KIEÅM SOAÙT

NHIEÃM KHUAÅN

MUÏC TIEÂU:

1. Trình baøy thaønh phaàn cô baûn cuûa chuoãi nhieãm

khuaån

2. Moâ taû vaø phaân tích caùc bieän phaùp phaù vôõ chuoãi

nhieãm khuaån

3. Phaân tích nhöõng nguy cô gaây nhieãm khuaån beänh

vieän

4. Trình baøy 9 tieâu chuaån thöïc haønh choáng nhieãm

khuaån beänh vieän

5. Thieát laäp vaø aùp duïng caùc bieän phaùp phoøng choáng

nhieãm khuaån beänh vieän

Kiểm soát nhiễm khuẩn Sự kết hợp của nhiều ngành nghề

1847

1863

1958

1970

1980

1990

2000

Pittet D, Am J Infect Control 2005, 33:258

CAÙC THAØNH PHAÀN CÔ BAÛN CUÛA CHUOÃI NHIEÃM KHUAÅN

-

Taùc nhaân gaây nhieãm

- Nguoàn chöùa

- Ñöôøng ra

- Phöông tieän laây truyeàn

- Caùch xaâm nhaäp

-

Söï nhaïy caûm cuûa cô theå

Chuoãi nhieãm khuaån

Phöông thöùc laây truyeàn

.Ñöôøng ra

Caùch xaâm nhaäp

Söï nhaïy caûm

Nguoàn chöùa cuûa NB

Taùc nhaân gaây beänh

TAÙC NHAÂN GAÂY NHIEÃM

Vi khuaån Virus Naám Kyù sinh truøng Khaû naêng gaây beänh tuøy thuoäc vaøo :

-Soá löôïng vi sinh vaät

-Ñoäc tính cuûa vi sinh vaät

-Khaû naêng thích öùng vôùi moâi tröôøng

-Khaû naêng ñeà khaùng cuûa cô theå vôùi moâi tröôøng

Vi khuẩn

 Coù khoảng 1000 loaøi, một số ít gaây bệnh.

 Số lượng gia tăng nhanh choùng bằng quaù

 Thích ứng với mọi điều kiện

 Tồn tại với 3 dạng sau: hình cầu, hình que,

hình xoắn ốc.

 Một vaøi loaøi coù thể tự di chuyển bằng những

trình tự phaân đoâi

sợi loâng (roi).

Virút  Nhỏ nhất và đơn giản nhất.

 Bao gồm các phân tử axit nucleic có lớp protein

 Tự nó có thể sinh sản và thực hiện quá trình trao

đổi chất.

 Sử dụng lỗ thông của tế bào để tạo lối xâm nhập và sản sinh ra độc tố gây phá hoại tế bào đó và lây lan sang tế bào khác.

bao bọc bên ngoài.

Virút…  Chúng có màng cứng bảo vệ bên ngoài.

 Màng cứng này quyết định đặc tính kháng thể cũng như phản ứng miễn dịch và phản ứng kháng thể.

Nấm

 Quy mô và đa dạng hơn, sinh sản nhanh chóng.

 Một số có ích cho con người.

 Mọc từ mầm, từ nhị hay từ việc phát tán bào tử.

 Tái sinh từ bào tử và được gió cuốn đi.

NGUOÀN CHÖÙA

-Ngöôøi beänh

-Ngöôøi laønh mang maàm beänh

-Ñoäng vaät: choù, meøo, chuoät…

-Coân truøng: muoãi, boï cheùt…

-Moâi tröôøng: khoâng khí, ñaát caùt, chaát thaûi…

ÑÖÔØNG RA

- Qua ñöôøng hoâ haáp: Ho, haét hôi…

- Qua ñöôøng tieâu hoaù: noân oùi, phaân…

- Qua ñöôøng maùu

- Qua chaát tieát töø veát thöông, oáng daãn löu…

- Qua ñöôøng tieát nieäu, sinh duïc, sinh saûn

PHÖÔNG TIEÄN LAÂY TRUYEÀN

Là phương tiện cho mầm bệnh chuyển từ người này sang người khác. Mầm bệnh không thể tự nó thực hiện được.

Lây nhiễm qua các cách thức sau:

 Tiếp xúc  Không khí  Đường hơi ( ho, hắt hơi…)  Đường trung gian

PHÖÔNG TIEÄN LAÂY TRUYEÀN

-

- Hít, vaêng , baén

- Vaät trung gian: ñoà duøng, vaät duïng

- Coân truøng: ruoài, muoãi

Tieáp xuùc tröïc tieáp hay giaùn tieáp

CAÙCH XAÂM NHAÄP

Là phương tiện cho nguồn bệnh xâm nhập vào và

gây bệnh.

Các phương thức đi vào cơ thể người cũng giống

như khi chúng đi ra.

CAÙCH XAÂM NHAÄP

1. Da, nieâm 2. Ñöôøng maùu

3. Ñöôøng hoâ haáp

4. Ñöôøng tieâu hoaù

5. Ñöôøng tieát nieäu, sinh duïc

-

.

Söï nhaïy caûm cuûa ngöôøi beänh

1. Không phải bất cứ ai cũng dễ bị nhiễm bệnh.

2. Con người có khả năng đề phòng và chống lại

3. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng

mầm bệnh , ngăn cản chúng gây bệnh.

nhiễm bệnh.

Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán khaû naêng nhieãm beänh:

 Ô nhiễm không khí  Khuyết tật cơ thể  Stress  Bệnh miễn dịch (mắc phải hay di truyền)  Giới tính/ yếu tố di

 Tuổi tác  Thời kỳ mang thai  Dinh dưỡng  Thời kỳ đau ốm  Thuốc ức chế miễn dịch  Trị liệu hóa học  Xử lý vết thương ngoại

truyền

khoa

Bieän phaùp phaù vôõ chuoãi nhieãm khuaån

TAÙC NHAÂN GAÂY NHIEÃM

-

Tieâu dieät hoaëc haïn cheá caùc loaïi vi khuaån, vi sinh vaät gaây beänh: thuoác…

-

Söû duïng thuoác khaùng sinh ñuùng caùch

-

Tieät khuaån, khöû khuaån caùc trang thieát bò, duïng cuï vaø baûo quaûn ñuùng caùch

NGUOÀN CHÖÙA

-

thanh thaûi, doïn deïp taåy ueá caùc nôi coù

lyù Xöû nguoàn chöùa

-

Phoøng ngöøa caùc beänh cho ñoäng vaät nuoâi

-

Khaùm söùc khoeû ñònh kyø

-

Veä sinh moâi tröôøng

-

Aùp duïng bieän phaùp caùch ly ngöôøi beänh

ÑÖÔØNG RA

-Che mieäng khi ho, haét hôi

-Mang khaåu trang khi caàn thieát: tieáp xuùc vôùi ngöôøi beänh laây qua ñöôøng hoâ haáp…

-Quaûn lyù caùc chaát tieát ñuùng caùch

-Quaûn lyù vaät beùn nhoïn

-Quaûn lyù chaát thaûi ñuùng caùch

PHÖÔNG TIEÄN LAÂY TRUYEÀN

- Röûa tay khi:

•

Tieáp xuùc ngöôøi beänh

•

Tieáp xuùc vaät nhieãm

•

Tröôùc vaø sau khi thöïc hieän caùc kyõ thuaät vaø thuû thuaät

•

tieáp xuùc vôùi chaát

•

Sau khi tieát, maùu…

•

Khi thaáy baån

Sau khi thaùo gaêng

“5 thời điểm rửa tay”

Sax H, Allegranzi B, Uçkay I, Larson E, Boyce J, Pittet D. J Hosp

PHÖÔNG TIEÄN LAÂY TRUYEÀN

•

- Nguoàn nöôùc saïch

- Voøi nöôùc neân coù ñoà gaït baèng

tay hoaëc chaân

Yeâu caàu röûa tay:

- Boàn röûa tay roäng vaø vöøa taàm

- Dung dòch röûa tay tuøy theo loaïi röûa tay: thöôøng quy, thuû thuaät, phaãu thuaät

- Chuù yù ôû keû, ñaàu ngoùn tay vaø

moâ ngoùn caùi.

PHÖÔNG TIEÄN LAÂY TRUYEÀN

-

Söû duïng duïng cuï baûo hoä: Khaåu trang, maét kính, gaêng tay, aùo choaøng, uûng khi caàn thieát

- Duïng cuï, vaät duïng duøng rieâng cho töøng ngöôøi

-

Veä sinh moâi tröôøng saïch seõ thoaùng maùt

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

1. Da, nieâm

- Giöõ da nieâm meàm maïi, saïch

- Xoay trôû traùnh ñeø caán

- Che chôû veát thöông

-

seõ

- Xöû lyù vaät beùn nhoïn ñuùng qui

Thay baêng khi thaám öôùt dòch

- Röûa tay ñuùng thôøi ñieåm vaø

ñuùng caùch

ñònh.

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

2. Ñöôøng nieäu, duïc:

*

- Veä sinh boä phaän sinh duïc haøng ngaøy…

- Thöïc hieän kyõ thuaät voâ khuaån khi thoâng

tieåu.

- Chaêm soùc heä thoáng daãn löu ñuùng caùch

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

3. Ñöôøng maùu:

*

- Thöïc hieän an toaøn caùc kyõ thuaät coù lieân quan ñeán maùu vaø chaát tieát

- Mang duïng cuï baûo hoä: khaåu trang, maét kieáng, aùo choaøng, gaêng tay, uûng khi coù nguy cô vaêng baén maùu vaø chaát tieát

-- Xöû lyù vaät beùn nhoïn ñuùng caùch

Phòng ngừa chuẩn

Phòng ngừa chuẩn

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

4. Ñöôøng hoâ haáp:

- Che mieäng khi ho, haét hôi

*

- Veä sinh phoøng, moâi tröôøng xung quanh saïch seõ, traät töï, thoaùng maùt

- Aùp duïng bieän phaùp caùch ly

-Mang khaåu trang khi chaêm soùc ngöôøi beänh laây qua ñöôøng hoâ haáp

- Thöïc hieän an toaøn caùc kyõ thuaät coù ñeán ñöôøng hoâ haáp

lieân quan

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

4. Ñöôøng hoâ haáp:

-

< 5 micron

> 5 micron

NGAÊN CHAËN SÖÏ XAÂM NHAÄP

5. Ñöôøng tieâu hoaù:

*

-Veä sinh raêng mieäng

-An toaøn thöïc phaåm, hôïp veä sinh

-Baûo quaûn thöùc aên ñuùng caùch

-Thöïc hieän an toaøn caùc kyõ thuaät coù

lieân

quan ñeán ñöôøng tieâu hoaù

SÖÏ NHAÏY CAÛM CUÛA CÔ THEÅ

- Naâng söùc ñeà khaùng cuûa cô theå

- Chuûng ngöøa

- Dinh döôõng ñaày ñuû vaø hôïp lyù

-

- Cheá ñoä nghæ ngôi , nguû hôïp lyù

- Phoøng ngöøa stress

Theå duïc theå thao

Nhieãm khuaån Beänh Vieän

_ Nhieãm khuaån beänh vieän gaây haäu quaû:

* Taêng ngaøy naèm vieän

* Quaù taûi beänh vieän

* Taêng kinh phí ñieàu trò

* Giaûm nguoàn löïc, taøi löïc cuûa xaõ hoäi

_ Laø nhieãm khuaån sau nhaäp vieän 48 giôø

Qui ñònh choáng nhieãmkhuaån beänh vieän cuûa Boä Y Teá

- Duïng cuï y teá

-

Veä sinh ngoaïi caûnh, moâi tröôøng

-

Veä sinh khoa phoøng

-

Veä sinh caù nhaân

-

An toaøn thöïc phaåm

Duïng cuï y teá:

- Aùp duïng bieän phaùp khöû khuaån tieät khuaån

-

tuøy theo loaïi duïng cuï

Thöïc hieän ñuùng: qui trình, xöû lyù, noàng ñoä,

- Baûo quaûn ñuùng nôi qui ñònh

- Aùp duïng ñuùng qui trình kyõ thuaät voâ khuaån

noäi vaø ngoaïi khoa

thôøi gian vaø löu tröõ

VOÂ KHUAÅN

- Voâ khuaån noäi khoa

- Voâ khuaån ngoaïi khoa.

Voâ khuaån coù hai hình thöùc:

VOÂ KHUAÅN NOÄI KHOA

•

Ñònh nghóa: laø caùc bieän phaùp ñeå giaûm thieåu soá löôïng vi sinh vaät hieän coù treân moät vaät hay moät vuøng

•

- Röûa tay - Mang gaêng saïch - Maëc aùo choaøng - Giaët giuõ …

Muïc ñích voâ khuaån noäi khoa

cuûa vi sinh vaät töø ngöôøi naøy sang ngöôøi

khaùc, töø vuøng naøy sang vuøng khaùc.

- Giaûm soá vi khuaån gaây beänh, taêng an toaøn

- Giaûm söï laây truyeàn tröïc tieáp hay giaùn tieáp

cho moâi tröôøng soáng cuûa con ngöôøi.

- Taïo cho cô theå coù söùc ñeà khaùng cao.

Caùc bieän phaùp aùp duïng voâ khuaån noäi khoa

- Röûa tay

- Cung caáp phöông tieän, vaät chöùa caùc dòch

tieát, chaát thaûi (ñôøm, nöôùc tieåu, phaân)

- Khi ho, haét hôi

traùnh nöôùc boït baén ra

ngoaøi

- Khoâng ñeå caùc ngöôøi beänh duøng chung vaät

duïng

Caùc bieän phaùp aùp duïng voâ khuaån noäi khoa

- Traùnh tung buïi khi queùt doïn

- Lau saïch saøn nhaø vaø töôøng

- Ñaët vaät saïch xa caùc vaät baån

chuyeån ñöôïc

- Aùp duïng caùch ly cho beänh nhaân nhieãm

- Phoøng beänh phaûi thoaùng, khoâng khí vaän

VOÂ KHUAÅN NGOAÏI KHOA

* Ñònh nghóa: tình traïng trong ñoù nhöõng

vuøng, vaät hoaøn toaøn khoâng coù söï hieän

dieän cuûa vi khuaån keå caû baøo töû.

* Voâ khuaån ngoaïi khoa ñöôïc aùp duïng trong

- Xuyeân qua da (tieâm, choïc, doø …)

- Xuyeân hoaëc tieáp xuùc vôùi vuøng nieâm

maïc voâ khuaån (thoâng tieåu)

- Tieáp xuùc vôùi caùc vuøng da, nieâm maïc

khoâng coøn nguyeân veïn (nhö veát

thöông, phaãu thuaät, sinh ñeû …)

caùc thuû thuaät maø duïng cuï:

Caùc bieän phaùp aùp duïng voâ khuaån ngoaïi khoa

2. Khoâng ñöôïc choaøng tay qua vuøng voâ

khuaån

3. Khoâng ñöôïc noùi chuyeän, ho, haét hôi vaøo

1. Duøng keàm voâ khuaån hay mang gaêng voâ khuaån ñeå tieáp xuùc vôùi caùc vaät voâ khuaån

vuøng voâ khuaån

5. Vaät voâ khuaån bò öôùt ñöôïc xem nhö khoâng

coøn voâ khuaån

4. Khi ñi ngang qua vuøng voâ khuaån, khoâng ñöôïc quay löng veà höôùng voâ khuaån

Caùc bieän phaùp aùp duïng voâ khuaån ngoaïi khoa 6. Bình keàm tieáp lieäu voâ khuaån phaûi ñöôïc giöõ khoâ raùo (khoâng ngaâm dung dòch)

7. Rìa cuûa maâm voâ khuaån 2,5 cm khoâng

8. Phaàn döôùi thaét löng khoâng ñöôïc xem laø

voâ khuaån

9. Khi ñaõ mang ñoà vaät ra khoûi hoäp hay goùi

ñoà voâ khuaån khoâng ñöôïc ñaët traû laïi

ñöôïc xem laø voâ khuaån

10. Neáu nghi ngôø tình traïng voâ khuaån cuûa moät vaät phaûi xem vaät ñoù khoâng voâ khuaån

PHÖÔNG PHAÙP

KHÖÛ KHUAÅN - TIEÄT KHUAÅN

TIEÄT KHUAÅN:

PHÖÔNG PHAÙP VAÄT LYÙ:

1. Hôi noùng aåm döôùi aùp löïc: 121 0C, P=1,036

- Duïng cuï ñeå trong maâm, khay, goùi lôùp vaûi thöôøng. (15 phuùt)

- Caùc boä duïng cuï duøng giaûi phaãu goùi vaûi 2 lôùp. (30 phuùt)

- Gaêng tay, cao su ñeå trong bao vaûi. (15 phuùt)

- Ñoà thuûy tinh

60 phuùt

2. Hôi noùng khoâ : 170 – 180 0C

- Kim ñeå tieâm 120 phuùt

- Chaát nhôøn 120 phuùt

- Ñoà kim loaïi 60 phuùt

PHÖÔNG PHAÙP HOAÙ ÏHOÏC:

Caùc duïng cuï khoâng chòu nhieät

- Glutaraldehyde: (cidex)

- Hydrogen peroxyde 7,5%

KHÖÛ KHUAÅN: 1. Phöông phaùp khöû khuaån baèng tia cöïc tím

- Amoni NH4: Zepheran, Phemeron: duøng

2. Phöông phaùp hoùa hoïc:

- Coàn Iode: aên moøn duïng cuï

- Chlor: eau dakin, eau zavel, presept: khöû

khuaãn saøn nhaø, töôøng, duïng cuï

- Cidezym: duøng taåy röûa duïng cuï

khöû duïng cuï kim loaïi beùn nhoïn

3. Ñun soâi

DUÏNG CUÏ BAÅN

NHIEÃM

KHOÂNG NHIEÃM

KHÖÛ NHIEÃM (DD KHÖÛ KHUAÅN LAÀN 1)

RÖÛA SAÏCH

RÖÛA SAÏCH

(LAU KHOÂ)

NGÖÔØI BEÄNH

TIEÄT KHUAÅN

DD KHÖÛ KHUAÅN LAÀN 2 TRAÙNG NÖÔÙC VK LAU KHOÂ VK

NGÖÔØI BEÄNH

Traät töï veä sinh ngoaïi caûnh

- Ñöôøng ñi saïch seõ, baèng phaúng

- Coù ñuû thuøng raùc, tieän lôïi, deã söû duïng

- Caây xanh khoâng quaù um tuøm, khoâng coù

- Khu vöïc daønh rieâng cho: CNV, thaân nhaân

- Khu vöïc rieâng taäp trung chaát thaûi

- Heä thoáng xöû lyù chaát thaûi y teá: loûng, raén …

caây aên traùi

Traät töï veä sinh khoa phoøng

Tieâu chuaån khoa phoøng:

- - Khoâng muøi hoâi

- Ñuû aùnh saùng nhaân taïo vaø thieân nhieân

- Traät töï, ngaên naép vaø thoaùng maùt

- Nguoàn nöôùc uoáng vaø sinh hoaït ñaày ñuû

- Veä sinh saïch seõ

Traät töï veä sinh khoa phoøng

- Phoøng beänh thoaùng, ñoái löu khoâng khí

- Dieän tích cöûa soå, cöûa ra vaøo = ¼ dieän tích

phoøng, coù ñuû ñeøn ñieän

Toå chöùc khoa phoøng:

- Neáu phoøng kín phaûi coù maùy ñieàu hoøa.

- Tieâu chuaån caùch nhau giöõa 2 giöôøng laø 1,2- 1,5m

Traät töï veä sinh khoa phoøng

- Ñaàu giöôøng caùch vaùch töôøng 80cm

- Vaät duïng trong khoa phoøng khoâng söû duïng

phaûi ñem ra ngoaøi

Toå chöùc khoa phoøng:

- Vaùch töôøng neân traùng men hoaëc sôn

- Goùc töôøng neân laøm goùc tuø: deã röûa

- Phoøng beänh ñöôïc saép xeáp goïn gaøng, traät töï

Veä sinh khoa phoøng a) Veä sinh töùc khaéc:

* Chaát thaûi ñoå ra saøn nhaø.

- Khoâng laøm lan ra theâm

- Duøng giaáy thaám huùt hoaëc khaên lau roài boû

- Ngöôøi laøm veä sinh phaûi ñi uûng

- Coù theå duøng voâi, caùt ñeå thaám.

- Ñoå dung dòch saùt khuaån leân, ñuû thôøi gian quy ñònh, roài môùi lau

- 1 – 2 laàn /ngaøy tuøy töøng khoa

* Khu vöïc saïch: khoâng tieáp xuùc tröïc tieáp

vôùi ngöôøi beänh

* Khu vöïc keùm saïch: nôi coù ngöôøi beänh naèm, phoøng ñeå duïng cuï, röûa duïng cuï.

b)Veä sinh haèng ngaøy:

* Khu vöïc nhieãm: nôi coù tieáp xuùc vôùi chaát thaûi cuûa ngöôøi beänh

Khoâng söû duïng duïng cuï veä sinh ôû khu

vöïc naøy qua khu vöïc khaùc.

c) Veä sinh ñònh kyø: toång veä sinh

_ Tuøy theo tính chaát töøng khoa

_ Moãi tuaàn hay 2 tuaàn /laàn

_ Veä sinh taát caû caùc nôi trong khoa

Nhaân vieân y teá:

- Ñoàng phuïc saïch, goïn gaøng, neân giaët trong

beänh vieän

- Khaåu trang che kín muõi laãn mieäng, thôøi gian

mang khaåu trang lieân tuïc khoâng quaù 2 giôø

- Moùng tay caét ngaén, khoâng mang nhieàu ñoà

trang söùc

- Veä sinh ñoâi tay ñuùng qui ñònh

- Boû caùc thoùi quen xaáu

Baûo veä nhaân vieân y teá:

phoøng choáng (mang gaêng, caùch xöû thaûi, caùch xöû lyù khi bò kim ñaâm)

- Khi nhaân vieân bò beänh deã laây hoaëc coù nguy cô nhieãm beänh, phaân coâng hoï laøm vieäc ôû khu vöïc haønh chaùnh, traùnh tieáp xuùc ngöôøi beänh

- Nhaân vieân nghæ theo quy ñònh luaät lao ñoäng

- Khi nhaân vieân y teá bò phôi nhieãm maùu vaø chaát tieát coù nguy cô caàn ñöôïc theo doõi, xöû lyù vaø quaûn lyù toát

- Toå chöùc taäp huaán höùông daãn nhaân vieân caùch lyù chaát

Ngöôøi beänh :

- Maëc quaàn aùo beänh vieän

- Thay quaàn aùo vaø drap giöôøng moãi khi dô

hoaëc aåm öôùt

- Duïng cuï caù nhaân ñöôïc duøng rieâng

- Veä sinh caù nhaân saïch seõ

- Buoàng beänh ñöôïc taåy ueá khi NB xuaát vieän,

chuyeån vieän hoaëc töû vong

Caùch ly ngöôøi beänh :

- Caùch ly töøng phaàn: hoâ haáp, tieâu hoùa, maùu, -

- Caùch ly Baûo veä: ngöôøi beänh coù söùc ñeà

-

khaùng keùm coù nguy cô cao nhieãm khuaån

- Caùch ly toaøn phaàn: ñoái vôùi nhöõng beänh coù

-

nguy cô buøng leân thaønh dòch

ngoaøi da.

Tieâu chuaån thöïc haønh choáng nhieãm

khuaån cuûa BYT:

1. Röûa tay thöôøng qui

2. Aùp duïng bieän phaùp caùch ly

4. Giaùm saùt:

*Ban choáng nhieãm khuaån ñeà ra nhöõng yeâu caàu.

3. Tieâu chuaån phoøng beänh

*Vöøa theo doõi vaø vöøa coù söï giuùp ñôõ

Tieâu chuaån thöïc haønh choáng nhieãm

khuaån:

5.- Giaùo duïc

6.- Tieät khuaån vaø khöû khuaån

7.- Veä sinh moâi tröôøng

8.- Xöû lyù ñoà vaûi

9.- Xöû lyù chaát thaûi