Gia vị qua ca dao tục ngữ Việt
Từ khi còn nhỏ cho đến năm11 tuổi (năm mẹ tôi mất), tôi còn nhớ rằng hằng đêm
tới giờ lên giường (chúng tôi ngủ giường tầng), mẹ tôi ngồi trên một chiếc ghế
bành dựa ở giữa, mấy cái giường tầng được kê quây thành nửa vòng trước mặt bà.
Bà ngồi tay vừa đan khâu gì đó mà miệng vừa đọc văn thơ, ca dao tục ngữ hay kể
chuyện để ru ngủ chúng tôị Cho nên suốt tuổi thơ, tôi thường mơ đến tiên, đến
cảnh bồng lai, đến cõi trờị Và nếu tôi nhớ không lầm thì tôi chưa hề nghe bà kể lại
một câu chuyện nào cả.
Thế rồi sự kiện này cũng chìm dần vào lãng quên. Có chăng là thời gian tôi còn đi
học, tôi thường được thầy cô dạy Việt văn khen, thuộc nhiều ca dao hay huyền
thoại và chuyện cổ tích. Có chăng nữa là khi đi dạy học giảng bài, những câu
chuyện và thơ văn dễ dàng hiện ra trong trí, khiến tôi hứng thú mà ăn nói khá lưu
loát.Tới sau năm 1975, suốt năm năm ở tù, tôi tự nhiên trở thành một tay kể
chuyện mua vui cho anh em cùng phòng. Ban đầu thì những truyện võ hiệp của
Kim Dung, sau đến các pho truyện Tàu, truyện ta, chuyện Ngàn Lẻ một Đêm rồi
lan man sang cả thơ văn Việt Nam lẫn thế giớị Nào là Tài Tử Đa Cùng Phú của
Cao Bá Quát, Hàn Nho Phong Vị Phú của Nguyễn Công Trứ, Truyện Kiều của
Nguyễn Du, Chinh Phụ Ngâm Khúc Của Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm,
Tản Đà, Tú Xương, Hành Phương Nam của Nguyễn Bính...Nào Graziella, Le Lac
của Lamartine,Chiến Tranh Và Hòa Bình của Leon Tolstoi, Cuộc Phiêu Lưu Của
Tom Sawyer của Mark Twain, Mối Tình Thiên Thu, Miếng Thịt Bò của Jack
London, và Lá Cỏ(Leaves of Grass) của Walt Whitman...Và cứ thế, chưa bao
giờ tôi kể hết được chuyện cả.
Truyện của Kim Dung thì đương nhiên tôi đã là trong những tay mê đọc hồi thập
niên 1960 rồị Nhưng những gì khác phần lớn đều thuộc "kho tàng" do mẹ tôi để
lại, đến bây giờ tôi chỉ quên bớt đi chứ không chắc có thêm được bao nhiêụ
Bạn thử xem qua dưới đây để có thể chứng thực điểm này được chăng. Trước tiên
xin bạn hãy tạm nghe tôi kể chuyện gia vị trong ca dao tục ngữ Việt đã nha. Đầu
tiên, nói về thực phẩm thì đã là sinh vật bắt buộc phải ăn uống và hít thở dưỡng khí
mới sống được. Thực phẩm của con người hơn các sinh vật khác (như thực vật và
động vật) ở chỗ được chế biến và nấu nướng lên mới thành món ăn được hấp thụ
hằng ngàỵ Ban đầu, món ăn của con người chắc cũng đơn giản nhưng sau dần, con
người tiến bộ nên thức ăn đồ uống cũng phức tạp và tinh tế đến độ trở nên các món
ăn uống đặc biệt, tiêu biểu riêng cho từng dân tộc. Chẳng hạn như món hủ tíu, mì
là hai món ăn bình dân ruột của người Trung hoa, cũng như phở của người Việt.
Chẳng hạn như đề cập tới món mì ống Spaghetti là người ta nhớ ngay đến người Ý,
món dưa bắp cải cay gọi là Kim chi của Đại hàn, trà Lipton của dân Anh, món Big
Mac là thức ăn vội và Coca Cola là nước giải khát nổi tiếng khắp thế giới của dân
Mỹ vậy. Đến như gia vị là các thứ dặm thêm vào (lúc chế biến hay ngay trước khi