Lý TuÊn Trêng - Bé m«n CN XÎ Méc Bµi gi¶ng m«n häc ThiÕt kÕ SP Méc & TT Néi ThÊt
Trang 1
Ch¬ng I. Nh÷ng nguyªn lý c¬ b¶n cña s¶n phÈm méc
Môc tiªu
Cung cÊp nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ s¶n phÈm vµ thiÕt kÕ
s¶n phÈm méc lµm nÒn t¶ng cho c¸c phÇn häc tiÕp theo cña m«n
häc.
Néi dung
- Nh÷ng nguyªn lý c¬ b¶n cña s¶n phÈm méc. - Nh÷ng
nguyªn lý c¬ b¶n cña s¶n phÈm méc.
- Nguyªn t¾c vµ c¸c bíc thiÕt kÕ s¶n phÈm méc.
- C¸c ph¬ng thøc liªn kÕt c¬ b¶n cña s¶n phÈm méc.
1.1. Nh÷ng nguyªn lý c¬ b¶n cña s¶n phÈm méc
1.1.1. TÝnh ®a d¹ng cña s¶n phÈm méc
Nãi ®Õn tÝnh ®a d¹ng cña s¶n phÈm méc, tríc tiªn chóng ta
ph¶i kh¼ng ®Þnh s¶n phÈm méc v« cïng ®a d¹ng vµ phong phó.
TÝnh ®a d¹ng cña s¶n phÈm méc thÓ hiÖn qua nhiÒu khÝa c¹nh, tõ
kiÓu d¸ng, mµu s¾c, chÊt liÖu, d¹ng liªn kÕt, kÕt cÊu cho tíi hån
v¨n ho¸ chøa ®ùng bªn trong tõng s¶n phÈm... ®Òu mu«n h×nh,
mu«n vÎ.
Ta cã thÓ nhËn thÊy sù ®a d¹ng Êy ngay khi nhËn xÐt c¸c
kh¸i niÖm vÒ s¶n phÈm méc. Thùc tÕ, cho tíi nay, cha cã mét
®Þnh nghÜa nµo cô thÓ vµ ®Çy ®ñ vÒ s¶n phÈm méc.
Lý TuÊn Trêng - Bé m«n CN XÎ Méc Bµi gi¶ng m«n häc ThiÕt kÕ SP Méc & TT Néi ThÊt
Trang 2
Theo truyÒn thuyÕt cæ cña ngêi Ph¬ng §«ng, cã lÏ ch÷
"Méc" trong kh¸i niÖm s¶n phÈm méc ®îc lÊy trªn quan ®iÓm
Ngò hµnh: Kim - Méc - Thuû - Ho¶ - Thæ, n¨m lo¹i vËt liÖu chÝnh
cÊu thµnh trêi ®Êt. Nhng ngµy nay, víi sù ph¸t triÓn cña nÒn v¨n
minh hiÖn ®¹i th× ®å méc ®©u cßn nhÊt thiÕt lµ s¶n phÈm lµm tõ
"Méc". VÝ dô nh c¸c lo¹i bµn ghÕ ®îc thay thÕ toµn bé b»ng vËt
liÖu Inox vµ kÝnh hoÆc nh«m, s¾t uèn... Song, ë mét khÝa c¹nh nµo
®ã nã l¹i ®óng, rÊt ®óng. VÝ dô, mét bøc tîng b»ng ®ång hoÆc
th¹ch cao th× kh«ng thÓ gäi lµ s¶n phÈm méc, nhng nÕu nã ®îc
t¹c b»ng gç th× l¹i cã thÓ gäi lµ s¶n phÈm méc (®å méc mü nghÖ).
Tãm l¹i, s¶n phÈm méc chØ lµ mét c¸ch gäi. Tuy chóng ta
cha cã ®îc mét ®Þnh nghÜa cô thÓ vµ ®Çy ®ñ vÒ s¶n phÈm méc,
song chóng ta vÉn cã thÓ nhËn ®îc ra nã mét c¸ch kh¸i qu¸t nh
sau:
C¸c s¶n phÈm ®îc lµm tõ gç ®îc gäi chung lµ s¶n phÈm
méc. C¸c s¶n phÈm méc cã nhiÒu lo¹i, cã nguyªn lý kÕt cÊu ®a
d¹ng vµ ®îc sö dông vµo nhiÒu môc ®Ých kh¸c nhau. Trong ®êi
sèng hµng ngµy, chóng ta t×m thÊy nh÷ng s¶n phÈm méc th«ng
dông nh: bµn, ghÕ, giêng, tñ... trong x©y dùng nhµ cöa, chóng ta
còng thêng ph¶i sö dông c¸c lo¹i cöa sæ vµ cöa ra vµo b»ng gç.
Ngoµi ra c¸c s¶n phÈm méc cßn cã thÓ lµ c¸c c«ng cô, chi tiÕt m¸y
hay c¸c mÆt hµng mü nghÖ, trang trÝ néi ngo¹i thÊt...
Ngoµi gç ra, c¸c vËt liÖu kh¸c nh m©y, tre, chÊt dÎo tæng
hîp, kim lo¹i... còng cã thÓ ®îc dïng thay thÕ gç trong sn xuÊt
Lý TuÊn Trêng - Bé m«n CN XÎ Méc Bµi gi¶ng m«n häc ThiÕt kÕ SP Méc & TT Néi ThÊt
Trang 3
®å méc. C¸c lo¹i vËt liÖu nµy cã thÓ thay thÕ mét phÇn hoÆc thay
thÕ toµn bé gç trong s¶n xuÊt hµng méc.
Còng chÝnh tõ sù ®a d¹ng cña s¶n phÈm méc, c¸c c¸ch thøc
ph©n lo¹i s¶n phÈm méc kÐo theo còng hÕt søc phong phó. §Ó
ph©n lo¹i s¶n phÈm méc, ta cÇn c¨n cø vµo nh÷ng quan ®iÓm kh¸c
nhau cho phï hîp víi c¸c yªu cÇu vÒ nghiªn cøu, ph¸t triÓn còng
nh tæ chøc s¶n xuÊt cña x· héi. Phï hîp víi ®iÒu kiÖn lÞch sö, x·
héi hiÖn nay, ta cã thÓ ®øng trªn mét sè quan ®iÓm sau ®Ó ph©n
lo¹i s¶n phÈm méc:
- Ph©n lo¹i theo ngµnh s¶n xuÊt.
- Ph©n lo¹i theo sö dông
- Ph©n lo¹i theo cÊu t¹o cña s¶n phÈm
Ph©n lo¹i theo ngµnh s¶n xuÊt, do ®Æc thï cña nguyªn liÖu,
cã thÓ ph©n ra thµnh s¶n phÈm méc v¸n nh©n t¹o, méc gç tù nhiªn,
sn phÈm méc song m©y tre ®an.
Ph©n lo¹i theo sö dông, s¶n phÈm méc cã thÓ ph©n ra: méc
gia ®×nh - méc c«ng céng; méc gia dông - méc x©y dùng.
Theo chøc n¨ng cña s¶n phÈm th× cã: s¶n phÈm d¹ng tñ (cÊt
®ùng), s¶n phÈm phôc vô chøc n¨ng ngåi (ghÕ), n»m (giêng), s¶n
phÈm cã mÆt (bµn), sn phÈm cã chøc n¨ng kÕt hîp...
Ph©n lo¹i theo cÊu t¹o: s¶n phÈm cã cÊu t¹o d¹ng tñ, s¶n
phÈm cã cÊu t¹o d¹ng gi¸ ®ì, s¶n phÈm cã cÊu t¹o d¹ng r¬ng
(hßm). Hay dùa trªn nh÷ng ®Æc ®iÓm næi bËt vÒ cÊu t¹o, s¶n phÈm
méc cã thÓ ph©n ra: s¶n phÈm cã cÊu t¹o d¹ng tÊm ph¼ng, s¶n
Lý TuÊn Trêng - Bé m«n CN XÎ Méc Bµi gi¶ng m«n häc ThiÕt kÕ SP Méc & TT Néi ThÊt
Trang 4
phÈm cã kÕt cÊu d¹ng khung, s¶n phÈm cã cÊu t¹o d¹ng cét, sn
phÈm cã cÊu t¹o d¹ng håi liÒn, s¶n phÈm cã kÕt cÊu d¹ng gi¸ ®ì,
sn phÈm cã kÕt cÊu ®Æc biÖt kh¸c...
Ngoµi c¸c c¸ch ph©n lo¹i trªn, hiÖn nay cßn cã mét c¸ch
ph©n lo¹i còng kh¸ phæ biÕn, ®ã lµ ph©n lo¹i theo chÊt lîng hoµn
thiÖn vµ tÝnh th¬ng m¹i cña s¶n phÈm: méc cao cÊp - méc b×nh
d©n.
1.1.2. Nh÷ng yªu cÇu chung cña s¶n phÈm méc
Mäi s¶n phÈm nãi chung ®Òu cÇn ph¶i ®¸p øng ®îc nh÷ng
yªu cÇu sau:
- Chøc n¨ng
- ThÈm mü
- Kinh tÕ
* Phï hîp ®iÒu kiÖn c«ng nghÖ kü thuËt
a/ Yªu cÇu Chøc n¨ng
Mçi s¶n phÈm ®Òu cã nh÷ng chøc n¨ng sö dông nhÊt ®Þnh
®îc thiÕt lËp theo ý ®å cña ngêi thiÕt kÕ, chøc n¨ng ®ã cã thÓ chØ
lµ trang trÝ. Yªu cÇu ®Çu tiªn ®èi víi mét s¶n phÈm méc lµ ph¶i
tho¶ m·n c¸c chøc n¨ng ®ã.
Khi xem xÐt, ph©n tÝch s¶n phÈm méc, ta cÇn ph¶i quan t©m
®Çy ®ñ ®Õn c¸c chøc n¨ng cña mçi mét s¶n phÈm v× nã kh«ng chØ
cã mét chøc n¨ng cè ®Þnh mµ cßn cã thÓ cã nh÷ng chøc n¨ng phô
kh¸c do ph¸t sinh khi sö dông. VD: S¶n phÈm ghÕ, tríc tiªn ph¶i
Lý TuÊn Trêng - Bé m«n CN XÎ Méc Bµi gi¶ng m«n häc ThiÕt kÕ SP Méc & TT Néi ThÊt
Trang 5
®¸p øng ®îc chøc n¨ng chÝnh cña nã lµ ngåi. Ngoµi ra nã cßn cã
thÓ ®îc ngåi ë nhiÒu t thÕ kh¸c nhau, hay cã thÓ ®îc lµm vËt kª
®Ó ®øng lªn lµm viÖc g× ®ã... NÕu khi thiÕt kÕ, ®iÒu nµy kh«ng
®îc quan t©m ®óng møc th× ch¾c ch¾n thiÕt kÕ sÏ kh«ng ®¹t yªu
cÇu mong muèn.
b/ Yªu cÇu ThÈm mü
Trong lÜnh vùc thiÕt kÕ, s¶n phÈm méc kh«ng chØ cÇn ®¸p
øng yªu cÇu vÒ chøc n¨ng sö dông mµ nã cÇn ph¶i ®¸p øng yªu cÇu
vÒ thÈm mü. NÕu kh«ng cã yªu cÇu vÒ thÈm mü, c«ng viÖc thiÕt kÕ
sn phÈm méc dêng nh trë thµnh v« nghÜa. ThÈm mü cña mçi
sn phÈm cã thÓ nãi lµ phÇn hån cña mçi sn phÈm.
Mét chiÕc ghÕ ®Ó ngåi, b×nh thêng th× nã kh«ng nãi nªn
®iÒu g× nhng khi nã ®îc thiÕt kÕ t¹o d¸ng theo mét ý ®å thÈm
mü, nã l¹i t¹o ra mét c¶m gi¸c tho¶i m¸i h¬n cho ngêi ngåi còng
nh nh÷ng ngêi kh¸c xung quanh khi nh×n vµo nã.
ThÈm mü lµ mét phÇn cña chÊt lîng s¶n phÈm kÕt tinh nªn
gi¸ trÞ s¶n phÈm.
c/ Yªu cÇu vÒ kinh tÕ
Kh«ng chØ riªng ®èi víi s¶n phÈm méc, mét trong nh÷ng
yªu cÇu kh¸ quan träng nãi chung ®èi víi mét s¶n phÈm ®ã lµ yªu
cÇu vÒ kinh tÕ.
T¸c ®éng cña kinh tÕ lµ bµnh tríng, réng kh¾p, s¶n phÈm
méc kh«ng thÓ lµ ngo¹i lÖ. Yªu cÇu ®èi víi mçi s¶n phÈm cã thÓ
híng theo môc tiªu: "§¸p øng chøc n¨ng tèt nhÊt, cã thÈm mü