BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
BÀI GIẢNG
LUẬT AN NINH MẠNG
(Dùng đào tạo trình độ đại học)
Chủ biên: TS. Nguyễn Thị Hồng Bình
LƯU HÀNH NỘI BỘ
Hà Nội, năm 2025
LỜI MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, không gian
mạng đã trở thành môi trường quan trọng bậc nhất trong mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin là những
thách thức nghiêm trọng về an ninh và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Các
hành vi tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, phát tán thông tin sai lệch, lừa đảo trực tuyến,
xâm phạm quyền riêng tư cá nhân hay kích động, chống phá Nhà nước… đang ngày
càng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi.
Thực tế cho thấy, nếu không có một cơ sở pháp lý đầy đủ và chặt chẽ, các cơ
quan chức năng sẽ gặp khó khăn trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý những hành
vi vi phạm trên mạng. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật trước đây như Luật Công nghệ
thông tin hay Luật Viễn thông chỉ điều chỉnh các hoạt động kỹ thuật – kinh tế, chưa bao
quát được các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội trong
không gian mạng.
Chính vì vậy, Luật An ninh mạng ra đời là một yêu cầu tất yếu, nhằm tạo hành
lang pháp lý để bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng của quốc gia, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khi tham gia môi trường mạng, đồng thời nâng cao
năng lực phòng thủ và phản ứng trước các mối đe dọa mạng. Luật cũng góp phần đảm
bảo cho việc phát triển kinh tế số, chính phủ điện tử, xã hội số diễn ra một cách an toàn,
ổn định và bền vững.
Bài giảng được chia thành 7 chương:
Chương 1: Khái quát về môn học pháp luật về quyền con người
Chương 2: Khái quát về quyền con người
Chương 3: Khái quát luật quốc tế về quyền con người
Chương 4: Các quyền dân sự và chính trị, các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa
Chương 5: Luật quốc tế về quyền của những nhóm người dễ bị tổn thương
Chương 6: Cơ chế bảo vệ và thúc đẩy quyền con người
Chương 7: Lịch sử phát triển và quan điểm, chính sách cơ bản của Đảng, nhà
nước Việt Nam về quyền con người
Chương 8: Pháp luật và cơ chế thực hiện quyền con người ở Việt Nam
Ban biên soạn mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các nhà
khoa học, các giảng viên và sinh viên để hoàn thiện bài giảng hơn. Chúng tôi xin chân
thành cảm ơn.
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ....................................................................................................... i
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ AN NINH MẠNG ........................................... 1
1.1. Khái niệm và vai trò của an ninh mạng ..................................................... 1
1.1.1. Khái niệm an ninh mạng ..................................................................... 1
1.1.2. Vai trò của an ninh mạng .................................................................... 1
1.2. Các yếu tố và nguy cơ trong môi trường mạng.......................................... 5
1.2.1. Các yếu tố cấu thành môi trường mạng .............................................. 5
1.2.2. Các nguy cơ và mối đe dọa trong môi trường mạng ........................... 9
1.3. Tầm quan trọng của an ninh mạng đối với phát triển kinh tế, xã hội ...... 14
1.3.1. Đối với kinh tế ................................................................................... 14
1.3.2. Đối với xã hội .................................................................................... 17
1.4. Các cuộc tấn công mạng phổ biến ........................................................... 17
1.4.1. Tấn công DoS (Denial of Service) .................................................... 17
1.4.2. Tấn công Phishing (Giả mạo) ........................................................... 18
1.4.3. Mã độc (Malware) ............................................................................. 18
CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ CHÍNH SÁCH BẢO VỆ AN NINH MẠNG ... 1
2.1. Hệ thống pháp luật liên quan đến an ninh mạng tại Việt Nam .................. 1
2.1.1. Luật An ninh mạng (2025) .................................................................. 1
2.1.2. Các văn bản dưới luật, nghị định, thông tư ....................................... 13
2.2. Pháp luật quốc tế về an ninh mạng .......................................................... 21
2.2.1. Các công ước quốc tế: Công ước Budapest ...................................... 21
2.2.2. Các tổ chức quốc tế về an ninh mạng ............................................... 22
2.3. Quy định về bảo mật thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân ....................... 22
CHƯƠNG 3. CÁC VI PHẠM LIÊN QUAN ĐẾN AN NINH MẠNG ............... 1
3.1. Các hành vi vi phạm pháp luật trong an ninh mạng .................................. 1
3.1.1. Tấn công mạng và hành vi xâm nhập trái phép .................................. 1
3.1.2. Phát tán phần mềm độc hại ................................................................. 1
3.1.3. Đánh cắp và làm lộ thông tin cá nhân ................................................. 2
3.2. Hình thức xử lý vi phạm an ninh mạng ...................................................... 3
3.2.1. Xử lý hình sự, dân sự .......................................................................... 3
3.2.2. Các biện pháp ngừng, hạn chế thiệt hại .............................................. 3
CHƯƠNG 4: QUẢN LÝ VÀ BẢO VỆ THÔNG TIN TRONG MÔI TRƯỜNG
MẠNG ................................................................................................................... 1
4.1. Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân ........................................................... 1
4.2. Quản lý thông tin và dữ liệu trên không gian mạng .................................. 2
4.3. Trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp trong việc bảo vệ thông tin và
an ninh mạng ..................................................................................................... 3
CHƯƠNG 5: CHÍNH SÁCH BẢO VỆ AN NINH MẠNG CỦA QUỐC GIA ... 1
5.1. Các chính sách an ninh mạng của Việt Nam ............................................. 1
5.2. Chính sách an ninh mạng của các quốc gia phát triển ............................... 1
5.3. Các mô hình hợp tác quốc tế trong bảo vệ an ninh mạng .......................... 2
CHƯƠNG 6: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG MẠNG ....... 1
6.1. Quyền và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức khi sử dụng mạng Internet ........ 1
6.2. Quyền riêng tư và bảo vệ quyền lợi người dùng trong môi trường số ...... 2
6.3. Các vấn đề liên quan đến tự do ngôn luận, kiểm soát nội dung trên mạng 2
CHƯƠNG 7. CÁC TÌNH HUỐNG PHÁP LÝ VÀ GIẢI PHÁP THỰC TIỄN ... 1
7.1. Các tình huống thực tế liên quan đến an ninh mạng và pháp lý ................ 1
7.2. Phân tích và giải quyết các tình huống vi phạm ........................................ 1
7.3. Các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ an ninh mạng hiệu quả ................... 2
1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ AN NINH MẠNG
1.1. Khái niệm và vai trò của an ninh mạng
1.1.1. Khái niệm an ninh mạng
- An ninh mạng (Cybersecurity) là tập hợp các biện pháp, quy trình và công
nghệ được sử dụng để bảo vệ hệ thống máy tính, mạng, và dữ liệu khỏi các cuộc
tấn công, truy cập trái phép, thay đổi hoặc phá hoại.
- An ninh mạng là sự bảo đảm an toàn, ổn định, bền vững của thông tin, hệ
thống thông tin, không gian mạng và phòng, chống các hoạt động trên không gian
mạng gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi
ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.(theo Luật an ninh mạng)
- Mục tiêu của an ninh mạng là đảm bảo ba yếu tố cốt lõi:
+ Tính bảo mật (Confidentiality): Dữ liệu chỉ được truy cập bởi những
người được phép.
+ Tính toàn vẹn (Integrity): Dữ liệu không bị sửa đổi hoặc phá hoại trái
phép.
+ Tính sẵn sàng (Availability): Hệ thống và dữ liệu luôn sẵn sàng khi người
dùng cần.
1.1.2. Vai trò của an ninh mạng
- Bảo vệ thông tin cá nhân và tổ chức: Ngăn chặn việc đánh cắp dữ liệu, tài
khoản, hoặc thông tin nhạy cảm.
- Đảm bảo hoạt động ổn định của hệ thống: Tránh gián đoạn, hư hại hệ
thống thông tin, mạng doanh nghiệp hoặc dịch vụ công.
- Tạo niềm tin trong giao dịch số: Người dùng, doanh nghiệp, và chính phủ
chỉ có thể hoạt động hiệu quả khi môi trường mạng an toàn.
- Hỗ trợ chuyển đổi số: Là yếu tố nền tảng để các hoạt động thương mại
điện tử, ngân hàng số, chính phủ điện tử phát triển bền vững.
Vai trò Trụ cột và Đa chiều của An ninh Mạng trong Kỷ nguyên Số (The
Foundational and Multifaceted Role of Cybersecurity in the Digital Era)
Mục tiêu học tập Mở rộng (Extended Learning Objectives)
Sau khi hoàn thành mục này, sinh viên phải có khả năng: