cơ sở đào tạo; đồng thời đáp ứng nhu cầu<br /> khảo cứu của học giả, nhà nghiên cứu và nhiều đối tượng khác. Đây là<br /> công việc thường xuyên của một thư viện đòi hỏi chuyên viên thư viện<br /> số phải phối hợp với bộ phận Dịch vụ thông tin để nắm bắt yêu cầu<br /> thông tin của người sử dụng nhằm phục vụ tốt cho việc sưu tầm thông<br /> tin; có kỹ năng số hóa tài liệu; am hiểu chuẩn Dublin Core trong công<br /> tác biên mục tài nguyên; và nhất là thành thạo trong việc sử dụng phần<br /> mềm nguồn mở Greenstone.<br /> 2. Ý NGHĨA VÀ NHU CẦU <br /> <br /> Thế giới thư viện ngày nay đang trải qua một giai đoạn thay đổi<br /> lớn. Các thư viện đại học và thư viện nghiên cứu đang đối mặt với sự<br /> phát triển mới. Cùng với sự phát triển việc sử dụng các công nghệ<br /> <br /> 116<br /> <br /> NGUYÊN LÝ VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ<br /> <br /> mới, sự gia tăng thông tin số dưới dạng xuất bản phẩm điện tử và<br /> nguồn tin trên mạng, cũng như sự có mặt Internet ở khắp mọi nơi.<br /> Thực tế, việc phát triển CNTT và truyền thông đã và đang giúp<br /> cho đội ngũ giảng viên ngày càng nâng cao và cập nhật kiến thức<br /> chuyên môn. Tuy nhiên thông tin ngày càng trở nên quá tải. Trách<br /> nhiệm của những người làm công tác quản lý thông tin trong một<br /> trường đại học là làm thế nào để giúp cho đội ngũ giảng viên, sinh<br /> viên và cán bộ có được những thông tin có ý nghĩa và hữu ích để họ<br /> thật sự có thể nâng cao và cập nhật kiến thức chuyên môn, phục vụ<br /> công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Một nhu cầu về<br /> lưu trữ, tổ chức và truy cập thông tin đã và đang đặt các thư viện trước<br /> ngưỡng cửa của thư viện số. Thông tin cần được chọn lọc, tổ chức và<br /> phục vụ dưới dạng kỹ thuật số.<br /> Để làm được điều đó việc xây dựng, phát triển các bộ sưu tập số<br /> cần phải có một kế hoạch, một chiến lược phát triển lâu dài. Sau đây<br /> là một số bước tạo lập bộ sưu tập thông tin:<br /> - Xác định các loại tài liệu cần thiết trong một lĩnh vực cụ thể<br /> hay trong toàn bộ sưu tập.<br /> - Đối chiếu tính xác đáng, mức độ yêu cầu của tài liệu nhằm<br /> đảm bảo sự chọn lựa tốt nhất đã được thực hiện mà không<br /> vượt quá kinh phí cho phép.<br /> - Số hóa các tài liệu được chọn với giá hợp lý theo phương cách<br /> hiệu quả nhất.<br /> - Đóng gói các tài liệu số thành các bộ sưu tập và phân phối các<br /> bộ sưu tập tới đông đảo bạn đọc.<br /> Toàn bộ quá trình phải tập trung vào việc cung cấp tài liệu đáp<br /> ứng nhu cầu thông tin đã được xác định và phù hợp, gắn liền với hoạt<br /> động của thư viện trong quá trình xác định vai trò, nhiệm vụ, mục tiêu<br /> hoạt động của mình. Chính vì vậy mà phát triển bộ sưu tập không thể<br /> là một yếu tố hay quá trình đơn lẻ; mà ngược lại nó cần được đặt trong<br /> mối quan hệ chung mà ở đó nhu cầu sử dụng của các nhóm đối tượng<br /> <br /> CHƯƠNG 4. BỘ SƯU TẬP VÀ BIÊN MỤC TÀI LIỆU SỐ<br /> <br /> 117<br /> <br /> người dùng, cũng như mối tương quan với các quan hệ bên ngoài cần<br /> phải được xác định và thỏa mãn.<br /> 3. MỘT SỐ BỘ SƯU TẬP MẪU <br /> <br /> Như khái niệm đã đề cập, một bộ sưu tập thông tin là một sưu tập<br /> bao gồm nhiều tài liệu dưới nhiều dạng thức khác nhau: văn bản, hình<br /> ảnh, âm thanh, hình ảnh động...; dưới đây là một số bộ sưu tập mẫu<br /> được thể hiện theo các dạng thức khác nhau; phần lớn các bộ sưu tập<br /> mẫu này được xây dựng bằng phần mềm nguồn mở Greenstone.<br /> 3.1. Các bộ sưu tập theo loại hình xuất bản <br /> <br /> Bộ sưu tập tạp chí điện tử:<br /> Với Greenstone ta có thể tạo ra các sưu tập về tạp chí điện tử theo<br /> từng số xuất bản mà không phá vỡ cấu trúc mục lục nguyên gốc của<br /> tạp chí điện tử đó, làm cho người sử dụng không thấy có sự khác biệt<br /> của tạp chí khi đưa vào quản lý bởi phần mền Greenstone và tạp chí<br /> điện tử nguyên gốc xuất bản trên mạng của nhà xuất bản như:<br /> TidBITS, Journal of Artificial Intelligence Research (The New<br /> Zealand Digital Library). Ngoài ra cũng có thể sưu tập hoàn toàn là<br /> danh mục tạp chí (chỉ biên mục quản lý nguồn mà không quản lý dữ<br /> liệu toàn văn của từng bài tạp chí) mà người sử dụng khi kết nối nội<br /> dung sẽ kết nối trực tiếp đến tạp chí gốc của nhà xuất bản: IISc<br /> Publication (Indian Institute of Science, India)<br /> <br /> Hình 4.3: Danh mục tạp chí của IISc Publications (Indian Institute of Science, India)<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2