Tiết 40 BCB
NHÀN
-Nguyễn Bỉnh
Khiêm-
Ho
ạt
đ
ộng
c
ủa
GV
HS
N
ội
dung
c
ần
đ
ạt
HS
đ
ọc
ph
ần
ti
ểu
d
ẫn
SGK
.
Cuộc đời , con người NBK có gì đáng lưu ý?
nhấn mạnh vẻ đẹp nhân cách của NBK :
-Nhỏ: ông được cho theo học người thầy nổi tiếng là Bảng
Nhãn Lương Đắc Bằng.
- Lê suy thoái ( Lê Uy Mục, Tương Dực )-> Mạc Đăng
Dung -> nhà Mạc (1526), NBK ( 36 tuổi ) , thi đỗ tiến sĩ,
làm quan triều Mạc.
-8 năm sau , ông dâng sớ vạch tội và xin chém đầu 18 lộng
thần. Vua không nghe , ông cáo quan về ở ẩn,vẫn canh cánh
việc nước->thuyết : hành –tàng, xuất – xử của người xưa
(TQ: Lã Vọng, Đào Tiềm, VN:Tô Hiến Thành, Chu An, Ng.
Trãi).Oâng dựng am Bạch Vân-> BV cư sĩ, dạy học có nhiều
hoc trò đỗ đạt làm quan-> Tuyết Giang phu tử.
Kể tên những sáng tác lớn của NBK? Nội dung?
Nội dung : mang đậm tính triết lí, giáo huấn, ngợi ca chí của
kẻ sĩ, thú thanh nhàn, đồng thời phê phán những điều xấu xa
trong xh.
I
.
Gi
ới
thi
ệu
chung
1.Tác giả
-NBK (1491-
1585), hiệu Bạch Vân
cư sĩ.
-Là ông quan
thanh liêm , chính
trực.
-Là nhà thơ lớn
của dt.
2.Sáng tác
-“Bạch Vân am thi
tập”
-“Bạch Vân quốc
ngữ thi tập”
Nội dung :
HS
đ
ọc
bài
thơ
,
chia
b
ố
c
ục
.
GV
đ
ịn
h
hư
ớng
Với bài thơ này ta nên đi theo bố cục thông thường 2/2/2/2
Cách dùng số từ, dnh từ và nhịp thơ có gì đáng chú ý?
Từ “một” lặp đi lặp lại,nhắc đi nhắc lại->chắc chắn ,cứng
cỏi, kiên định, sẵn sàng.
Nhịp điệu chậm dãi, tư thế ung dung (2/2/3)
“Thơ thẩn”->trạng thái thanh thản ,thoải mái,không vướng
bận,tha hồ dong duỗi, không để điều gì làm ưu tư, phiền
muộn.Đó là sự nhàn tản, thư thái ,thảnh thơi, lòng không
vướng bận chút cơ mưu, tự dục.
“dầu ai vui thú nào”->mặc người đời , không quan tâm , chỉ
lo việc đồng áng giữa thôn quê để tâm hồn ung dung tự tại
mặc những thú vui khác của người đời.
Vậy 2 câu đề cho ta hiểu cuộc sống và tâm trạng tác giả
ntn?
NBK đã tạo nên hệ thống từ ngữ đối lập nhau, em hãy chỉ ra
và cho biết hthống đối lập đó có t/d gì trong bộc lộ tư tưởng,
thái độ của tác giả?
Xd hthống từ ngữ đối lập như vậy NBK bộc lộ rõ thái độ của
mình: cho thấy sự khác biệt giữa ông & những người khác
đó là cách lựa chọn cho mình một cuộc sống” lánh đục tìm
trong”.
3.
Văn
b
ản
a. Xuất xứ: lấy
trong BVQNT”
b. Bố cục: đề
,thực, luận, kết.
II.Đọc hiểu
1.Hai câu đề
“Một mai…..
Thơ thẩn …….
“
-“một”
->sẵn sàng ,chắc
chắn.
- mai, cuốc, cần câu
: vật dụng quen thuộc
của nhà nông.
-“thơ thẩn”:ung dung
,điềm nhiên, thanh
thản.
Hai câu thơ thể
hiện quan niệm về cs
nhàn tản, gần gũi với
“
nơi
v
ắng
v
ẻ
’
-
>
yên
ả
,
êm
đ
ềm
.
“ chôn lao xao”-> xô bồ, ồn ả, đầy những ganh đua, thủ
đoạn-> chốn cửa quyền.
Như vậy em hiểu như thế nào về cái “dại” của NBK & cái “
khôn” của người đời.
“Dại “ ở đây thể hiện một lối sống cao đẹp , một tư tưởng ,
nhân cách thanh cao, k màng danh lợi , k nuôi cơ mưu, k
chịu luồn cúi, mua danh , bán tước, tham những điều phù
phiếm.
Đúng như ông đã nói:
“ Khôn mà khôn độc là khôn dại
Dại vốn hiền lành ấy dại khôn”
(Thơ Nôm-94)
Mỗi từ , mỗi chữ được NBK sử dụng rất đắt, rất tinh tế, hiệu
quả, em hãy phân tích để thấy được cái tài đó của ông?
Tìm nơi- đến chốn
Hai câu thơ đầu có ý nghĩa gì?
Trở về với thiên nhiên, về nơi vắng vẻ là tìm đến cs bình dị
,thanh tao. Ở đó con người và tn hòa vào nhau.Đó cũng một
lần nữa thể hiện sâu sắc hơn vẻ đẹp tâm hồn của NBK.
Em có nhận xét gì về hình ảnh thơ ?hình ảnh đó gửi gắm
điều gì?
Thu –ăn măng trúc
Đông – ăn giá
->thanh đạm, bình dị nhưng k khắc khổ, cơ cực.
Xuân-tắm hồ sen
dân
.
2.Hai câu thực
“Ta dại ta…..
Người
khôn……….”
-từ ngữ đối lập:
ta ><
người
dại ><
khôn
vắng vẻ><
lao xao
H
ạ
-
t
ắm
ao
->lối sinh hoạt giản dị.
Con người thuận theo tn, hòa hợp với tn, mùa nào thức
ấy, mùa nào ứng với thu vui ấy.
NBK hòa cùng sinh hoạt của người nông dân. Ta k còn thấy
một Trạng Trình,k thấy tư thế cao ngạo , chiễm trệ của một
ông quan mà chỉ hiện lên ở đây một lão nông tri điền
HS liên hệ với một bộ phận , một lớp người trong xh hiên
nay thường tìm mọi cách để tỏ ra mình cao quý hơn người
khác.
Triết lí NBK đưa ra ở hai câu cuối là gì?Nó lí giải ntn cho
nhưng câu thơ trên?
Triết lí:
->danh vọng ,tiền tài cũng chỉ là phù du.Tất cả sẽ vô nghĩa
sau một cái khép mắt khẽ khàng.
->ý nghĩa giáo dục: Con người sống ở trên đời nên thuận
theo lẽ đời, thuận theo tự nhiên, sông sao cho thanh thản.
Đùng vì dục vọng của mình mà bất châp tất cả.Tât cả rồi chỉ
như một giấc mơ.
Gv liên hệ với những bài thơ khác của các nhà thơ cùng thời
để thấy được đây là cái nhìn tích cực của một thời đại và cho
đến hôm nay nó vẫn còn nguyên giá trị.Qua đó giáo dục tư
tuởng sống, lối sống tích cực cho HS.
Câu hỏi thảo luận:
Em hiểu thế nào về ý nghĩa cái mà NBK gọi là “nhàn”?
là không tranh đua,không màng danh lợi, không bon chen,
2 câu thhực nhấn
mạnh vẻ đẹp nhân
cách NBK: về với tn ,
sống thoát khỏi vòng
danh lợi để tâm hồn
an nhiên, khoáng đạt.
3.Hai câu luận
“Thu ăn……….
Xuân tắm……..”
-thu-măng trúc
-đông-giá
->món ăn dân dã,
thanh đạm.
-xuân- tắm hồ sen
-hạ - tắm ao
->thú vui thanh bần,
không kiểu cách.
NBK chọn cho
mình một cs hợp với
tự nhiên, hòa với đời
thường , bình dị mà
không kém phần
thanh cao.
không
cơ
mưu
,
t
ự
d
ục
.
là sống thanh thản, an nhiên, tự tại bởi những thú vui
riêng của mình.
Như vậy “nhàn” ở đây k đơn thuần là nhàn hạ về thể xác hay
đúng hơn NBK k nói về cái nhàn thể xác, là k làm gì mà ông
muốn đề cao cái nhàn trong tâm hồn con người, cái thanh
thản , an nhiên.
3.Hai câu kết
“Rượu ………
Nhìn xem………”
->triết lí:danh vọng,
tiền tài đều chỉ là hư
vô.
cái nhìn của một
bậc đại nhân, đại trí.
4. Củng cố:
-Nhân cách cao đẹp của NBK?
-Triết li sống sâu sắc?
5. Dặn dò:
- Học bài.
- Chuẩn bị bài mới.