Đ bài: Trong bài th "Bài ca ng t ng ng" c a Nguy n Công Tr , gi a l i s ngề ơ ấ ưở ủ ễ ứ ữ ố ố
“ng t ng ng" v i tâm ni m "nghĩa vua tôi cho v n đo s chung" có gì mâu thu nấ ưở ớ ệ ẹ ạ ơ ẫ
không? Phân tích bài th đ nêu rõ ý ki n c a anh (ch )ơ ể ế ủ ị
Bài làm
"Bài ca ng t ng ng" là bài th có v trí đc bi t trong văn nghi p c a Nguy n Công Tr .ấ ưở ơ ị ặ ệ ệ ủ ễ ứ
Nó v a th hi n cái tôi đc đáo c a ông v a là m t tuyên ngôn s ng đy hào khí. Trongừ ể ệ ộ ủ ừ ộ ố ầ
bài th , ông đã th hi n rõ s hòa h p gi a hai l i s ng t ng nh mâu thu n c a mình:ơ ể ệ ự ợ ữ ố ố ưở ư ẫ ủ
l i s ng "ng t ng ng" v i tâm ni m "nghĩa vua tôi cho v n đo s chung".ố ố ấ ưở ớ ệ ẹ ạ ơ
Lúc bình Tây c đi t ngờ ạ ướ
Bài ca ng t ng ng ra đi vào năm 1848 khi Nguy n Công Tr đã d t áo kh i ch n quanấ ưở ờ ễ ứ ứ ỏ ố
tr ng. Ông vi t bài th nh l i t ng k t cho cu c đi đy sóng gió cho cu c đi mình.ườ ế ơ ư ờ ổ ế ộ ờ ầ ộ ờ
Bài th có tên: Bài ca ng t ng ng. Đi m đáng chú ý là t ng t ng ng, ch không ph iơ ấ ưở ể ừ ấ ưở ứ ả
là “bài ca” (cùng th i v i Nguy n Công Tr , Cao Bá Quát cũng vi t nhi u bài ca: Sa hànhờ ớ ễ ứ ế ề
đo n ca (Bài ca ng n “đi trên cát”, Đng tiên ca (Bài ca cái roi song)...). T ng t ng ngả ắ ằ ừ ấ ưở
vôn di n t tr ng thái không v ng, ch cheo leo, d đ, d r i. Đy là l p nghĩa thôngễ ả ạ ữ ở ỗ ễ ổ ễ ơ ấ ớ
th ng, càng không ph i trong tr ng h p c a Nguy n Công Tr . Đáng chú ý h n,ườ ả ở ườ ợ ủ ễ ứ ơ
trong bài th , tác gi s d ng t t c năm l n (k c tiêu đ). Hai l n đu trong bài, tơ ả ử ụ ấ ả ầ ể ả ề ầ ầ ừ
ng t ng ng xu t hi n cu i m t kh th , có tác d ng nh n m nh. L n th nh t, k tấ ưở ấ ệ ở ố ộ ổ ơ ụ ấ ạ ầ ứ ấ ể ừ
khi ông Hy Văn đ Th khoa, r i làm quan Tham tán và t i ch c v r t cao (T ng đc),ỗ ủ ồ ớ ứ ụ ấ ổ ố
ông đã ng t ng ng. R i khi bình Tây, lúc v Ph doãn Th a Thiên và t i ngày đô mônấ ưở ồ ề ủ ừ ớ
gi i t , ông đu ng t ng ng. Khi th c s cáo quan, s ng cu c s ng bình th ng, ôngả ổ ề ấ ưở ự ự ố ộ ố ườ
càng ng t ng ng. So ra, trong tri u, ch ng có ai ng t ng ng nh ông. Nh v y, ng tấ ưở ề ẳ ấ ưở ư ư ậ ấ
ng ng là m t thái đ, m t phong cách s ng c a Nguy n Công Tr . Nó v t lên muônưở ộ ộ ộ ố ủ ễ ứ ượ
v n ng i th ng, nó cũng không Ph t, không Tiên, không v ng t c. Nó là m t cá nhânạ ườ ườ ậ ướ ụ ộ
- cá th , là b n ngã c a chính nhà th .ể ả ủ ơ
Có th nói, đây là bài th duy nh t Nguy n Công Tr tr c ti p th hi n thái đ, phongể ơ ấ ễ ứ ự ế ể ệ ộ
cách s ng c a mình. S th hi n đó ch có th có đc trên c s m t s t ý th c sâuố ủ ự ể ệ ỉ ể ượ ơ ở ộ ự ự ứ
s c v nh ng giá tr c a b n thân, v ch n quan tr ng và r ng h n là c xã h i th i b yắ ề ữ ị ủ ả ề ố ườ ộ ơ ả ộ ờ ấ
gi . Đi u này, trong văn h c trung đi Vi t Nam, khá hi m hoi, nh t là v i nh ng nhà thờ ề ọ ạ ệ ế ấ ớ ữ ơ
tham gia vào ch n quan tr ng. Nói r ng h n, nh ng ki u t ý th c nh Nguy n Côngố ườ ộ ơ ữ ể ự ứ ư ễ
Tr báo hi u cho s đòi h i b c thi t v s xu t hi n và kh ng đnh cái tôi trong vănứ ệ ự ỏ ứ ế ề ự ấ ệ ẳ ị
h c, cũng nh ngoài đi. H n n a, bài th đc Nguy n Công Tr vi t khi đã cáo quanọ ư ờ ơ ữ ơ ượ ễ ứ ế
v ngh và b c vào tu i b y m i. Do đó, nó là s t ng k t, t đánh giá m t cáchề ỉ ướ ổ ả ươ ự ổ ế ự ộ
nghiêm túc, sâu s c c a m t ng i t ng tr i, ch không ph i nh t th i, b ng b t khi ắ ủ ộ ườ ừ ả ứ ả ấ ờ ồ ộ ở
tu i thanh xuân.ổ
Trong bài hát này, Nguy n Công Tr đã t k v mình, t thu t, t đánh giá v b n thân.ễ ứ ự ể ề ự ậ ự ề ả
Gi ng đi u t thu t kh ng khái, đy cá tính m t l n n a cho th y ông sòng ph ng, th ngọ ệ ự ậ ẳ ầ ộ ầ ữ ấ ẳ ẳ
th n và có ý th c rõ ràng v phong cách s ng c a mình. Nguy n Công Tr t hào vì đã cóắ ứ ề ố ủ ễ ứ ự
m t cu c s ng ho t đng tích c c trong xã h i:ộ ộ ố ạ ộ ự ộ
Khi Th khoa, khi Tam tán. Khi T ng đc Đông,ủ ổ ố
G m thao l c đã nên tay ng t ng ngồ ượ ấ ưở
Lúc bình Tây c đi t ng,ờ ạ ướ
Có khi v Ph doãn Th a Thiênề ủ ừ
Nhà th đã s d ng thành công th pháp li t kê, gi ng th đy hào s ng th hi n ni m tơ ử ụ ủ ệ ọ ơ ầ ả ể ệ ề ự
hào b i su t cu c đi mình đã n m gi nhi u ch c v quan tr ng, ch ch t c a tri u đình.ở ố ộ ờ ắ ữ ề ứ ị ọ ủ ố ủ ề
Đng th i, ông cũng t hào vì dám s ng cho mình, b qua s gò bó c a l và danh giáo.ồ ờ ự ố ỏ ự ủ ễ
Đô môn gi i t chi niênả ổ
Đc ng a bò vàng đeo ng t ng ng.ạ ự ấ ưở
Kìa núi n phau phau mây tr ngọ ắ
Tay ki m cung mà nên d ng t biế ạ ừ
Gót tiên theo đng đnh m t đôi dìủ ỉ ộ
B t cũng n c c i ông ng t ng ngụ ự ườ ấ ưở
Sau khi t quan, cách ông ngh và ch i cũng r t ngông, r t khác th ng, ông đeo mo vàoừ ỉ ơ ấ ấ ườ
đuôi bò, ông d n các cô gái tr lên ch i chùa, ông đi hát đào và t đánh giá cao các vi cẫ ẻ ơ ả ự ệ
làm y. Ông có quy n ng t ng ng vì ông v h u trong danh d , sau khi đã làm đcấ ề ấ ưở ề ư ự ượ
nhi u vi c h u ích cho dân cho n c. Theo ông, đi u quan tr ng nh t c a nhà Nho làề ệ ữ ướ ề ọ ấ ủ
ho t đng th c ti n ch không ph i là n p s ng u n mình theo d lu n, ng thích hát nóiạ ộ ự ễ ứ ả ế ố ố ư ậ ồ
vì đó là môn ngh thu t ông say mê t nh . Vì th khi v h u ông v n đi hát vì khôngệ ậ ừ ỏ ế ề ư ẫ
mu n t ra mình là m t b c phi phàm, khác đi nh các thánh nhân. Ch ng nh ng v y, điố ỏ ộ ậ ờ ư ẳ ữ ậ
thăm thú c nh chùa mà v n đeo ki m cung bên ng i và mang theo “m t đôi dì". Rõ ràngả ẫ ế ườ ộ
trong b d ng t bi Nguy n Công Tr v n v ng đy n tr n, v n đèo bòng đng sauộ ạ ừ ễ ứ ẫ ươ ầ ợ ầ ẫ ằ
m y bóng giai nhân. C t cách c a m t khách tài t , văn nhân chính là đó... Đó là l iấ ố ủ ộ ử ở ố
s ng phá cách c a m t con ng i thích làm nh ng chuy n trái khoáy ng c đi đ ng oố ủ ộ ườ ữ ệ ượ ờ ể ạ
đi, th hi n thái đ và khát v ng s ng t do t t i.ờ ể ệ ộ ọ ố ự ự ạ
Không b n tâm đn nh ng l i khen chê, nh ng chuy n đc m t. Đó là m t quan ni mậ ế ữ ờ ữ ệ ượ ấ ộ ệ
s ng, tri t lý s ng phóng khoáng t do, thoát kh i vòng danh l i t m th ng. Coi s đcố ế ố ự ỏ ợ ầ ườ ự ượ
m t là l th ng tình, ông đã ra kh i vòng danh l i đ s ng th nh th i, t do, t t i đấ ẽ ườ ỏ ợ ể ố ả ơ ự ự ạ ể
h ng m i l c thú, c m, k , thi, t u, giai nhân gi a cu c đi tr n th m t cách thoướ ọ ạ ầ ỳ ử ữ ộ ờ ầ ế ộ ả
thích:
Đc m t d ng d ng ng i tái th ng,ượ ấ ươ ươ ườ ượ
Khen chè ph i ph i ng n đông phong.ơớọ
Khi ca, khi t u, khi c c, khi tùngử ắ
Không Ph t, không Tiên, không v ng t c.ậ ướ ụ
Nhà th đã v n d ng ngh thu t t ng ph n, đt nh ng cái đi l p nhau đ th hi n tháiơ ậ ụ ệ ậ ươ ả ặ ữ ố ậ ể ể ệ
đ ng t ng ng c a mình.ộ ấ ưở ủ
Nhân v t tr tình xu t hi n trong tác ph m là m t con ng i có cá tính ngông, m t conậ ữ ấ ệ ẩ ộ ườ ộ
ng i đy t tin, yêu thích cu c s ng t do t t i, coi th ng danh l i. Con ng i y tườ ầ ự ộ ố ự ự ạ ườ ợ ườ ấ ự
tin vào tài năng và tin t ng vào quan đi m s ng c a mình nên đã r t b n lĩnh v t lênưở ể ố ủ ấ ả ượ
trên thói th ng cu c đi đ s ng và làm đi u mình thích. Nh ng dù ng t ng ng, ngôngườ ộ ờ ể ố ề ư ấ ưở
ng o đn đâu, ông v n ý th c r t rõ trách nhi m c a mình đi v i cu c đi. Vì th , sauạ ế ẫ ứ ấ ệ ủ ố ớ ộ ờ ế
nh ng phút giây cao h ng, th mình phóng túng cùng tr i đt t do, ông v n không quênữ ứ ả ờ ấ ự ẫ
t nh c: “Nghĩa vua tôi cho v n đo s chung”. T t ng y không h mâu thu n v i cáiự ắ ẹ ạ ơ ư ưở ấ ề ẫ ớ
ngông ng o, ng t ng ng c a ông. Trên th c t Nguy n Công Tr là m t nhà Nho cóạ ấ ưở ủ ự ế ễ ứ ộ
trách nhi m v i đt n c. Tuy cu c sông quan tr ng g p nhi u l n đn nh ng ông v nệ ớ ấ ướ ộ ườ ặ ề ậ ậ ư ẫ
luôn m t lòng trung thành v i tri u đình. Dù ham cu c s ng t do phóng túng nh ng ôngộ ớ ề ộ ố ự ư
v n nhi t tình th c hi n trách nhi m quân th n.ẫ ệ ự ệ ệ ầ
Có th nói, qua bài th "Bài ca ng t ng ng", Nguy n Công Tr đã th hi n m t l i s ngể ơ ấ ưở ễ ứ ể ệ ộ ố ố
ti n b , bi t dung hòa gi a cái tôi đy cá tính mang đm phong cách cá nhân v i vi cế ộ ế ữ ầ ậ ớ ệ
s ng công hi n cho dân, cho n c. L i s ng ngông ng o "ng t ng ng" khác đi, khácố ế ướ ố ố ạ ấ ưở ờ
ng i không h mâu thu n v i tâm ni m "Nghĩa vua tôi cho v n đo s chung", ng cườ ề ẫ ớ ệ ẹ ạ ơ ượ
l i, chúng b sung cho nhau góp ph n t o nên chân dung m t cá tính đc đáo n i b t trongạ ổ ầ ạ ộ ộ ổ ậ
văn đàn Vi t Nam th k XIX.ệ ế ỉ
