TRÁCH NHIỆM CỦA
NGƯỜI BÁC SĨ TRONG
THỜI BUỔI HIỆN TẠI
Trách nhiệm của người bác sĩ, nói cho đúng ra, không phải là một vấn đề mới
mẻ, bắng cớ là từ trên bốn ngàn năm nay, tại Babylone, vua Hammourabi đã
ban hành một đạo luật mang tên ông để thưởng phạt những y sĩ trong khi
hành nghề, thưởng tiền bạc nếu khỏi bệnh và chặt tay chân nếu bệnh nhân
mang tật hoặc phải thiệt mạng.
Ảnh hưởng của đạo luật Hammourabi đã lan rộng ra khỏi Babylone và trong
Cựu Ước kinh, các triết gia Do Thái đã nói : “Có vay có trả, răng đền răng,
mắt trả mắt”.
Tuy nhiên ta phải công nhận là cho mãi cuối thế kỷ thứ 19, quan niệm về
trách nhiệm của người bác sĩ vẫn không hề thay đổi. Điều đó xét cho cùng
cũng không có g2 lạ, bởi y học trên hai ngàn năm, hoàn toàn gần như chỉ
chuyên về miêu tả, người bác sỉ ở thế kỷ trước, tuy biết rõ cơ thể học, nhân
thể sinh lý học và cách phân chia bệnh ra từng loại, nhưng đến khi chữa bệnh,
thì đành phải bó tay, ngoại trừ trường hợp bệnh nhân mắc bệnh sốt rét cơn
(paludisme) thì mới cho uống Qui nine (tìm ra năm 1820)
Đừng nói đâu xa, cách đây mới khoảng 30 năm, những tiến bộ của phép trị
liệu vẫn tương đối không đáng kể, người bác sĩ có thể định bệnh được một
cách chắc chắn, nhưng đến khi chữa thì không chữa nỗi.
Nhưng tình thế ngày nay khác hẳn, Ngày nay, y học đã tiến một bước rất xza,
ngoài sức tưởng tượng của con người và hầu như cướp cả quyền tạo hóa, nào
mổ tim, thay tim, mổ óc, cắt phổi, ghép thận, ghép mắt v. v…
Nào chỉ có thế thôi !Ngày nay y học đã phát minh ra những thứ thuốc có thể
thay đổi hoàn toàn tâm tính của con người ta. ngày nay ai cũng biết nhờ y học
mà phụ nữ có thể hạn chế được sinh đẻ.
Tóm lại, thật đúng như lời nhà bác học Jean Rostand đã nói:”Ngày nay khoa
học đã khiến chúng ta trở nên những bậc thánh thần trước khi chúng ta xứng
đáng làm người”.
Và cũng chính bởi có những tiến bộ quá mau, tới mức phi thường, huyền ảo
của khoa học nên vai trò của người thày thuốc xứng với danh từ đó, ở thời đại
này, cần được xét lại, nhất là những trách nhiệm của họ, càng ngày càng
nhiều, càng ngày càng phức tạp và nặng nề gấp bội trước, vì thuốc càng hiệu
lực bao nhiêu lại càng nguy hiểm bấy nhiêu.
********
Trước khi đề cập tới vấn đề trách nhiệm của người bác sĩ, thiết tưởng cũng
nên định nghĩa trách nhiệm là gì ?
Thường thường vấn đề trách nhiệm chỉ được nêu ra khi có một biến cố nào đó
xảy ra, gây thiệt hại tới tài sản hoặc tính mạng của một hay nhiều người. Khi
ấy pháp luật sẽ can thiệp để phân xử và phán quyết có lỗi lầm hay không, có
lỗi sẽ bị trừng phạt. Tuy nhiên đối với người thày thuốc ngoài trách nhiệm
trước pháp luật ra, còn có trách nhiệm tinh thần, trách nhiệm trước tòa án
lương tâm nữa. Loại trách nhiệm này, hàng ngày người thày thuốc phải lãnh
trong khi hành nghề, khác hẳn trách nhiệm trước pháp luật.
Như trên vừa nói, ngày nay y học đã có một quyền lực ghê gớm, ngoài sức
tưởng tượng của con người. Ngày nay hầu hết các bệnh nhiễm trùng có thể trị
được, nhiều bệnh mà ngày xưa kia người bác sĩ phải bó tay, bây giờ khỏi là
thường, như bệnh thương hàn, bệnh lao, bệnh phong….
Nhiều chứng suyễn nặng có thể chữa được, nhờ tiếp máu mà hàng ngày trên
chiến trường các thương binh và những người bị ngộ độc, hoặc mắc nhiều
bệnh khác được thoát chết. Tuy nhiên, ta cũng nên biết rằng thuốc càng nhiều,
càng công hiệu, nhất là những loại thuốc hóa học, lại càng độc, càng nguy
hiểm.
Ngày nay trong khi hành nghề, người thày thuốc bắt buộc phải có những
quyết định hoặc hành động mà hậu quả cực kỳ quan trọng. Bất cứ một trụ
sinh nào, dù chích, dù uống, cũng có thể gây phản ứng được, nhiều khi thật
bất ngờ. Thuốc kháng đông(anticoagulant) có thể làm xuất huyết được. Ấy là
chỉ nói tới một vài thứ thuốc mà bệnh nhân thường dùng hàng ngày mà không
cần có toa bác sĩ.
Ngay đến những thuốc rất thông thường như Aspirine, nếu dùng quá liều hoặc
dùng lâu, cũng có thể làm xuất huyết, Những thuốc để trị chứng đau nhức mà
công chúng thường dùng không cần hỏi ý kiến bác sĩ như phenacetine, đã
từng làm nhiều người chết vì làm cho thận đau, thuốc pyramidon có thể làm
cho máu biến chất.
Nhiều tai nạn lưu thông xảy ra chỉ vì người lái xe đã lạm dụng thuốc an thần.
Nhiều lực sĩ đã bỏ mạng vì dùng quá nhiều loại thuốc kích thích, chúng ta hẳn
chưa quên vụ sản phụ sanh ra quái thai vì trong khi thai nghén đã dùng
thalidomide.
Nhiều bệnh mới đã xuất hiện chỉ tại dùng thuốc bừa bãi, tỉ dụ cortisone đã
làm cho loét bao tử, xương cốt tự nhiên gẫy, hoặc làm cho phát điên. Một vài
loại sulfamide đã gây ra bệnh ngoài da chết người.
