Bài giảng Máy điện và truyền động điện: Chương 5 - ThS. Nguyễn Đình Sơn

Trong lĩnh vực kỹ thuật điện, máy điện đóng vai trò xương sống cho nhiều hệ thống công nghiệp và dân dụng. Đặc biệt, động cơ điện một chiều (DC) là một loại máy điện quan trọng, được ứng dụng rộng rãi nhờ vào những đặc tính vận hành nổi bật. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về động cơ điện một chiều, giới thiệu bối cảnh và tầm quan trọng của chúng trong kỹ thuật. Mục tiêu là đặt nền móng vững chắc cho việc tìm hiểu sâu hơn về nguyên lý hoạt động và cấu tạo của các loại động cơ này, từ đó trang bị kiến thức cần thiết để tiếp cận các hệ thống truyền động điện hiện đại.

Sinh viên ngành kỹ thuật điện, điện tử, tự động hóa; kỹ sư và kỹ thuật viên làm việc trong lĩnh vực máy điện và hệ thống truyền động điện.

Tài liệu này trình bày một cách hệ thống về động cơ điện một chiều (DC), một thành phần cốt lõi trong nhiều hệ thống truyền động và điều khiển. Mở đầu bằng việc giới thiệu các đặc điểm chung, tài liệu nêu bật những ưu điểm vượt trội của động cơ DC như mômen khởi động lớn, khả năng thay đổi tốc độ linh hoạt, đảo chiều và hãm dừng nhanh chóng. Đồng thời, nó cũng đề cập đến nhược điểm về cấu tạo phức tạp do sự hiện diện của chổi than và cổ góp. Để cung cấp một cái nhìn toàn diện, tài liệu tiếp tục đi sâu vào phân loại động cơ điện nói chung và phân loại động cơ DC nói riêng, bao gồm các kiểu kích từ độc lập, tự kích từ (nối tiếp, song song, hỗn hợp) và động cơ nam châm vĩnh cửu, cùng với các kiểu đấu dây khác nhau. Phần trọng tâm của tài liệu là mô tả chi tiết cấu tạo động cơ điện một chiều, minh họa rõ ràng các bộ phận chính như rotor, stator, cổ góp, và các cuộn dây. Cuối cùng, tài liệu giải thích nguyên lý hoạt động cơ bản của động cơ DC, tập trung vào cách dòng điện trong cuộn dây tạo ra mômen quay trong từ trường và vai trò của cổ góp trong việc duy trì hướng quay. Kiến thức này không chỉ là nền tảng lý thuyết mà còn có giá trị ứng dụng cao trong việc phân tích, thiết kế và bảo trì các hệ thống sử dụng động cơ điện một chiều trong công nghiệp và đời sống.