Bài giảng Phần cứng và Lắp ráp máy tính

ụ

ọ M c tiêu môn h c

ể

ử

ộ

ạ

ệ ị ệ

i thi u l ch s  phát tri n máy tính. ắ i  thi u  ch c  năng  và  nguyên  t c  ho t  đ ng

 Gi ớ  Gi ớ ủ c a các thi

ự

ỉ

ệ

ể

ấ

ộ ố ườ

ế

ả

ỉ

i quy t m t s  th

ng

ế ị ạ

ộ ố

ả

ứ ế ị t b  máy tính  Th c hành l p ráp hoàn ch nh máy tính  ắ  Có  kh   năng  ch n  l a  linh  ki n  đ   nâng  c p  ự ọ ớ ho c l p m i máy tính  Cài đ t hoàn ch nh và gi g p c a WindowsXP  N m v ng m t s  thi

t b  m ng căn b n và cách

ả ặ ắ ặ ủ ặ ắ ữ ế ố k t n i.

ộ

ọ N i Dung Môn H c

 Ứ Ầ Ắ PH N I: PH N C NG VÀ L P RÁP MÁY TÍNH

Ầ ị ể ử

ạ

ầ ế ứ t ph n c ng máy tính

ơ ả ặ

       ấ ế ị ự ố ả L ch s  phát tri n máy tính Phân lo i máy tính Chi ti ắ L p ráp máy tính ấ BIOS ­ C u hình CMOS Cài đ t và c u hình c  b n WindowsXP ử Qu n lý thi t b  & X  lý các s  c

 Ệ Ầ Ớ Ế

ộ ố

  PH N II: GI ệ ớ i thi u m t s  thi Gi ế ố Cách k t n i các thi Ị Ạ   I THI U CÁC THI T B  M NG ả ế ị ạ t b  m ng căn b n ế ị t b

ị ầ ư

ơ

Các đ n v  c n l u ý

ơ

 Các đ n v  đo c n chú ý: ị ị ữ ệ

ơ

ầ  Đ n v  d  li u:

ệ

bit ­> byte ­> KB ­>MB   ­> GB ­> TB (Chú ý: phân bi

ệ t kí hi u b/B)

ị ầ ố

ơ

 Đ n v  t n s : Hz ­> KHz ­> MHz ­> GHz

ử

ể

ị

L ch s  phát tri n máy tính

ầ  Máy  tính  cơ  đ u  tiên do  Blaise

ế ạ

ượ

ươ

ử

ố ơ

trong t

ng lai

Pascal (1623­1662) ch  t o.  Các th  h  ti p n i máy tính c ế ệ ế  Máy tính c  khí tinh vi ơ  Máy tính dùng đi nệ  Máy tính đi n tệ ử  Máy tính l ng t

ầ

Máy tính cá nhân đ u tiên

ờ

ố

ớ ớ ử ụ

ộ

ắ

ơ

Máy tính cá nhân IBM   Năm ra đ i: 1982  Giá: 1.565 USD  B   vi  x   lý  8088  n i  ổ ử ộ ộ ủ ế ti ng  c a  Intel,  t c  đ   ộ 5  MHz,  b   nh   trong  40K,  b   nh   s   d ng  16­256K,  màn  hình  đ n s c 11,5 inch.

ế ệ

Các th  h  máy tính

ế ệ ầ

 Th  h  đ u tiên (1946­1957): Máy tính ENIAC

ế ệ Các th  h  máy tính ế ệ ầ Th  h  đ u tiên

 ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer

ắ ự ộ

ệ ử

, 1.500 công t c t

đ ng

   

ụ

ặ

ờ .

ộ



 Có kh  năng th c hi n 5.000 phép toán c ng trong m t giây.  ằ

ộ ệ

ệ ằ

ệ

ắ

ắ

ệ ậ

ấ

dài 20 mét ộ cao 2,8 mét và r ng vài mét.  ồ ENIAC bao g m: 18.000 đèn đi n t ấ cân n ng 30 t n, và tiêu th  140KW gi ự ả Công vi c l p trình b ng tay b ng cách đ u n i các đ u c m đi n và dùng các ng t đi n.

ư

ọ

ầ ế ế

ố  Giáo s  toán h c John Von Neumann  thi

t k  máy tính Von Neumann.

ử

ể

ị

L ch s  phát tri n máy tính

ế ệ ứ

ử ụ

ượ

ơ

ng h n

ữ

 S  d ng bóng Transitor  Máy tính nh  h n ỏ ơ  Tiêu hao ít năng l  X  lý nhanh h n ơ

Th  h  th  hai (1958­1964)   Công ty Bell đã phát minh ra transistor vào năm 1947

ầ ự

ệ ề

ệ ấ  Ngôn ng  c p cao xu t hi n

ữ ấ  FORTRAN năm 1956   COBOL năm 1959   ALGOL năm 1960  H  đi u hành tu n t

ử

ể

ị

L ch s  phát tri n máy tính

ế ệ ứ ấ ệ ạ ạ ộ

ng trình ờ

ệ ề

Th  h  th  ba (1965­1971)  Xu t hi n IC: Integrated Circuit.   M ch tích h p SSI: Small Scale Integration  ợ  M ch in nhi u l p  ề ớ  B  nh  bán d n  ẫ ớ  Máy tính đa ch ươ  H  đi u hành chia th i gian

ử

ể

ị

L ch s  phát tri n máy tính

ế ệ ứ ư ừ  (T  1972 đ n nay):  ậ ộ

ợ ợ ấ

ậ ộ ộ

ệ

ấ

ượ

ộ

ớ

ộ c dùng r ng rãi.  ộ

ớ ả ử

ậ ố

ộ ỹ

ứ

ỹ

ế Th  h  th  t  M ch IC có m t đ  tích h p cao (LSI: Large Scale Integration)  ạ  Các IC m t đ  tích h p r t cao (VLSI: Very Large Scale Integration)  Xu t hi n b  vi x  lý (microprocessor)  ử  Các b  nh  bán d n, b  nh  cache, b  nh   o đ ộ ẫ ớ  Các k  thu t c i ti n : k  thu t  ng d n, x  lý song song m c đ  cao, ẫ ậ ả ế

…

ử

ể

ị

L ch s  phát tri n máy tính

ướ

ng hi n t

ệ ạ i:

ử

ng Lõi x  lý

ả ả

ng

ố

Khuynh h  Thu nh  Transitor ỏ  Gia tăng s  l ố ượ  Gia tăng b  đ mộ ệ  C m bi n thông minh ế  Gi m tiêu hao năng l ượ  Gia tăng t c đ  k t n i ộ ế ố

ạ

Phân lo i máy tính

ỡ

ướ

ườ

ớ

c th

ơ ng l n h n PC.

ữ ủ ị

ụ ở

ữ

 Microcomputer: Còn g i là PC (personal computer),  ọ  Minicomputer: Là nh ng máy tính c  trung bình, kích th  Supermini: Máy ch  d ch v  c  nh ỏ  Mainframe: Là nh ng máy tính c  l n ỡ ớ ữ  Supercomputer: Đây là nh ng siêu máy tính

ử ụ

ạ ụ

Phân lo i máy tính  theo m c đích s  d ng

ụ

Máy tính cho cá nhân  Các máy tr m chuyên d ng  ạ (workstation) ứ ổ  ch c  Máy tính cho t  Máy siêu đi n toán ệ (Supper Computer)

ể

 Máy tính l n ớ (Mainframe)  Máy tính nh  ỏ

ủ ụ (Mini Computer)  Các máy ch /ph c v   ụ ỹ t b  tr  giúp cá nhân k

(servers)  Máy tính cá nhân (PC)  Máy tính đ  bàn  (Desktop PC)  Máy tính notebook   Thi ế ị ợ ậ ố thu t s  (PDA)

ớ

ệ

ộ ố ạ i thi u m t s  lo i máy tính Gi Máy tính cá nhân (Personal Computer)

 Máy  tính  cá  nhân  (Personal

Computer)

ạ

ầ

 Các lo i PC: Desktop, Laptop,  Notebook,  Máy  tính  c m  tay  (Palm…)

ệ

ớ

ộ ố ạ i thi u m t s  lo i máy tính

ạ

Gi Các máy tr m chuyên d ng (

ụ Workstation)

ố

ữ

ệ ứ ạ

ượ ử ụ

ệ ố

ặ ữ

 Có  t c  đ   x   lý  cao  cho  ộ ử ọ nh ng tính toán khoa h c  và công ngh  ph c t p.  Đ c  s   d ng  nh   máy  ư ụ ụ khách ho c máy ph c v   ử trong nh ng h  th ng x   lý phân tán.

ớ

ệ

Gi

ộ ố ạ i thi u m t s  lo i máy tính

Server

ạ

ơ

 Có c u hình m nh h n

ấ PC r t ấ  Ho t  đ ng  ạ

liên  ấ

ộ ờ

ụ t c  trong th i gian r t dài.

ệ

ớ

ộ ố ạ i thi u m t s  lo i máy tính

Gi Mainframe

ạ

 Máy tính v n năng   Đi u  khi n  h   th ng  ố ể

ệ ề ử x  lý trung tâm .

ệ

ớ

ộ ố ạ i thi u m t s  lo i máy tính Gi Siêu máy tính (Supper Computer)

ớ

ờ ế

 Máy tính c c l n ự ớ  X   lý  phép  toán  l n,  d   báo  th i  ti

t,  mô

ử ỏ

ạ

ự ph ng h t nhân, thiên văn.

ấ ổ ế

ạ

ạ

ậ ả ủ

ủ

 Siêu  máy  tính  Cray  c a  hãng  US  Cray  là  ủ lo i máy r t n i ti ng. T i Nh t b n, máy  SX c a NEC và FACOM VP c a Fujitssu

ứ

ầ

Ph n c ng máy tính cá nhân (PC)

ế ị

ủ

Các thi

t b  chính c a PC

ớ

ộ

ớ

 Mainboard  CPU  B  nh  trong (B  nh  chính):

RAM,

ớ

ừ

ừ

ộ ROM ộ

 B  nh  ngoài:

,  đĩa  t

,  đĩa

Băng  t quang, đĩa bán d n…ẫ

ậ

ầ

 Thi

t  b   nh p  (đ u  vào):  Keyboard,

ấ

ầ

 Thi

t  b   xu t  (đ u  ra):  Monitor,

ế ị Mouse… ị ế printer…

ở ộ

 Các lo i card m  r ng: VGA, Sound,

ạ NIC… ộ

ồ

ỏ

 B  ngu n (PSU) & V  máy (Case)

ị

ế ị

Đ nh nghĩa thi

ấ ậ t b  nh p – Xu t

ư ữ ệ

ậ ệ

ặ

ậ  Đ a d  li u ho c nh p l nh

 Thi

t b  nh p:

ấ ệ

ả

ấ

ặ

 Thi

t b  xu t: Xu t li u ho c hình  nh

ế ị  Keyboard  Mouse  Webcam ế ị  Printer  Monitor  Projector

ế ị

ậ

Các thi

t b  nh p

ả ứ

ố

ế ị ọ

 Keyboard  Mouse  Scanner  Thi

t b  đ c mã

v chạ

ế ị ọ

ẻ ừ

 Thi

t b  đ c th  t

 Màn hình c m  ng  Bàn s  hoá  Bút sáng  Joystick  Máy  nh s ố ả  Microphone

ế ị

ậ

t b  nh p  Thi Bàn phím (KeyBoard)

ế

ế

ậ

ị

ữ ự t  b   nh p  tr c  ti p  d

 Là  thi ệ

ượ ặ

li u vào máy tính   Bàn  phím  ra  đ i  năm  1870  và  ờ c đ t tên là QWERTY

đ

 Bàn  phím  Dvorak  do  ông  August  Dvorak  và  ông  William

ế ế

Deay thi

ữ t k  vào nh ng năm 1930.

ấ ạ

Bàn phím (KeyBoard)  C u t o bàn phím

 Bàn  phím  đ ế t  ề

ế k   ớ

c ượ thành  ế ị t b :

thi nhi u  l p thi  Trên  cùng  là  các

phím nh n.ấ

ớ ậ ẫ ớ  L p

ậ  L p  th   t ớ ỡ

ủ

 L p  th   hai  là  ma  ứ ể tr n  đi m  than  chì  ệ d n đi n. ứ th   ba  là  ạ board  m ch  ma  ế ể tr n đi m ti p xúc ứ ư ớ   là  l p  ệ ả đ   b o  v   cho  ạ board  m ch  c a  bàn phím.

ạ ộ

Bàn phím (KeyBoard) ủ Ho t đ ng c a bàn phím

 Khi

ể

i

ng

ộ

ta  nh n ấ ộ lên  m t  phím  thì  phím  này  ẽ s  đè lên đi m  than  chì  d n ẫ ệ đi n ngay phía  ướ d phím,  ể đi m  than  chì  này  gây  ti p ế ể ệ ạ i  đi m  đi n  t ế xúc  ti p  ứ ươ ng  t trên  bo  m ch ạ ạ t o  ra  m t  tín  hi u .ệ

ứ

ầ ộ

Ph n c ng máy tính         Chu t máy tính (Mouse)

ườ

 Chu t máy tính ra đ i Năm 1963 ộ  Chu t  h   ợ ỗ ộ

tr

ườ

ạ

ằ

ờ ng  GUI  tr   môi  (graphical  user  interface  ­  giao  di n ệ ồ ng

ệ

i dùng b ng đ  ho ).  Dùng  thao  tác  trong  nh p  l nh  là  ậ

chính.

ộ

ờ ủ

ộ

Chu t máy tính (Mouse) ự S  ra đ i c a chu t máy tính

ứ ộ

ế ị ị ầ ộ ị  Năm 1963 , Douglas Engelbart thu c vi n nghiên c u Stanford  t  b   đ nh  v   c m  tay

ệ ộ đã  phát  minh  ra  chu t  máy  tính  ,  m t  thi cho máy tính .

ộ ộ ơ ọ

Chu t máy tính (Mouse) Chu t c  h c (mechanical mouse)

 Ho t  ạ

ự d a

trên

ơ ọ

ộ đ ng  nguyên lý c  h c.

ọ

 Dùng  bi  lăn  (còn  g i  là

ộ chu t bi)

ự

ị

 D a vào các c m bi n đ   ể ả ế ỏ ọ ộ xác đ nh t a đ  con tr .

ộ ấ ạ

ộ ơ

ủ

Chu t máy tính (Mouse) ạ ộ C u t o và ho t đ ng c a chu t c

ạ

ộ

ộ ể

ộ

 M t trái banh bên trong chu t ch m m t  ặ ộ đ  chu t (desktop) và xoay khi chu t di  chuy n.ể

ộ ấ ạ

ộ ơ

ủ

Chu t máy tính (Mouse) ạ ộ C u t o và ho t đ ng c a chu t c  (tt)

ả

tr c  xoay

 C m  bi n

ế ụ ạ ồ dùng h ng ngo i.  Có hai b  c m bi n ế ộ ả  Đ c đ t vuông góc 90 đ . ộ

ượ ặ

ộ ạ ộ

Chu t máy tính (Mouse) ộ Ho t đ ng chu t quang đèn Led

ươ

ự ng t ả

ộ  chu t bi ế

ề

ặ

ồ

 T  Dùng c m bi n ánh sáng  Đèn Led đỏ  B   m t  rê  ph i  đ ng  màu,  và  ả

có màu t

iố

ộ ạ ộ

Chu t máy tính (Mouse) ộ Ho t đ ng chu t quang Laser

ươ

ộ

ng t

ượ

ơ

 T ự  chu t quang  Dùng tia laser thay led  Ít  hao  năng  l

ng  h n

Led ị

ề

 Đ nh v  chính xác h n ơ  Có  th   dùng  trên  nhi u

ị ể ề ặ b  m t

ứ

ầ ộ

Ph n c ng máy tính  Chu t & bàn phím không dây

ộ

 Chu t dùng sóng radio:

ả ắ ướ  Kho ng  cách  b t  sóng  d

ự ế ả i  10m  theo  lý  thuy t  và  trên  th c t

i 5m   ế

ậ ắ ế ớ  kho ng 3m t  sóng radio d  b  nhi u n u có  ễ ễ ị v t ch n ngang.

ộ

ử ụ

ệ

ặ

S  d ng công ngh  Bluetooth ho c

 Chu t Bluetooth/Wifi:  wifi thay cho dây d nẫ

ầ

ứ ộ ố ạ

ộ ặ

Ph n c ng máy tính  ệ M t s  lo i chu t đ c bi

t

ộ

 Trackball  Chu t lòng bàn tay  (Palm Mouse) ầ ộ ạ

ề

ể

 Chu t d ng c n đi u  khi n (Joy­Mouse)

 Chu t Camera  ộ

ệ

ậ

ầ Ph n c ng máy tính  Các thi

ứ ế ị t b  nh p li u khác

ạ ộ ho t  đ ng  Máy  quét  nh  ­  scanner: ả

ươ t máy photocopy

ố ị ầ

 Quét vân tay  Quét khuôn m tặ  Quét mã v chạ  Quét name card

ự ng t  Máy quét c  đ nh  Máy quét c m tay  Máy quét chuyên d ngụ

ứ ầ Ph n c ng máy tính  ế ớ ế ị ố t b  s  hóa th  gi Các thi

ự i th c

ế ả

ả

:  Dùng  c m  bi n  nh

ạ ả

ể

 Máy  nh  s   –  digital  camera  ố i  nh.

ả đ  thu l

: Có kh  ả

ự năng thu  nh theo th i gian th c

ả ư

ố ầ

ề

ỉ

 Máy quay phim s  – digital video camera  ố ờ  Thông tin l u tr   ử ở ạ  d ng s  Có th  ch nh s a b ng ph n m m ằ ử ể

ỉ ể

ậ

ầ Ph n c ng máy tính  Các thi

ứ      ạ ế ị t b  nh p d ng ch  đi m

:  Màn  hình  c m  ng  ­  Touch  Screen

ế ả ứ ặ Dùng tay ho c bút  Bàn  v   ­  Graphic  table :  Thay  th   bàn

ẽ ố ẽ ề v  truy n th ng

ế ị

ộ Chu t máy tính (Mouse) ỉ ể ạ ậ t b  nh p d ng ch  đi m Các thi

ấ

 Phi n  nh n  ­  touch  pad ể ứ

ề

ế :  D ng ạ ằ ả ộ chu t  c m  ng,  đi u  khi n  b ng  ngón tay ề

ể

t ế

:  Thi

 C n  đi n  khi n  ­  Joystick

ầ ị ề

ể

b  đi u khi n

Ph n c ng máy tính    Thi

ứ ầ ấ ế ị t b  xu t

 Màn hình

 Màn hình CRT  Màn hình LCD

 Projector  Máy in

 Máy in kim  Máy in phun màu  Máy in Laser

 Loa

ấ t b  xu t

ế ị Thi Màn hình

ả

ụ ủ

ạ ạ

i hình  nh.

ả

ọ

ạ

 Nhi m v  c a màn hình là tái t o l ệ  Đi m  nh (Pixel) ể ả  Đ  phân gi ộ  Đ  sâu màu (kh  năng tái t o màu) ả ộ  Các d ng màn hình th

i (Pixels ngang và Pixels d c) ạ ặ ng g p:

Liquid Crystal Display)

ườ  Màn hình tia âm c c (ự Cathode Ray Tube)  Màn hình tinh th  l ng ( ể ỏ  Màn hình plasma (Plasma Display)

ế ị ắ

ạ

ấ t b  xu t Thi ố Nguyên t c ph i màu phát x

ừ

ề ắ

 Pha tr n ba màu: Xanh lá,  ộ ỏ ậ Xanh đ m, Đ  (RBG)  Thay  đ i  đ   sáng  t ng  ộ ổ ể ạ ể đi m  đ   t o  nhi u  s c  đ .ộ

ấ t b  xu t

ế ị ắ

ủ

ệ

ả

ị

Thi Nguyên t c hi n th  hình  nh c a màn hình

ấ

 Đi m  nh: Pixel ể ả  M t màn hình th ộ ề ườ ng có r t nhi u Pixels  Đ  nét màn hình d a vào m t đ  Pixels ậ ộ ự ộ

ấ t b  xu t

ế ị ắ

ủ

ệ

ả

ị

Thi Nguyên t c hi n th  hình  nh c a màn hình

ễ ể ằ ố ượ c bi u di n b ng các con s  :  Màu s c đ

ắ  255: Màu tr ngắ  0    : Màu đen ả ư ậ ậ ố ự ậ ấ ỹ  Nh  v y hình  nh k  thu t s  th c ch t là 1 ma tr n s . ố

ấ ế ị t b  xu t Thi ộ ệ Khái ni m đ  phân gi

i

ả (resolution)

 Kích th

 Kích  th

ấ

ị:  kích  th ể c  hi n  th ị ơ

 Kích th

ướ ộ

ố ị

c ướ màn hình, gi y in. Đ n v  là inches ằ c đo b ng pixel: s  pixel  ể ệ (dài x r ng) dùng đ  hi n th  hình  nh.ả

ướ ủ ả c c a  nh: ướ

ở ả  đ i

 Đ   phân  gi ể ả

ộ

ị ộ ượ

ộ ố ượ c  cho  b i  s   ệ ượ ể l ng đi m  nh hi n th  trên di n  ả tích  m t  inch  vuông.  Đ   phân  gi i  ị ể ả càng  cao,  hình  nh  đ c  hi n  th   ẽ s  càng nét. Kích thước pixel

Kích thước hiển thị  Đ  phân gi ộ ả   = i

ấ t b  xu t

ế ị Thi Màn hình CRT

ố

ự

ổ ể

ệ

 Màn hình  ng tia âm c c CRT (cathodic  ray tube) là màn hình  c   đi n và thông  d ng nh t hi n nay.

ị

ố

ấ ử ụ

ố

ấ ụ  Thi ế ị ể t b  hi n th  này có c u trúc gi ng  ư nh   máy  thu  hình  và  s   d ng  ng  tia  đi n tệ ử. ụ

ử

ố

ầ

 S   d ng  đ u  n i  VGA

ệ ươ

ự

ề

ậ

ng t

ừ

ệ ố ừ

ợ ậ

(VGA­ connector):  Các  chân  này  dùng  đ  ể truy n nh n các tín hi u t  Red,    VGA  card  lên  màn  Green,  Blue,  …  t ỗ ẩ hình.  Màn  hình  chu n  VGA  không  h     tr  nh n tín hi u s  t

card màn hình.

Màn hình CRT ấ ạ C u t o màn hình CRT

ế

. Tia đi n t c h i t đ

 Màn hình CRT có m t (n u là màn hình đen tr ng) hay ba (n u  ế ắ ộ ệ ử ọ ự ồ ệ ử  âm c c còn g i là súng đi n t .  ậ ệ ử ệ ử  va đ p vào   thành tia đi n t ể ệ ử ượ ộ ụ ệ ộ là màn hình màu) ngu n đi n t Ði n t ạ màn hình hi n sáng và t o nên m t đi m sáng.

ầ

ứ

ố ầ

Ph n c ng máy tính   Màn hình CRT­Các thông s  c n quan tâm

ể

ở ộ

ườ

ễ

c bi u di n b i đ  dài đ ề ứ

ớ

ượ ng  ng  ng v i đi u này, có các màn

 Kích c : c a màn hình đ ỡ ủ ươ ủ chéo c a màn hình. T hình 15 inch, 17 inch và 21 inch v.v…

ể ả

i (resolution ) ươ

i (refresh rate)

 Kích th ướ c đi m  nh (0.20mm – 0.28mm…)  Đ  phân gi ả ộ  T n s  làm t ầ ố  Đ  sâu màu ộ

ướ

Màn hình CRT Kích th

ướ ủ

ể

c  c a  3  đi m

ể ả ụ

ằ ể c bi n.

ầ c  đi m  nh  g n  b ng  kích  th ướ màu: đ , xanh l c, xanh n

ướ ấ

ỏ c r t nh .

 Các đi m  nh có d ng hình vuông, có kích th ạ

ụ

 Kích th

ề

ớ

 Kích  th ướ ỏ ể ả 0.01x0.01 (cm).  ộ ể ả ướ c đi m  nh ph  thu c vào:  Kích th ướ ệ ử c chùm tia đi n t  Kích th ố ướ ạ c h t ph t pho  Chi u dày l p ph t pho ố

ể ả c đi m  nh

ấ t b  xu t ả

ế ị Thi ộ Đ  phân gi

i màn hình CRT

ượ

i  màn  hình  đ

 Đ   phân  gi ả ằ

ễ ể

(cid:0)

768,  1280  (cid:0) ướ

ộ c  ể ị ố bi u di n b ng giá tr  s  pixel  ễ ượ ộ c bi u di n trong m t màn  đ hình  (r ng ộ ộ  cao),  và  đ   phân   480,  800  (cid:0) ả gi  600,  i  là  640  1024  (cid:0)  1024,  v.v... (kích th

c theo pixle)

ả ủ

ộ

t v i đ  phân gi

i c a máy in. Đ  phân gi

ả ộ

ượ

i  ố ể ả c tính theo s  đi m  nh trên m t

 Phân bi ệ ớ ộ ủ c a máy in tính đ ế ắ t t inch, vi

t là dpi (dot per inch)

(cid:0)

Màn hình CRT ộ Đ  sâu màu

ỳ

ố

ể ể

ạ

ị c dùng đ  hi n th  màu ta phân lo i

 Tu  theo s  bit đ ượ ầ

ắ

ả (pseudo color) 8 bit (256 màu)

ư màn hình theo m u nh  sau:  Ðen tr ng 1 bit (2 màu)  Màu CGA 4 bit (16 màu)  Màu gi  Màu (high color) 16 bit  Màu th t (true color) 24 bit

ậ

Màn hình CRT ố ầ T n s  làm t

i

ươ  (refresh rate)

ể

ế  60hz đ n 120hz ờ

 T n s  làm t ươ ố ầ ố i t  Màn hình CRT th ườ  Màn hình LCD có t n s  làm t

ể ả

ủ

ấ

ạ

ầ i thi u là 30l n/giây (30hz) ươ ừ ầ ố i t ng có t n s  làm t ụ ộ ươ ầ ố i ph  thu c vào th i gian thay  ằ ổ đ i  tr ng  thái  c a  đi m  nh  (tính  b ng  ms),  càng  th p  càng  t.ố t

ế ị

ể ỏ

ấ Thi t b  xu t Màn hình tinh th  l ng (LCD)

ể ỏ

 Màn  hình  tinh  th   l ng  (Liquid  Crystal

ộ

Display)   M ng nh ẹ ỏ  ụ Ứ ng d ng r ng  Ít tia b c x  h i m t ắ ứ ạ ạ  Ti ượ ệ ế ng t ki m năng l  B  gi ị ớ ạ i h n góc nhìn ụ

ử

(Digital  Visual

ế ố

 S   d ng  DVI­connector  Interface) 24 chân k t n i.

ể ỏ

ị ủ

ể

ắ

LCD  Nguyên t c hi n th  c a tinh th  l ng

ờ ể ỏ

ồ

ặ ữ ngu n sáng ph  phía sau. ộ

ắ ạ

ộ ườ ụ nh  ph   thu c  vào  l

ề

ề

ậ ộ

ỉ ể ả ệ

ộ ỉ ớ

ộ ỗ ọ  Tinh  th   l ng  phát  sáng  nh     ụ  N u  đ t  m t  đi n  áp  gi a  hai  ệ ế ể ỏ ầ ớ đ u  l p  tinh  th   l ng,  các  phân  ớ ế ử ẽ i  v i    s   liên  k t  và  xo n  l t ể ủ ộ nhau. C ng đ  sáng c a đi m  ả ượ ng  ánh  ọ sáng  truy n  qua  kính  l c  phân  c c.ự  Nh   v y,  có  th   đi u  ch nh  ư ể ườ ạ ng đ  sáng t i m t đi m  nh  c ằ ề b ng  cách  đi u  ch nh  đi n  áp  ể ầ ặ đ t  vào  hai  đ u  l p  tinh  th   ỏ l ng.   Tr ướ c m i đi m  nh con có m t kính l c màu, cho ánh sáng ra

ỏ ể ả màu đ , xanh lá và xanh lam.

LCD  Các thông số

c màn hình (screen size)

ả

 Kích th ướ  Đ  phân gi ộ

i (resolution):

ể ả

ặ

ể ả

 15”: 1024x768 (kho ng 786.000 đi m  nh) ả  17”: 1280x1024 (kho ng 1.310.000 đi m  nh). ể ả ả  19”: 1280x1024 ho c 1600x1200   20”: 1600x1200 (kho ng 1.920.000 đi m  nh). ả  Góc nhìn (viewing angles)  Đ  sáng (brightness) ộ  Đi m  nh ch t ế ể ả  T n s  đáp  ng (response rate) ứ ố ầ

ấ ạ

Màn hình Plasma C u t o màn hình Plasma

ấ ế ị t b  xu t Thi Máy in (Printer)

ấ

ấ ủ

t b  xu t lâu đ i nh t c a máy tính, ngày nay  ử ụ

ờ ấ ộ

ế ị c s  d ng r t r ng rãi.

ụ

 M t s  lo i máy tính thông d ng

 Máy in là thi ượ máy in đ ộ ố ạ  Máy in kim  Máy in laser  Máy in phun  Máy in Offset

ấ ế ị Thi t b  xu t ạ Các lo i máy in – Máy in kim

ự

ể ạ

ấ

ọ

ơ

 Dùng ma tr n kim đ  t o ký t ậ  Không dùng m cự  Dùng ruybăng (gi y than)  Tu i th  cao ổ  Chi phí in th pấ  In ch mậ  Đ   n cao ộ ồ  Dùng đ  in đ n gi n ả ể

ấ ế ị Thi t b  xu t ạ Các lo i máy in – Máy in kim

ế ị

ấ t b  xu t Thi Máy in phun m c ự (Inkjet )

ể

ả

 Dùng đ u phun m c ự ầ  Có th  in màu ể  M c d ng l ng ỏ ự ạ  T c đ  in nhanh ố ộ  Tu i th  th p ọ ấ ổ  Chi phí in cao  Dùng đ  in  nh, b n m u ẫ ả

ấ t b  xu t ạ ộ

ế ị ắ

ủ

ự

Thi Nguyên t c ho t đ ng c a máy in phun m c

ạ ộ

 Nguyên t c ho t đ ng ắ

ấ t b  xu t ề

ự

ế ị Thi ư ữ Nh ng l u ý v  máy in phun m c

ộ ố ầ

ượ

ử ụ ự ế

ấ ể

ả ả

ụ ủ

 M t s  chú ý khi s  d ng máy in phun  C n chú ý l ng m c tiêu th  cho b n in  In đ nh kì theo khuy n cáo c a nhà s n xu t đ  tránh tình  ị

ầ

ọ

ả i

ề

ạ tr ng khô đ u phun  M t s  chú ý khi l a ch n máy in phun ự ộ ố  Đ  phân gi ộ  T c đ  in ố ộ  S  h p m c – giá ti n m c ự ự ố ộ

ấ t b  xu t

ế ị Thi Máy in laser

ị

ọ

 Dùng tia laser đ nh v ị  S  d ng m c khô (b t) ử ụ ộ ự  C n có Tr ng in (Drump) ầ ố  T c đ  in nhanh ố ộ  Có th  in màu ể  Tu i th  cao ổ  Chi phí in rẻ

ấ ế ị t b  xu t ắ

ạ ộ

ủ

Thi Nguyên t c ho t đ ng c a máy in laser

ạ ộ

 Nguyên t c ho t đ ng ắ

ấ t b  xu t ặ ụ

ườ

ặ

ế ị Thi ữ Nh ng tr c tr c hay th

ng g p

ả

ổ ế

ế

 Cách gi

ộ ố ự i quy t m t s  tr c ph  bi n:

ả

S  cự ố

Nguyên nhân

Cách gi

ế i quy t

ặ

ự

ế

ắ

M c in thi u

ắ

ề

ạ

ộ

ẹ ể Tháo Cartrigde ra và l c nh  đ   ự tr n đ u h t m c

ạ Màu in nh t ho c  ề không đ u trên kh p  trang

ữ

ế ắ

ự

ấ

ử

ấ

Th  thay gi y khác

Có nh ng v t tr ng  nhỏ

M c không dính lên gi y  ể ấ cũng có th  gi y quá dày  ho c  mặ ẩ

ộ ạ

ặ

Thay Cartrigde khác

ự

Có m t v ch th ng  ứ ở đ ng

ẳ  mép trang

ỗ Cartrigde r ng ho c  ể ặ ỏ h ng, ho c m c có th   ổ đ  trong máy

ể

ổ

ể

ờ ị

ả

Trang hoàn toàn màu  đen

Dây Corona chuy n đ i  ị ỏ b  h ng

ự ứ Ki m tra m c m c. Dây Corona  ổ ỏ ể chuy n đ i h ng ph i nh  d ch  ữ ụ ử v  s a ch a

ấ t b  xu t ặ ụ

ườ

ặ

ế ị Thi ữ Nh ng tr c tr c hay th

ng g p

ả

ổ ế

ế

 Cách gi

ộ ố ự i quy t m t s  tr c ph  bi n:

ả

S  cự ố

Nguyên nhân

Cách gi

ế i quy t

ạ

ự

ể

ặ ể

ổ

ự ổ ỏ

Trang hoàn toàn  màu tr ngắ

ụ ử

ờ ị

ả

C n m c ho c dây  Corona chuy n đ i  h ngỏ

ứ Ki m tra m c m c. Dây  ể Corona chuy n đ i h ng  ữ ph i nh  d ch v  s a ch a

ả

ạ

ể

c

ổ

ố i các thông s   ở ụ  m c  ể ề

ặ ệ Tài li u ho c hình  nh  ớ ớ quá l n so v i kh  in  cho phép

Ki n tra l Unprintable Area  ủ Paper c a trình đi u ki n in

ầ

ế ộ

ớ

ặ

Máy in h t b  nh

ắ ả

ớ ả

ướ ề ừ ộ L  ch a r ng, b ặ ạ  ho c gióng  cách l ả hàng văn b n không  ngườ bình th ộ ỉ Ch  in m t ph n  hình  nhả

i cho máy

ộ G n thêm b  nh  ho c  ộ gi m đ  phân gi in

ứ

ầ Ph n c ng máy tính CPU

ợ

ệ

ế

ạ ự

ầ

ừ

ở ộ

ế

ệ ớ ủ

 CPU (CENTRAL PROCESSING UNIT) là m t chip,  ộ ệ ị ỏ ử ứ   thu  nh ,  ch u  trách  t c  là  m ch  tích  h p  đi n  t ủ ạ ộ ề ọ ế nhi m tr c ti p hay gián ti p v  m i ho t đ ng c a  ể ề máy tính. CPU là đ u não đi u khi n máy tính t  lúc  ắ kh i đ ng cho đ n khi t t máy.   CPU  liên  h   v i  các  thi ế ị t  b   khác  qua  mainboard  và  ế ị ệ ố t b . h  th ng cáp c a thi ế

ớ ệ

ị

ườ

ắ

ộ

ớ

 CPU  giao  ti p  tr c  ti p  v i  b   nh   RAM  và  ROM,  ớ ộ ộ ượ c  liên  h   thông  qua  m t  ọ ng  g i

ự ế ế t  b   khác  đ còn  các  thi ỉ ị vùng  nh   (đ a  ch   vào  ra)  và  m t  ng t  th chung là c ng.ổ

ệ

ả

ấ

 Hai nhà s n xu t CPU l n hi n nay là Intel và AMD. ớ

CPU   ố ầ Các thông s  c n quan tâm

ụ

 T c đố ộ  BUS  H  s  nhân ệ ố  Cache: L1, L2, L3  Data Width  M c đi n áp tiêu th  (Vcore) ệ ứ  T p l nh ậ ệ  Khe c m: Slot, Socket ắ

ộ

CPU T c đố

ị

ộ

ố

ố

ọ

ấ ủ

ằ

 Thông s  quan tr ng nh t c a CPU là t c đ  xung nh p đo b ng

ộ

ố

ứ

ộ

ớ

i 2,4

ị

ướ

ử

ủ

ạ

ộ

 Con s  này là m t trong nh ng th

Hz. ụ Ví d : CPU có t c đ  2,4GHz t c là trong m t giây nó có t ỉ t  xung nh p. ố ậ

ứ ỉ

ằ

ả

ộ

ố

ố ứ

ươ

tuy v y nó không ph i là t ạ ng đ i s c m nh c a vi x  lí. so sánh t ứ ố

ử ủ

ệ

ộ

ộ ử ệ ệ

ộ

ữ c đo s c m nh c a vi x  lý,  ấ ả t c . Đôi lúc ch  là m t con s  nh m  ủ  M t thông s  đánh giá s c m nh c a b  x  lý hi u qu  h n là  ả ơ ạ MIPS (Million Instruction Per Second­ tri u l nh trên m t giây)

ế

ậ

ả

ộ

ố

CPU BUS  T c  đ   bus  th   hi n  kh   năng  giao  ti p  nhanh  hay  ch m  v i  ớ

ầ

ể ệ các thành ph n khác c a máy tính.

ữ ệ ừ

ế

ộ

ủ ườ

ng truy n d  li u t

 Front Side Bus: là đ

ữ

ế

ộ ả ệ ố

ộ ủ

ố

ộ

ữ ệ ừ

ớ ề  CPU  đ n b  nh   ỉ chính  (RAM  và  ROM).  Vì  th   khi  tăng  FSB  không  nh ng  ch   ố tăng  t c  đ   c a  CPU  mà  còn  tăng  t c  đ   c   h   th ng  (Khi  ệ ầ ữ overclock CPU thì m t trong nh ng vi c c n làm là tăng FSB) ế ề ườ ng  truy n  d   li u  t

CPU  đ n

 Back  Side  Bus  (BSB):  là  đ

Cache L2.

CPU ệ ố H  s  nhân (Frequency Multiple)  Đ i v i b  x  lý P4 3.06Ghz, Bus 533 Mhz,

ố ớ ộ ử ệ ố

ư

ự ậ

ư

H  s  nhân (HSN) =23   Cách tìm HSN nh  sau 3.06Ghz = 3060Mhz FSB (th c) : 533 / 4 =133Mhz  nh   v y  HSN  =  3060

/  133  =  23.

CPU ớ ộ B  nh  Cache

ộ ệ

ơ ấ

ầ ấ ớ

ế

ệ

 Cache: B  đ m CPU. RAM s  c p.  Dung l

ng cache trên CPU góp ph n r t l n đ n vi c tăng

ượ ố ộ ử t c đ  x  lý ớ ộ

ồ

ấ ố ộ

 B  nh  cache g m: Cache level 1, 2 và 3,4,5….  Cache Level càng th p t c đ  càng nhanh.

CPU Cache Level 1

ằ

ộ

 Cache L1: là m t khu v c b  nh  đ ộ

ự ộ ộ

ố

ớ ớ ượ ạ c t o b ng b  nh   ế ắ ề ư tĩnh  (SRAM)  có  t c  đ   cao  nh ng  đ t  ti n  và  khó  ch   t o. ạ

ượ ặ c đ t ngay trên CPU nên t c đ  r t nhanh ử ứ

ướ

ố ộ ấ ư c khi đ a vào cho vi x  lý

 Cache L1 đ  Đây là vùng ch a thông tin tr trung tâm (CPU) thao tác.  ỏ ườ

ấ

ả

ỉ

 Cache L1 th

ng r t nh , ch  trong kho ng 8 – 64 kB

CPU Cache Level 2, 3

ư

ậ

ế ế

ướ

 Cache  L2:  Ch m  h n  cache  L1,  nh ng  giá  ơ ượ c  c  thi

t  k   có  kích  th

ơ

ẻ ơ thành  r   h n  nên  đ ớ l n h n cache L1

ớ ệ ố

ằ

ộ

 Cache  L2  n m  gi a  CPU  và  b   nh   h   th ng

ữ ệ

DRAM làm vùng đ m cho cache L1

ậ ệ

CPU ệ Đi n áp, t p l nh

ệ ứ ế  M c  đi n  áp  tiêu  th :

ầ ặ ự ế ế

ứ ệ ứ ng  đ ướ ế ệ ụ  là  m c  đi n  áp  c n  thi t  cho  CPU  làm  ế ậ ượ t  l p  c  ghi  tr c  ti p  trên  m t  CPU.  N u  thi ẽ ứ i m c này CPU không làm vi c, n u trên s  làm

ệ ườ ườ vi c,  nó  th ệ m c đi n áp d ứ ệ cháy CPU. Hi n nay m c này cho các CPU th

ậ ệ ệ CPU dùng các l nh trong t p l nh đ

 T p l nh: ậ ệ ử ệ ậ ệ ử ng là 2,8V ­ 3,3V. ượ ự ự ệ

c th c hi n các  ẽ x   lý,  các  phép  tính.  T p  l nh  s   giúp  CPU  th c  hi n  các  x   lý  ứ ạ ph c t p.  PentiumIII:  SSE  (Streaming  Single  Instruction,  Multiple  Data

ỗ ợ ử ồ ọ [SIMD] Extension) h  tr  x  lý đ  h a 3D

ượ ị ậ ệ ở ộ  Pentium D 800 đ ỗ ợ c trang b  t p l nh m  r ng EMT64 h  tr

ớ ị ỉ đánh đ a ch  nh  64bit

ắ

ạ

CPU Các lo i khe c m

 Slot:

 Intel: Slot1  AMD: Slot A

 Socket

 Intel:

 Socket 7 321 pin  370  478  775

 AMD

 Socket 7  454  574  939  940

ắ

ạ

CPU Các lo i khe c m

ắ

ạ

CPU Các lo i khe c m ­ Slot

 Slot 1

 Slot A

ắ

ạ

CPU Các lo i khe c m ­ Socket

 Socket 370

 Socket 7

ạ

CPU ắ Các lo i khe c m – Socket 370

 Socket 370

ạ

CPU ắ Các lo i khe c m – Socket 478

 Socket 478

ạ

CPU ắ Các lo i khe c m – Socket 775

 Socket LGA 775

ắ

ạ

CPU ạ Các lo i khe c m – So sánh các lo i Socket

CPU ộ ả B  t n nhi

ệ t

CPU ạ ả Các lo i t n nhi

ệ t

ố

ọ

CPU Cách đ c các thông s  CPU

  Pentium II

 Theo hình trên ta có:

Internal clock speed = 350 Size of L2 cache = 512KB Frequency of the Front Side Bus = 100 Core voltage = 2.2V

ố

ọ

CPU Cách đ c các thông s  CPU

  Pentium III

 Theo hình trên ta có:

Internal clock speed = 500 Size of L2 cache = 512KB Frequency of the Front Side Bus = 100 Core voltage = 2.0V

CPU  Đ nh lu t Moore ậ ị

ỳ

ố ượ

ợ

ng transistor tích h p trên 1

ứ ộ ử

ẽ

ấ

 “C  sau chu k  18 tháng s  l b  x  lý s  tăng g p đôi”

ủ ự

ố

ộ

CPU ớ ạ Gi

i h n c a s  gia tăng t c đ

ng  gi

ầ

ề ứ

 Vi c  tăng  t c  CPU  đã  ệ ố ạ ớ ưỡ ế đ t  đ n  ng i  ạ ỉ h n vào năm 2003. Ch   ế đ n  g n  đây  nhi u  ậ ườ ng i  m i  nh n  th c  ượ đ

 Theo chi u h

ư

ậ

ạ

ớ ề c đi u này. ướ ề ng tăng  ố ủ t c  c a  chip  Intel  ướ thì  c  năm  2003  tr ế đ n  năm  2005  này  chúng  ta  đã  có  chip  Pentium  10GHz.  Th  ế ệ nh ng  hi n  nay  th m  ta  ch ng ẳ chí  chúng  ế ế nghe nói đ n k  ho ch  ấ ả s n xu t chúng.

ồ

ệ

CPU Công ngh  Siêu phân lu ng (

Hyper Threarding)

ớ

ử

ồ

ườ

ng

ộ

đ

ồ ổ

ồ

 Đ c gi ệ ượ i thi u vào năm 2002.  T o ra nhi u lu ng x  lý “ o” ạ ả ề  M i  nhân  (core)  CPU  ỗ th ả ượ c tăng thêm m t lu ng  o  Siêu  phân  lu ng  giúp  n  đ nh  x   ử ị

lý.

ệ

CPU Công ngh  lõi kép (Dual Core)

ế

ủ

ộ ế

ng lõi trên m t đ

ộ

ng CPU trên m t Main ụ

 B c ti n ti p theo c a CPU ế ướ  Gia tăng s  l ố ượ  Giúp tăng t c x  lý tín hi u ệ ố ử  Gi m s  l ố ượ ả  Gi m đi n năng tiêu th ệ ả

ệ

CPU Công ngh  lõi kép (Dual Core)

ẽ

ệ

ỗ

ả

ả

ơ ụ ộ ử

ệ

 Vi c  có  hai  lõi  ho c  nhi u  ề ệ ặ ạ ộ ử ơ h n  s   giúp  b   x   lý  ho t  ộ ả đ ng  hi u  qu   và  có  công  ẽ ử ấ su t cao h n, vì m i lõi s  x   ệ ơ ứ lý ít  ng d ng h n, gi m hi n  ộ ượ ng b  x  lý ph i cùng m t  t ủ lúc  gánh  vác  công  vi c  c a  nhi u  ng d ng.

ề ứ ế

ự ế

ợ

ữ

ồ

ử

ố ề ầ ộ

ầ

ố

ụ  Và  ti p  theo  là  s   k t  h p  ệ gi a  công  ngh   lõi  kép  và  ể ệ công ngh  siêu phân lu ng đ   ự ồ ạ ượ c  4  lu ng  x   lý  th c  đ t  đ ộ ệ hi n  song  song.  Cho  t c  đ   ấ ử x  lý nhanh g p nhi u l n mà  không  c n  tăng  t c  đ   xung  ị nh p.

ủ

CPU ộ ố M t s  dòng CPU c a Intel



Desktop    

 Server      

 





Intel® Itanium® 2 processor Intel® Xeon® processor Intel® Xeon® processor MP Intel® Pentium® D processor Intel® Pentium® 4 processor  supporting Hyper­Threading  Technology Intel® Pentium® 4 processor

 Workstation

Intel® Core™2 Extreme processor Intel® Core™2 Duo processor Intel® Core™ Duo processor Intel® Pentium® processor Extreme  Edition Intel® Pentium® D processor Intel® Pentium® 4 processor Extreme  Edition supporting Hyper­Threading  Technology Intel® Pentium® 4 processor  supporting Hyper­threading  Technology Intel® Pentium® 4 processor Intel® Celeron® D processor Intel® Celeron® processor

  





Intel® Xeon® processor Intel® Pentium® D processor  Intel® Pentium® 4 processor  supporting Hyper­Threading  Technology Intel® Pentium® 4 processor

   Laptop         

Intel® Core™2 Duo processor Intel® Core™ Duo processor Intel® Core™ Solo processor Intel® Pentium® M processor Mobile Intel® Pentium® 4 processor Intel® Celeron® M processor

ầ

ứ

Ph n c ng máy tính    ớ ộ B  nh  trong

ộ

 Xét trong gi ộ

ơ ồ

ờ

ươ ứ ữ ệ ớ ộ

ả

ể ự ấ i ta t

ượ

ớ ạ ớ ắ i h n b  nh  g n trên mainboard thì đây  ệ ớ ớ ự ế là b  nh  tr c ti p làm vi c v i CPU. Nó là n i CPU  ệ ữ ệ ấ ng trình đ  th c hi n, đ ng th i  l y d  li u và ch ơ cũng là n i ch a d  li u đ  xu t ra ngoài. ổ ứ ộ ị ế ơ ớ

ư

ồ

ạ

ể  Đ  qu n lý b  nh  này ng ể ộ ườ  ch c g p chúng  ỉ ể ồ ạ i thành nhóm 8 bits r i cho nó m t đ a ch  đ  CPU  l ề ế ậ truy c p đ n. Chính đi u này khi nói đ n dung l ng  ỉ ề ậ ứ ị ế ườ ớ ộ i  ta  ch   đ   c p  đ n  đ n  v   byte  ch   b   nh ,  ng ộ ế ả t.  B   nh   trong  g m  2  không  ph i  bit  nh   ta  đã  bi lo i là ROM và RAM.

ớ ộ B  nh  trong    ớ ộ B  nh  ROM

ả

ặ

ấ

ể

ượ ủ ế ữ

ượ

ượ ượ ư

ư ử c  và  không  s a  đ c  l u  tr   mãi  mãi.  Nh ng  ng

ộ

ữ ấ ợ ồ

ụ

ế

ộ

ơ

ể ậ

ừ

 ROM  (Read  Only  Memory)  Ðây  là  lo i ạ c  dùng  trong  các  hãng s n  memory  đ xu t là ch  y u. Nó có đ c tính là thông  tin  l u  tr   trong  ROM  không  th   xoá  ẽ c,  thông  tin  s   đ ượ ạ ư c  l i  đ ặ i  là  m t  khi  đã  cài  đ t  ROM  có  b t  l ẽ thông  tin  vào  r i  thì  ROM  s   không  còn  ư ị ắ tính đa d ng (xem nh  b  g n "ch t" vào  ụ ể m t  n i  nào  đó).  Ví  d   đi n  hình  là  các  con "chip"  trên motherboard hay là BIOS  ROM  đ   v n  hành  khi  máy  vi  tính  v a  ở ộ kh i đ ng.

ộ ộ

ớ B  nh  trong ớ B  nh  ROM (TT)

ặ

ủ

ộ

ượ

ự ế

ế ệ

ủ ấ

ụ ặ ạ

ằ

ả ạ ụ

ườ

ể ệ ụ ặ ng  không  th   v i  t

ấ ủ

ạ

ớ

 PROM (Programmable ROM) M c dù ROM nguyên th y  ư là  không  xoá/ghi  đ c,  nh ng  do  s   ti n  b   trong  khoa  ư ơ ọ h c,  các  th   h   sau  c a  ROM  đã  đa  d ng  h n  nh   i ROM b ng  PROM. Các hãng s n xu t có th  cài đ t l ả ắ ề t  và  đ t  ti n  (kh   cách  dùng  các  lo i  d ng  c   đ c  bi ể ớ ớ ượ ườ c).  i  dùng  bình  th năng  ng i  đ ẽ ư ạ ể ượ Thông tin có th  đ i mãi  c "cài" vào chip và nó s  l u l trong chip.  ộ ặ ặ

ể ộ ầ

ể ượ ọ

ộ ầ

ể ể

ượ

ấ

 M t đ c đi m l n nh t c a lo i PROM là thông tin ch   ỉ c g i là PROM  cài đ t m t l n mà thôi. CD­R có th  đ vì  chúng  ta  có  th   copy  thông  tin  vào  nó  (m t  l n  duy  nh t) và không th  nào xoá đ

c.

ộ ộ

ớ B  nh  trong ớ B  nh  ROM (TT)

ộ

ể

t  l

c vi

ề ầ t và xoá nhi u l n theo ý ng

ươ

ơ ạ ổ ử ụ

ồ

ố

ị ượ

ả

ộ ạ

ể

ệ ề ầ

ơ ể

ạ

ầ

ạ ộ

ế

ạ

Ứ

ụ

ộ

ụ ể

ố

ấ ặ

ệ

ạ

ở

ph

ể

ế

 EPROM  (Erasable  Programmable  ROM):  M t  d ng  c i  ti n  ạ ế ả ế ạ ượ h n  PROM  là  EPROM,  chúng  ta  có  th   xoá  và  vi c.  i  đ ở ể ộ D ng  "CD­Erasable"  là  m t  đi n  hình.  EPROM  khác  PROM    ườ ế ể ượ i  ch  là thông tin có th  đ ạ x   d ng,  và  ph ng  pháp  xoá  là  hardware  (dùng  tia  h ng  ngo i  xoá) cho nên khá là t n kém và không ph i ai cũng trang b  đ c.  EEPROM  (Electronic  Erasable  Programmable  ROM):  Ðây  là  ớ ấ ặ m t d ng cao h n EPROM, đ t đi m khác bi t duy nh t so v i  ằ i nhi u l n b ng software  EPROM là có th  ghi và xoá thông tin l ụ ể thay vì hardware. Ví d  đi n hình cho lo i EPROM n y là "CD­ ể ử Rewritable" n u b n ra c a hàng mua m t cái CD­WR thì có th   ủ thu  và  xoá  thông  tin  mình  thích  m t  cách  tùy  ý.  ng  d ng  c a  EEPROM c  th  nh t là "flash BIOS". BIOS v n là ROM và flash  ấ ứ BIOS t c là tái cài đ t thông tin (upgrade) cho BIOS. Cái ti n nh t  ở ỉ ầ ươ ng  pháp  này  là  b n  không  c n  m   thùng  máy  ra  mà  ch   ề dùng software đi u khi n gián ti p.

ớ ộ B  nh  trong  ớ ộ B  nh  RAM

ơ ệ ề

ư

ứ ấ

ể

ể ớ

ả

ồ

ố ầ ề

ế ừ

ự

ờ

ấ

ờ

 RAM  (Random  Access  Memory)  là  n i  h   đi u  hành  và  ng  ữ ữ ệ ụ d ng  l u  tr   d   li u  đ   CPU  có  th   nhanh  chóng  truy  xu t.  ượ ệ Tăng dung l ng RAM đ ng nghĩa v i vi c gi m s  l n CPU  ờ ấ ộ ữ ệ ừ ả ấ   Hard  Disk,  m t  quá  trình  m t  nhi u  th i  ph i  l y  d   li u  t ơ ọ ấ ữ ệ   RAM.  (Th i  gian  truy  xu t  gian  h n  đ c  d   li u  tr c  ti p  t ượ ượ c  c tính = ns trong khi đó th i gian truy xu t HD đ RAM đ tính = ms).

ấ ị

ỗ ứ

 Máy  tính  cá  nhân  c n  1  l ượ ụ

ạ

ở ượ

ầ

ng  RAM  nh t  đ nh  cho  m i  ng  ng  RAM  c n  dung

ườ

ề

ầ ề ứ ụ d ng,  càng  nhi u  ng  d ng  b n  m ,  l càng nhi u. ề  R t  nhi u  ng

ự ế

ế ệ

ủ

ả

ầ

ậ

ề

ạ

ấ

ớ ề ấ i  nghĩ  là  RAM  khác  v i  ROM  trên  nhi u  khía  ư ạ ẳ   RAM  ch ng  qua  là  th   h   sau  c a  ROM  c nh  nh ng  th c  t ả ề mà thôi. C  RAM và ROM đ u là "random access memory" c ,  ứ ự ể ượ ứ c  truy  c p  không  c n  theo  th   t t c  là  thông  tin  có  th   đ .  ườ ơ ậ ng  Tuy nhiên ROM ch y ch m h n RAM r t nhi u. Thông th ầ ể ậ ROM  c n  trên  50ns  đ   v n  hành  thông  tin  trong  khi  đó  RAM  ầ ướ i 10ns. c n d

ớ

ậ

ữ

ớ ộ B  nh  trong  ộ B  nh  RAM – Các thu t ng

ử ỗ

ấ ị ử ụ

ị

ậ ượ ả

ể ử

ộ

ắ ề

ệ ề

ệ

ệ ố

ờ ủ

 ECC (Error Correction Code) là Code tuân theo m t lu t nh t đ nh có kh   ả ộ ệ ừ năng  phát  hi n  và  s a  l i  trong  t ng  xung  nh p.  Đ c  s   d ng  trong  ế ị ư ơ ấ ữ t b  l u tr  cao c p. M t ECC đ n gi n có th  s a 1bit  DIMM và các thi ỗ ể ử ộ ố ỗ i khác trong khi đó m t s  ECC khác có th  s a và  l i và phát hi n 2 bit l ỉ ượ ử ỗ ồ c  s   i  đ ng  th i.  ECC  DIMM  đ t  ti n  và  ch   đ phát  hi n  nhi u  bit  l ữ ệ ỏ ộ ụ d ng  trong  các  h   th ng  máy  ch   đòi  h i  đ   chính xác  cao  cho  d   li u  ữ ư l u tr .

ọ

ồ

ạ

ệ

ư ộ

ắ

ể

ổ ể ừ ế ộ

ữ ị

ở

 Memory Cell : Còn g i là ô nh  bao g m 1 transistor và 1 Capacitors th   ể ớ ể ở hi n tr ng thái 0 và 1. Transistor   đây đóng vai trò nh  m t công t c đ   ạ ổ chuy n đ i gi a 2 tr ng thái này. Có các c ng Data in ­ Data out và Write  ẽ ắ ặ t khi m  thì s  chuy n t Enable (M c đ nh là t  ch  đ  Read sang Write  c n p vào). lúc này d  li u s  đ

ề

ộ

ữ ệ ẽ ượ ạ ợ

ậ

ượ

ưở

ỗ

ộ

ng t

ỗ

ộ

ị

ỉ

ề

ấ

ồ

ể ồ

ể

ấ

ờ

ữ ệ ủ

ợ ứ

ớ

 Memory  Chip:  Là  t p  h p  r t  nhi u  Row  (Hàng)  và  Column  (C t)  .  ấ ư ộ ả T ng Memory Chip nh  m t b ng tính Excel và m i m t ô chính  là  Location.  Các  Row  và  Column  này  có  đ a  ch   riêng.  Trong  m i  m t  Location g m r t nhi u Memory Cell.  Memory Bank: T p h p các Memory Chip đ  đ ng th i có th  cung c p  ậ ữ ệ ươ ng x ng v i bus d  li u c a CPU.

ủ đ  bit d  li u t

ủ

ớ

ầ

ớ

ớ ộ B  nh  trong  ộ B  nh  RAM – Các thành ph n c a chip nh

ể

ớ

ị

ỉ

 RAS  (  Row  Address  Strobe  )  Là  tín  ị ệ hi u  đ   xác  đ nh  đ a  ch   nh   theo  hàng.

ể

ớ

ỉ

ị

 CAS ( Column Address Strobe) là tín  ị ệ hi u  đ   xác  đ nh  đ a  ch   nh   theo  c t.ộ

i mã

 Row Address Decoder: B  gi ộ ả

ệ

tín hi u theo hàng.

 Comlumn  Address  Decoder:  B  ộ

ả

gi

ệ i mã tín hi u theo c t.

ườ

ộ ề ng  truy n  tín

ệ

 Address  Bus  là  đ hi u RAS và Cas. ườ

ề

 Data  Bus  là  đ

ữ

ữ ệ ng  truy n  d   li u  ớ gi a Memory Controler và chip nh .

ứ

ớ

ậ

ớ

ớ ộ B  nh  trong  ộ B  nh  RAM – Cách th c truy c p chip nh

ấ

ế

ầ ớ

ứ

ữ ệ

ứ

ầ

ớ

 Khi  c n  truy  xu t  đ n  1  đ a  ị ẽ ỉ ch   nh   Memory  Controler  s   ệ ử g i  các  tín hi u  RAS  và  CAS  ươ ớ ế ng  x ng  đ n  Chip  nh   t ươ ng  ng  v i  d   li u  c n  t l y. ấ

ệ

ượ

 Tín  hi u  RAS

ẽ s   đ ề

ậ

ượ

ệ ệ

ẽ

ả

ạ

c  Memory Controler truy n theo  Address  bus.  Khi  Row  Addr  Latch  nh n  đ c  tín  hi u  ể RAS.  Nó  s   chuy n  tín  hi u  sang  Row  Address  này  ể ỉ ị i  mã  đ a  ch   Decoder  đ   gi ấ ượ ầ c truy xu t. Row  Row c n đ ẽ ượ c kích ho t. này s  đ

ệ

ẽ ượ

 Sau đó tín hi u CAS s   đ

ế

ươ

ng  t

ượ

ự ấ ượ c truy xu t đ

c  ử g i  đ n  Column  Address  Latch  và  t   Column  ầ c kích  c n đ ho t.ạ

ộ

ạ

ớ B  nh  trong   RAM – Phân lo i RAM

ạ ộ

ớ

 Có hai lo i b  nh  RAM  c   b n  đó  là:  SRAM (Static RAM)  ơ ả

ư

ậ

ậ

ầ

ườ

và DRAM (Dynamic RAM)  SRAM là lo i RAM l u gi ữ ạ

ạ

data mà không c n c p nh t th ậ

ườ

ườ

ẽ ượ

ậ ữ ệ ể ư

ng  xuyên  (high  refresh  rate).  Thông  th ộ

c refresh nhi u l n trong m t giây đ  l u gi

ữ ạ  l

ề ầ ữ ế

ư

ạ

ữ ồ

ệ ạ

ắ ơ

ườ

ự ế

ư ố

ơ

ỡ ớ

ườ

ư

ơ

ộ ố ề ầ

ự

ờ

ả ố ộ ố

ấ ủ

ể ạ

ỉ

ng  ầ xuyên  (static)  trong  khi  DRAM  là  lo i  RAM  c n  c p  nh t  data  ng  d   li u  trong  th i  DRAM s  đ nh ng thông tin đang l u tr , n u không refresh l i DRAM thì dù  ẽ ị ấ ngu n đi n không ng t, thông tin trong DRAM cũng s  b  m t.  SRAM  ch y nhanh  h n  DRAM.  Nhi u  ng ề ẫ ể ầ i  có  th   l m  l n  là  ề ệ ơ t  h n.  Đi u  đó  không  đúng.  DRAM  là  "dynamic"  cho  nên  u  vi ơ ế ạ Trên th c t , ch  t o SRAM t n kém h n h n DRAM và SRAM  ng  có  kích  c   l n  h n  DRAM,  nh ng  t c  đ   nhanh  h n  th DRAM  vì  không  ph i  t n  th i gian  refresh  nhi u  l n.  S  ra  đ i  ủ c a DRAM ch  là m t l

ơ ờ ả i đi vòng đ  h  giá s n xu t c a SRAM.

ộ

ớ B  nh  trong    RAM – SDRAM

ạ

ạ

ẳ

ư

ế ạ

ạ

ọ ề ệ ử ố

ủ

ơ

ậ

ậ

ỗ

ệ

ả ừ

ể ừ

ứ   0  sang  1  hay  ng

ầ ấ

ả ả

ắ

ờ ờ

ả

ờ

ế ẽ ượ

ớ ậ

ậ

ầ ậ

ồ ậ

 SDRAM  (Synchronous  DRAM):  Ðây  là  m t  lo i  RAM  có  ộ ọ ướ ớ c. Nh  tên g i  nguyên lý ch  t o khác h n v i các lo i RAM tr ộ ồ ủ c a nó là "synchronous" DRAM, synchronous có nghĩa là đ ng b ,  ộ ồ ẽ ế  s  thì s  rõ h n ý nghĩ c a tính đ ng b .  n u b n h c v  đi n t ộ ượ ạ ộ c  là  do  m t  memory  controller  (hay  clock  RAM  ho t  đ ng  đ ậ ẽ ượ controller), thông tin s  đ c truy c p hay c p nh t m i khi clock  ể ừ   0  sang  1,  "synchronous"  có  nghĩa  là  ngay  (dòng  đi n)  chuy n  t ẳ  0 sang 1 ch  không h n là clock qua 1 hoàn toàn  lúc clock nh y t ượ ạ i,  nó  c n  1  kho ng  c  l (khi  clock  chuy n  t ư th i gian (interval), tuy vô cùng ng n nh ng cũng m t 1 kho ng  ầ th i  gian,  SDRAM  không  c n  ch   kho ng  interval  này  k t  thúc  ắ c  b t  hoàn  toàn  r i  m i  c p  nh t  thông  tin,  mà  thông  tin  s   đ ả đ u c p nh t ngay trong kho ng interval.

 Bus: 66­100­133Mhz.

ộ

ớ B  nh  trong    RAM – DDR SDRAM

ằ

ạ ố ộ

ồ

ể ừ

ừ

ủ

ể

0  sang  1  ho c  t ượ

 DDR  SDRAM  (Double  Data  Rate  SDRAM) ả ế ừ   SDRAM.  Nó  nhân  Ðây  là  lo i  memory  c i  ti n  t ả ậ ủ đôi t c đ  truy c p c a SDRAM b ng cách dùng c   ộ hai quá trình đ ng b  khi clock chuy n t  0 sang 1   1 sang 0. Ngay khi clock c a memory chuy n  và t ừ t   1  sang  0  thì  thông  tin  trong  memory đ

ạ

ặ ừ ậ c truy c p. ỗ ợ ố ượ c CPU Intel và AMD h  tr , t c  ả i vào kho ng 266Mhz – 533Mhz. (DDR­

 Lo i RAM này đ ộ ệ ạ đ  hi n t ờ SDRAM đã ra đ i trong năm 2000).

 Bus 266­333­400­533Mhz

ộ

ệ

ớ B  nh  trong    RAM – Phân bi

t SDRAM & DDR SDRAM

ệ

ườ

ề

ẫ

ầ

ọ

 Hi n nay nhi u ng

i th

ng nh m l n v  cách g i

ề ạ

ủ

ườ tên c a các lo i RAM.

ủ

ọ

ộ

ớ

 SDRAM là tên g i chung c a m t dòng b  nh  máy  ộ c phân ra SDR (Single Data Rate) và DDR

ượ tính, nó đ (Double Data Rate).

ẽ

ọ

 Do đó n u g i m t cách chính xác, chúng ta s  có hai

ạ

ộ ế lo i RAM chính là:   SDR SDRAM   DDR SDRAM.

ấ

ủ

ạ

ố

 C u  trúc  c a  hai  lo i  RAM  này  t

ươ ề

ư

ể

ệ

ố

ộ

ấ

ố ng  đ i  gi ng  ữ ệ ở ả ả nhau,  nh ng  DDR  có  kh   năng  truy n  d   li u    c   ố ủ hai đi m lên và xu ng c a tín hi u nên t c đ  nhanh  g p đôi.

ộ

ệ

ớ B  nh  trong    RAM – Phân bi

t SDRAM & DDR SDRAM

 SDRAM

 DDR SDRAM

ộ

ớ ộ B  nh  trong ố T c đ  và băng thông

ọ

Băng  thông

ộ ố T c đ   Bus

ặ

PC1600  DDR200

PC2100  DDR266

ạ

ế

ườ

PC2700  DDR333

ườ

PC3000  DDR366

ẽ ề

ủ

ộ

PC3200  DDR400

PC3500  DDR433

PC3700  DDR466

 Đ i  v i  DDR  thì  có  hai  cách  g i  theo  ố ớ ộ ố t c đ  MHz ho c theo băng thông.   DDR  SDRAM  ch y  g p  đôi  (trên  lý  ạ ấ ng.  Cho nên  thuy t)  lo i  RAM  bình  th ng  s   thành  PC200  và  PC100  bình  th nhân  lên  8  bytes  chi u  r ng  c a  DDR  SDRAM:  PC100: 100 * 2 * 8 = PC1600.  PC133: 133 * 2 * 8 = PC2100 PC150: 150 * 2 * 8 = PC2400.

PC4000  DDR500

PC4200  DDR533

PC4400  DDR550

PC4800  DDR600

ộ

ớ B  nh  trong    RAM – DDR2

ộ

ẩ ố ớ ộ ở ớ

ướ ố  DDR2 là b  nh  DDR th  h  th   ế ệ ứ ớ ộ ả hai,  m   ra  kh   năng  đ y  t c  đ   ộ b  nh  và băng thông b  nh  lên  cao h n. ơ  Tuy  kích  th

ầ

ả

ệ

ớ ệ ạ ơ ề ạ

ượ ủ ế ế c  thi ở ể ắ  V i  DDR2,  c u  hình  Dual  ấ Channel  cũng  linh  ho t  h n.  ể ắ B n  có  th   g n  và  thanh  ở ộ   m t  socket  kênh  1,  256MB  và  hai  thanh  128MB    hai  socket kênh 2 c  gi ng  nhau  (dài  ư ấ 133mm)  và  có  c u  trúc  g n  nh   ế ệ “sao  y  b n  chính”,  hai  th   h   ươ DDR  này  hoàn  toàn  không  t ng  thích  nhau.  Chúng  khác  nhau  v  ề ế ỉ đi n  th   (DDR  2,5V,  DDR2  ch   ố 1,8V),  s   chân  (DDR  184  chân,  ớ i  240  chân)  và  tín  hi u  DDR2  t ế ủ c a chúng đ u khác nhau. Vì th   ạ socket c a hai lo i DDR này cũng  đ t  k   khác  nhau,  socket  DDR2  không  th   g n  DDR,  và  ng ượ ạ c l i.

ộ

ớ B  nh  trong    RAM – DRDRAM

ộ ướ i là m t b

ớ ủ ệ ố  DRDRAM (Direct Rambus DRAM) Ðây l ạ ế ạ

ộ ế ạ ự ế ạ

ố ạ ở

ụ ọ ệ ố ộ ộ

ề

ặ c ngo c m i  trong  lĩnh  v c  ch   t o  memory,  h   th ng  Rambus  (cũng  là  tên  c a  ấ m t  hãng  ch   t o  nó)  có  nguyên  lý  và  c u  trúc  ch   t o  hoàn  toàn  ẽ ượ ậ ề khác lo i SDRAM truy n th ng. Memory s  đ c v n hành b i m t  ộ ộ h  th ng ph  g i là Direct Rambus Channel có đ  r ng 16 bit và m t  ể clock 400MHz đi u khi n. (có th  lên 800MHz) ể ế ẽ ấ ớ ổ

ệ ố ộ

ư ế ầ ầ ộ

ổ ớ ể

ỹ ấ ế ạ

ớ ầ ậ ề ố ở ữ ủ ủ ậ ở

ẳ ớ ế ỹ ạ ờ

ươ ố ố ể  Theo lý thuy t thì c u trúc m i này s  có th  trao đ i thông tin v i  ớ ố t c đ  800MHz x 16bit = 800MHz x 2 bytes = 1.6GB/giây. H  th ng  Rambus  DRAM  nh   th   n y  c n  m t  serial  presence  detect  (SPD)  chip  đ   trao  đ i  v i  motherboard.  Ta  th y  k   thu t  m i  n y  dùng  16bits interface, trông trái h n v i cách ch  t o truy n th ng là dùng  64bit  cho  memory,  b i  th   k   thu t  Rambus  (s   h u  ch   c a  Rambus và Intel) cho ra đ i lo i chân Rambus Inline Memory Module  (RIMM) t ng đ i khác so v i memory truy n th ng.

ệ ạ c h  tr  b i CPU Intel Pentum IV,

ớ  Lo i RAM này hi n nay ch  đ ỉ ượ ả ắ ố ộ ề ỗ ợ ở khá đ t, t c đ  bus vào kho ng 400­800Mhz.

ộ

ớ B  nh  trong    RAM – DRDRAM

 DRDRAM

ộ

ạ

ớ B  nh  trong    RAM – Phân lo i RAM

ớ

ầ

ề ồ

ố ế ạ

ủ ọ

ủ ệ ố

ầ

ụ

ạ

ơ

ồ

 VRAM  (Video  RAM)  Khác  v i  memory  trong  h   ệ ạ th ng và do nhu c u v  đ  ho  ngày càng cao, các hãng  ế ạ ch  t o graphic card đã ch  t o VRAM riêng cho video  card c a h  mà không c n dùng memory c a h  th ng  chính.  VRAM  ch y  nhanh  h n  vì  ng  d ng  Dual  Port  ờ technology nh ng đ ng th i cũng đ t h n r t nhi u.

ừ ắ ơ ấ Graphic

 SGRAM

ư (Synchronous  ả ế

ủ

ơ

ế ừ

ả

ỏ

ề RAM) ả ẩ ả Là s n ph m  c i ti n  c a VRAM  mà ra, đ n  gi n  nó  ẽ ọ s  đ c và vi

t t ng block thay vì t ng m ng nh .

ả

ừ ế ợ

ữ ể ạ

ữ ượ

ẫ ư

 Flash  Memory:  Là  s n  ph m  k t  h p  gi a  RAM  và  ẩ hard disk. Có nghĩa là Flash memory có th  ch y nhanh  ư nh   SDRAM  mà  và  v n  l u  tr   đ c  data  khi  power  off.

ộ

ạ

ớ B  nh  trong    RAM – Phân lo i RAM

 VRAM

ộ

ế

ắ

ạ

ớ B  nh  trong    RAM – Các lo i chân c m giao ti p

ượ ử ụ

ề ở

ượ

ể

ắ ạ

ạ

 SIMM  (Single  Inline  Module  Memory):  đây  là  lo i ạ   các  c  s   d ng  nhi u  ỗ ng m i thanh có th  là: 4MB,  i lo i RAM này

ả ắ

ặ

ế RAM  giao  ti p  72  chân  đ mainboard cũ, dung l 8MB, 16MB, 32MB v.v... Khi l p l ừ ta ph i l p theo t ng c p.

ớ ượ

ướ

 DIMM  (Dual  Inline  Module  Memory):  Là  chu n ẩ   các  mainboard  m i,  c

ặ ở ở c  8  MB  tr   lên  và  đ

thanh  RAM  168  chân  có  m t  các  thanh  này  có  kích  th ắ c m vào khe DIMM trên mainboard.

ế

ạ

ả ắ

ừ

ặ

 RIMM  (Rambus  Inline  Memory  Module):  đây  là  chu n ẩ giao  ti p  dành  riêng  cho  DRD  RAM.  Lo i  RAM  này  ta  cũng ph i l p theo t ng c p.

ộ

ế

ắ

ạ

ớ B  nh  trong    RAM – Các lo i chân c m giao ti p

ầ

ứ

Ph n c ng máy tính    ớ ộ B  nh  ngoài

 Đĩa t

:ừ

Ổ Ổ

  đĩa m m (FDD) ề   đĩa c ng (HDD) ứ  Đĩa quang  Flash…

ừ

ớ ộ B  nh  ngoài    Đĩa t

ề  ­ Đĩa m m (FDD)

ộ

ọ

ề

ề

ậ

ộ

ề

ả

ẻ

ễ ế ị ư

ữ

ế ị ượ ử ụ

 B  đĩa m m còn g i là b  đĩa d o. Trong b  đĩa m m truy nh p  ẻ ể ượ c, và vì b n thân đĩa m m, cũng  ữ ,  có  giá  thành  r   và  d   dàng  mang  theo,  ụ ủ ộ  ph  c a  ườ ng

t b  l u gi c s  d ng thông th

ộ t b  đ

ộ ữ ệ ẫ ng u nhiên d  li u là có th  đ ệ ư ươ ng  ti n  l u  gi là  ph ượ ử ụ c s  d ng r ng rãi. Là m t thi nên nó đ ộ máy tính cá nhân, nó là m t thi nh t.ấ

ớ ộ B  nh  ngoài  ề Ổ  đĩa m m

ề

ớ ộ B  nh  ngoài  ủ ứ ậ ổ T  ch c v t lý c a đĩa m m

ề

ườ

 Đ

c d  li u ra t

ị ủ

ề ừ  đĩa m m, ng ầ ề ườ

ể

ệ

ấ

ị

ỉ

ể ọ ượ ữ ệ ả ể ổ  đĩa m m có th  ghi và đ c đ i ta ph i  ị ạ ệ ề ơ ừ ỉ ị đ nh d ng và đánh đ a ch  vào t ng đ n v  c a đĩa m m. Ph n này do h  đi u  ậ ể ả hành đ m nhi m. Đ  có th  đánh đ a ch  cho đĩa ng i ta chia c u trúc v t lý  ề ủ c a đĩa m m nh  sau:

ượ

ư  Track:  là  các  đ ườ c  chia  làm  80  đ

ng  đ

ồ ng  tròn  đ ng  tâm,  ượ ố ườ đ c  đánh  s   ừ   ngoài  vào  trong,  track  ngoài  cùng  t mang s  0.ố

ơ

ỏ

ấ ọ

ộ

 Sector: Là đ n v  qu n lý nh  nh t trên  ả ị ạ đĩa  1  Sector  =  512  bytes  cho  m i  lo i  ề ượ đĩa.  M t  track  đ c  chia  làm  nhi u  Sector.

ị

ơ

ượ

 Cluster:  Đ n  v   này  đ

ấ

ị

ầ ứ

ề

ầ ừ

ệ

ặ ư

ườ

ứ

ị

t hai đ u t

 Head: Vì đĩa m m có kh  năng làm vi c trên 2 m t nên nó có 2 đ u  ng v i  ớ i ta đ a ra các giá tr  0 và 1  ng

c  tính  theo  Sector,  1  Cluster  =  1,2,4,8,16,...  Sector.  ơ Đây  là  đ n  v   truy  xu t  thông  tin  trên  ệ ả ề ườ đĩa,  th ng  thì  đĩa  m m  1Cluster  =  ể ặ 2 m t đó. Đ  phân bi  trên ng 1sector. ầ ừ ớ . v i 2 đ u t

ủ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc c a Sector

ọ

ữ

ư

 Sector header: l u tr  các thông tin v  v  trí đ u đ c , cylinder, và s  th  t

ị

ậ

ả

ủ

ầ ụ

ề ị ệ

ố

ặ

ẽ ư ữ ệ

ỗ

ể

ẵ ẽ

ị

ấ ươ

ệ ượ

ng  trình  xác  đ nh  đ

ế

đ i  v i  m t  sector  s   có  m t  c a  góc  r ng  là  r t  c n  thi

ỗ ấ ị

ộ ọ

ộ

ấ ầ ể ọ ữ ệ

ặ ủ ờ ữ ệ

ả  vi c đ c d  li u trên sector sang ghi d  li u. Khi đ c d  li u, đ u t

ố ứ ự ậ  v t  ượ ử ụ c  lý c a sector. Nó cũng đ m nh n luôn nhi m v  xác đ nh sector có s  d ng đ hay không ho c sector nào s  l u d  li u thay cho sector này. Thông tin cu i cùng  ị ủ  (CRC), giá  mà sector header cung c p chính là giá tr  c a vi c ki m tra l i ch n l ị tr   này  giúp  cho  các  ch c  sector  header  có  chính  xác  hay  không.  Góc  r ng  (GAP): ố ớ ỗ ự t.  ấ ỗ ầ ể Góc r ng cung c p cho đ u đ c/ghi m t kho ng th i gian nh t đ nh đ  nó có th   ầ ừ ọ ữ ệ ể ừ ệ   chuy n t ẽ ỏ s  b  qua góc r ng.

ở ộ

ỗ

ấ

ầ

ỗ

ọ

ấ ị

ả

ờ

ọ

ữ ệ

ươ

ự

ọ

ể ng  t

Góc r ng m  r ng thì cung c p cho đ u đ c 1  ể ừ ệ   vi c  “ghi  trên  1  sector  ọ ỗ ư   nh   Gócr ng,  khi  đ c  d   li u

ọ ỏ

ở ộ

ặ

ỗ  Góc r ng m  r ng (Inter­GAP): ở ộ ể ầ kho n  th i  gian  nh t  đ nh  đ   đ u  đ c  có  th   chuy n  t ế ế này”  sang  “đ c  sang  sector  k t  ti p”.  T ầ đ u đ c b  qua Góc r ng m  r ng.   D  li u: ữ ệ  Thông th ộ

ể ứ ượ

ứ ữ ệ

ủ

ố

ỗ ớ ề ườ ng khi ta format đĩa c ng du i n n Windows ho c DOS thì  ầ c 512 byte d  li u. Ph n cu i cùng c a vùng d  li u

ử ỗ

ứ

ề

ử ỗ

ệ

m t sector có th  ch a đ này ch a thông tin v  mã s a l

ệ i (ECCs), dùng cho vi c phát hi n và s a l

ữ ệ i.

ộ

ư

ấ

ữ

ớ B  nh  ngoài  ắ Nguyên t c c p phát không gian l u tr

ơ

ị ấ

ể ư

 Khi  c n  không  gian  đ   l u  tr   file  trên  đĩa  t

ụ

ầ ư

ầ ơ ả

ư

ả ử

ừ ữ ộ ư ậ

ng  13  KB  (gi

ẽ ượ

ầ ượ

t là:

c tách ra trên 4 cluster l n l

ạ ủ

ố

i c a file. Cluster cu i

ữ   thì  đ n  v   c p  phát  c   b n  là  cluster.  Ví  d :  ta  c n  l u  tr   m t  file  có  dung  ượ   s   1  cluster  = 4KB).    Nh   v y  khi  l u  file  l này s  đ ầ Cluster 1 ­> 4KB đ u tiên ế        Cluster 2 ­> 4KB ti p theo ế Cluster 3 ­> 4KB ti p theo ố Cluster 4 (cluster cu i cùng): 1KB còn l ị ỏ ố cùng có 3KB b  b  tr ng. ộ

ư ậ

ị ỏ

 Nh  v y luôn có m t kho ng không gian b  b  phí trên  ả ữ

ế

ộ

ể ệ ố

ế ệ

ậ

ổ ứ  c ng  ộ ữ ­ đây chính là m t trong nh ng đi m khác nhau và ti n b  gi a  các th  h  FAT File System (H  th ng t p tin).

ề

ớ ộ B  nh  ngoài  ủ ứ ậ ổ T  ch c v t lý c a đĩa m m

ề ể ề ể  Nh   v y,  ta  đã  th y  t

ị ấ ấ ả ị

ỉ

ổ ứ ậ ườ ư

ỉ t  c   các  đi m  trên  đĩa  m m  đ u  có  th   ch    h p các giá tr  (Head, Track, Sector) hay (Head, Track,  ấ  ch c v t lý, r t khó cho quá  ỉ i ta đ a ra cách đánh đ a ch   ơ ổ ợ ậ ệ ủ ị ư ị ơ ữ ả ơ ư ậ ằ đ nh b ng t Cluster). Tuy v y, trên đây ch  là cách t trình làm vi c c a máy tính. Do đó, ng cho các đ n v  l u tr  trên đĩa theo logic chính xác và đ n gi n h n.

ủ

ứ

ề

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ T  ch c logic c a đĩa m m

ề

ườ

i  ta  t

ổ

 Đ   qu n  lý  các  thông  tin  trên  đĩa  m m  ng ủ

ả ể ứ ấ

ư

ch c c u trúc logic c a nó nh  sau:

ủ

ứ

ạ

ề

ể

ề

ề ở ộ

ế

ươ ở ộ ể

ấ

ị

ủ

ị

ở ộ

ừ ở ộ ể

ự

 Boot Sector: Là Sector đ u tiên c a đĩa m m ch a các  ề ầ ng  trình  thông  tin  v   đĩa  m m  đó  và  các  đo n  ch đi u  khi n  kh i  đ ng  n u  đó  là  đĩa  kh i  đ ng.  Khi  ố ọ truy  xu t  máy  tính  đ c  các  thông  s   này  đ   xác  đ nh  ị ấ   đó  xác  đ nh  v   trí  thông  tin  truy  c u  trúc  c a  đĩa,  t ế ươ ấ ng trình kh i đ ng  xu t. N u là đĩa kh i đ ng thì ch ở ộ ệ ẽ ượ c  th c  hi n  đ   tìm  ra  các  file  kh i  đ ng  trên  s   đ đĩa.

ủ

ứ

ề

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ T  ch c logic c a đĩa m m

ữ ệ ừ ộ ẽ ế ầ

 Khi  đ c  d   li u  t ọ ữ ệ ế ầ ọ ọ

ế ộ ủ ạ ạ ị ể   m t  file,  HĐH  s   tìm  đ n  Cluster  đ u  tiên  đ   ế đ c  d   li u.  Sau  đó,  đ c  d n  đ n  các  Cluster  ti p  theo  cho  đ n  Cluster mang giá tr  fff. Sau đây là đo n trích c a m t đo n FAT:

ộ

ộ

 Các  Cluster  003,  004,  005,  009:  cùng  m t  file  và  Cluster  009  là  ộ ế Cluster k t thúc. Cluster 006 thu c m t file khác, Cluster 007, 008 là  các Cluster còn tr ng.ố

ả ấ ế ị

ườ ư ậ ấ ễ ị ỗ i. Do đó, trên đĩa ng

ượ ử ụ

ả ự ữ ị ỗ ể  Nh  v y, b ng FAT r t quan tr ng đ i v i đĩa, nó quy t đ nh vi c  ệ ố ớ ọ ườ ượ ử ụ ấ ng xuyên nên r t  c s  d ng th ả ữ ự ả ư i ta ph i l u tr  d  phòng b ng FAT  c s  d ng và  ể ằ i ta có th  thay FAT1 b ng FAT2  đ

ế ụ truy xu t thông tin trên đĩa và đ d  b  l thành  2  b ng là  FAT1 và  FAT2. Trong  đó FAT1  đ FAT2 d  tr , khi FAT1 b  l ệ ti p t c làm vi c.

ủ

ứ

ề

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ T  ch c logic c a đĩa m m

ả

ệ ầ

ượ

ầ

 B ng FAT (File Allocation Table) đ

i thi u l n đ u tiên vào năm

c gi

ớ

ớ ả FAT12. Sau đó là các phiên b n ả FAT16 và FAT32

ữ

1977 v i phiên b n   B n FAT là công c  l u gi

ộ

ớ

ể

ứ

ả ỗ

ụ ư ủ ả

ế ị ủ ổ ợ

ộ

ị

ể

ượ

ể

ố

ạ ủ ỉ ầ ự c đánh đ a ch  tu n t ị

ẽ ượ

ế

ấ

ằ

ộ

ỗ

ố

ị

ố

ữ ệ ị

ỉ ế

ồ

ị

ế

ả ờ ặ ỉ ủ

ỉ ủ ạ ư ụ

ủ

ả

ỗ

các thông tin liên quan đ n Cluster trên đĩa.   h p (Head,  M i đi m vào c a b ng FAT là  ng v i m t giá tr  c a t ị ơ ộ ả Track,  Cluster).  Toàn  b   b ng  FAT  là  ánh  x   c a  toàn  b   các  đ n  v   . Các đi m vào trên  trên đĩa. Các đi m vào này đ ủ FAT  c a  các  Cluster  tr ng  trên  đĩa  thì  mang  giá  tr   000,  các  Cluster  đã  ị ủ ữ ệ c  đánh  d u  b ng  giá  tr   c a Cluster  ti p  theo  trong  ghi  d   li u  s   đ ế ẽ chu i,  n u  là  Cluster  cu i  cùng  s   mang  giá  tr   fff.  Khi  ghi  m t  file,  ẽ ầ HĐH s  l n trên b ng FAT tìm Cluster tr ng và ghi d  li u vào Cluster  đó trên đĩa, đ ng th i gán giá tr  cho Cluster đó ch  đ n đ a ch  c a các  ị ế Cluster  ti p  theo  ho c  mang  giá  tr   k t  thúc  fff.  Trong  giai  đo n  này,  ầ ị HĐH cũng ghi đ a ch  c a Cluster đ u tiên c a chu i vào b ng th  m c  (Root Directory).

ử ụ

ề

 Đĩa m m s  d ng FAT 12.

ứ

ủ

ề

ề ư ụ

ữ

ả

ỗ

ứ ư ụ

ể ố ủ

ứ

ề

ư ụ ủ ả

ệ ọ ữ ệ

ể ượ

ả ư

ấ

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ T  ch c logic c a đĩa m m  Root Directory: Là b ng ch a thông tin v  th  m c, m i đi m vào c a b ng là nh ng  thông tin v  các File hay Th  m c ch a trong th  m c g c c a đĩa. Nh ng thông tin  này giúp cho vi c đ c d  li u trên đĩa. C u trúc c a b ng có th  đ

ủ ả ữ c mô t

nh  sau:

ầ ẽ ư

ượ

Cluster đ u tiên c a File, đ

ủ ư ụ

ầ c ghi vào khi  ỉ ị ỏ ế c s  d ng khi truy c p File. N u là th  m c con thì tr  đ n đ a ch

ế ư ụ ố

ư ụ

ấ

ư ụ

ấ

 N u là File thì m c Cluster đ u s  l u gi ữ ụ ậ ượ ử ụ c ghi và đ ư ả  Khi truy c p th  m c thì thông tin xu t hi n trên màn hình chính là thông tin ch a trong  ệ ư ữ

ế ượ File đ ầ ủ ả đ u c a b ng th  m c con có c u trúc nh  b ng th  m c g c trên. ậ ư ụ

ấ ườ

ệ ứ

ấ

ờ

ứ ng nh  nh ng thông tin này xu t hi n t c th i.

ả b ng th  m c, do đó ta th y d

ớ ộ B  nh  ngoài  ứ Ổ  đĩa c ng (HDD)

ằ

ề

ớ

ớ ậ ư ứ

ừ ữ ộ ượ ữ ị ẫ ụ ệ

ữ ế ậ

ớ ể

ộ

ớ t  l p m t  c p  b  nh   đ  làm  b  nh

ạ



ứ

ướ ạ

 Dù  r ng  công  ngh   m i  không  ng ng  phát  ệ ạ ộ ng  minh  nhi u  lo i  b   ph n  l u  tr   m t  l ư thông  tin  l n  nh ng  đĩa  c ng  v n  gi   v   trí  ứ ọ quan  tr ng.  Đĩa  c ng  có  hai  nhi m  v   trong  máy tính:  L u tr  dài h n các t p tin.  ạ ư  Thi ộ ấ ươ ả o lúc ch y ch ữ   đĩa  c ng  l u  gi

ậ ộ ng trình.    thông  tin  d

ầ ổ ứ

ế ế ể

ư ề ặ  tính.   c ng đ

c ng ngày có kích th

ạ ộ ệ ổ ứ ứ

ượ ử ụ

ượ

ớ

ng càng l n nên ngày nay đĩa c ng còn đ ậ ố

ậ ố

ạ

ả

ệ ử ớ ự . V i s   t k  đ  ho t đ ng trong máy tính đi n t ỏ ướ c càng nh   c s  d ng trong các   khác  nh  máy nghe nh c kĩ thu t s , máy  nh kĩ thu t s ,

ế ị ệ ử t b   đi n  t

ư ậ ố ầ

Ổ ị i  d ng  nh   ủ ấ phân  trên  b   m t  các  t m  đĩa  hình  tròn  ph   ậ ệ ừ v t li u t  Ban đ u,  ượ c thi ủ ể phát tri n nhanh chóng c a công ngh ,  và dung l thi máy quay phim kĩ thu t s , đ u máy DVD, v.v.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

 Các  ọ

ầ thành  ph n  quan  ứ ủ

đĩa

(đ u đ c)

ọ ể

ầ ừ

tr ng c a đĩa c ng:  Khung v   ỏ ổ  T m đĩa ấ  Đ u t ầ ừ ầ  B  d ch chuy n đ u t ộ ị  C n đ c ọ ầ  Mô t ơ ụ  tr c quay  B n m ch ạ ả  B  nh  đ m ớ ệ ộ

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ọ

ứ

 Khung v  đĩa c ng: ỏ

ả

ưở

ề

ố ớ ế ự ợ ầ

ơ ứ   đĩa  c ng,  nh  h ề ệ t  và  v   đi n  c a

ủ ổ ắ ể ắ

ổ

ề ữ ườ

ổ ứ

ạ ộ ấ ề ấ ả ứ ậ ư

ườ

ế ạ

ố

ầ ừ  đ

:

 Đ u  t

ủ

ẹ

ỏ

ể

ơ

ị

ầ

ọ

ổ

ề

ằ

ạ

ứ

ấ

ọ

ấ ộ  B  khung c  khí r t quan tr ng đ i v i  ủ ổ ho t  đ ng  chính  xác  c a  ng  đ n s   h p  ệ nh t  v   c u  trúc,  v   nhi   đĩa.  Khung  c n  ộ ộ ạ ph i c ng và t o nên m t cái n n v ng ch c đ  l p ráp các b   ứ ng  dùng  khung  nhôm  đúc,  ph n  khác.  Các    đĩa  c ng  th ỏ ủ ạ  c ng lo i nh  c a máy tính xách tay th ng dùng  nh ng các  ậ ệ ộ ụ ế ố hình d ngạ   ỏ ụ ể vo plastic. V t li u v  c  th  ph  thu c vào y u t ướ ủ ổ ứ ứ .   c ng.  c c a  (form factor) t c là kích th ệ ạ ư ượ c  ch   t o  gi ng  nh   vi  m ch  dùng  công  ngh   c nh  và nh  nên đ  r ng c a rãnh ghi    nhanh  h n.  ắ ượ c  g n  vào  ầ ừ ổ ể ơ Ð u t   .  ỏ ơ ượ c các rãnh r t nh  (h n 1000

ộ

ộ ộ ướ quang hóa. Do kích th ầ ư ờ ỏ ơ cũng  nh   h n  và  th i  gian  d ch  chuy n  đ u  t ể ấ Trong  c u  trúc  t ng  th ,  các  đ u  đ c/ghi  này  đ các cánh tay kim lo i dài đi u khi n b ng các môt ả đĩa c ng có kh  năng đ c/ghi đ rãnh trên m t đĩa).

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ộ

ữ

ố

tr c quay: ủ ổ ứ

c ng là t c đ  mà đĩa t

ế ố  M t trong nh ng y u t ừ ướ  l

ừ ướ   l

ộ ầ ừ ớ ố t  qua  đ u  t

ấ ị  xác đ nh ch t  ướ ầ t qua d i đ u  ộ   v i  t c  đ   khá  cao  (ít

ơ ụ . Khi môt

ng đ

ơ

ộ

ư ạ

ượ

ừ

ể

c  đó  đ   làm  d ng  đĩa  l

ấ ữ ệ ẽ

ố ộ

 Môt ơ ụ ượ l ng c a  ọ đ c/ghi.  Đĩa  t ấ nh t là 3600 vòng/phút).   Môt ứ ơ  tr c (spindle môt ) có ch c năng làm quay các đĩa  ượ ạ ộ ừ ườ ệ ừ ơ ượ ấ c t o ra   tr c c p đi n, m t t  đ t ượ ắ ừ ệ ố .  Khi  đi n  c t,  năng  l   ng  t trong  các  cu n  dây  môt ả ơ ượ ữ ườ ng l u tr  trong các cu n dây môt i phóng  c gi  đ tr ỹ ệ ượ K   thu t  Hãm  đ ng  ộ ậ ế ướ d c.  i  d ng  xung  đi n  th   ng ệ ủ ượ ẽ ử ụ (dynamic braking) s  s  d ng năng l ng c a xung đi n  ế ố ộ ủ ổ ạ ế th   ng   i.  N u  t c  đ   c a  ố ứ c ng  (rpm  ­  revolutions  per  minute  ­  s   vòng  trên  phút)  càng cao thì t c đ  truy xu t d  li u s  càng nhanh.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ượ

ứ  đĩa c ng đ

ạ

ứ ố

ổ   ứ ạ

ầ

ở ắ c  g n  d ề ả

ề

ể

ệ

ầ

ộ

ọ ỗ

ữ ệ ự ứ

ả ượ

ự

ệ . M i m t ch c năng k  trên ph i đ

ả

ề ầ ừ ớ ộ

ể ớ ệ

ề ộ

ộ ổ ắ

ồ

ứ ớ

ệ

ẩ ộ ị ể

: ượ

ữ

ể  là gi

ộ

ọ

ệ ứ ơ

ừ ố

ề

ị

ị

ượ

ề

ả

 B n m ch đĩa c ng: ạ ể ề ả ạ c đi u khi n b i các m ch  ướ ộ ệ ử ượ ệ ử ươ   đ i  b   ng  đ i  ph c  t p.  M ch  đi n  t   t đi n  t ạ ế ể ứ t đ  truy n t khung và ch a hoàn toàn các m ch c n thi i các tín  ậ ệ ớ ộ hi u  đi u  khi n  và  d   li u  v i  b   giao  di n  v t  lý  riêng,  đi u  ọ ể ể khi n  đ u  đ c/ghi,  th c  hi n  đ c/ghi  theo  yêu  c u  và  đ   quay  ệ ể c th c hi n hoàn  các đĩa t ộ ồ ạ h o v i đ  chiính xác cao. Bo m ch đi u khi n này bao g m b   ổ ứ   c ng  chip  controller,  chip  input/output  IO,  b   nh   đ m  cho  ắ   c m  ngu n  5+  5­  12­  12+,  và  chân  c m  (HDD  cache),  m t  chu n IDE 39/40 chân.   B   d ch  chuy n  đ u  t ấ ầ ừ  Thách  th c  l n  nh t  trong  vi c  đi u  ầ ư c nó đúng ngay tâm rãnh mong mu n.   cho đ ạ ễ t  ề ế ể ể ủ  có th  gây  ầ ừ ệ ầ ừ ủ ị .  V   trí  c a  đ u  t   ả ờ ể ả ị ỉ c ki m tra và đi u ch nh k p th i đ  đ m b o

ị

ề ố khi n đ u t ệ Nói cách khác là các nhi u lo i khí đ ng h c, các hi u  ng nhi  và các bi n thiên c a dòng đi u khi n môt trên đĩa t nên  sai  s   trong  vi c  đi u  đ nh  v   trí  đ u  t ể ph i luôn luôn đ ậ v  trí rãnh th t chính xác.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ộ ấ ả

ộ ắ ắ ư

ờ ể ấ ữ ệ ể ả ớ

ầ ề

ấ ộ ệ

ượ ữ

ể ư ậ ữ

ộ

ố ọ ủ ổ ứ

ơ ủ ộ ệ ậ ẽ ượ ư ữ ệ ượ ườ ả

ữ

ơ ữ ệ ậ ầ ế ừ c l y ra tr c ti p t

ụ ẽ ượ ấ ị ự ư ữ ị

ế ữ ệ ả ế  B  nh  đ m: ớ ệ  tuy các nhà s n xu t đang ngày càng m t nâng cao t c  ố ộ ủ ổ ố ộ ủ ổ ứ    c ng nh ng ch c ch n là t c đ  truy xu t d  li u c a  đ  c a  ầ ằ ẽ ứ c ng s  không bao gi  có th  nhanh b ng RAM. Đ  gi m b t ph n  ả ầ ứ ả nào kho ng cách  đó, các nhà s n xu t ph n c ng và ph n m m  đã  ủ ổ ứ ộ ử ụ ộ ệ ổ ứ ạ t o ra b  đ m   c ng s  d ng m t   c ng (disk cache). B  đ m c a  ủ ầ ườ ữ ph n c a RAM đ  l u tr  nh ng thông tin th c các  ng xuyên đ ữ ệ ư ụ ứ ng  d ng  truy  nh p.  Chính  vi c  l u  tr   nh ng  thông  tin  này  trên  ấ ữ ệ ộ ệ RAM,  b   đ m  đã giúp t c  đ  truy xu t d  li u nhanh h n  và giúp  ạ ộ ắ ổ  c ng. Nguyên t c ho t đ ng c a b  đ m khá  kéo dài tu i th  c a  ữ c l u  ng xuyên đ đ n gi n: nh ng d  li u th c truy nh p s  đ ữ ứ tr  trong RAM khi đó n u có  ng d ng yêu c u truy c p nh ng d   ứ  RAM ch   li u này thì nh ng d  li u này s  đ không c n   c ng ph i làm nh ng công v êc nh : quay đĩa, xác đ nh  v  trí đ u đ c, tìm ki m…

ấ ữ ệ ố ộ ổ ứ ữ ầ ổ ứ ọ ầ ớ ệ ị ộ ẽ   c ng  s

ơ ấ ữ ệ ấ ề nhanh h n r t nhi u và v n đ  sai sót d  li u cũng r t th p.

 Có 4 ki u b  đ m  ể

 B   nh   đ m  càng  cao  thì  t c  đ   truy  xu t  d   li u  trên  ề ấ ấ ộ ệ ổ ứ  c ng chính.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ộ

ề

 B   đ m  “m m”  (Software  disk  caches):

ủ

ữ ạ

ớ ầ

ầ

ệ

ỗ ợ ặ ề

ộ ệ ử ụ  s   d ng  m t  ộ ầ ể ư ấ ph n b  nh  chính c a máy đ  truy xu t và l u tr  t m  ộ ạ ộ ệ ữ ệ ủ ổ ứ ờ  c ng. Lo i b  đ m này do  th i m t ph n d  li u c a  ế ả ươ ộ ng  trình  tao  và  qu n  lý  cho  nên  không  c n  đ   m t  ch ộ ầ ứ ữ nh ng ph n c ng h  tr  đ c bi t. VCACHE chính là m t  ụ ự ế ề ộ ệ  v  b  đ m m m. ví d  th c t ứ

 B   đ m  “c ng”  (on­board  disk  caches):

ộ ệ ớ

ượ

ế

ộ

ể ề ủ ổ ứ

ớ

ộ

ệ ư

ệ

ể

ấ

ộ ử ụ  s   d ng  b   ế t  k   ngay  trên  c  thi nh   và  b   đi u  khi n  cache  đ ề ử ụ ặ ạ board  m ch  c a    c ng.  M c  dù  nó  không  h   s   d ng  ủ ể ầ ấ ứ ộ b t  c   m t  ph n  RAM  nào  c a  b   nh   chính  đ   làm  ư ượ ờ ữ ạ công  vi c  l u  tr   t m  th i  nh ng  chúng  có  dung  l ng  ế ấ t  có  th   lên  đ n  4MB)  và  r t  th p  (128KB­>2MB  cá  bi ự ỳ ắ ề c c k  đ t ti n.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ự

ươ

: t

ng t

ộ

ử ụ

ộ

 B  đ m “riêng” (disk caching controllers) ớ ể

ộ

ớ ề

ượ ắ

ả

ề

ộ ệ ư ớ ể

ạ

ấ ắ

ủ

ề

ạ ộ i ho t đ ng t ượ

ưở

ủ ng.

ố t  qua  đ ộ ệ ặ

ộ ệ ư ộ  nh  b   ấ ứ ệ đ m  c ng,  b   đ m  riêng  s   d ng  b   nh   riêng  (có  c u  trúc  ộ ệ ử ộ ề khác RAM) nh ng b  nh  và b  đi u khi n mà b  đ m này s   ộ ẽ ể ụ c g n riêng r  trên m t  d ng là b  nh  và chíp đi u khi n đ ủ ổ ứ ứ  c ng  card đi u khi n ch  không ph i là trên board m ch c a  ộ ệ ẽ  dĩ nhiên giá thành c a chúng r t đ t. Tuy nhiên, b  đ m  và l ớ ộ ệ ạ ơ ấ t và nhanh h n r t nhi u so v i b  đ m  riêng l ầ ữ ượ ứ ộ ố ớ ạ c ng  vì  nó  v i  h n  c a  nh ng  ph n  c  m t  s   gi ị ả ứ ủ ổ ứ  c ng mà b  đ m c ng luôn b   nh h c a   Buffers  :  Buffers  g p  r t  nhi u  gi ớ ạ ấ ở

ể

ả

ả ữ ữ ệ ạ

ư

ế ệ ủ ữ ộ

ờ ộ

ế ế ạ

ế

ố ả ế ụ ớ ẳ

ệ ề ấ

ậ

ề i  h n  trong  các  quá  trình  ữ ổ ữ ệ giao  ti p  và  chuy n  đ i  d   li u  b i  vì  kh   năng  qu n  lý  d   ấ ư li u c a nó r t kém. Khi l u tr  d  li u t m th i, buffer l u  ả ộ tr  m t lúc c  m t track vì th  n u mu n tìm m t sector nào  i ph i ti p t c tìm ki m trên  trên track này thì h  đi u hành l ơ track mà buffer cung c p ­ ch m h n h n so v i cache.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

ọ

ả

ụ

ị ộ

ề

ướ

ế c đó (th

ượ

ườ ổ ấ

ặ

ụ ớ ạ

ấ

ề

ợ

ỉ

ẻ ớ

ệ

ể

ả

ẽ ự ộ ượ ử ụ

ứ

ụ

ọ

ố

 VCACHE  :  Windows  có  m t  driver  o  g i  là  VCACHE  có  ả ộ ệ ổ ứ ớ ệ  c ng. VCACHE chính là  nhi m v  qu n tr  b  nh  đ m cho  ộ ệ ủ ộ ự m t s  thay th  cho “b   đ m m m” c a DOS và các version  ượ ọ c g i là SmartDrive). VCACHE  ng đ Windows tr ử ớ ộ ả ng b  nh  mà nó s   có kh  năng thay đ i r t nhanh dung l ể ộ ệ ề ụ ả d ng, đi u mà các trình qu n lý b  đ m trong DOS không th   ọ ứ ượ ạ ộ c. Khi đĩa c ng ho t đ ng liên t c (chép file ho c đ c  làm đ ệ ẽ ự ộ ớ ậ file l n) trong khi đó vi c truy c p b  nh  l   i th p thì nó s  t ể ộ ệ ướ ộ c b  đ m (tăng lên) cho phù h p đ   đ ng đi u ch nh kích th ứ ệ ể ủ ầ ộ RAM  có  th   chia  s   b t  m t  ph n  công  vi c  c a  đĩa  c ng.  ư ấ ữ ệ ạ ộ ổ ứ ợ ạ  c ng ít ho t đ ng (ít truy xu t d  li u) nh ng  i, khi  Ngu c l ụ ụ ứ ạ ấ ạ i  liên  t c  có  l nh  truy  xu t  (khi  ch y  các  ng  d ng  RAM  l ề ướ ộ ỉ ấ  đ ng đi u ch nh kích th tính toán cao c p) thì nó s  t c b   ố ượ ố ệ i  đa  cho  ng  RAM  t c  dung  l đ m  (gi m  xu ng)  đ   có  đ ướ các  ng d ng tính toán. Nó s  d ng quá trình “đ c tr c – ghi  ừ  cache xu ng” (read­ahead and write­behind caching).  t

ấ

ớ ộ B  nh  ngoài  ứ ấ C u trúc đĩa c ng – T m đĩa

ấ ủ

 T m  đĩa c ng đ ố ứ ớ c làm t ề ừ ậ ệ ượ

ớ

ặ

ể ộ ớ ớ ố ủ ộ ớ ứ

ề ơ ữ ạ ư ề ứ ượ  v t li u n n c ng nh  nhôm, th y tinh  ế ủ ộ ớ ậ ệ c ph  m t l p ti p xúc bám (nickel)  hay g m. L p v t li u n n đ ế ề ữ ữ ệ ừ ư phía  trên  l p  ti p  xúc  bám  là  màng  t   l u  tr   d   li u  (Cobalt).  B   ố ượ m t trên cùng đ c ph  m t l p ch ng ma sát (graphit hay saphia ).  ơ ọ ấ ạ Do c u t o c  h c b n, đĩa c ng có th  quay v i t c đ  l n (3600  ặ ớ vòng/phút ho c l n h n n a).  ứ ậ ộ ả  Các

ệ 100 đ n 300 Mbit trong m t inch vuông. ọ ộ ế ị ậ ộ ư ữ  Hai y u t

ế  quan tr ng quy t đ nh đ n m t đ  l u tr  cao là: ỏ  th t nh , ả ữ ầ ặ ọ kho ng cách gi a đ u đ c và m t

i giá tr  t

đĩa t ừ ạ ừ ớ  Ðĩa t

ổ   đĩa c ng  hi n  đ i  ngày  nay có  m t  đ  thông  tin vào  kho ng  ế ế ố  C u trúc h t c a v t li u t ấ ạ ủ ậ ệ ừ ậ  B  m t đĩa th t ph ng đ  gi ề ặ ậ ể ữ ẳ ạ ể ị ố i thi u. ủ ớ  sau khi ph  l p phim nh y t ộ ả  và l p b o v  đ ộ ể ồ

ệ ượ ề ầ ừ ượ ồ ồ ị c đánh bóng   đĩa có th  có m t hay nhi u đĩa ch ng  c ghép xen đ

ẽ ữ ơ ổ ụ và ghép vào tr c đ ng c .  ị ướ lên nhau. Tr c khi đ nh v  ch ng đĩa, ch ng đ u t k  gi a các đĩa.

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ C u trúc đĩa c ng

 Khác với đĩa mềm, do tốc độ quay nhanh, đầu đọc/ghi không được tiếp xúc với bề mặt đĩa cứng. Ðầu đọc được giữ cách xa mặt đĩa qua một lớp đệm không khí. Lớp đệm không khí này được hình thành khi dĩa quay với tốc độ cao.

 Khoảng cách giữa đầu từ và mặt đĩa chỉ vào khoảng vài micrômét, nhỏ hơn rất nhiều một hạt bụi khói trung bình. Vì thế phía bên trong ổ đĩa cứng cần được giữ thật sạch. Người sử dụng không được phép mở ổ đĩa trong môi trường bình thường. Ðể sản xuất hoặc sửa chữa đĩa cứng người ta cần đến môi trường siêu sạch như thường gặp trong công nghiệp vi điện tử.

ậ

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ ấ C u trúc v t lý

c ng

ấ

ứ

ề ấ ạ

ứ

ủ

ề

ổ

ố

 Đĩa c ng r t gi ng đĩa m m. Do đó, v  c u t o và t

ố

ệ

ch c c a nó cũng  ồ gi ng  nhau  g m  Head,  Track,  Sector,  Cluster,  FAT.  Tuy  nhiên,  chúng  ư t nh  sau: cũnng có thêm m t s  khác bi

ứ

ơ

ượ

ướ

ố

ứ

ụ ậ

ộ ố  Do  có  c u  trúc  nhi u  ề ấ ố ầ ừ ủ ổ  c a  đĩa nên s  đ u t   ề đĩa  c ng  cũng  nhi u  ố ừ   c đánh s  t h n và đ ớ 0  cho  l p  trên  cùng  và  ầ i.  tăng  d n  xu ng  d ư Cũng  vì  lý  do  nh   trên  ổ   đĩa  c ng  mà  trong  khái  ni m ệ còn  có  Cylinder là hình tr , t p  ợ h p  các  Track  có  cùng  ỉ ố ch  s .

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ ấ C u trúc logic

c ng

ể ổ ớ ượ  Do dung l ng đĩa c ng l n nên đ  nguyên

ư ế ể

ắ ề ứ ổ ư ậ ẽ  đĩa nh  v y s  gây khó   ch c cũng nh  tìm ki m thông tin trên đĩa. Đ  kh c   đĩa c ng thành nhi u i ta cho phép chia

ướ

ụ ầ ỗ ứ ệ ổ ứ khăn cho vi c t ạ ph c tình tr ng trên, ng ph n có kích th ầ ự ư ộ ổ ệ ọ ứ ng t đĩa c ng riêng bi

ộ ấ ủ t g i  ả ườ i ta dùng b ng Master   các thông tin này, toàn b  c u trúc logic c a

ứ ườ ỏ ơ c nh  h n.  M i ph n này ho t đ ng t ươ ạ ộ  nh  m t  ể ả là Partition. Đ  qu n lý các Partition này, ng ữ ể ư Boot Record đ  l u gi ư đĩa c ng nh  sau:

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ ấ C u trúc logic

c ng

ủ ổ

ổ

ỗ

ứ ạ

, tên  ể

ỗ

ả

ể

ướ

ể ư ậ

ể ư

ể

ượ ư ư

ở ộ ỉ ứ ầ

ỗ ỉ

ể ắ

ỗ

ể ứ

ậ ề

ể

ụ ả ự

ấ ế

ầ

ư ế

ể

ụ ọ ứ

 Master Boot Record đ

 Master  Boot  Record:  là  Sector  đ u  tiên  c a  ứ ầ   đĩa  c ng,  nó  ư ố ứ ự ề  đĩa logic,  ch a các thông tin v  các Partition nh  s  th  t ọ ướ ủ tr ng thái, kích th c c a Partition v.v... g i là các đi m vào. M i  ể Master Boot Record có th  qu n lý 4 đi m vào, m i đi m vào có  ữ ầ c  16 bytes, nh  v y c n 64 bytes  đ  l u gi kích  th  các đi m  ạ ủ ọ ả vào này g i là b ng Partition. Không gian còn l i c a Sector này  ủ ữ ươ ng trình Bootrap c a đĩa kh i đ ng.  c l u tr  ch đ  Nh   trên,  ta  th y  m i  Master  Boot  Record  ch   ch a  4  đi m  vào,  ấ ố ứ i  đa  thành  4  ph n.  Đ   kh c  ph c  v y  m i  đĩa  c ng  ch   phân  t ầ ủ ườ đi u này, ng i ta l y Sector đ u tiên c a Partition th  4 đ  qu n  ộ ư lý  các  ph n  chia  ti p  theo  nh   là  m t  Master  Boot  Record  th c  ụ ứ th  g i là Master Boot Record ph , c  nh  th  mà ta có th  chia  ầ ề đĩa c ng thành nhi u ph n khác nhau.  ượ ạ c t o ra b i ch ụ ạ

ủ ị ỏ

ươ ệ

ớ

ng trình Fdisk c a DOS,  i nó b ng l nh này khi nó b  h ng v i

ệ

ở ể ằ do đo, ta có th  khôi ph c l ứ tham s  ố mbr, t c là l nh Fdisk /mbr.

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ ấ C u trúc logic

c ng

ượ

ở ổ

ệ

ầ ệ ậ

 Partition  (Phân  khu):  Là  ph n  đ ư ộ ổ

đĩa bi ề

ả

đĩa  m m.  Thông  tin  v   Partition  đ

ở ộ

ộ ố ệ ề ể

ơ ủ

ủ

ệ

ở ộ

ứ

ạ

ứ   đĩa  c ng,  nó  c  chia  b i  ư ệ ố ấ làm vi c nh  m t  t l p và có c u trúc gi ng h t nh   ượ ư ổ ữ ề   trong  b ng  c  l u  gi ệ ề ố ớ Partition  trên  Master  Boot  Record.  Đ i  v i  các  h   đi u  hành  ầ ở ỉ  Partition đ u tiên.  DOS và Windows ch  cho phép kh i đ ng  ừ ở ộ   Ngoài ra, còn có m t s  h   đi u hành cho phép kh i đ ng t ứ các Partition khác. Đ  phân đĩa c ng thành các Partition, ta dùng  ể ệ l nh Fdisk c a DOS, theo dõi các trình đ n c a ti n ích này đ   chia đĩa c ng và t o Partition kh i đ ng.

ậ

ớ ộ B  nh  ngoài  ệ ố H  th ng t p tin

ố ả ứ ổ ứ ề ơ ả ư   c ng  gi ng  h t  nh

ỉ

ổ ừ

ề  đĩa m m,  ể ế ề ượ ng t ả

 B ng  FAT  đĩa  c ng:  V   c   b n,  b ng  FAT  ề  ch c trên đĩa m m, song chúng ch  khác nhau v  kích th ổ c dùng cho  ử ụ ượ

ả ệ ổ ứ vi c t  FAT12 đ ượ ố  đĩa có dung l ớ đĩa có dung l ỉ ớ ố ượ ng th p h n 32Mb v i s  l ế ng cluster th p. ỉ ầ

ị ủ c g i là FAT 12.

ậ

ệ ố ố ượ ộ t v i FAT32) đ

ể ứ ư ứ ề ậ

ả ứ

ạ ỉ ị

ể ế ố ớ ự ổ ượ ữ ứ ng đáng k  (đ n 50% dung l ng đ i v i nh ng

ệ ướ c. ở  32MB tr   ả xu ng. FAT12 s  d ng 12 bit đ  đ m nên ch  có kh  năng qu n lý các  ấ   Đ i ố ấ ơ ổ ể ạ ướ ề c đĩa h n ch  nên ch  c n dùng 12 bits đ   v i đĩa m m, do kích th ượ ọ ườ ỉ đánh đ a ch  là đ , th ng đ  FAT16  V i  h   đi u  hành  MS­DOS,  h   th ng  t p  tin  FAT  (FAT16  –  ớ ệ ề ệ ớ c công b  vào năm 1981 đ a ra m t cách  đ  phân bi ứ ớ ề ệ ổ  ch c và qu n lý t p tin trên đĩa c ng, đĩa m m.  th c m i v  vi c t ượ ng  đĩa c ng ngày càng tăng nhanh, FAT16  đã  Tuy nhiên, khi dung l ỉ ỗ ợ ớ ế ề ộ ộ  nhi u h n ch . V i không gian đ a ch  16 bit, FAT16 ch  h  tr   b c l ộ ế đ n  65.536  liên  cung  (cluster)  trên  m t  partition,  gây  ra  s   lãng  phí  ượ  đĩa c ng  dung l trên 2 GB).

ậ

ớ ộ B  nh  ngoài  ệ ố H  th ng t p tin

ớ

ả

 FAT32:  Đ c  gi

ượ

ở ộ

ả ỉ

ị

ậ

ộ

ơ

ượ ậ

ả

ơ c c a phân vùng t

ử ụ ề ứ ỗ ợ ố

ừ ở ộ

ế

ề

ượ ị

ể

ả

ậ

ả

ệ ượ i  thi u  trong  phiên  b n  Windows  95  c  xem  là  phiên  b n  m   r ng  Service  Pack  2  (OSR  2),  đ ủ c a  FAT16.  Do  s   d ng  không  gian  đ a  ch   32  bit  nên  ỗ ợ FAT32 h  tr  nhi u cluster trên m t partition h n, do v y  ụ ề c  t n  d ng  nhi u  h n.  Ngoài  ra  không  gian  đĩa  c ng  đ ướ ủ ớ  2GB lên  v i kh  năng h  tr  kích th ậ ủ 2TB và chi u dài t i đa c a tên t p tin đ c m  r ng đ n  ự  đã làm cho FAT16 nhanh chóng b  lãng quên. Tuy  255 ký t ượ nhiên, nh c đi m c a FAT32 là tính b o m t và kh  năng  ị ỗ ch u l

ủ i (Fault Tolerance) không cao.

ộ ổ

ớ

 Tuy nhiên, v i m t

ỏ ứ ả

ả ả

ưở

ớ ẽ  đĩa nh  mà ta dùng b ng FAT l n s   ế ng đ n

gây lãng phí không gian ch a b ng FAT và  nh h ố ộ t c đ  truy tìm.

ậ

ớ ộ B  nh  ngoài  ệ ố H  th ng t p tin

ộ ệ ố

ượ

ậ

 NTFS (New Technology File System) là m t h  th ng t p tin đ

ớ ệ ề

ệ

ớ

ệ ề

ề

c Microsoft  i thi u vào tháng 7 năm 1993 cùng v i h  đi u hành Windows NT version  gi 3.1.  Các  h   đi u  hành  Windows  NT  sau  đó,  Windows  2000,  Windows  XP  và  Windows Server 2003 đ u h  tr

ứ

ự ử

NTFS có kh  năng ho t đ ng cao và có ch c năng t

ả

 H  th ng file  ệ ố ờ

ử

ư

ợ ổ

ự ố

ữ

ớ

ổ

ỗ ợ

ữ  s a ch a.  ụ ồ NTFS có kh  năng ph c h i  ỗ ợ ế ộ ả ậ  đĩa có s  c . Nó h  tr  ch  đ  b o m t  ả i pháp

đĩa l n và các gi

ổ ợ NTFS. ả ạ ộ ữ ạ  l Nh  có tính năng l u gi i các thông tin x  lý,  ườ ơ file cao h n trong nh ng tr ng h p  ị ể ở ứ ộ  m c đ  file, nén và ki m đ nh. Nó cũng h  tr  các  ữ ạ ư l u tr  m nh m  nh  RAID. ườ

ư

ữ

ả

ư ụ

ậ

 NTFS tăng c

ậ

ả NTFS  có  kh   năng  ch u  l

ụ

ế

ứ

ạ

ượ

ướ

ữ ế   đĩa  có  dung  l

ả

ả ả

ả

ở

ả

ợ

ẽ ư ả ậ ả ng kh  năng l u tr , tính b o m t cho t p tin và th  m c, kh   ữ ệ ị ỗ ế ừ năng  mã  hóa  d   li u  đ n  t ng  t p  tin.  Ngoài  ra,  i  ộ ứ ườ i  dùng  đóng  m t  ng  d ng  “ch t”  (not  responding)  mà  cao,  cho  phép  ng ụ ưở ả i không  ng đ n nh ng  ng d ng khác. Tuy nhiên,  không làm  nh h NTFS l ợ ử ấ ổ ữ ớ thích  h p  v i  nh ng  i  400  MB)  và  không  s   ng  th p  (d ượ ề ụ c trên đĩa m m. d ng đ  NTFS  hi n  có  các  phiên  b n:  v1.0,  v1.1,  v1.2  ở ệ   các  phiên  b n  Windows  NT  ở 3.51 và 4, v3.0   các phiên b n Windows XP   phiên b n Windows 2000, v3.1  và Windows Server 2003. Riêng Windows XP và Windows Server 2003 còn h  ỗ tr  các phiên b n v4.0, v5.0, v5.1.

ộ

ớ B  nh  ngoài  ố ầ ư Các thông s  c n l u ý

ộ

ớ B  nh  ngoài  ố ầ ư Các thông s  c n l u ý

ị

ơ ấ

ả

ớ

ộ

ồ

ơ  T c đ  truy xu t trung bình th p đ ng nghĩa v i kh  năng đáp  ấ

 Dung l ượ ng (đ n v  gigabyte ­ GB)   T c đ  truy xu t trung bình (đ n v  mili giây ­ ms)  ị ộ ố ấ ố ọ ng yêu c u đ c ghi d  li u cao.  ớ ệ

ứ ộ ớ

ầ ộ

 Đ  l n c a b  nh  đ m (đ n v  megabyte ­ MB)

ữ ệ ơ ả

ể ớ

ệ

ạ

ấ

ị  Đ  l n c a b   đ m có  nh h ưở

ng  đáng  k  t

i hi u  su t ho t

ủ ộ ớ ộ

ủ đ ng c a

ơ

ố

 S  vòng quay m t phút (đ n v  vòng/phút ­ rpm)

ị ữ ệ

ơ

 T c đ  quay c a t m đĩa d  li u và mô t

.

ơ

ứ

ướ

ộ ệ ủ ổ ứ  c ng.  ộ ủ ấ ộ ị ướ c (đ n v  inch ­ ")   H u h t các  ổ ế  đĩa c ng ngày nay có kích th

ố  Kích th ầ ớ

ố ớ

ượ

ườ

ấ

ậ

ơ

ể ng ch m h n và có dung l

ụ

ệ

ơ

ố c 3,5" đ i  ổ  đĩa  v i máy đ  bàn và 2,5" đ i v i máy xách tay. Các  ồ ơ ng th p h n  đ ng  2,5" th ơ ờ th i  tiêu  th   ít  đi n  năng  h n  và  an  toàn  h n  khi  di  chuy n. ể

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng ­ IDE

ệ ượ  IDE:  khái  ni m  IDE  (Integrated  Device  Electronics)  đ

ả ư ầ

ỉ ộ ầ ẩ ệ ế

ể

ượ ứ ọ c  xem  là  m t  b

ổ ệ ượ t  đ ả ờ ậ ề ể ấ

ổ

. ươ ế ố ẻ ọ

ứ

ệ ộ ướ c  ti n  r t  quan  tr ng  vì  tách  bi ỏ ế ứ ạ ượ ả ế ố ờ c c  y u t c hai y u t c thi ổ ứ ặ ả ố ế ỉ ả ầ ư ệ  th i gian và hi u qu  đ u t  quan tr ng là chi phí r  và t ng thích  ắ ế ế ỗ ợ ổ  đĩa c ng g n trong dung  t k  h  tr  2  ố i  đa  ch   lên  đ n  2MBps    đĩa  (băng  thông  t ượ ượ  IDE đ i  đa  528  MB/

c  Western  Digital và Compaq đ a ra năm 1986. IDE không ph i là chu n ph n  ộ ặ ả ứ c ng mà ch  là m t ph n trong b  đ c t  giao ti p công nghi p ATA  ứ ộ ề ợ (AT  Attachment)  Vi c  tích  h p  b   đi u  khi n  IDE  lên    đĩa  c ng  ế ấ c  ch c  đ ẩ năng đi u khi n ra kh i chu n giao ti p. Nh  v y, nhà s n xu t có  ể ộ ậ th  đ c l p nghiên c u nâng cao băng thông mà không làm thay đ i  ế giao ti p; đ t đ  IDE đáp  ng đ ộ r ng. Đ c t ượ l ng  t ặ ho c 3MBps)

ư ẩ

ả ế ỗ ợ ố ộ

ể ắ ứ ố

 Năm1993,  Western  Digital  đ a  ra  chu n  EIDE  (Enhanced  IDE)  đ   ể ữ ệ ề i quy t 'th t c  chai' ATA. EIDE h  tr  t c đ  truy n d  li u cao  ế ị t b  có th  g n  ng 137GB. B n thi ỗ c chia thành hai kênh. M i kênh h

ộ ệ ố ế ị ượ ượ ứ ậ ỗ ụ ệ ợ ắ ổ gi 16,6MBps và đĩa c ng dung l trên m t h  th ng EIDE và đ tr  hai thi t th  b c master/slave (chính/ph ). t b  và phân bi

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng ­ ATA

ẩ

ượ

đ

 Chu n  Parallel  ATA  (P­ATA)

ể ừ c  phát  tri n  t ệ ệ ự

ữ

ữ

ậ ệ ư

ế   giao  ti p  ụ ị IBM  Advanced  Technology  (AT),  th c  hi n  nhi m  v   đ nh  ế ể ạ nghĩa t p l nh và thanh ghi đ  t o nên ngôn ng  giao ti p gi a  ổ

đĩa l u tr  v i PC.

ữ ớ  ATA­2:có th  truy n v i t c đ  16,6MBps.  ề ể  ATA­3  có  thêm  tính  năng  t

ậ ủ ổ

ứ

ộ

ớ ố ộ ự   phân  tích  và  báo  cáo  (Self­ Monitoring Analysis and Reporting Technology ­ SMART) giúp  tăng đ  tin c y c a

đĩa c ng

ấ

ể ả

ữ ệ

ộ

ặ ả

ượ

c tích h p vào đ c t

ả ổ

ổ

CD­ROM,

ế ị ư

ữ

ộ

ữ ệ

ộ ề

ệ

ằ

ỗ

 ATA­4, k   c   Ultra  ATA  tăng  g p  đôi  băng  thông  d   li u  ế ổ 33,3MBps.  còn  b   sung  ch   đ   Ultra  DMA  mode  2  ợ  AT Attachment  (33,3MBps). ATA­4 đ Program  Interface  (ATAPI)  chung  cho  c     băng  t b  l u tr  di  đ ng. Ultra ATA còn nâng đ  chính xác  và thi ữ ệ d   li u  b ng  cách  dùng  mã  phát  hi n  l i  truy n  d   li u  Cyclical Redundancy Checking (CRC).

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng ­ ATA

ồ

ấ ệ

ệ ừ ắ ầ

ộ

ế

ố ẫ

ầ

ổ

ệ ỗ

ệ

i  thi u  mã  phát  hi n  l

ế ị t  b   Ultra  ATA/33  và  DMA,  EIDE/IDE,    ATA­5  gi ế ộ

ớ

 ATA­5, g m c  Ultra ATA/66, tăng băng thông g p đôi so v i  ả ớ ễ ế ệ ấ  b t đ u xu t hi n rõ r t nên tuy n  Ultra ATA. Nhi u đi n t ẩ ướ c  đây  dùng  trong  chu n  ATA  và  Ultra  ATA  cáp  40  dây  tr ớ ế ả ế bu c lòng ph i thay th . Tuy n cáp m i có đ n 80 dây, trong  ấ ế ậ ẫ đó dùng 40 dây làm v t d n ti p đ t. Tuy nhiên, đ u n i v n  ữ ế ế  đĩa Ultra ATA/66 hoàn toàn  gi t k  40 chân nên   nguyên thi ổ ớ ươ   ng  thích  v i  thi t ớ ặ ả CD­ROM,...  Đ c  t i  CRC  m i  và  có  thêm  ch   đ   Ultra  DMA  mode  3  (44,4MBps)  và  mode 4 (66,6MBps).

ọ

ượ

 ATA­6,  còn  đ

ữ ệ

ố ọ

ướ

ủ

ả

ữ

ể

ạ

ạ

ờ

ấ ệ c  g i  là  Ultra  DMA  mode  5,  cũng  xu t  hi n  ộ ứ ố ề không  lâu  sau.  Tăng  t c  đ   truy n  d   li u  lên  m c  t i  đa  ườ ề ặ ư 100MBps.  M c  dù  m i  ng i  đ u  xem  Ultra  ATA/100  nh   ế ố c  khi  phiên  b n  cu i  cùng  c a  giao  ti p  Parallel  ATA  tr ẩ chuy n sang Serial ATA. Tuy nhiên, vào gi a năm 2001, chu n  ế i ra đ i 'ngoài k  ho ch' và nâng  ATA/133 (Ultra DMA 133) l băng thông lên 133MBps.

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng ­ SATA

ồ

ộ ố

ế ị

ế ế

ổ ứ

ẩ

ế t  k   chu n  giao  ti p  Serial  ATA  cho

ợ   c ng  và  thi

ụ

ế

ớ

ệ

ớ

ỏ ọ

ệ

ắ

ặ ướ

ấ t, Serial ATA t c  đây  dành  cho  thi

 SATA  (Serial  Advanced  Technology  Attachment)  Vào  năm  1999, m t s  công ty g m APT Technologies, Dell, IBM, Intel,  Maxtor,  Quantum  và  Seagate  Technologies  quy t  đ nh  h p  tác  ế ị t  b   thi ATA  Packet  Interface  (ATAPI)  v i  m c  tiêu  thay  th   Parallel  ầ ATA. So v i Parallel ATA, Serial ATA dùng đi n áp th p, đ u  ơ ươ ng  chân c m nh  g n và ít dây h n. Đ c bi ế ị ề ầ ớ thích  hoàn  toàn  v i  ph n  m m  tr t  b   Parallel ATA và ATAPI.

ế ệ ả

ệ

ấ

ẩ

ầ

ạ ố

ả

 Th   h   s n  ph m  Serial  ATA  đ u  tiên  xu t  hi n  trên  th   ị ế ộ ng vào gi a 2002, đ t t c đ  150MBps. Các phiên b n k

ữ ể ạ

ườ ế

tr ti p có th  đ t băng thông 300MBps và 600MBps.

ộ ộ ố

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ M t s  chu n giao ti p

c ng

ữ

 So sánh gi a PATA và SATA

Parallel ATA

Serial ATA

Băng thông

100/133  MB/Secs

150/300/600  MB/Secs

5V /12V

250mV

Volts

ố

40

7

18 inch  (45.72cm)

1 meter  (100cm)

ài  i đaố

ộ

R ng b n ả

M ngỏ

ả

G n gọ

àng

S  chân Chi u dề cáp t Cable  Tính thông  thoáng

Cáp r ng b n  ộ nên chi m ế di n tệ ích

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng

ố

ể ế

ư

ứ

ế

 SCSI:  Có  th   k t  n i  8  thi

ể ế ố

ụ t b  này sau thi

ượ

ệ

ố ệ ế ị ượ t b  đ

ỗ ọ ượ t b  khác nhau đ c gán cho m t thi ằ ầ

ế ị ầ

ở ượ

ọ

ỉ

ph   nh   đĩa  c ng  và  đĩa  ề ế ị t b  khác. Đi u  ể t các  ộ c k t n i và m t  ố ượ c

ố c  g i  là  đ u  cu i,  ch   ra  r ng  thi

ế ố t  b   đ u  cu i  đ

ữ ị ư t  b   l u  gi ế ị ế CD­ROM có th  k t n i liên ti p thi ộ này đ c g i là chu i cánh hoa. M t IDC s  hi u đ  phân bi ộ ế ị thi ệ đi n  tr   đ n i.ố

Luồng dữ liệu theo 2 chiều

ế ị ầ

Thi

ố t b  đ u cu i

MO

CD-ROM

Đĩa c ngứ

Lớn nhất có thể có 8 thiết bị

ộ

ế ổ ứ

ớ B  nh  ngoài  ẩ Các chu n giao ti p

c ng

SCSI

Ổ ứ

ẩ

  c ng chu n SCSI

20/40/80

Băng thông

MB/Secs

ố

50/63

S  chân

ộ

ả   R ng b n

Cable

8/16 thi

t bế ị

Peer­to­Peer (n i ố ngang hàng)

ộ

ớ B  nh  ngoài  ệ Công ngh  RAID

ươ ộ ng pháp giúp tăng c

ủ ượ ườ ả ệ ố ừ ừ ả ọ này đ

ự ữ ư ạ ừ ự

 M t ph ộ ng đ  an toàn c a thông tin trên đĩa  ộ ừ t  là dùng m t m ng đĩa t c g i là H  th ng  . M ng đĩa t đĩa d  phòng (RAID ­ Redundant Array of Independent Disks). Cách  ề ư l u tr  d  thông tin làm tăng giá ti n và s  an toàn (ngo i tr  RAID  0)

ơ ế

ượ ứ ậ ổ đĩa c ng (v t lý) đ

 C  ch  RAID có các đ c tính sau:  ặ  RAID là m t t p h p các  ợ ộ ậ ệ ề ậ c thi ỉ ộ ỹ ấ ỉ ộ ổ t l p theo    đĩa

ế ậ m t  k   thu t  mà  h   đi u  hành  ch   “nhìn  th y”  ch   là  m t  (logic) duy nh t. ấ

ề  V i c  ch  đ c/ghi thông tin di n ra trên nhi u đĩa (ghi đan chéo  ễ

ế ọ ng). ớ ơ hay soi g

ể

ỗ ữ ệ ả ể ượ ồ ế ụ ộ  Trong m ng đĩa có l u các thông tin ki m tra l ư i d  li u; do  đó,  ị c ph c h i n u có m t đĩa trong m ng đĩa b

ươ ả ữ ệ d  li u có th  đ ư ỏ h  h ng.

ộ

ệ

ớ B  nh  ngoài  Các công ngh  RAID

ộ ữ ệ

ề

ặ

ấ

ượ c phân b  đ u trên nhi u đĩa, đ c tính  ữ

ượ

ứ

 RAID 0: m t d  li u đ ố ề ố ộ ư này giúp tăng t c đ  l u tr  lên r t cao.  RAID 1: nh ng n i dung gi ng nhau đ ộ ư

ố ộ

ụ

ữ c ghi trong 2 đĩa c ng  ượ ng nh  nhau. M t trong 2 đĩa thao tác liên t c và đĩa

ượ ử ụ

ư

c s  d ng nh  b n sao l u.

ớ v i dung l kia đ

ạ

ả

ư ả ặ ạ  là d ng RAID m nh m  nh t, v i 3 ho c 5  ấ ả ư ữ ệ t c

ẽ ẽ t. D  li u và b n sao l u đ

ớ ấ ượ c chia lên t

 RAID 5: Đây có l ứ ệ đĩa c ng riêng bi ổ ứ  c ng  các

ệ ố

ủ

ợ ư ổ ộ ệ ố

ể ể

ứ

ể

ể

ầ ố ồ

ổ ạ

ứ

ờ

ư

ệ

ổ

ố

ụ ạ

ượ

ạ

ổ

ng 4

ằ ữ ệ

 RAID 0 +1: H  th ng RAID k t h p 0+1 t ng h p  u đi m c a  ế ợ ả c   hai  “đàn  anh”.  Tuy  nhiên  chi  phí  cho  m t h   th ng  ki u này  ữ ệ ẽ ạ ắ khá đ t, c n t i thi u 4 đĩa c ng đ  ch y RAID 0+1. D  li u s   ớ ố ượ c ghi đ ng th i lên 4 đĩa c ng v i 2  đ  d ng Striping tăng t c  ả ổ ạ  đĩa này ph i gi ng h t nhau  và 2  ư ẽ ố ượ ng  cu i  cùng  s   và  khi  đ a  vào  h   th ng  RAID  0+1,  dung  l ổ ổ b ng ½ t ng dung l ng   80GB thì l , ví d  b n ch y 4  ấ ượ d  li u “th y đ

d ng Mirroring sao l u. 4  ệ ố ượ c” là (4*80)/2 = 160GB.

ớ ộ B  nh  ngoài  ử ụ S  d ng Rai

ỹ

ố

ậ

ự

ả

ượ

ơ ế ượ

ữ ệ

ượ

ổ

 Th c ra, k  thu t này không n m trong s  các k  thu t có c  ch  an toàn d   ữ c  có  dung  t  l p  theo  RAID  0,  c  ghi

ỹ ổ   đĩa  logic  có  đ   đĩa  thành  viên.  D   li u  đ

ả

ậ ệ li u.  Khi  m ng  đ ằ ượ d phân tán trên t

ằ ế ậ ủ ượ ng  c a  các  t c  các đĩa trong m ng.

c  thi ổ ng  b ng  t ng  dung  l ấ ả ư

ữ ệ

ế

ậ

ở

ơ

ỹ

 Tuy nhiên, nh  đã nói

ả

ộ

ấ ỳ ộ ư ỏ ấ ữ ệ

ấ ư ỏ

ả

ế ậ

ượ

ộ c  thi

ệ ớ ố ượ ằ

ng  đĩa  đ ầ ứ

ề

trên, k  thu t này không có c  ch  an toàn d  li u,  nên khi có b t k  m t h  h ng nào trên m t đĩa thành viên trong m ng cũng  ế ẽ ẫ s  d n đ n vi c m t d  li u toàn b  trong m ng đĩa. Xác su t h  h ng đĩa  ậ ể ỉ ệ   thu n  v i  s   l t  l p  trong  RAID  0.  RIAD  0  có  th   t   l ầ ế ậ ượ đ t l p b ng ph n c ng (RAID controller) hay ph n m m (Stripped  c thi Applications).

ộ

ế ố ổ ứ

ớ B  nh  ngoài   c ng Cáp k t n i

ề ổ

ớ ộ B  nh  ngoài  ế ố  đĩa K t n i nhi u

ề ổ

ớ ộ B  nh  ngoài  ế ố  đĩa K t n i nhi u

ạ

ế

ỗ

ắ

ắ ắ

ế ị

ộ

ổ

ử ụ

ư ậ ổ

ủ ể ử ụ

đĩa IDE có th  s  d ng 4

ắ

ạ

ổ

ỉ ẫ

ườ

ế

 Các lo i  đĩa IDE giao ti p v i h  th ng thông qua Bus c m vào  ớ ệ ố hai  khe  c m  IDE1  và  IDE2  trên  Mainboard.  M i  khe  c m  cho  ế ộ ệ t b  làm vi c theo ch  đ  khách ch . Nh  v y,  dùng chung hai thi  đĩa  trên toàn b  máy tính s  d ng  ư nh  sau:  Primary Master.  Primary Slave  Secondary Master.  Secondary Slave. ế ộ ế ậ ng  đ t  l p,  th

t l p ch  đ  Master, Slave cho  ự ượ ộ ố ạ

đĩa c ng ta c m l ứ ự ộ

ứ

ứ i Jump  ặ c  ch   d n  tr c  ti p  trên  đĩa  c ng  ho c  ậ  đ ng nh n

ổ

ớ

 Đ  thi ể ế ậ thi Catalogue đi cùng. Tuy nhiên, m t s  lo i đĩa c ng t Master khi c m cùng v i các

ố ớ

ệ

ệ

ả

ượ ắ

ể

ử ụ

ạ

ố

 Đ i  v i  lo i  đĩa  giao  di n  SCSI  thì  c n  ph i  có  Card  giao  di n  c c m vào bus PCI hay  i  đa  7

đĩa khác. ầ SCSI đ  đi u khi n đĩa này. Card này đ ISA  c a  Mainboard.  Cáclo i  đĩa  này  cho  phép  s   d ng  t thi

ắ ạ ể ề ủ ế ị t b .

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ Set Jum

c ng

ớ ộ B  nh  ngoài  ổ ứ Set Jum

c ng

ạ

 Các  ch   đ   ch y  c a  ế ộ

ủ ổ

c ng:ứ  Master or Single Driver  Slave  Cable select

 Dùng  jum  đ   set  cho  ổ ể   ế ộ ạ ở   ch   đ   ta

ứ c ng  ch y  mong mu n.ố

ộ

ừ

ớ B  nh  ngoài  ạ ị đ nh d ng đĩa t

ừ

ệ ượ

ầ

ạ

 Đ  đĩa t ể

có th  làm vi c đ

ả ị c ta c n ph i đ nh d ng

ấ

ể ể ạ

(format) nó đ  t o ra c u trúc logic.

 Đĩa m m:ề

ệ ế ố

 Trong DOS, ta dùng l nh “ ộ ư ệ ở

ệ ố

ể

ị

Format a:”. N u mu n đĩa này thành  ố đĩa  kh i  đ ng  ta  thêm  thông  s   /s  vào  l nh  Format  nh   sau  ở Format a: /s đ  HĐH copy các file h  th ng vào đĩa giúp nó tr   thành đĩa kh i đ ng.

ứ

ạ Toàn  b   quá  trình  đ nh  d ng  có  th   chia  thành  các

ư c nh  sau:

ể ở ộ ộ

ị

 Đĩa  c ng:  ướ b  Đ nh d ng c p th p ấ ấ ạ  Phân chia đĩa  Đ nh d ng c p cao ấ ạ

ị

ấ

ạ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ ị Đ nh d ng c p th p (Low Level Format)

ớ

ả

ớ ề

ớ ỉ ầ

ầ

ượ

ấ

ệ

ề

ẽ

ộ

ả ườ

ọ

ể ọ

ợ

ượ ẫ  b  l ch, no v n có th  đ c đ ng h p Bad Sector.

 Đ i v i m t  ộ ổ ứ ố ớ  c ng m i ta ph i LLF, Fdisk & Format thì m i  ộ ở ượ ử ụ c.  S   dĩ  khi  ta  mua  m t  HDD  m i  v   ch   c n  s   d ng  đ ử ụ ả c không c n ph i LLF là do nhà  Fdisk, format là s  d ng đ ị ườ ư ướ ả ng.  LFF  làm  c  khi  đ a  HDD  ra  th   tr s n  xu t  đã  LLF  tr ạ ư nhi u  chuy n  nh   chia  track,  t o  Track  Number,  chia  Sector,  ạ ế ữ t o byte CRC (Cyclic Redundancy Check)… Gi a hai sector k   ừ ạ ộ ế ti p  nhau  trên  cùng  m t  Track  LLF  s   ch a  l i  m t  kho ng  ố ể ự ố ả tr ng g i là Gap, kho ng tr ng nàydùng đ  d  phòng tr ng  ế ầ ừ ị ệ ợ c Sector ti p theo  h p  đ u t ặ ự ho c d  phòng trong tr ạ ể ị

ườ ấ

ươ

 Đ   đ nh  d ng  c p  th p  ta  nên  dùng  các  ch

ng  trình  Disk

ệ

ấ ủ ừ Manager riêng c a t ng nhãn hi u.

ướ

ứ

ư

 Low  level  format  tr

c  đây  hay  dùng  cho  đĩa  c ng  cũ  nh ng

ứ

ớ

ườ

ớ v i đĩa c ng m i sau này, th

ng thay tên khác là Zero­fill

ạ

ấ

ớ ộ B  nh  ngoài  ấ ị Đ nh d ng c p th p

ườ

ắ

ợ

ơ

c HDD:

tr

ượ ượ

ộ ượ

ạ

ẽ c dĩ nhiên là s  không dùng đ

ng h p này b t bu c dùng LLF, đ n gi n không Fdisk thì  c. Không Fdisk đ

c: ch y Fdisk  ế

ượ

ư

ặ

ả ượ c nh ng thao tác ti p theo thì treo

 Không Fdisk đ không Format đ báo “No fixed disk present” ho c khi vào Fdisk đ máy.

ượ

ư ườ

ẽ

ợ

c HDD:

nh  tr

ng h p trên máy s  báo

“Bad Track 0 ­ Disk

ể

ế ị

ư

ặ

ạ

 Các tr

ng h p sau v n có th  không dùng LFF ho c tùy b n quy t đ nh. Nh ng hãy

 Không format đ Unsable” ườ ừ

ạ

ẫ ụ

ụ ồ ạ

ố ắ

i cluster đó,

ợ nh  ớ Đ ng quá l m d ng  Khi đang format thì máy báo Trying to recover allocation uint xxxx. Lúc này máy  t Cluster xxxx b  h  và nó đang c  g ng ph c h i l ườ

ư

ị ư ậ ượ ng cái ta nh n đ

c là 1 Bad Sector.

ề

ể

ầ

ế báo cho ta bi nh ng thông th ạ

ề

ấ ỳ ề ặ b  m t đĩa (Surface Scan) nào ta s  g p r t nhi u Bad Sector.

 Khi ch y Scandisk hay NDD (Norton Disk Doctor) hay b t k  ph n m m ki m tra  ẽ ặ ấ ậ ượ

ấ ỳ ứ

ụ

ạ

 Đang ch y b t k   ng d ng nào nh n đ

c 1 câu thông báo nh

ư “Error reading

data on driver C:, Retry, Abort, Ignore, Fail?” ho c ặ “Sector not found on driver  C:, Retry, Abort, Ignore, Fail?”“A serious error occur when reading driver C:,  Retry or Abort?”

ộ

ớ B  nh  ngoài  Phân chia đĩa c ngứ

ứ

ổ

ở

ứ

ươ ươ

ệ

ở

ứ

ạ ố ề

ươ

ử

 Phân chia  đĩa: Phân chia  đĩa c ng thành nhi u thành  ề ư ể ạ phân  vùng  (Partition)  đ   t o  các    đĩa  logic  nh   đã  ng  trình    trên.  Ch c  năng  này  do  ch trình  bày  ả ệ ề ủ ng  trình  Fdisk  c a  h   đi u  hành  đ m  nhi m,  ch ị ạ t o ra các Partition, xác đ nh Partition cho phép kh i  ả ộ đ ng  và  t o  ra  Master  Boot  Record  ch a  b ng  các  thông  s   v   Partition.  Ngoài  ra,  ch ng  trình    cũng  cho phép xem, s a và xóa các Partition đã có.

ươ

ạ

 Đ  chia đĩa ta dùng các ch

ườ

ng trình: fdisk (ch y trên  ạ ng  DOS),  Patition  Magic  (ch y  trên  môi

ặ

ng DOS ho c Windows)…

ể môi  tr ườ tr

ứ

ạ

ớ ộ B  nh  ngoài  ị Đ nh d ng đĩa c ng

ị

ấ

ầ

ị

ượ

ự

ệ

ủ

ạ

 Đ nh d ng c p cao: Đây là ph n xác đ nh các thông s   ố ạ ấ ể c  chia  đ   nó  làm  logic,  c u  hình  các  Partition  đã  đ ươ ầ ụ ư ộ ổ ng trình  vi c nh  m t   đĩa th c th . Ph n này do ch ằ ệ ả ề ệ Format  c a  h   đi u  hành  đ m  nhi m,  nh m  t o  ra  Boot Sector, FAT, Root Directory v.v...

ượ

ế ế

c  thi

 Khi mu n t o ra đĩa kh i đ ng ta dùng l nh sau đ i v i  ố ớ ệ ở ộ ầ ở ộ t  k   kh i  đ ng  trong  ph n

trên: ổ

ườ

ế

ổ

ệ  đĩa logic ứ

ể ử ụ

ế

ạ

ị

ườ

ố ạ các  Partition  đã  đ ở phân đĩa   Format Tên   Đ i v i các Partition không c n kh i đ ng ta dùng l nh sau đ  t o m t  ở ộ ố ớ ộ ể ạ ổ ữ ệ ư Format Tên  . K t thúc các quá   đĩa l u d  li u bình th trình này ta đã k t thúc quá trình đ nh d ng đĩa c ng và có th  s  d ng  bình th

ng.

đĩa logic : / s.   ầ ng:

ộ

ứ ầ Ph n c ng máy tính ớ ả B  nh   o

ướ

ượ

ươ

ộ c đây, khi đ  dài c a ch

ộ

t quá gi ươ

ớ ừ

lo i b  nhau (overlays) và ph i t

ớ

ệ

ữ

ừ ộ

ẹ

ủ

ổ ệ

ệ

ằ

ổ

ự ộ

ự

ệ

ộ

 Tr ủ ớ ạ ng trình v i h n dung  ườ ậ ả ủ ượ i l p trình ph i phân chia ch ng trình c a  l ng b  nh  thì ng ầ ự ạ ỏ ả ả ự  qu n  mình thành t ng ph n t ộ ớ ả lý vi c trao đ i thông tin gi a b  nh  và đĩa t . B  nh   o làm  ậ nh   trách  nhi m  c a  các  nhà  l p  trình  b ng  cách  làm  cho  vi c  ượ trao đ i thông tin này đ ệ

c th c hi n m t cách t ớ ả ạ

ộ ử

ượ

 Trong các b  x  lý hi n đ i, b  nh   o đ

ế

ệ

ỗ

ề ị

ự ộ

ị

ế ấ ả ớ

ấ ố

ị ộ

ộ

ị

ề ớ ả

ượ

ộ

ộ

ồ

ộ ỗ

ấ

ố

ươ

ệ

ế

ệ

đ ng.  ể ộ c dùng đ  cho phép  ế th c  hi n  cùng  lúc  nhi u  ti n  trình  (process),  m i  ti n  trình  có  ị ị m t không gian đ nh v  riêng. N u t t c  các không gian đ nh v   này  đ u  thu c  không  gian  đ nh  v   b   nh   trong  thì  r t  t n  kém.  ớ c phân tích  B  nh   o bao g m b  nh  trong và b  nh  ngoài đ ộ ố ể ố ể thành kh i đ  có th  cung c p cho m i ch ng trình m t s  kh i  ự ầ c n thi t cho vi c th c hi n ch

ớ ươ ng trình đó.

ầ

ộ

ứ Ph n c ng máy tính ớ ả B  nh   o

ấ

ộ ứ ớ ả

   Ta  th y  m t  ươ ng trình ch a  ch ộ trong  b   nh   o  ố ồ g m 4 kh i:   3 trong 4 kh i n m  trong,    n m  c ng ứ

ố ằ

ớ ộ ở   b   nh   ứ ư ằ ố kh i  th   t đĩa  trên  (Trang D)

ộ

ớ B  nh  ngoài   Đĩa quang

ờ

ẩ

ứ

i trí.

ừ

ế

ệ

ả

 Ra  đ i  vào  năm  là  s n ả 1978,  đây  ủ ự ợ ph m c a s  h p tác  ữ nghiên  c u  gi a  hai  ty  Sony  và  công  trong  công  Philips  ả ệ nghi p gi  T   năm  1980  đ n  nay,  công  nghi p  đĩa  tri n ể phát  quang  ả ạ m nh  trong  c   hai  ự lĩnh  v c  gi i  trí  và  ữ ữ ệ ư l u  tr   d   li u  máy  tính.

ộ

ớ B  nh  ngoài   Đĩa quang

ự

ươ

ườ

ữ ữ ệ

 T

ệ

ư ữ

ư

ượ ư

ệ

ấ

ườ

ượ

ể

ả

ớ ướ ổ ượ

ộ ụ

ể

ế

ấ

c h i t

ỏ ề ầ

ừ

ư

ơ

ư ừ   nh   đĩa  t ng  t ng  l u  tr   d   li u  ,  đĩa  quang  là  môi  tr ể ấ ả ồ ngay c  khi m t ngu n đi n. Ði m khác nhau gi a đĩa quang và  ữ ậ ữ ừ ằ ở ươ c l u tr    n m  ng pháp l u tr  v t lý. Thông tin d  ph dĩa t ề ặ ấ ổ ướ ạ i  d ng  thay  đ i  tính  ch t  quang  trên  b   m t  trên  đĩa  quang  d ạ ộ ả ấ ượ ượ đĩa.  Tính ch t này đ ng ph n x  m t  c phát hi n qua ch t l ộ ề ặ ủ ng  là m t tia LASER  tia sáng c a b  m t đĩa. Tia sáng này th ề ặ ế ố ị v i  b c  sóng  c   đ nh  (790nm  đ n  850nm).  B   m t  đĩa  đ c  ặ ố ạ ể t  ho c  kém.  Tia  thay  đ i  khi  ghi  đ   có  th   ph n  x   tia  laser  t ặ laser đ  vào m t đi m r t nh  trên m t đĩa, vì th  đĩa  ớ quang có dung tích l u tr  l n h n nhi u l n so v i đĩa t

.

 Hai nh

ộ ữ ớ ủ c đi m chính c a đĩa quang là: ượ ộ ầ

ụ

ắ

ớ

c  m t  l n  (nay  đã  d

c  kh c  ph c  v i  đĩa  CD­

ể ượ  Ch   ghi  d ượ ỉ WR),

ố ộ ọ

ậ

ơ

ừ

 T c đ  đ c ch m h n đĩa t

.

ề ặ

ữ ệ

ứ

ớ ộ B  nh  ngoài   ổ T  ch c d  li u trên b  m t đĩa

ỗ

ắ

ượ

ỗ

ộ  sâu 0,12 micron và r ng 0,6 micron. Các l

 Trên CD đ ượ

ố

c kh c các l ộ

ắ ố

ả

ả

ả

ở

này  ữ c b  trí theo m t track hình xo n  c v i kho ng cách 1,6 micron gi a    (pit)  và  n n  (land)  kéo  dài  ế  phía

ỗ ề  phía trong và k t thúc

ế ộ ườ

ớ đ các  vòng,  kho ng  16.000  track/inch.  Các  l ắ ầ ừ kho n 0,9 đ n 3,3 micron. Track b t  đ u t ngoài theo m t đ

ng khép kín các rìa đĩa 5mm.

ữ ệ ư

ừ

ỗ

ố

ứ ậ

ứ

ạ

ộ

ệ ỗ

ữ ệ

ứ

ố

ủ

ẩ

 D  li u l u trên CD thành t ng kh i, m i kh i ch a 2.352 byte. Trong  đó,  ố ử ỗ ồ ề 304 byte ch a các thông tin v  bit đ ng b , bit nh n d ng (ID), mã s a l i  ộ ọ ạ i 2.048 byte ch a d  li u. T c đ  đ c  i (EDC). Còn l (ECC), mã phát hi n l ố chu n c a CD­ROM là 75 kh i/s hay 153.600 byte/s hay 150KB/s (1X).

ộ

ữ ệ

ậ

ớ B  nh  ngoài   ứ Cách th c truy c p d  li u trên đĩa quang

ọ

ự

ế ấ

ữ ữ ệ

ể

ạ

ấ

ạ ạ

ằ

ạ

ượ

ọ

 Quá trình đ c thông tin d a trên s   ự ủ ả ph n  chi u  c a  các  tia  laser  năng  ượ ừ ớ ư   l p  l u  tr   d   li u.  ng  th p  t l ẽ ậ ậ ộ ế B   ph n  ti p  nh n  ánh  sáng  s   ạ ữ ế ượ ậ i  t đ nh n bi c nh ng đi m mà t ạ ả ị đó  tia  laser  b   ph n  x   m nh  hay  ắ ế bi n  m t do các  v t kh c (pit)  trên  ả b   m t  đĩa.  Các  tia  ph n  x   m nh  ỗ ể i đi m đó không có l ch  ra r ng t   ể ể kh c và đi m này đ c g i là đi m  n n (land).

ổ

ậ

 B   nh n  ánh  sáng  trong

ặ

ế ề ặ ỉ ắ ề ộ ậ ượ

ả c  khúc  x   t

ậ

ẽ ị

ử

ẫ

đĩa  thu  ế ạ nh n các tia ph n x  và khu ch tán  ạ ừ ề   b   m t  đĩa.  Khi  đ ộ ượ ồ các ngu n sáng đ c thu nh n, b   vi  x   lý  s   d ch  các  m u  sáng  ữ ệ thành các bit d  li u hay âm thanh.

ộ

ớ B  nh  ngoài  Đĩa quang

ừ

 Ði m  khác  nhau  gi a  đĩa  quang  và  đĩa  t

ử ỗ

ầ ễ ơ

ể ể ẳ

ấ ễ ị ồ

ề ộ ạ ụ ằ

ọ

ữ ầ

ề

ế ả ượ

ừ ỗ ọ

ử ạ

ệ c phát hi n và s a l

. L i đ c ph i đ

ủ

ế

ị

ộ ầ

ủ

ữ   là  đĩa  quang  c n  ơ ki m  tra  và  s a  l i  nhi u  h n.  Thông  tin  r t  d   b   nhi u  ạ ch ng  h n  khi  m t  h t  b i  n m  gi a  ngu n  laser  và  n i  ầ c n đ c trên đĩa. Vì th  đĩa quang c n nhi u thông tin CRC  ơ i dùng mã  h n đĩa t ữ ệ CRC đi kèm theo d  li u  t c  đ   quay  c a  đĩa  vào  kho ng  200  đ n  500  vòng/phút  ả ộ ố ố ớ ế ố ớ đ i v i CD­ROM và 350 đ n 500 vòng/phút đ i v i DVD  ắ ọ ắ ọ tùy  thu c  vào  v   trí  m t  đ c  trên  đĩa.  Khi  m t  đ c  các  ậ ố track g n tâm đĩa thì v n t c quay c a đĩa càng cao.

ớ ộ B  nh  ngoài  ớ ộ B  nh  Flash

ớ

c dùng làm thi

ệ ữ ượ ố

ỏ ọ

ớ ượ

ạ ớ

ả

ệ

 Hi n nay, th  nh  là m t trong  ộ ẻ ấ ệ ớ nh ng  công  ngh   m i  nh t  ữ ế ị ư t b  l u tr .  đ  T c đ , yêu c u v  dòng đi n  ệ ề ầ ộ ệ ớ ặ ấ ấ cung c p th p và đ c bi t v i  ủ ướ kích  th c  nh   g n  c a  các  ộ ể ẻ lo i  th   nh   làm  cho  ki u  b   ộ c  dùng  r ng  rãi  nh   này  đ ữ ệ ư trong công ngh  l u tr  và gi i  trí hi n nay.

ớ ộ B  nh  ngoài  ớ ộ B  nh  Flash

ớ

ộ

ẫ

ộ ạ

ệ

ẻ ế ạ

ấ ạ

ộ

ỗ ị

ượ ớ ồ

ộ

ượ

ở

ỏ

ộ

ọ

ượ

ể

ị

ị

ể ố ế ớ ế ậ c thi

 Th  nh  flash  là  m t d ng  b   nh  bán  d n  EEPROM(công ngh  dùng  đ   ể ớ ở ỉ ạ c c u t o b i các hàng  ch  t o các chip BIOS trên các v  m ch chính), đ và  các  c t.  M i  v   trí  giao  nhau  là  m t  ô  nh   g m  có  hai  transistor,  hai  ộ ớ ọ transistor này cách nhau b i m t l p ô­xít m ng. M t transistor đ c g i là  ỉ ạ ượ c g i là control gate. Floating gate ch   i đ floating gate và transistor còn l ế ố ườ có th  n i k t v i hàng (word line) thông qua control gate. Khi đ ng k t n i  ộ ể t l p, bit có giá tr  1. Đ  chuy n sang giá tr  0 theo m t qui trình có  đ tên Fowler­Nordheim tunneling.

ầ

ạ ộ ả

ứ Ph n c ng máy tính     Mainboard  Mainboard:  (Còn  g i  là  motherboard)  ọ là  m t  b n  m ch  đóng  vai  trò  là  trung  ế ị ữ gian giao ti p gi a CPU và các thi t b   khác c a máy tính.

ế

ữ ứ ự ế ữ   và  nh ng  chi  ti

ả ệ ọ ư lý  CPU

ỗ ợ ơ

ệ ặ

ả

ề ấ ệ ề ề

ặ ổ ỏ

ắ ễ ừ ị ủ  B n m ch chính ch a đ ng nh ng linh  ạ ử ệ t  quan  ki n  đi n  t ộ ấ ủ tr ng nh t c a m t máy vi tính cá nhân  ử ộ nh :  b   vi  x   (central  ệ ố processing unit), h  th ng bus và các vi  ạ ả ạ m ch  h   tr .  B n  m ch  chính  là  n i  ữ ố ườ ữ ư ng  n i  gi a  các  vi  l u  tr   các  đ ố ệ ạ m ch,  đ c  bi t  là  h   th ng  bus.  Vì  ầ ạ ả ậ v y,  b n  m ch  chính  c n  tho   mãn  nhi u  đi u  ki n  v   c u  trúc  và  đ c  ệ tính đi n kh t khe nh : g n, nh  và  n  ớ đ nh v i nhi u t ư ọ  bên ngoài.

ủ

Mainboard ầ Các thành ph n chính c a Mainboard

 Các thành ph n chính: ắ

ệ ố

ộ ề

ở ộ

ắ

ợ

ầ  Khe c m CPU: socket, slot  Chipset & h  th ng BUS  Khe c m RAM ắ  Các khe c m m  r ng: dùng đ  c m các b  đi u h p (Card màn

ồ

ề ắ ẩ hình, âm thanh…). G m các chu n: ISA, PCI, AGP, PCI Express… ộ

ổ

ổ

ổ

 Giao ti p vào ra (I/O): C ng chu t – bàn phím, c ng COM, c ng

ế máy in…

ắ

ắ ắ

ươ

ỗ ợ

ể

ế

 Khe c m IDE  ­ Khe c m Floppy  Khe c m đi n cho mainboard ệ  Các ROM ch a các ch ứ

ở ộ ng trình h  tr  kh i đ ng và ki m tra thi

t

b .ị

ế ậ ấ

ữ

 Pin và CMOS l u tr  các thông s  thi ư

ồ ờ

ự

ớ

ế ộ ế ậ ự ộ

ằ

ồ ố t l p c u hình máy tính g m  ế ồ ả c  RTC (Real Time Clock ­ đ ng h  th i gian th c). Các Jump thi t  ộ ố ượ ậ l p các ch  đ . Trong m t s  mainboard m i, các Jump này đ c  ề ầ thi

đ ng b ng ph n m m.

t l p t

ủ

ầ

Mainboard ầ Các thành ph n chính c a Mainboard  Các thành ph n chính:

1. Socket 2. Chipset ­ North Bridge 3. DIMM Slot 4. Power connector 5. FDD 6. IDE 7. Battery 8. Chipset ­ South Bridge  9. Serial ATA Interface  10.Front Panel connector 11.ROM BIOS 12.AGP Slot 13.USB 14.PCI Slot 15.Port (Back Panel)  16.Power connector (For Pentium4)

ế

Mainboard     ủ Ki n trúc c a Chipset

ọ

ượ

ạ

ị

ủ

ế

ả ộ ệ ộ ế

ồ thi

 Đ   ch n  đ ể c  bo  ủ ạ m ch  ch   (BMC)  ử x   lý  nhanh,  ho t  ổ ộ n  đ nh  thì  đ ng  ố ế   quan  tâm  y u  t ả ầ hàng  đ u  ph i  là  là   ­  đây  chipset ầ trung  tâm  đ u  não  ạ ọ qu n  lý  m i  ho t  ừ đ ng  c a  BMC,  t   vi c giao ti p CPU,  ọ ớ b   nh ,  đ   h a  ị ế t  b   đ n  các  ộ ạ (chu t,  ngo i  vi  bàn phím, âm thanh,  ạ m ng,  modem,  printer...).

ế

Mainboard     ủ Ki n trúc c a Chipset

ồ

ườ

 Thông  th

ng,  chipset  g m  2  thành  ph n:

ầ

ệ

ế

ớ

c  gi

ắ

ầ

ệ

ầ

ẽ

ế

ắ

ệ ậ

ấ

ữ ệ ọ ề

ả ồ ọ ụ

ử

ủ

ầ chipset  c u  b c ắ   ầ (North  Bridge  Chipset)  và  chipset  c u  nam  (South  Bridge  ượ ị ụ ủ c quy đ nh rõ ràng  Chipset). Nhi m v  c a hai chipset này đ ượ ế ổ i  và  hi m  khi  thay  đ i.  Năm  1997,  giao  ti p  AGP  đ ệ ụ ế ố ớ thi u và chipset c u b c có thêm nhi m v  k t n i v i card  ồ ọ đ  h a.   Chipset  c u  b c  s   qu n  lý  vi c  giao  ti p  d   li u  v i  ớ ả CPU, RAM và card đ  h a, vì v y nó r t quan tr ng, kh   ộ năng x  lý c a BMC ph  thu c chipset này r t nhi u.

ầ

ả ầ

ắ

ạ ệ

ả ế

ả ề

ườ

ầ

ấ  Chipset c u nam qu n lý các thi ừ ế ị ạ   t b  ngo i vi, thông tin t ể ử ượ ư ầ ngoài vào chipset c u nam đ c đ a lên c u b c đ  x  lý  ư ộ ố và tr  k t qu  v . Tuy nhiên cũng có m t s  ngo i l  nh   ạ ạ ư ế i  đ a  giao  ti p  m ng  gigabit  lên  chip  chipset  Intel  875P  l ắ ể ề ừ ẽ ầ c u b c đ  tránh ngh n đ  chip c u nam lên  ng truy n t ắ ầ c u b c.

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus

ệ

ế

ủ

ả ệ ố

ấ

ụ

ượ

ạ ở ộ

ẫ

ự

ộ

ớ

ộ

ề

ế ớ

ứ

ồ ế ố

ộ ố

ế

ượ ặ

c đ t tên là bus.

ự

ự

ể

ạ

 H  th ng máy tính hi n đ i xây d ng và phát tri n d a trên hai

ủ ạ ố ế ừ ộ ử

ế ớ  b  x  lý đ n b  nh  chính, cache level 2

 BUS:  Là  h   giao  thông  huy t  m ch  c a  c   h   th ng  máy  tính,  ể ắ ị ầ ứ bus  liên  t c  đ c  nâng  c p,  m   r ng  đ   b t  k p  nhu  c u  ng  ễ ụ ượ ấ ệ ố c c u thành  d ng th c ti n. H  th ng máy tính ngày nay v n đ ạ ế ị ộ ử ậ ừ ơ ả t  b   ngo i  vi;    3  b   ph n  c   b n  là  b   x   lý,  b   nh   và  thi t ầ ế ớ ề ổ không thay đ i nhi u so v i ki n trúc máy tính đ u tiên do IBM  ậ ộ ể ả ữ ệ ế ế ữ ể i d  li u gi a các b  ph n, nhi u tuy n  thi t  k .  Đ  chuy n  t ươ ượ ậ ế ố ạ c l p ra. Do có ch c năng t m ch k t n i  đã đ ng  đ ng v i  ạ ế tuy n xe buýt (bus) trong cu c s ng mà tuy n m ch k t n i này  cũng đ ệ ệ ố ệ ố h  th ng bus ch  đ o:   System Bus ­ n i k t t  I/O  Bus  (bus  ngo i  vi)  ­  n i  k t  thi ạ

ớ ộ ử ố ế ạ ộ ế ị t  b   ngo i  vi  v i  b   x   lý

ầ thông qua c u chipset.

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus

ế ộ ậ

ị

ầ

ớ ộ

ớ ượ

ộ

ạ ỉ ậ

ộ ử

 BSB ch  t p trung chuy n t

ế c xem là m t. ớ ộ ệ ệ

ữ ộ ậ

ệ ố

ầ

ấ ồ

ộ ử

ả

ờ

ượ dùng  chung  đ ế c  tách  thành  Frontside  Bus  và

ề ệ ạ ầ  Trong ki n trúc Dual Independent Bus (DIB ­ hai tuy n bus đ c l p).  Bus  h   th ng: ố ệ Backside Bus.   FSB là nh p c u quan tr ng n i b  x  lý v i b  nh  chính và tuy n  ố ộ ử ọ ữ ậ bus ngo i vi. Đôi lúc, thu t ng  FSB và system bus đ ứ ể ả ữ ệ i d  li u gi a b  x  lý v i b  đ m th   ấ c p. Tách bus h  th ng thành 2 kênh đ c l p góp ph n tăng hi u năng  ử ờ x  lý nh  cho phép b  x  lý truy xu t đ ng th i trên c  hai kênh giao  ọ ế ti p quan tr ng.   Bus ngo i vi: ạ  có nhi u d ng khác nhau và d n d n chuyên bi

ầ ủ ứ ầ ạ ộ

ụ ừ ữ ượ ế

ệ ố

ủ ứ ế

ế ể ớ ể ệ ặ

ộ ớ t hóa  ờ ị ấ theo yêu c u c a  ng d ng. ISA Bus thu c lo i lâu đ i nh t và đã b   ớ ệ ầ c  gi i  thi u  l n    gi a  năm  2000.  PCI  Bus  đ thay  th   hoàn  toàn  t ẩ ượ ầ đ u trong h  th ng Pentium vào năm 1993. AGP là chu n bus đ c  ồ ọ ử t  k   đ   đáp  ng  yêu  c u  băng  thông  c a  x   lý  đ   h a.  PCI  thi ấ Express m i nh t có khá nhi u  u đi m, đ c bi t là không gây xáo  ế tr n l n lên ki n trúc PCI hi n t ầ ề ư ệ ạ i.

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus ­ ISA

ầ

ấ

ầ c thi

ử

ượ ụ

ớ

ả

ề

ượ

ứ

ố

ượ ố

ộ

ố

ớ

ỉ ạ ạ

 ISA:  L n  xu t  hi n  đ u  tiên  trên  ệ ế ế ở   máy tính, bus ISA đ t k   ố ầ ạ t n  s   d ng  8bit,  s   d ng  ộ ử ằ 4,77MHz  (b ng  v i  xung  b   x   ế lý).  Sau  nhi u  năm  c i  ti n,  ậ ẩ chu n đ c chính th c công nh n  và  mang  tên  Industry  Standard  Architecture  (ISA)  vào  năm  1982.  ệ Trong  h   th ng  IBM  PC/AT  c  nâng  lên  80286,  bus  ISA  đ ệ 16bit. Vào lúc này, t c đ  bus h   th ng  m i  ch   đ t  6MHz;  sau  đó  không lâu thì đ t 8MHz.

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus ­ ISA

ứ

ẩ

ộ ử

ế

ộ ử ộ ườ

ườ

ỉ

 Bus  ISA  dùng  giao  ti p  16bit,  xung  8MHz  (m c  xung  chu n  ế ạ ố ữ ệ ề ộ ủ c a  b   x   lý)  và  đ t  t c  đ   truy n  d   li u  trên  lý  thuy t  là  ộ ự ế ị ả ố   b   gi m  đi  m t  n a  (còn  16MBps.  Tuy  nhiên,  t c  đ   th c  t ị ầ ng bus cho đ a ch  và m t đ ng bus  8MBps) vì c n dành 1 đ ữ ệ khác cho d  li u 16bit.

ố

ậ

ở ộ

ế ị

 Thi

ủ

ứ

ế ị

ế ạ

t b  dùng khe m  r ng ISA phát tri n cho  đ n cu i th p  t b  ngo i vi lúc này

ở ỉ ở ứ

m c 5MBps. ộ ử

ở

ơ

ứ

ẩ

ể ả niên 1990 b i vì kh  năng đáp  ng c a thi ớ m i ch   ư ệ ớ ầ

ạ ề

ậ ệ

ơ ế ệ

ượ

ả

 Nh ng khi b  x  lý tr  nên nhanh h n và c n băng thông d   ầ ữ ố ổ li u l n h n thì chu n ISA không đáp  ng n i. Cu i th p niên  ạ ỉ 90,  h u  h t  card  ISA  còn  l i  đ u  ch   mang  tính  đ i  di n  cho  ứ ế ủ c chính th c văn b n  công ngh  8bit. Cái ch t c a ISA đã đ ệ hóa  trong  tài  li u  PC99  System  Design  Guide  do  Intel  và  ạ Microsoft biên so n vào năm 1999.

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus ­ PCI

ủ

ả ể

ầ ấ ạ

ổ ạ ặ ể

ẫ ả ệ ự ố

ế

ơ ấ

ượ ế ủ

ấ ộ ộ ễ ủ ừ ữ ề ữ ử ụ ể ấ

ộ ệ ố ế ị ầ ố ộ ổ ế ợ ồ ọ ủ ẫ ứ ể ề ạ

ở ộ ắ

ư ạ ố i đa 5 c ng n i m  r ng nh ng l

 PCI ch  cho phép thi ỉ ế ỗ ổ

ở ộ ợ ầ ữ ỗ ợ ộ ử ộ

ặ ả ứ ẽ ỉ  Không  ch   có  đ c  t

ấ ượ ắ

ượ c thi ợ ượ ườ c  hai  m c  ế ế t k  thêm  ng h p card 3,3V

ệ ộ ố ị ắ ầ  PCI (Peripheral Component Interconnect)  nguyên th y dùng xung  33MHz,  sau  đó  nâng  lên  66MHz  (phiên  b n  PCI  2.1)  đ   nhân  đôi  ế băng thông lý thuy t (đ t 266MBps); nhanh g p 33 l n bus ISA. PCI  ế ậ t l p chuy n đ i bus 32bit ho c 64bit linh ho t nên  còn cho phép thi ệ ậ ch p nh n c  card 32bit l n 64bit. Vi c hi n th c 64bit lên bus t c  đ   66MHz  vào  năm  99  đã  nâng  băng  thông  lý  thuy t  lên  524MBps.  ố c nâng  Đ  tr  c a bus PCI th p h n nên t c đ  h  th ng cũng đ lên. T  gi a năm 1995, nh ng thi t b  c n t c đ  chính y u c a máy  tính đ u chuy n sang s  d ng bus PCI. Ph  bi n nh t chính là card  ả đi u khi n đĩa c ng và đ  h a; c  lúc tích h p trên bo m ch ch  l n  khi c m trên khe m  r ng. ế ế ố t k  t ằ phép thay th  m i c ng b ng hai thi cho phép b  x  lý h  tr  thêm m t m ch c u n a.  ặ đi n áp khác nhau: 5V và 3,3V. Vì th , khe c m đ m t s  chân khóa (chân đ b  c m nh m sang khe 5V và ng ổ i cho  ế ị ế t b  tích h p. Ki n trúc này còn  ạ ẩ   ch t  ch ,  chu n  còn  cung  c p  đ ế ể c đúc kín) đ  tránh tr i. ượ ạ c l

ệ ố

ạ

ắ

Mainboard     H  th ng Bus – Các lo i khe c m PCI

ệ ố

ư ộ ầ ộ ử ữ

ộ ệ ủ ế

ố ộ ử ổ

Mainboard     H  th ng Bus – AGP  AGP  (Accelerated  Graphic  Port):  Chipset  AGP  ho t ạ ộ đ ng nh  m t c u trung gian gi a b  x  lý và b  đ m  ấ c p 2. Trong ki n trúc Single Edge Contact Cartridge c a  ọ ộ ượ c  g i  là  b   tăng  t c  Quad  Pentium  II,  chipset  AGP  đ ộ ư ố ế ữ  n i đ n b  x  lý, b   Port (4 c ng) vì n m gi a ngã t nh  chính, I/O và c ng AGP. ạ ộ

ằ ổ ớ

ầ ố ầ ớ

ấ ố

ố

ầ ể ỗ ợ ử ượ c truy n t ố ầ ấ

ộ ồ ộ  Ban đ u ho t đ ng cùng t n s  66MHz v i bus b  x  lý  ộ ử ố ạ (FSB),  g p  đôi  t n  s   PCI  và  đ t  băng  thông  t i  đa  là  ả ồ ọ 264MBps. Đ  h  tr  x  lý đ  h a, trong phiên b n AGP  ề ạ ả ạ ữ ệ 2X, d  li u đ i c  c nh lên và xu ng trong  ế m t  xung  nên  t n  s   lên  đ n  133MHz  (g p  đôi  xung  đ ng b ) và đ t băng thông 528MBps.

ố ạ ủ  Băng thông c a AGP còn đ

ệ ố ố

ữ ệ ồ ọ ứ ạ

ộ ụ

ấ ề ồ ọ ợ ả ưở ấ ượ c nâng lên g p b n (AGP  ằ 4X),  g p  tám  (AGP  8X)  xung  h   th ng  nh m  tăng  t c  ơ ộ ể đ  truy n d  li u  đ  h a và t o c  h i tri n khai  ng  ấ ượ ấ ả d ng đ  h a cao c p, nâng cao ch t l ng hình  nh mà  ị ế ố ộ ể ng đ n t c đ  hi n th .  không s   nh h

ệ ố

ạ

Mainboard     H  th ng Bus – Các lo i khe AGP

 Đ c  t

ệ   AGP  hi n  có  ba

ặ ả phiên b n: ả  1.0 (AGP 1X, 2X)  2.0 (AGP 1X, 2X, 4X)   3.0 (AGP 4X, 8X)

 1X (266MB/s)  2X (533MB/s)  4X (1,07GB/s)  8X (2,1GB/s).

AGP 2x slot (3.3v)

AGP 4x/ 8x slot (1.5v)

Universal AGP slot

ậ

ế

ạ

Mainboard     ệ ố H  th ng Bus – Nh n bi

t các lo i khe AGP

ệ ố

Mainboard     H  th ng Bus – PCI Express

ế

ế

ố ế ơ

ơ

ế ậ

ị

ế

ế

ữ

ể

ế

ầ

ủ ộ ề ả

ể ả

ậ

 PCI  Express  dùng  liên  k t  n i  ti p.  Bus  n i  ố ộ ế ti p  có  băng  thông/kênh  r ng  h n  ki n  trúc  ễ ở ộ bus song song và d  m  r ng lên băng thông  ẩ ạ ớ t l p m ng theo  l n h n. Chu n cho phép thi ể ể giao  ti p  đi m­đi m  gi a  các  thi t  b ,  thay  ế ề ộ th   cho  ki u  m t­nhi u  c a  ki n  trúc  song  song  nên  không  c n  b   đi u  khi n  bus  (tác  nhân  làm  ch m  và  ngăn  c n  kh   năng  thay  th  nóng).

ỏ

ả

ộ

ượ

ầ

ế ố

ể

ế

ườ

ớ

ả

ấ

ế  Ki n trúc PCI Express còn giúp thu nh  50%  ế ủ ạ ệ di n  tích  bo  m ch  ch .  M t  phiên  b n  khác  ủ ể c a  PCI  Express  cũng  đang  đ c  phát  tri n  ế ể đ  thay th  cho tuy n c u nam trong chipset.  M t  k t  n i  đi m­đi m  theo  ki n  trúc  PCI  ế ể ộ ữ ệ Express Architecture v i 32 đ ng d  li u có  kh  năng cung c p băng thông 16GBps.

ầ

ứ

ệ ố

Ph n c ng máy tính     Mainboard – H  th ng Bus

ầ

ứ

ế

ố đ t băng thông t i đa 115,2 Kbps

ạ

ạ ộ ổ ệ ố ế ậ ấ ổ

Ph n c ng máy tính     Mainboard – Giao ti p input/output  C ng serial ổ ạ  C ng parallel ả ổ  đ t kho ng 500 Kbps (tùy d ng).   H u h t PC đ u có hai  ế ổ ề ầ  và m t c ng parallel. Có th  tăng  c ng COM ả ư ố ượ s  l ng c ng COM và parallel nh ng h  th ng ph i ch p nh n hy  sinh IRQ.

ạ ố ộ

ề

ữ ệ

ợ ố ộ

ế

ạ

ộ

ổ

ẫ

ệ ượ

ạ

ế t.ậ

 USB 1.1 đ t t c đ  12 Mbps   USB 2.0: Hi­Speed đ t băng thông 480 Mbps; 12 Mbps và 1,5 Mbps.   Firewire ­ IEEE 1394: h  ỗ tr  t c đ  truy n d  li u  là 12,5, 25, 50 Mbps, còn  ố t c  đ   giao  ti p  cáp  đ t  100,  200,  400  Mbps.  ố C ng n i cáp IEEE 1394  ườ ẵ có  s n  đ ng  d n  đi n  ư bên  trong  nh ng  đ c  ế thi t  k   an  toàn,  không  gây gi

ầ

ứ

ộ

Ph n c ng máy tính  ồ B  ngu n (PSU)

ổ

ệ

ể

ứ

ộ

ề

ệ ệ

ồ ồ

ồ ấ

ộ ệ ố

ồ

ả

ệ

ấ

ầ

ủ ộ ư

ấ ụ ộ ố

Ổ Ổ

ệ

 Ngu n đi n máy tính có ch c năng chuy n đ i ngu n đi n 110V/220V thành  ngu n đi n m t chi u ±3, 3V, ±5V và ±12V cung c p cho toàn b  h  th ng  máy tính. Công su t trung bình c a b  ngu n hi n nay kho ng 200W. Công  su t tiêu th  m t s  thành ph n nh  sau:  Mainboard : 20W ­ 35W.  CD­ROM : 20W ­ 25W  ề  đĩa m m : 5W ­ 15W.  ứ  đĩa c ng : 5W ­ 15W.  Ram : 5W /MB.  Card : 5W ­ 15W.  CPU : Tùy theo m c đ  làm vi c nhi u hay ít. ứ ộ ỉ

ố ệ

ệ

ấ

ấ ư

ả

ạ

ỏ

ề  Các s  li u trên đây ch  mang  tính ch t  tham kh o,  b i  vì hi n  nay xu th   ế ở ế ị t b  tiêu th  đi n năng nh . Bên c nh đó,  ề

ả ụ ệ ử ụ

ố ượ

ế ị

ệ

ộ

các hãng s n xu t đ a ra các thi tùy thu c vào s  l

t b  mà máy tính s  d ng nh u hay ít đi n năng.

ng thi

ầ ộ

ứ Ph n c ng máy tính   B  ngu n (PSU) ồ

Chân

Tín hiệu

Chân

Tín hiệu

1

+3.3v

11

+3.3v

2

12

-12v

ầ ắ ể ể

+3.3v

3

Ðất (Ground)

Ðất (Ground)

13

ồ ộ

4

+5v

PW_ON (mở nguồn)

14

5

Ðất (Ground)

Ðất (Ground)

15

6

+5v

Ðất (Ground)

16

ạ ố ắ ườ t  đ

7

Ðất (Ground)

Ðất (Ground)

17

ấ ồ ngu n ắ ố n i

8

PWRGOOD (nguồn tốt)

18

-5v

9

19

+5v

+5vSB

ấ ch u

20

+5v

10

+12v

ỉ ầ ử

ầ

 Ð u c m ATX có 20 chân  Ð   ki m  tra  nhanh  b   ộ ạ ngu n  có  ho t  đ ng  hay  ể không,  b n  có  th   kích  ệ ng  tín  hi u  14  n i  t ả ề ậ ồ và  15  (ch p  r i  nh   li n)  ắ hay  ch c  ăn  nh t  là  c m  ầ vào  đ u  ố ắ ồ Mainboard r i kích n i t t  ủ Jumper  c a  2  PowerSw  trên  mainboard  ộ (khi  th   ch   c n  có  b   ồ ngu n  và  mainboard  ATX  ủ là  đ ,  không  c n  thêm  gì  n a). ữ

ầ ộ

ứ Ph n c ng máy tính   B  ngu n (PSU) ồ

ắ

ề

ề

ồ

ấ

ệ

ượ

ắ

ố ể ừ ẽ c c p đi n. Ta s  không th y công t c Power t ắ ẽ ự ữ ạ

ữ

ấ

gi

ấ

 Do có 1 s  tính năng đi u khi n t xa nên v  nguyên t c b  ngu n ph i luôn  ả ộ ể ấ ự ữ  theo ki u AT   gi ế ầ  tr ng thái đó cho đ n khi b m l n n a  ở ề ị ự ộ  đ ng tr  v  v  trí

luôn đ ấ ữ n a (Sau khi b m, công t c s  t ổ ạ ể đ  thay đ i tr ng thái), thay vào đó là 1 nút b m kích (t ban đ u sau khi ng ng b m) t ầ

ươ ng t ệ

ườ

ầ

ắ

ồ

ự ư  nh  nút Reset. ủ ứ ế

ệ

ạ

ở

ấ ẽ ng tín hi u th  14 c a đ u c m ngu n (PW_ON) s   ắ t

c n i đ t đ  t o ra tín hi u m  máy n u máy đang trong tình tr ng t ạ

ắ

ở

ầ ư  Khi b m nút n y, đ ấ ố ấ ể ạ t máy n u máy đang trong tình tr ng m ).

ượ đ (hay t

ỉ ầ

ư

ạ

ồ

ấ ả ấ

ử

ồ

ể

 Chú ý: Khi m  máy b n ch  c n kích nút Power (b m r i nh  ngay) nh ng    sau  4  giây

ả t,  tùy  theo  mainboard  có  th   ta  ph i  b m  r i  gi

ặ ệ đ c  bi ớ ượ m i đ

ụ

ượ

ế ở ắ t  khi  t ậ ả c nh  (do xác l p trong Bios). ồ t, th c s  b  ngu n v n tiêu th  1 l ở

ự

 Khi trong tình tr ng t ắ ạ ạ ộ ươ

ự ự ộ ạ ề

ề ể

ậ ồ

ạ

ắ

ẫ ể ự ộ ỉ ồ

ệ

ệ

ắ

ắ

ắ

ớ

ộ

ỏ ệ ấ ng đi n r t nh    đ ng m  máy (theo xác l p  ng trình đi u khi n). Ch  khi nào b n rút dây c m ngu n  t  phía sau  b  ngu n thì máy m i ng t  đi n  hoàn

ể đ  duy trì s  ho t đ ng cho m ch đi u khi n t trong Bios hay ch ằ t  đi n  b ng công t hay  t toàn.