Đ bài: T bài Bài ca ng n đi trên bãi cát c a Cao Bá Quát, em có suy nghĩ gì v l iề ừ ắ ủ ề ố
h c thi c c a ngày x a và nayọ ử ủ ư
Bài làm
Bài đc sáng tác vào lúc Cao Bá Quát đi thi h ng t i tr ng thi Nam đnh. Đng côngượ ươ ạ ườ ị ườ
danh trong b i c nh đt n c t i hù khi n ng i nho sĩ l ng l nh l c đng trên “bãiố ả ấ ướ ố ế ườ ưỡ ự ư ạ ườ
cát dài”, l nào không l i thoát.ẽ ố
‘Bãi cát dài l i bãi cát dàiạ
M t b c t i kéo lùi m t b cộ ướ ớ ộ ướ
Tr i t i đi ch ng nghờ ố ẳ ỉ
L khách r i n c m t.ữ ơ ướ ắ
Anh ch ng h c phép ông tiên ngẳ ọ ủ
Trèo non l i n c oán vô cùng!ộ ướ
X a nay k vì danh l iư ẻ ợ
T t t trên đng lấ ả ườ ộ
Tr c quán r u gió t t h i r u ngonướ ượ ạ ơ ượ
Ng i t nh th ng ít, k say thì nhi u.ườ ỉ ườ ẻ ề
Bãi cát dài, bãi cát dài, tính sao đây?
Đng b ng thì m m t, đng hi m ác thì nhi uườ ằ ờ ị ườ ể ề
Nghe ta hát m t khúc ca đng cùngộ ườ
Ph ng b c, núi B c núi v n trùngươ ắ ắ ạ
Ph ng nam núi Nam sóng v n đtươ ạ ợ
C sao anh v n còn đng th ng đây trên cát?’ớ ẫ ứ ẳ
‘Tr ng sa’, là “bãi cát dài”. L i d o trong b n câu đu th hi n lòng quy t tâm c aườ ờ ạ ố ầ ể ệ ế ủ
ng i l khách. Hành nhân v i n i trong cô đn tuy t đi. “V a đi v a ng ” là m t phépườ ữ ớ ỗ ơ ệ ố ừ ừ ủ ộ
thu t c a ng i tiên đ h đi xa mà không bi t m t. ‘Khúc cùng đ’ (khúc ca ‘đngậ ủ ườ ể ọ ế ệ ồ ườ
cùng’) là khúc hát c a ng i đang b c đng cùng. Ai là ng i hát khúc cùng đ?. Đóủ ườ ở ướ ườ ườ ồ
là ng i nho sĩ quy t m t lòng n không ch u ra làm quan, n u b ép thì h “chu n” vàoườ ế ộ ở ẩ ị ế ị ọ ồ
núi. Ph ng Nam, ph ng B c núi non trùng trùng đi p đi p, ng i nho sĩ lo s gì khôngươ ươ ắ ệ ệ ườ ợ
có ch dung thân. H u Hán th có chép: Pháp Chân b o viên Thái thú r ng: “n u ông cổ ậ ư ả ằ ế ứ
b t tôi ra làm quan thì phía b c thì tôi vào núi B c, phía nam thì tôi vào núi Nam”. Vi tắ ở ắ ắ ở ệ
Nam mình có câu “Đói thì v c p đt mà ăn”. T tin! B n lĩnh! Khí phách!.ề ạ ấ ự ả
R t ít khi Cao Bá Quát ch u phung phí l i th trong vi c t c nh, tác gi ch u “xu tấ ị ờ ơ ệ ả ả ả ị ấ
chiêu”, núi non nh p nhô nh sóng bi n Đông. Núi non v n t nh, x a nay nh m t c lấ ư ể ố ỉ ư ư ộ ướ ệ
trong Đng thi, đó là n i dành cho ng i n, nay v i Cao Bá Quát l i tr thành đng,ườ ơ ườ ở ẩ ớ ạ ở ộ
núi li n núi nh p nhô nh sóng v n hành trong yên l ng mà nghe ch ng nh có ti ng thétề ấ ư ậ ặ ừ ư ế
gào c a gió ph h a. Núi ti p h i ng i đ nâng cao chí khí c a ng i quân t đang củ ụ ọ ế ơ ườ ể ủ ườ ử ố
tìm ph ng hành đng giúp đi . ..ươ ộ ờ
Nh ng câu th đu c a "Sa hành đo n ca" m ra m t hi n tr ng, m t c nh ng và cũngữ ơ ầ ủ ả ở ộ ệ ạ ộ ả ộ
là s lên ti ng đy b c xúc, b c b i c a nhân v t tr tình (Khách t ). Không gian và th iự ế ầ ứ ứ ố ủ ậ ữ ử ờ
gian t nh ng câu th trên nh đe do , nh d n l khách t i cái bi th ng c a hoàn c nh:ừ ữ ơ ư ạ ư ồ ữ ớ ươ ủ ả
ngày s p tàn (th i gian) mà không gian v n tr i m d ng d c, mênh mang cát tr ngắ ờ ẫ ả ở ằ ặ ắ
(tr ng sa ph c tr ng sa). Th c c nh "bãi cát dài" y đem đn c m giác th t rùng mìnhườ ụ ườ ự ả ấ ế ả ậ
- "Đi m t b c nh lùi m t b c". Hình nh "bãi cát dài" vì th có th kh i g i c mộ ướ ư ộ ướ ả ế ể ơ ợ ả
h ng t hi n th c khách quan, "đc hình thành trong nh ng l n Cao Bá Quát đi thi H i,ứ ừ ệ ự ượ ữ ầ ộ
qua các t nh mi n Trung đy cát tr ng. Nh ng, hình nh "Tr ng sa ph c tr ng sa"ỉ ề ầ ắ ư ả ườ ụ ườ
trong th Cao Bá Quát, th c s b c bách nh n i ám nh tâm t ng. Th nên, s lênơ ự ự ứ ư ỗ ả ưở ế ự
ti ng c a nhân v t tr tình m i quá đi chân th c và xúc đng: "Khách t l giao l c"ế ủ ậ ữ ớ ỗ ự ộ ử ệ ạ
(L khách trên đng n c m t r i).ữ ườ ướ ắ ơ
T hình nh v con ng i nh bé, mong manh gi a bi n cát - cu c đi (t t nhiên hìnhừ ả ề ườ ỏ ữ ể ộ ờ ấ
nh "tr ng sa" v a mang ý nghĩa t th c, v a là m t n d - t ng tr ng), bài th c aả ườ ừ ả ự ừ ộ ẩ ụ ượ ư ơ ủ
Cao Bá Quát l i m ti p ra m t c p đ n a c a c m xúc và suy t .ạ ở ế ộ ấ ộ ữ ủ ả ư
T th c a "Sa hành đo n ca" - trong nh ng câu th cu i đang th c s v n đng v i n iứ ơ ủ ả ữ ơ ố ự ự ậ ộ ớ ộ
l c đy day d t, trăn tr nh s p bùng phát c n bão t c a lòng ng i:ự ầ ứ ở ư ắ ơ ố ủ ườ
‘Bãi cát dài, bãi cát dài bi t tính sao đây?’ế
M t câu th , m t câu h i - t nó ngân vang l i bi thi t tr c hi n tr ng nh b t c, b nộ ơ ộ ỏ ự ờ ế ướ ệ ạ ư ế ắ ầ
cùng khi con ng i đi đng mà ch a tìm ra đng. Ch th y tr c m t: đng th tườ ườ ư ườ ỉ ấ ướ ắ ườ ậ
nhi u ám nh, ghê s mà "b c đng b ng ph ng thì m m t"!ề ả ợ ướ ườ ằ ẳ ờ ị
"Sa hành đo n ca" c a Cao Bá Quát, ch t c t lên ti ng th , ti ng hát kh i phát t lòngả ủ ợ ấ ế ơ ế ở ừ
ng i, th t l :ườ ậ ạ
‘Hãy nghe ta hát khúc "đng cùng"ườ
Cái hay và n t ng trong nh ng con ch c a Cao Bá Quát là ch : tác gi dùng ch "ca"ấ ượ ữ ữ ủ ở ỗ ả ữ
(hát) ch không dùng ch "thuy t" (nói). Th nên không th : "Thính ngã nh t x ng cùngứ ữ ế ế ể ấ ướ
đ thuy t" (hãy nghe ta nói l i đng cùng).ồ ế ờ ườ
N i bi ph n, u u t trong lòng, làm sao ch gi i to b ng l i nói th ng tình? Ph i cu ngỗ ẫ ấ ỉ ả ả ằ ờ ườ ả ồ
ca, s ng ca - nh ng l i ca d y l a, d y sóng t con tim đang ng p tràn n i đau và ni mả ữ ờ ậ ử ậ ừ ậ ỗ ề
kiêu hãnh. Khúc ca bi tráng c a Cao Bá Quát đã đn đ cao trào c a c m h ng. Tr củ ế ộ ủ ả ứ ướ
c nh t ng đi p trùng vây b a c a núi, c a sóng, c a cát... ph i bi t đi tìm s gi i thoátả ượ ệ ủ ủ ủ ủ ả ế ự ả
cho s ph n.ố ậ
Nhà th h Cao ch t tìm đn mà h bút k t l i "Sa hành đo n ca" trong m t câu th l .ơ ọ ợ ế ạ ế ạ ả ộ ơ ạ
Và, cũng chính vì l mà ch t nâng cao và r ng m , t m c m xúc và suy t cho toàn b thiạ ợ ộ ở ầ ả ư ộ
ph m; t th cũng đt ng t dâng trào t hình th c nghi v n.ẩ ứ ơ ộ ộ ừ ứ ấ
‘Anh còn đng làm chi trên bãi cát’ứ
Bài th khép l i b ng câu h i v i bao nhiêu băn khoăn, u u t. Nh ng, cũng chính t câuơ ạ ằ ỏ ớ ấ ư ừ
ch y, l i đánh th c s tung phá và gi i thoát cho con ng i và c nh ng . V i Cao Báữ ấ ạ ứ ự ả ườ ả ộ ớ
Quát, con đng gi i thoát cho s ph n mình là tìm đn và tham gia cu c kh i nghĩa Mườ ả ố ậ ế ộ ở ỹ
L ng (1854) ch ng l i tri u Nguy n. T bu n đau, b t c và cô đn, tr c bãi cát m tươ ố ạ ề ễ ừ ồ ế ắ ơ ướ ị
mùng nghi t ngã c a cu c đi - tiên sinh h Cao tìm đn kiêu hãnh gi a thiên nhiênệ ủ ộ ờ ọ ế ữ
khoáng đt vĩnh h ng.ạ ằ
