TRUNG QUỐC THỜI MINH - THANH
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần :
1. Kiến thức
- Hiểu được đến thời Minh - Thanh, tổ chức bộ máy chính quyền tiếp
tục được củng cố, hoàn thiện hơn với việc lập ra các bộ.
- Nắm được kinh tế nông nghiệp có tính chất chu kì. Mầm mống kinh
tế tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện ở Trung Quốc.
- Thấy rõ văn hoá tiếp tục phát triển.
2. Tư tưởng, tình cảm
- Giáo dục ý thức phân biệt chính nghĩa, phi nghĩa trong các cuộc
chiến tranh xâm lược của các triều đại phong kiến Trung Hoa.
3. Kỹ năng
- Nâng cao kĩ năng phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Trung Quốc.
- Sưu tầm một số tranh ảnh về văn hoá, khoa học - kỹ thuật, đồ sứ
Trung Quốc.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Triều đại nào chế độ phong kiến đạt đến đỉnh cao? Biểu
hiện?
Câu hỏi 2: Những thành tựu văn hoá nào tiêu biểu nhất thời Đường -
Tống?
2. Dẫn dắt vào bài mới
Dưới thời Minh - Thanh, bộ máy chính quyền tiếp tục được củng cố,
các bộ được hình thành, chính quyền Minh - Thanh đã thi hành nhiều biện
pháp để khôi phục và phát triển kinh tế, cùng với đó là mầm mống của quan
hệ tư bản chủ nghĩa xuất hiện, văn hoá có nhiều thành tựu nổi bật. Để tìm
hiểu những nội dung trên chúng ta cùng vào bài học hôm nay.
3. Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp
Các hoạt động của thầy và trò
Ki
ến thức HS
cần nắm vững
Hoạt động 1: Hoạt động tập thể và cá nhân : 1. Tình hình chính trị
GV đặt câu hỏi cho cả lớp: Nhà Minh, nhà
Thanh được thành lập như thế nào?
a. Nhà Minh :
- Cho HS tìm hiểu SGK và trả lời, gọi một HS
trả lời, HS khác bổ sung.
- Nhà Minh thành lập (1368-
1644), người sáng lập là Chu
Nguyên Chương.
- GV nhận xét và chốt ý: Sau nhà Đường đến
nhà Tống, nhà Nguyên.
- Phong trào khởi nghĩa nông dân của Chu
Nguyên Chương đã thành lập nhà Minh (1368 -
1644).
- GV trình bày rõ: Ngay từ khi lên ngôi Minh
Thái Tổ đã quan tâm đến xây dựng chế độ quân
chủ chuyên chế tập quyền (quyền lực ngày càng
tập trung vào tay nhà vua, bỏ chức Thừa tướng,
Thái uý, giúp việc cho vua là 6 bộ, vua tập trung
mọi quyền hành trong tay, trực tiếp chỉ huy quân
đội).
- Về bộ máy chính quyền: Nhà
nước phong kiến ngày càng tập
quyền. Quyền lực ngày càng
tập trung trong tay nhà vua, bỏ
Thái uý và Thừa tướng thay
vào đó là các bộ.
GV đặt câu hỏi: Tại sao nhà Minh với nền kinh
tế và chính trị thịnh đạt như vậy lại sụp đổ.
- Gọi HS trả lời và GV nhận xét, phân tích cho
HS thấy: Cũng như các triều đại phong kiến
trước đó, cuối triều Minh ruộng đất ngày càng
tập trung vào tay giai cấp quí tộc, địa chủ, còn
nông dân ngày càng cực khổ, ruộng ít, sưu cao,
thuế nặng cộng với phải đi lính phục vụ cho các
cuộc chiến tranh xâm lược, ở rộng lãnh thổ của
các triều vua, vì vậy mâu thuẫn giữa nông dân
với địa chủ ngày càng gay gắt và cuộc khởi
nghĩa nông dân của Lý Tự Thành làm cho nhà
Minh sụp đổ.
- Về chính sách xâm lược: Mở
rộng bành chướng ra bên
ngoài, trong đó có sang xâm
lược Đại Việt nhưng đã thất bại
nặng nề.
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân b. Nhà Thanh
- GV trình bày: Khởi nghĩa của Lý Tự Thành
làm cho nhà Minh sụp đổ, giữa lúc đó bộ tộc
Mãn Thanh ở phía Bắc Trung Quốc đã đánh bại
Lý Tự Thành lập ra nhà Thanh (1644 - 1911).
- Nhà Thanh thành lập 1644 -
1911.
GV đặt câu hỏi: Chính sách cai trị của nhà
Thanh?
Gọi một HS trả lời, các HS khác bổ sung, sau đó
GVnhận xét, chốt ý: Người Mãn Thanh khi vào
Trung Quốc lập ra nhà Thanh và thi hành chính
sách áp bức dân tộc, bắt người Trung Quốc ăn
mặc và theophong tục người Mãn, mua chuộc
địa chủ người Hán, giảm thuế cho nông dân
nhưng mâu thuẫn dân
- Về bộ máy chính quyền: Ra
sức củng cố bộ máy chính
quyền, áp bức dân tộc, mua
chuộc địa chủ người Hán.
tộc vẫn tăng dẫn đến khởi nghĩa nông dân khắp
nơi.
- Đối ngoại: Thi hành chính sách “bế quan tỏa
cảng”
- Đối ngoại: Thi hành chính
sách
trong bối cảnh bị sự nhòm ngó của tư bản
phương
“bế quan tỏa cảng”