Đ bài: Nh ng n t ng sâu s c c a em khi đc bài kí “Cha tôi” trích trong tácề ữ ấ ượ ắ ủ ọ
ph m “Đng D ch Trai ngôn hành l c” c a Đng Huy Trẩ ặ ị ụ ủ ặ ứ
Bài làm
Hình nh ng i cha trong bài kí “Cha tôi” rút trong tác ph m “Đng D ch Trai ngôn hànhả ườ ẩ ặ ị
l c” c a Đng Huy Tr th t vô cùng cao đp. Bao ni m vui, n i bu n lo c a ng i chaụ ủ ặ ứ ậ ẹ ề ỗ ồ ủ ườ
v chí ti n th và cu c đi thăng / tr m c a ng i con đã đc tác gi nh c l i m t cáchề ế ủ ộ ờ ầ ủ ườ ượ ả ắ ạ ộ
sâu s c và c m đng.ắ ả ộ
S ki n th nh t: năm 1843, Đng Huy Tr 18 tu i cùng đi thi H ng v i cha t i tr ngự ệ ứ ấ ặ ứ ổ ươ ớ ạ ườ
thi Phú Xuân, cha b h ng, con đ c nhân. Ng i cha khóc, không ph i vì mình thi tr tị ỏ ỗ ử ườ ả ượ
mà ch s con “kiêu căng, t mãn, ch ng i đáy gi ng coi tr i b ng vung, phúc đâu ch ngỉ ợ ự ế ồ ế ờ ằ ẳ
th y, ho dã s n ch ”. “C nhân đã n i: ‘Thi u niên đăng khoa b t h nh dã”. Thuy nấ ạ ẵ ờ ổ ố ế ấ ạ ề
nh kham sao n i tr ng t i l n! Tôi lo l ng là vì th .ỏ ổ ọ ả ớ ắ ế
S ki n th hai x y ra năm Đinh Mùi (1847). Đng Huy Tr thi H i, đ ti n sĩ đc x pự ệ ứ ả ặ ứ ộ ỗ ế ượ ế
th b y. Tin vui báo v , ng i cha “l i r i n c m t” và nói: “B c đ đi khoa t ph iứ ả ề ườ ạ ơ ướ ắ ậ ỗ ạ ắ ả
là ng i phúc ph n l n. Con tôi đc đ ra sao mà đc nh v y, ch làm cho tôi thêm loườ ậ ớ ứ ộ ượ ư ậ ỉ
l ng”. Qu nhiên, vào thi Đình, Đng Huy Tr vì ph m huý mà b t c m t c h c v cắ ả ặ ứ ạ ị ướ ấ ả ọ ị ử
nhân, ti n sĩ. Cũng trong d p đó, ng i bác ru t làm quan ng y qua đi. C nhà ai cũngế ị ườ ộ ự ờ ả
bu n, riêng thân ph Đng Huy Tr l i nói: ‘Tôi ch th ng anh tôi thôi! Công vi c c aồ ụ ặ ứ ạ ỉ ươ ệ ủ
Tr không đáng k …” Sau vi c tang, ng i cha l y g ng hai ông Ph m Văn Huy ứ ể ệ ườ ấ ươ ạ ở
Thiên L c, ông Mai Anh Tu n Thanh Hoá… đ khuyên con, và nói: “Ng i ta ai ch ngộ ấ ở ể ườ ẳ
có lúc m c sai l m, quý là ch bi t s a ch a”.ắ ầ ở ỗ ế ử ữ
Câu “Thi u niên đăng khoa nh t b t h nh dã” có nghĩa là tu i tr mà đ đt cao là đi uế ấ ấ ạ ổ ẻ ỗ ạ ề
b t h nh th nh t. Tu i tr mà đ đt cao là nh h c gi i, có tài năng l n. Tu i tr ch aấ ạ ứ ấ ổ ẻ ỗ ạ ờ ọ ỏ ớ ổ ẻ ư
t ng tr i, d sinh ra t kiêu, t ph khi có ít nhi u danh v ng, d coi th ng m i ng iừ ả ễ ự ự ụ ề ọ ễ ườ ọ ườ
b ng n a con m t. Đúng nh ng i cha c a Đng Huy Tr nói: “Ch s r i l i kiêu căng,ằ ử ắ ư ườ ủ ặ ứ ỉ ợ ồ ạ
t mãn, ch ng i đáy gi ng coi tr i b ng vung, phúc đâu ch ng th y ho đã s n ch ”.ự ế ồ ế ờ ằ ẳ ấ ạ ẵ ờ
Câu “Thi u niên đăng khoa nh t b t h nh dã” là m t l i khuyên, l i c nh báo có giá trế ấ ấ ạ ộ ờ ờ ả ị
nh c nh nh ng tài năng tr bi t tu d ng đo đc, khiêm t n, n l c không ng ng ph nắ ở ữ ẻ ế ưỡ ạ ứ ố ỗ ự ừ ấ
đu: đã gi i l i ngày m t thêm gi i, không đc kiêu căng, t mãn, t ph . Ph i luôn ghiấ ỏ ạ ộ ỏ ượ ự ự ụ ả
nh :ớ
“Có tài mà c y chi tài,ậ
Ch tài li n v i ch tai m t v n”.ữ ề ớ ữ ộ ầ
(“Truy n Ki u”- Nguy n Du)ệ ề ễ
Câu nói “Thi u niên đăng khoa nh t b t h nh dã”, th i x a cũng nh th i nay, s đúng,ế ấ ấ ạ ờ ư ư ờ ự
sai tùy thu c đi v i nh ng con ng i c th . Đi v i b n thân Đng Huy Tr là đúng.ộ ố ớ ữ ườ ụ ể ố ớ ả ặ ứ
Nh ng đi v i Nguy n Hi n, th i nhà Tr n m i 13 tu i đã thi đ tr ng nguyên, tr thànhư ố ớ ễ ề ờ ầ ớ ổ ỗ ạ ở
m t v quan to trong tri u, thì l i không đúng. Lê Quý Đôn n i ti ng th n đng: lên 10ộ ị ề ạ ổ ế ầ ồ
tu i đã đc h t T th , Ngũ kinh, Bách gia ch t . Năm 17 tu i đ đu thi H ng, nămổ ọ ế ứ ư ư ử ổ ỗ ầ ươ
26 tu i đ đu thi H i, vào thi Đình đ B ng nhãn, làm quan to, t ng gi nhi u ch cổ ỗ ầ ộ ỗ ả ừ ữ ề ứ
tr ng y u c a tri u đình th i nhà Lê; năm 1778 quy n T t ng. Sách c a ông vi t raọ ế ủ ề ờ ế ể ướ ủ ế
g n 40 b g m hàng trăm quy n sách đ các lĩnh v c văn, s , đa, tri t h c… Ông đcầ ộ ồ ể ủ ự ử ị ế ọ ượ
ng i ca là nhà bác h c c a Đi Vi t trong th k XVIII. V i Lê Quý Đôn, thì câu nói trênợ ọ ủ ạ ệ ế ỉ ớ
l i không đúng n a.ạ ữ
Ngày nay cũng th thôi. Tuy môi tr ng giáo d c ti n b h n, hi n đi h n, nh ng bàiế ườ ụ ế ộ ơ ệ ạ ơ ư
h c khiêm t n, tránh kiêu căng, t ph , t mãn v n là bài h c vô cùng sâu s c đi v i b tọ ố ự ụ ự ẫ ọ ắ ố ớ ấ
c ai, nh t là đi v i nh ng th n đng, nh ng tài năng tr s m đ đt. Câu nói v n đúngứ ấ ố ớ ữ ầ ồ ữ ẻ ớ ổ ạ ẫ
ho c có th sai v i t ng con ng i c th . Câu nói trôn là m t L i khuyên vàng , đ l iặ ể ớ ừ ườ ụ ể ộ ờ ể ạ
ti ng th m cho đi.ế ơ ờ
Tr c vi c con trai b t c c h c v c nhân lên ti n sĩ, l i nói c a Đng D ch Trai tiênướ ệ ị ướ ả ọ ị ử ế ờ ủ ặ ị
sinh hàm ch a tính tri t lý sâu s c:ứ ế ắ
Khi ng i ta dây đ l m thì Tr i g t b t đi cho b ng.ườ ủ ắ ờ ọ ớ ằ
Sau c n s m sét, m a móc l i có th t i nhu n.ơ ấ ư ạ ể ướ ầ
N u c g ng h c, v n còn nhi u hy v ng.ế ố ắ ọ ẫ ề ọ
Bu i sáng m t, bu i chi u l i thu vê.ổ ấ ổ ề ạ
Ng i ta ai ch ng có lúc m c sai l m, qu là ch bi t s a ch a.ườ ẳ ắ ầ ỷ ở ỗ ế ử ữ
Vi c đ, h ng trong thi c là chuy n t t nhiên. Đi thi, ai cũng hy v ng đ đt cao. Đệ ỗ ỏ ử ệ ấ ọ ỗ ạ ệ
nh t bu n là chuyên h ng thi… Thi không ăn t th mà cay!”. Có nhà th đã nói nh th !ấ ồ ỏ ớ ế ơ ư ế
Đng D ch Trai đã khuyên con “n l c tu t nh, cho nên đã s y chân ngã mà l i dùng lénặ ị ỗ ự ỉ ẩ ợ
đc… Ng i a ai ch ng có m m c sai l m, quý là ch bi t s a ch a”. L i khuyên yượ ườ ỉ ẳ ỉ ắ ầ ở ỗ ế ử ữ ờ ấ
mang tính tri t lý thâm tr m. Bài h c v s n l c ph n đu, kiên trì b n b , bi t s aế ầ ọ ề ự ỗ ự ấ ấ ề ỉ ế ử
ch a sai l m đ v n lên là bài h c quý báu đi v i tu i tr trong h c hành thi c vàữ ầ ể ươ ọ ố ớ ổ ẻ ọ ử
trong cu c s ng mai sau.ộ ố
Đo n k t: “ông Ph m Văn Huy Thiên L c… qu tà ch bi t s a ch a’ mang ý nghĩaạ ế ạ ở ộ ỷ ở ỗ ế ử ữ
bài h c nhân sinh đc s c: Thua keo này ta bày keo khác; Th t b i là m thành công dũngọ ặ ắ ấ ạ ẹ
c m đng th ng d y sau khi ngã, có chí thì nên.ả ứ ẳ ậ
