Bài giảng Luật đất đai: Bài 2 - ThS. Ngô Gia Hoàng

Trong bối cảnh phát triển kinh tế-xã hội không ngừng của Việt Nam, quản lý và sử dụng đất đai luôn là một vấn đề trung tâm, có tầm quan trọng chiến lược. Các quan hệ pháp luật đất đai đóng vai trò nền tảng, định hình cách thức đất đai được khai thác, phân bổ và quản lý, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cá nhân, tổ chức cũng như sự ổn định của xã hội. Một sự hiểu biết sâu sắc về các chủ thể, khách thể, và quyền nghĩa vụ trong quan hệ pháp luật đất đai là yếu tố then chốt để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quản trị đất đai. Bài viết này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về các khía cạnh cơ bản của quan hệ pháp luật đất đai tại Việt Nam, đặc biệt chú trọng vào việc xác định các chủ thể tham gia và vai trò của họ.

Sinh viên ngành luật, quản lý đất đai, hành chính công; các nhà nghiên cứu, chuyên gia pháp lý; cán bộ, công chức làm việc trong lĩnh vực đất đai; và những cá nhân, tổ chức có quan tâm đến pháp luật đất đai tại Việt Nam.

Tài liệu này tập trung phân tích sâu sắc về "quan hệ pháp luật đất đai" tại Việt Nam, đặc biệt là các "chủ thể quan hệ pháp luật đất đai", đây là một chủ đề trọng tâm trong pháp luật về đất đai. Nội dung được cấu trúc một cách logic, bắt đầu bằng việc xác định rõ ba thành phần cốt lõi của mối quan hệ này: chủ thể, khách thể và quyền, nghĩa vụ. Về phương pháp, bài trình bày sử dụng cách tiếp cận phân loại và diễn giải chi tiết các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt dựa trên Luật Đất đai 2024. Nó đi sâu vào từng nhóm "chủ thể quan hệ pháp luật đất đai", bắt đầu với "cơ quan nhà nước", phân loại thành cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chung và cơ quan quản lý chuyên ngành ở các cấp từ trung ương đến địa phương. Tài liệu cũng nêu bật vai trò của các tổ chức dịch vụ công về đất đai như Văn phòng đăng ký đất đai và Trung tâm phát triển quỹ đất, cùng với các cơ quan quản lý nhà nước thuộc các ngành và lĩnh vực khác có liên quan. Tiếp theo, bài viết chi tiết hóa về "người sử dụng đất", mô tả năm hình thức xác lập quyền sử dụng đất theo Điều 4 Luật Đất đai 2024, bao gồm việc được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận quyền sử dụng đất, và thuê lại đất. Đồng thời, tài liệu phân loại rõ ràng các nhóm "người sử dụng đất" đa dạng, từ tổ chức trong nước, cá nhân, cộng đồng dân cư đến tổ chức tôn giáo, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Giá trị ứng dụng của tài liệu này rất lớn, giúp người đọc nắm vững cấu trúc pháp lý của đất đai, từ đó áp dụng vào thực tiễn quản lý, giao dịch và giải quyết tranh chấp đất đai. Hàm ý của nó là cung cấp một khung pháp lý rõ ràng, góp phần nâng cao hiệu quả "quản lý đất đai" và bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho các bên tham gia.