intTypePromotion=1

Báo cáo Phương pháp nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của xu hướng “báo lá cải” đối với sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh

Chia sẻ: Anh Ngoc | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:52

0
30
lượt xem
3
download

Báo cáo Phương pháp nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của xu hướng “báo lá cải” đối với sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Báo cáo nghiên cứu nhận thức được tầm quan trọng này, nhóm chúng tôi là những sinh viên khoa Báo chí và Truyền thông trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh đã chọn đề tài nghiên cứu về ảnh hưởng của “báo lá cải” đối với sinh viên trong trường. Đề tài này giúp cho sinh viên khoa Báo chí có được cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng “báo lá cải” hiện nay. Đồng thời cho phép sinh viên trong trường được bày tỏ quan điểm ý kiến cá nhân về vấn đề này.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo Phương pháp nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của xu hướng “báo lá cải” đối với sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh

  1. ĐẠI HỌC KHOA HỌC XàHỘI VÀ NHÂN VĂN TP.HCM  Khoa Báo chí & Truyền thông BÁO CÁO PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ẢNH HƯỞNG CỦA XU HƯỚNG “BÁO LÁ CẢI”  ĐỐI VỚI SINH VIÊN TRƯỜNG  ĐẠI HỌC KHOA HỌC XàHỘI VÀ NHÂN VĂN  THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Giảng viên hướng dẫn: Châu Văn Ninh  Sinh viên: 1. Phan Bảo Ngọc ­ 1356030074 2. Nguyễn Thị Mỹ Nương ­ 1356030086 3. Trịnh Thị Kiều Oanh – 1356030088 4. Đinh Ngọc Quỳnh ­ 1356030098 5. Hoàng Thị Hoài Thương – 1356030126 6. Hồ Thị Uyên Trinh ­ 1356030183
  2. TPHCM 2014 MỤC LỤC A.  Mở đầu…………………………………………... ……………………….3 1. Lý do chọn đề tài………………………………….....…………………3 2. Tổng quan đề tài………………………………………….…………….4 3. Mục đích nghiên cứu…………………………………….…………….17 4. Nhiệm vụ nghiên cứu………………………………………….………17 5. Đối tượng và khách thể nghiên cứu……………………………. ……...17 6. Phạm vi nghiên cứu…………………………………………................18 7. Phương pháp nghiên cứu………………………………….…………...18 8. Cái mới của đề tài…………………………………. …………………..18 9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn………………………………………… 18 B.  Nội dung……………………………………………………...………….20 Chương 1: Những vấn đề về “báo lá cải”…...…………………………… 20 Chương 2: Kết quả khảo sát thực tế……………………………………… 29 Chương 3: Kết luận và kiến  nghị………………………………………....37 2
  3. C.  Kết  luận…………………………………………………………………..40 D. Phụ lục…………………....…………………………………….………… 42 E.  Danh mục các tài liệu tham  khảo………………………………………...46 A. MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài: Báo chí đóng vai trò rất quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu thông   tin hằng ngày của người dân một cách chính xác và khách quan nhất, là một  trong những kênh truyền, kênh thông tin tạo nên dư  luận xã hội hết sức   mạnh mẽ, ảnh hưởng sâu sắc đến công chúng.  Theo con số thống kê, Việt Nam có hơn 800 báo in, 67 đài phát thanh,   truyền hình và hàng trăm trang báo, trang tin điện tử. Tuy nhiên có một thực   tế là trong những năm gần đây, xu hướng “báo lá cải” ngày càng phổ biến,   ảnh hưởng mạnh mẽ  đến đời sống báo chí với những trào lưu đăng bài  3
  4. theo kiểu giật tít, câu view. “Cái oái oăm là những tin tức nghiêm túc mà  một công dân cần biết lại thường “cứng” và “khó nhai”, đòi hỏi một bề  dày giáo dục và năng lực tư  duy mà không phải ai cũng có. Trong khi đó,   loại tin tức “mềm”, có tính giải trí, tầm phào hay những chuyện đánh vào  ngóc ngách sự tò mò ­ kể cả những sự tò mò bệnh hoạn ­ lại là những thứ  người ta “muốn” nhất.” (nguồn: Tuổi Trẻ Online)  “Có cầu thì mới có cung”, đây là nguyên nhân chính dẫn đến số lượng  các tờ  “báo lá cải” ngày càng phổ  biến, vô hình chung chính người dân đã  tiếp tay cho sự phát triển của những tờ báo này, đặc biệt nhóm người đọc  và tìm kiếm những tờ “báo lá cải” lại tập trung vào giới trẻ, trong đó sinh  viên chiếm số đông. Nội dung trên “báo lá cải” hầu như không có giá trị về  thông tin, bàn chuyện hậu trường showbiz, tán chuyện riêng tư  của người  nổi tiếng, một số  bài thiếu tính lành mạnh, vi phạm thuần phong mĩ tục,  làm cho các bạn trẻ có suy nghĩ lệch lạc và mất niềm tin vào cuộc sống. Nhận thức được tầm quan trọng này, nhóm chúng tôi là những sinh  viên khoa Báo chí và Truyền thông trường ĐH KHXH&NV TP.HCM đã   chọn đề  tài nghiên cứu về   ảnh hưởng của “báo lá cải” đối với sinh viên  trong trường. Đề  tài này giúp cho sinh viên khoa Báo chí có được cái nhìn   toàn diện hơn về tình trạng “báo lá cải” hiện nay. Đồng thời cho phép sinh   viên trong trường được bày tỏ quan điểm ý kiến cá nhân về vấn đề này. 2. Tổng quan đề tài: Xu hướng “báo lá cải” là một hiện tượng của đời sống báo chí được  nhiều người biết tới và quan tâm. Trước đó rất ít người đề cập đến “báo lá   cải” ở Việt Nam. Cho đến cuối tháng 5/2012, hai tờ báo lớn tại miền Nam  là Sài Gòn Giải Phóng và Phụ nữ TP.HCM đã đồng loạt đăng bài lên tiếng  về “báo lá cải” và kêu gọi siết chặt quản lý. Ngay sau đó, báo Đời sống &  Pháp luật, khi bị Sài Gòn Giải Phóng gọi là “trồng cải” đã phản kích lại với  4
  5. ngôn ngữ nặng nề. Sự kiện này đã làm dấy lên những cuộc tranh luận xung  quanh vấn đề ‘báo lá cải’ ở Việt Nam. Vì vậy trong một thời gian dài, trên  các trang thông tin điện tử, các diễn đàn cũng như các trang mạng xã hội đã  có những tranh cãi không ít về vấn đề này, tuy nhiên chưa tìm thấy tài liệu  nào nghiên cứu hoàn chỉnh và chuyên sâu về nó. Tài liệu mà chúng tôi tham   khảo là những bài báo, bài viết, bài bình luận trên các trang báo, trang thông   tin điện tử. Những tài liệu được trích dẫn dưới đây có liên quan trực tiếp  đến “báo lá cải” và  ảnh hưởng của nó. Còn một số  tài liệu về  đạo đức   nghề  nghiệp hay cách câu view, sự  tranh chấp giữa “báo lá cải” và báo  chính thống chúng tôi sẽ không đề cập đến. 2.1 Tin tức chính thống: từ  “cậu  ấm” thành “trẻ  lạc loài” do Khánh  Duy phân tích trong cuốn  Losing the News  của tác giả  Alex S.Jones, đăng  trên Tuần Việt Nam (tuanvietnam.vietnamnet.vn) ngày 13/12/2009.? Trong tác phẩm Losing the News, Alex S. Jones cho rằng tin tức chính  thống làm nên sức mạnh cho báo chí, nhưng báo chí lại bị mắc kẹt giữa vai   trò  xã hội và nhiệm vụ  kinh doanh. Tin chính thống, mang nhiều giá trị  ngày  càng bị lấn lướt và khuynh loát bởi tin ít giá trị, chỉ mang tính giải trí.  “Đẩy vấn đề  sâu hơn, Alex tiếp tục dẫn người đọc vào thế  giới của  báo chí, nơi không chỉ tin chính thống bị thách thức, mà ngay cả tự do ngôn   luận, sự  khách quan, đạo đức báo chí cũng đang  ở  trong trạng thái mong  manh dễ vỡ.” 2.2 Báo chí hiện đại ngày càng lá cải do Hoàng Thư trích dẫn và biên  dịch từ chương 2, “Media and Democracy” (Truyền thông và dân chủ) trong  cuốn “Losing the News” (sự suy thoái của tin tức) của tác giả Alex S. Jones  và đăng trên Tuần Việt Nam (tuanvietnam.vietnamnet.vn) ngày 19/12/2009. ⑴  Xem Khánh Duy/Tin chính thống: từ “cậu ấm” thành “trẻ lạc loài”/  http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/sach­hay­nen­doc/2009­12­09­tin­tuc­chinh­thong­ tu­cau­am­thanh­tre­lac­loai­/Ngày 13/12/2009. 5
  6. Nhà khoa học chính trị Robert M. Entman định nghĩa “báo lá cải là loại  báo chí đặt lợi nhuận lên làm ưu tiên hàng đầu”, và sự  vui nhộn, tính giải  trí ở vị trí thứ hai. Đứng hàng thứ ba, ở cách đó khá xa, là ảnh hưởng của tờ  báo lên chính sách công. 1 Alex S. Jones tin rằng khi báo chí lá cải lên ngôi, báo chí truyền thống  sẽ  thất thế. Vì những tin tức chính trị  thường nhàm chán, người ta sẽ  lựa   chọn tin tức nào thú vị hơn. Khi đó, thay vì lựa chọn tin tức để viết dựa vào   tầm quan trọng, thì nhà báo lại dựa vào sự  thú vị  của tin đó. Đó chính là  cách làm của “báo lá cải”. “Các tòa soạn báo chí truyền thống dần biến   thành tòa soạn tin lá cải, và điều này đang diễn ra ra ở tốc độ nhanh chóng   mặt”. Và những nguyên tắc làm báo truyền thống giờ  đây đang bị  đe dọa  vứt bỏ để cứu lấy tài sản của lực lương sở hữu báo chí.?  Alex S. Jones đã có cái nhìn khá toàn diện về   tình hình báo chí nước   Mỹ, khi mà ranh giới mỏng manh đang đẩy tin tức báo chí truyền thống   biến đổi thành báo chí lá cải. Và khuynh hướng làm báo đang dần “lá cải  hóa” chạy theo lợi nhuận thay vì lợi ích xã hội. Ông cũng nhìn ra được  nguyên nhân dẫn đến điều trên là do kỹ  thuật số, thị  hiếu của độc giả  và  mục đích lợi nhuận. Trên thực tế, báo chí Việt Nam cũng đang rơi vào tình trạng này và   nguyên nhân thì không chỉ có những điều mà Alex S. Jones đã đề cập. 2.3  “Lá cải sạch” & "lá cải bẩn”  của Minh Phong đăng trên  Thanh   Niên Online (thanhnien.com.vn) ngày 26/4/2010. ? 1 Xem Hoàng Thư/Báo chí hiện đại ngày càng lá cải kì 1/  http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2009­12­18­bao­chi­hien­dai­ngay­cang­la­cai­ky­1­/  Ngày 19/12/2009.  ? Xem Hoàng Thư/Báo chí hiện đại ngày càng lá cải kì 2/  http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2009­12­18­bao­chi­hien­dai­ngay­cang­la­cai­ky­2­/  Ngày 19/12/2009 ⑴ ⑴  Xem Minh Phong/ “Lá cải sạch” và “lá cải bẩn”/  http://www.thanhnien.com.vn/van­ hoa­nghe­thuat/la­cai­sach­la­cai­ban­326279.html/ Ngày 26/4/2010 6
  7. Bài báo nêu một số  định nghĩa về  “báo lá cải”  ở  Việt Nam và cả  phương Tây. “‘Báo lá cải’ theo người Việt Nam là một danh từ  chỉ  những  tờ  báo có nội dung nhảm nhí, giật gân, phóng đại mọi chuyện, ngồi lê đôi  mách, khai thác chuyện đời tư và scandal của các nhân vật nổi tiếng nhằm   mục đích câu khách”. “Còn những ‘báo lá cải’ thật sự? Có thể kể đến tên các tờ báo rất nổi như  The Sun, Daily Star, Daily Mirror, Daily Sport, Daily Mail, Daily Express,  News of the World  ở  Anh hay Bild  ở Đức, Kronen Zeitung  ở  Áo”. “Báo lá   cải” là “ vua đầu bếp” trong cách xài thông tin và tinh chế ngôn ngữ. Minh Phong đã nhìn ra được xu hướng làm “báo lá cải” nhưng vẫn  chưa nói gì về hiện tượng này ở Việt Nam. Ở nước ta vào thời gian này đã  có những bài báo kiểu “lá cải”, sai sự thật, khai thác đời tư… nhưng không   được quản lý và chưa có một tiếng nói nào đủ  ảnh hưởng lên tiếng phản  ánh cả, dù những bài báo đã này mang lại rất nhiều hậu quả và tai tiếng 2.4 Thảm họa “báo lá cải” của Đường Loan đăng trên Sài Gòn Giải   Phóng Onilne  (sggp.org.vn) ngày 28/5/2012.?   Bài báo này đã mở  đầu cho  hàng loạt tiếng nói của các nhà báo, tờ  báo với các quan điểm giống và   khác nhau. Tác giả  đã nêu lên thực trạng đáng buồn khi có nhiều  ấn phẩm được  phát hành mà nội dung thì lại sa vào “tư, tình, tội” ­ các đề  tài khiến độc  giả  bị  đầu độc, đồng thời lên án một số  cơ  quan báo chí chạy theo lợi   nhuận, sinh sôi, nảy nở “báo lá cải”.  Bài báo cũng đưa ra lời phát biểu của ông Bùi Huy Lan, nguyên Phó   Vụ  trưởng Vụ  Báo chí ­ Bộ  Văn hóa Thông tin (nay là Cục Báo chí ­ Bộ  Thông tin – Truyền thông): “báo lá cải” đặt lợi nhuận lên làm đầu, coi kinh  tế  là mục đích, biến tờ  báo thành công cụ  kiếm tiền, thu lời; báo đã đánh  ⑴  Xem Đường Loan/ Thảm họa “báo lá cải”/  http://www.sggp.org.vn/phongsudieutra/2012/5/289862/ Ngày 28/5/2012 7
  8. mất đi chức năng thông tin, định hướng và tính chuyên nghiệp, đạo đức  người làm báo cũng không còn.  Qua bài viết của mình, Đường Loan đã chỉ  ra được hiện trạng phát  sinh “báo lá cải” hiện nay, một phần chỉ ra được tác hại của nó và sự thiếu  sót trong quản lý báo chí, nhưng cái nhìn vẫn còn mang tính phiến diện,  một chiều khi cho rằng “báo lá cải” chỉ chạy theo “tư, tình, tội”. 2.5 Trả  lại tên cho “lá cải” của Nguyễn Hùng đăng trên BBC Tiếng   Việt (bbcvietnamese.com) ngày 30/5/2012. ? Nguyễn Hùng đã đưa ra một số quan niệm về “báo lá cải” như: ­ “Lá cải hóa là sự  xuống ngôi của tin tức thời sự  và sự  lên ngôi của  tin giải trí, sex và scandal" – Marvin Kalb, giám đốc Trung tâm Shorenstein  về Báo chí, Chính trị và Vấn đề Công của Đại học Harvard ­ Ông Howard Kurtz, tác giả  cuốn Media Circus ­ The Trouble with   America's Newspapers (Gánh xiếc Truyền thông ­ Rắc rối của Báo Mỹ) nói:  “sự  “lá cải hóa” đồng nghĩa với việc chuẩn mực báo chí sụt giảm, tin tức   thời sự như chính trị và kinh tế vắng bóng và sự gia tăng các tin giải trí như  các chủ đề nhớp nhúa, scandal, giật gân và tiêu khiển” Bên cạnh đó, tác giả  đã giải thích nguồn gốc của “báo lá cải”, thuật  ngữ “lá cải” và chỉ ra “báo lá cải” không đồng nghĩa với sự xấu xa khi đưa  ra một số vai trò của nó: ­ Báo lá cải cũng thúc đẩy những nét văn hóa khác với văn hóa thượng   lưu và thách thức cái gọi là “bá chủ văn hóa” trong xã hội. ­ Báo lá cải có thể mang lại một thực tế khác với thực tế chính thống. ­ Nó cũng có thể kéo chính trị lại gần với công chúng và khuyến khích  nhiều độc giả tham gia vào đời sống chính trị vốn thường khô khan trên báo   chính ngạch. ⑴  Xem Nguyễn Hùng/ Trả lại tên cho “lá cải”/  http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2012/05/120530_tabloid_controversy.shtml  / Ngày 30/5/2012 8
  9. Nhìn chung, tác giả  đã nói được một số  khái niệm, nguồn gốc của   “báo lá cải”, nhưng nguồn gốc thì chưa được chính xác lắm, vẫn gây ra  thắc mắc cho người đọc. Ông đã có được cái nhìn tốt hơn khi cho rằng  “báo lá cải” không hoàn toàn xấu, nhưng những ví dụ mà ông đưa ra ở trên   không phù hợp với nước ta. Nguyễn Hùng cũng không đề cập đến mặt hại  của “báo lá cải”, nó gây cho người đọc cảm giác như  ông đang biện minh  cho “báo lá cải” vậy. 2.6 Nhà báo Lý Nhân: "Báo lá cải đang vô tình cổ xúy cho tội ác” của  Lê Trúc đăng trên Năng Lượng Mới (petrotimes.vn) ngày 7/6/2012. ? Nhà báo Lý Nhân cho rằng “báo lá cải” là báo “xem qua rồi bỏ, là  những bài báo không có gì để người đọc mở mang kiến thức hay bổ ích gì”.  Ông khẳng định sự  ra đời của “báo lá cải” gây  ảnh hưởng đến thị  trường  báo chí nói chung và rất tai hại đối với văn hóa, xã hội vì “những bài báo về  cướp, hiếp, giết, lừa đảo làm cho độc giả  bình dân họ  bắt chước theo.   Những báo đó đã vô tình tuyên truyền, cổ động cho tội ác”. Có thể  thấy nhà báo Lý Nhân hơi tiêu cực và chủ  quan khi cho rằng   “báo lá cải” không mang lại được gì mà chỉ  gây hại cho xã hội. Vì không  phải mọi tờ  “báo lá cải”, mọi bài báo “lá cải” đều xấu, đều cổ  động cho   tội ác.  2.7  Có tồn tại báo lá cải  ở  Việt Nam?  của Anh Vũ đăng trên  Radio   Australia (radioaustralia.net.au) ngày 19/6/2012.? Tác giả  đưa ra một số  quan điểm cho câu hỏi này. B ộ  trưởng Bộ  Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Sơn đã phát biểu rằng: “Ở nước ta  ⑴  Xem Lê Trúc/ Nhà báo Lý Nhân: “báo lá cải đang vô tình cổ xúy cho tội  ác”/http://petrotimes.vn/news/vn/dam­luan­doi­thoai/nha­bao­ly­nhan­bao­la­cai­dang­ vo­tinh­co­xuy­cho­toi­ac_8221.html/Ngày 7/6/2012. ⑴  Xem Anh Vũ/ Có tồn tại báo lá cải ở Việt Nam?/  http://www.radioaustralia.net.au/vietnamese/2012­06­15/c%C3%B3­t%E1%BB%93n­t %E1%BA%A1i­b%C3%A1o­l%C3%A1­c%E1%BA%A3i­%E1%BB%9F­vi%E1%BB %87t­nam/961262/ Ngày 19/6/2012. 9
  10. không có báo gọi là báo ‘lá cải’”. Phó Chủ  tịch Thường trực Hội Nh à báo  Việt Nam Hà Minh Huệ thì khẳng định: “Chúng ta chưa thể cho báo lá cải  tồn tại”. Trong khi đó, Anh Đức ­ Giảng viên Khoa Báo chí Đại học Quốc  gia Hà Nội lại đưa ra ý kiến hoàn toàn khác: “nền báo chí ở Việt Nam trên   các văn bản của nhà nước cũng như  sách vở  giảng dạy ở  nhà trường luôn  được khẳng định là một nền báo chí cách mạng, vì thế nên không thể chấp  nhận sự tồn tại của ‘báo lá cải’. Thế nhưng, trên thực tế, ‘báo lá cải’ đang  tồn tại và thậm chí là tồn tại rất khỏe trên rất nhiều tờ báo ở Việt Nam”. Bài viết còn chỉ ra rằng ở Việt Nam chưa có sự phân chia rạch ròi đối  tượng độc giả  nên nền thông tin báo chí cũng nhập nhằng. Người đọc có   thể  bị  vây trong đó và nếu như  không thể  thoát ra, về  lâu dài họ  sẽ  bị  ám  ảnh bởi những câu chuyện “cướp, giết, hiếp” hết vụ án này đến vụ án nọ.  Những hình  ảnh đó sẽ   ở  lại trong đầu người đọc, khiến họ  sẽ  không thể  nhìn nhận những câu chuyện khác ở ngoài đời, nếu tình trạng này còn tiếp   diễn sẽ rất nguy hiểm. Như vậy chẳng khác nào  “tước đoạt cách nhìn về  xã hội, thế giới xung quanh một cách hài hòa và bình thản hơn”. Ở bài viết này, Anh Vũ đã đưa ra một vấn đề mà lâu nay nhiều người  vẫn tranh cãi đó là ở Việt Nam có “báo lá cải” hay không?  Tác giả đã đưa ra những quan điểm trái chiều nên bài viết khách quan hơn.  Nhưng chúng ta có thể  thấy Anh Vũ đang hướng người đọc đến một đáp   án là: Việt Nam có “báo lá cải”. 2.8 Loạt bài Ma trận truyền thông đăng trên báo  Phụ  Nữ  Thành Phố   (phunuonline.com.vn) ngày 21/6/2012. ­ Kỳ  1: Choáng váng với báo “lá cải”của Nghi Anh và Trần Triều. ?  Hai tác giả đã chỉ ra hàng loạt các tờ  báo chuyên đưa tin sốc, giật gân, câu  khách:  Đời sống và Pháp luật, Đời sống và Pháp luật tuần, Hôn nhân và   ⑴ Xem  Nghi Anh, Trần Triều/ Kì 1: Choáng váng với báo “lá cải”/  http://phunuonline.com.vn/xa­hoi/doi­song/ma­tran­truyen­thong­ky­1­choang­vang­ voi­bao­la­cai­/a31651.html/ Ngày 21/6/2012 10
  11. Pháp luật thứ  7,  Đang yêu,  Tuổi trẻ  và Đời sống,  Người đưa tin,  Cuộc   sống,    Gia   đình   và   Cuộc   sống...   và   các   trang   tin   điện   tử   như  Eva.vn,  24h.com, Yahoo!... với hàng loạt các bài viết về tình yêu, hôn nhân, gia đình,   sex, chuyện vụ  án hết sức “lá cải”. Nghi Anh và Trần Triều cũng đưa ra  những hậu quả  mà “báo lá cải” gây ra khi viết những nội dung “giật gân  đến ngây ngô”, đi ngược lại với thuần phong mỹ  tục.   “Những nội dung  mang tính giật gân, thiếu chính xác, thiếu kiểm chứng có thể  gây hại cho   nhiều người, thậm chí có thể  làm cho ai đó tìm đến cái chết. Những nội  dung “nhạy cảm” hoặc dung tục mang tính câu khách có thể  làm không ít   người ngộ nhận về giá trị của mình và của xã hội, do đó ảnh hưởng không  nhỏ  đến quá trình giáo dục những giá trị  nhân văn lành mạnh phù hợp với  chuẩn mực xã hội, làm quá trình phát triển, hoàn thiện nhân cách của các  bạn trẻ bị ảnh hưởng tiêu cực”.  ­ Kỳ 2: Tràn lan cỏ dại do nhóm phóng viên PN VHVN thực hiện. ? Bài viết nói về thực trạng đề tài của các trang báo mạng và báo in hiện nay   là thích khai thác đời sống riêng tư, thiếu thẩm mỹ, phản cảm, nhảm nhí… Ngoài ra còn có  các bài phỏng vấn với GS­TSKH  Đào Trọng Thi, Chủ  nhiệm  Ủy ban Văn hóa giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của   Quốc hội;   Phó Cục trưởng Cục báo chí của Bộ  TT – TT Đặng Thị  Vân  Anh; Đại biểu Quốc hội, phó Chủ  tịch Hội nhà báo Việt Nam Hà Minh   Huệ; Trưởng phong quản lý báo chí – xuất bản, Sở  TT – TT TP.HCM   Nguyễn Văn Khanh; Nhà báo Trần Trọng Dũng, phó Tổng biên tập báo  Công An Nhân Dân TP.HCM; nhà báo Đức Hiển, Tổng thư  ký báo  Pháp  luật TP.HCM. Nội dung trao đổi là về đề tài của “báo lá cải”, về sự cố tình  “lá cải hóa” của tờ báo, về đạo đức nghề  báo và về  cách quản lý của báo   chí nước ta. ⑴  Xem nhóm phóng viên PN VHVN/ Kì 2: Trang lan cỏ dại/  http://phunuonline.com.vn/xa­hoi/doi­song/ma­tran­truyen­thong­ky­2­tran­lan­co­ dai­/a31975.html/ Ngày 21/6/2012. 11
  12. ­ Kỳ cuối: Đường đi của báo lá cải của nhóm PV VHVN. ? Nói về các sai phạm trong quá trình thành lập và cách tồn tại mập mờ, núp  bóng làm người đọc không phân biệt được đâu là báo, đâu là trang điện tử,  đâu là báo chính thống, đâu là  ấn phẩm. Bên cạnh đó là sự  dễ  dãi khi tác  nghiệp của các phóng viên, tòa soạn. Trong bài phỏng vấn ông   Nguyễn   Quang Hà, Tổng biên tập báo  Tuổi Trẻ  Thủ   Đô –  một tờ  báo bị  nhiều  người lên án cho là “báo lá cải”, ông Hà cho rằng tờ báo của mình là dòng   báo thị  trường, các bài viết trên báo có tác dụng báo động cho phụ  huynh,   cảnh tỉnh cho cơ quan chức năng về thực trạng xã hội. Tờ báo này chỉ có số  ít lên án, “thực tê la hang chuc van ban đoc mua no, ch ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ưng to no đ ́ ̉ ́ ược đon ́  đợi”. ­ Cuộc chiến chống báo “lá cải” hết sức cam go, phức tạp  của nhóm  PV VHVN. ? Theo PNO: Nhà báo Phan Tùng Sơn (Báo Quân Đội Nhân Dân) đưa ra một  thực tế là xu hướng “báo lá cải” đang phát triển tràn lan nhưng không một  ấn phẩm hay cơ quan báo chí nào tự  nhận mình là “lá cải” vì nghĩ đến lợi  nhuận của mình. Nhà báo Hằng Ngôn thì cho rằng các nhà báo có trách  nhiệm và đạo đức nghề nghiệp thì chưa bao giờ xem các bài viết “lá cải” là   báo. Trong khi đó, phần lớn bạn đọc vẫn cho đó là báo và “báo nói thì sao   lại không tin?” Loạt bài về  “báo lá cải” của nhóm phóng viên PN VHVN đã có một   cái nhìn khá toàn diện, mới mẻ  và rất thẳng thắn. Không chỉ  nhìn từ  một   phía mà nhìn từ  nhiều phía. Tiếng nói trong bài viết không chỉ  là của nhà   ⑴  Xem nhóm phóng viên PN VHVN/ Kì cuối: Đường đi của báo lá cải/  http://phunuonline.com.vn/xa­hoi/doi­song/ma­tran­truyen­thong­ky­cuoi­duong­di­ cua­bao­la­cai­/a32311.html/ Ngày 21/6/2012 ⑴  Xem nhóm phóng viên PN VHVN/ Kì cuối: Đường đi của báo lá cải/  http://phunuonline.com.vn/xa­hoi/doi­song/ma­tran­truyen­thong­ky­cuoi­duong­di­ cua­bao­la­cai­/a32311.html/ Ngày 21/6/2012 12
  13. quản lý báo chí, tờ  báo chính thống mà còn cả  những tờ báo bị gọi là “báo  lá cải”. Ngoài ra đã nói được một phần tác hại đến xã hội, đặc biệt khi  nhắc đến hậu quả đối với thanh thiếu niên – dù hậu quả đó chưa được nói  một cách cụ thể và sâu hơn. 2.9 Loạt bài về “báo lá cải” đăng trên Tuổi Trẻ Online (tuoitre.vn) ­ Kì 1: Siêu cải News of The World của Sơn Hà đăng ngày 23/6/2012 ?  giới thiệu về tờ báo lá cải đầu tiên trên thế giới, cách thức khai thác thông  tin một cách bất lương. Tờ  báo này đã nghe lén điện thoại, chạy theo tin   đồn cốt để tạo tin giật gân bất chấp đúng sai. Mặc dù tờ báo này lại có số  lượng phát hành lớn nhất thế  giới nhưng với cách khai thác thông tin vô  đạo đức như thế đã khiến độc giả tẩy chay, lên án chỉ trích và tờ báo đã tự  giết chết chính mình. News of The World là một bài học cho giới truyền   thông sau này về vấn đề đạo đức nghề báo. ­  Kì 3: Rẻ tiền nhưng đắt hàng của Khổng Loan đăng ngày 25/6/2012  ?  đã nói lên được sự  đối lập và thực tế của “báo lá cải” hiện nay. “Báo lá   cải” mặc dù bị chỉ trích là giật gân, câu khách, thiếu thẩm mỹ nhưng nó lại   đủ  sống, thậm chí còn phát triển khi biết tận dụng internet để  đáp ứng thị  hiếu của một bộ phận công chúng thích những gì dễ  xem, dễ  hiểu và hấp  dẫn. Những tờ báo này tào lao nhưng nhiều “mánh”. Và dù bị chỉ trích, trách  móc đến đâu thì vẫn không thể  phủ  nhận “báo lá cải” có số  lượng người   đọc, truy cập lớn hơn rất nhiều các tờ  báo “tử  tế”. Tác giả  cũng đã đặt ra  một câu hỏi bỏ ngỏ cho độc giả: “Nhưng đọc báo lá cải thì giúp ích gì cho   sự phát triển xã hội?”. ⑴  Xem Sơn Hà/ “Siêu cải” News of The World/ http://tuoitre.vn/tin/chinh­tri­xa­ hoi/phong­su­ky­su/20120623/sieu­cai­news­of­the­world/498232.html/ Ngày  23/6/2012 ⑴  Xem Khổng Loan/ Rẻ tiền nhưng đắt hàng/ http://tuoitre.vn/tin/chinh­tri­xa­ hoi/phong­su­ky­su/20120625/re­tien­nhung­dat­hang/498535.html/ Ngày 25/6/2012. 13
  14. ­   Kì 4: Sự tò mò sẽ dẫn chúng ta đi đâu? của Khổng Loan đăng ngày  26/6/2012 ?  là một bài phỏng vấn tiến sĩ Nguyễn Đức An – hiện là giảng  viên cao cấp ngành báo chí tại ĐH Bournemouth (Anh). Tiến sĩ Nguyễn  Đức An cho rằng “báo lá cải” tồn tại là do sự thông thoáng và cởi mở trong  quản lý báo chí và sự  tò mò của độc giả. Ông nhận định “báo lá cải trong  quá khứ cũng như hiện tại, nếu không sa vào cạm bẫy giật gân cũng mang  những giá trị riêng chứ không phải hoàn toàn xấu xa. Kỹ thuật khai thác chi   tiết và viết tin bài  ở  một số  báo lá cải chẳng hạn có rất nhiều điều đáng   học”. Ở Việt Nam, một số tờ báo chính thống cũng đang sa vào những tin  tức “lá cải”, gây nên hiện tượng một trang báo có cả tin chính thống, cả tin   “lá cải”. Đặc biệt, nó đang lan rộng ra báo in. Loạt bài về “báo lá cải” của Tuổi Trẻ Online khai thác vấn đề khác so  với báo  Phụ  Nữ  Thành Phố. Bài viết đã nêu được nghịch lý của “báo lá  cải” và nguyên nhân khiến “báo lá cải” phát triển là sự tò mò của độc giả.  Nhưng nó sẽ  phải chịu hậu quả  nếu khai thác thông tin một cách vô đạo   đức giống như tờ News of The World.  Đồng thời thẳng thắn thừa nhận sự  thay đổi của báo chính thống hiện nay. Còn hậu quả  của “báo lá cải” lại   được đề cập một cách sơ sài.  2.10  Báo “lá cải” ­ Một thực tế  không thể  phủ  nhận  của Mai Anh  đăng trên Báo Mới (baomoi.com) ngày 21/6/2013 ? Đây là cuộc trao đổi với PGS.TS Đinh Hường ­ Nguyên Chủ  nhiệm   Khoa   Báo   chí   (Trường   ĐH   KHXH&NV,   ĐHQG   Hà   Nội).   Tiến   sĩ   Đinh  Hường đã có cái nhìn khách quan hơn khi cho rằng: “Ở nước ta không có  ⑴  Xem Khổng Loan/ Sự tò mò sẽ dẫn chúng ta đi đâu?/ http://tuoitre.vn/tin/chinh­tri­ xa­hoi/phong­su­ky­su/20120626/su­to­mo­se­dan­chung­ta­di­dau/498697.html/  Ngày 26/6/2012. ⑴ Xem Mai Anh/ Báo “lá cải’ – một thực tế không thể phủ nhận/  http://www.baomoi.com/Bao­la­cai­­Mot­thuc­te­khong­the­phu nhan/59/11296115.epi/  Ngày 21/6/2013 14
  15. khái niệm báo chí “lá cải” nhưng trên thực tế vẫn xuất hiện những tin tức  giật gân, câu khách. Tuy nhiên, cũng có những tờ  báo chính thống, nghiêm  túc đâu đó vẫn có tí chút tin tức “lá cải” để  hấp dẫn thị  hiếu bạn đọc  nhưng ở mức độ  nhất định. Ngược lại, có những tờ  báo tuy gọi là báo “lá   cải” nhưng cũng có những tin hấp dẫn, tin hay, đáp  ứng nhu cầu thông tin   cho con người”. Ông cho rằng vấn đề  không phải triệt tiêu “báo lá cải”   như  thế  nào mà chất lượng tin tức “báo lá cải” đưa ra sao. PGS.TS Đinh   Hường cũng chỉ ra “báo lá cải” thiếu tính giáo dục con người, những thông  tin sai sự thật gây hiểu lầm cho độc giả, đặc biệt là thanh thiếu niên.  Những vấn đề  được PGS.TS Đinh Hường đề  cập đều đúng với thực  tế  hiện nay, nhưng cũng không đưa ra được ý kiến gì mới cũng như  giải  pháp mới.  2.11 Truyền thông trả giá: Đảo lộn thang giá trị của Thùy Trang đăng  trên báo Người Lao Động (nld.com.vn) ngày 13/7/2012. ? Thùy Trang đã đề  cập đến một vấn đề  mà ít người nhắc đến, đó là   hậu quả  mà “báo lá cải” mang lại cho giới nghệ sĩ – đối tượng bị  soi mói  và chịu hậu quả nhiều nhất.  Tác giả phản ánh: ngày nay, người nghệ sĩ được công chúng biết đến  không phải là tài năng trên sân khấu mà là qua xì – căng – đan tràn ngập trên   mạng, mà cụ thể là các “báo lá cải” hiện nay chuyên đi bới móc đời tư mà   không coi trọng giá trị nghệ thuật.  2.12 Loạt bài về  “thảm họa câu view” đăng trên báo Tuổi Trẻ Online   (tuoitre.vn) ⑴  Xem Thùy Trang/ Truyền thông trả giá : Đảo lộn thang giá trị/  http://nld.com.vn/van­hoa­van­nghe/truyen­thong­tra­gia­dao­lon­thang­gia­tri­ 2012071211216757.htm/ Ngày 13/7/2012 15
  16. ­  Kì 1: Thảm họa câu view  của Hoàng Điệp và Viễn Sự  đăng ngày  2/11/2013?  đã chỉ  ra các cách thức đăng bài câu view mà không cần kiểm  chứng thông tin hay đăng rồi mới kiểm chứng, bất chấp hậu quả và chỉ  ra  các trường hợp cụ  thể  đã làm mất lòng tin của độc giả, gây  ảnh hưởng  trực tiếp đến người trong cuộc. ­ Kì 2: Hoặc tin bài, hoặc nghỉ  việc của Hà Châu và Thạch Hà đăng  ngày 3/11/2013. ?Hai tác giả đã nói đến áp lực của phóng viên, biên tập viên  khi viết các bài giật tít câu view cũng không nhỏ, bị chế tài nếu không đưa  tin “lộ  hàng”, bị  cắt lương nếu không đạt tiêu chuẩn… “không thể  có bài  sâu mà chỉ dựa vào sự giật gân của sự kiện, nếu sự kiện không giật gân thì  tít tựa phải giật gân. Cốt sao để người đọc càng nhiều càng tốt”.  Đặc biệt   là chịu áp lực từ nhà đầu tư, nếu không đủ lượt view thì cắt quảng cáo, vậy  nên vì “nồi cơm” của mình, các tờ báo đành phải lừa dối độc giả. Bài viết cho chúng ta thấy một khía cạnh mới, một nguyên nhân khác   khiến các tờ báo phải viết những bài báo mang tính chất giật gân, “lá cải”.  Những nhà báo bị kẹt giữa mưu sinh và đạo đức nghề  nghiệp, tòa soạn bị  kẹt giữa trách nhiệm xã hội và lợi nhuận để tờ báo có thể tồn tại. 2.13 Bộ trưởng Thông tin ­ Truyền thông: Việt Nam không có “báo lá   cải” của Nguyên Mi đăng trên Thanh Niên Online (thanhnien.com.vn) ngày  21/11/2013. ? Bộ trưởng bộ TT – TT Nguyễn Bắc Son khẳng định: “trong xã hội ta  không có "báo lá cải". Song trên thực tế, có một số  cơ  quan báo chí, trong   ⑴ Xem Hoàng Điệp, Viễn Sự/ Kì 1: Thảm họa câu view/ http://tuoitre.vn/tin/chinh­tri­ xa­hoi/phong­su­ky­su/20131102/tham­hoa­cau­view/577836.html/ Ngày 1/11/2013 ⑴  Xem Hà Châu, Thạch Hà/ Kì 2: Hoặc tin bài hoặc nghỉ  việc/http://tuoitre.vn/tin/chinh­tri­xa­hoi/phong­su­ky­su/20131103/tham­hoa­cau­ view­­­ky­2­hoac­tin­bai­hoac­nghi­viec/577983.html/Ngày 3/11/2013 ⑴  Xem Nguyên Mi/ Bộ trưởng Thông tin – Truyền thông: Việt Nam không có “báo lá  cải”/ http://www.thanhnien.com.vn/chinh­tri­xa­hoi/bo­truong­thong­tin­truyen­ thong­viet­nam­khong­co­bao­la­cai­468562.html/ Ngày 21/11/2013 16
  17. một  số  thời kỳ  không thực hiện  đúng tôn chỉ, mục  đích dẫn  đến hiện  tượng vi phạm. Hiện tượng đó là biểu hiện của khuynh hướng "báo lá  cải", chứ  không phải là "báo lá cải" và “hiện tượng này cần được ngăn   chặn và chấm dứt ra khỏi đời sống xã hội, đời sống của nền báo chí nước   ta”. Nguyên Mi đã chỉ ra một “khái niệm” khác về “báo lá cải” ở nước ta.  Đó chỉ là khuynh hướng, không phải báo. 2.14 Đạo đức nghề báo: Góc nhìn từ cuộc bút chiến về báo lá cải  do  Thanh   Điền   tổng   hợp,   đăng   trên  Thế   Giới   Báo   Chí   &   Truyền   Thông   (baochi.edu/vn) ngày 23/12/2013. ? Tác giả đã đặt ra một vấn đề mà rất nhiều độc giả, nhà quản lý cũng  như nhà báo luôn muốn có câu trả lời: Sự tồn tại báo lá cải có cần thiết. Bài báo cho chúng ta thấy: “Việc báo lá cải tồn tại trong làng báo mỗi  quốc gia là điều tất yếu vì nhu cầu một bộ phận độc giả  không nhỏ. Tuy   nhiên việc kiểm soát để  các tờ  báo lá cải không quá đà cũng là điều cần   thiết, và đó là nhiệm vụ chính của các cơ  quan quản lí, còn với các góp ý,  đóng góp của báo chí về đồng nghiệp của mình nên khéo léo trên tinh thần   xây dựng”. Nhưng đây thực ra chỉ là ý kiến cá nhân của tác giả, còn thực tế  thì có ai đồng ý không, và có thực hiện được không thì còn phải xem xét   lại. Những tài liệu mà chúng tôi trích dẫn ở trên nhìn chung chỉ bàn về các   quan điểm, chỉ ra được thực trạng, xu hướng phát triển, quy mô, đồng thời  lên án và yêu cầu tẩy chay “báo lá cải”. Mặc dù đã có một số điểm mới mẻ  và thẳng thắn được nêu ra, nhưng vẫn còn đơn giản. Nhiều vấn đề  vẫn   đang còn bỏ lững chưa được giải đáp. Về mặt hậu quả của “báo lá cải” thì  ⑴  Xem Thanh Điền/ Đạo đức nghề  báo : Góc nhìn từ  cuộc bút chiến về  báo lá cải/   http://baochi.edu.vn/home/2013122343468/dao­duc­nghe­bao­goc­nhin­tu­cuoc­but­ chien­ve­bao­la­cai/Ngày 23/12/2013 17
  18. chỉ  nêu một số  trường hợp khá nổi bật. Những tác hại của “báo lá cải”   được nói đến chủ yếu là đối với đời sống báo chí và xã hội nói chung mà ít  đề cập đến giới trẻ hiện nay – thành phần đọc “báo lá cải” nhiều nhất và  dễ  bị  tác động nhất. Những tác động tiêu cực đó thì vẫn còn chung chung   mà chưa đi sâu vào nghiên cứu và chưa tìm giải pháp hạn chế những cụ thể  hậu quả  đó. Có một số  tác giả  khẳng định “báo lá cải” chưa hẳn đã xấu  nhưng chưa nêu được mặt tích cực của nó đối với sự học hỏi của giới trẻ.  Bên cạnh đó cũng không đề cập đến việc báo lá cải cũng có một số lượng   độc giả  riêng của nó. Như  nhà sử  học Dương Trung Quốc chia sẻ: "Có  nhiều cách giật gân, câu khách. Giật gân mà đúng sự  thật thì phải hoan   nghênh vì đấy là một nghệ  thuật làm báo giỏi. Nói sai sự  thật, gây phản   cảm, tác động xấu thì không thể khuyến khích". Vì vậy chúng tôi xác định hướng nghiên cứu là ảnh hưởng – tức là có  cả  mặt tốt và mặt xấu của xu hướng “báo lá cải” đến giới trẻ,  ở  đây là  sinh viên trường ĐHKHXH & NV TP.HCM. 3. Mục đích nghiên cứu: Chúng tôi nghiên cứu đề tài này với mục đích tìm hiểu sự phổ biến và  những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của xu hướng “báo lá cải” đối với các   bạn sinh viên. Nhằm giúp các bạn nhận biết và lựa chọn thông tin một cách  phù hợp, từ  đó đưa ra các đề  xuất để  hạn chế  những  ảnh hưởng tiêu cực   trên. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu: 4.1 Nhiệm vụ tổng quát Tìm hiểu về những ảnh hưởng của xu hướng ‘báo lá cải” đối với sinh   viên để có cái nhìn bao quát về đề tài 4.2 Nhiệm vụ cụ thể ­ Phân công công việc cụ thể cho từng thành viên 18
  19. ­ Tìm hiểu trên mạng các bài báo, bài viết, bài bình luận về  vấn đề  “báo lá cải” và ảnh hưởng của nó ­ Làm bảng hỏi  ­ Phát phiếu khảo sát ­ Thống kê và tổng hợp kết quả khảo sát ­ Viết báo cáo phương pháp nghiên cứu khoa học dựa trên những tài   liệu tìm kiếm và kết quả khảo sát. ­ Đánh giá kết quả đạt được, ưu khuyết điểm của nội dung và hướng  nghiên cứu đề tài. 5. Đối tượng và khách thể nghiên cứu: 5.1 Đối tượng nghiên cứu: “Báo lá cải” và  ảnh hưởng của nó đến sinh viên. Đây là tiêu điểm, là  vấn đề mà đề tài tập trung nghiên cứu giải quyết. 5.2  Khách thể nghiên cứu: Sinh viên hệ đại học chính quy trường Đại học KHXH&NV (cơ sở 2,   Linh Trung, Thủ Đức, TP.HCM). Đại diện là các khoa: Báo chí và Truyền  thông, Lịch sử, Ngữ văn Anh, Xã hội học. 6. Phạm vi nghiên cứu: Trường Đại học KHXH&NV TP.HCM, cơ  sở  2, phường Linh Trung,   quận Thủ Đức. 7. Phương pháp nghiên cứu: ­ Phương pháp nghiên cứu tài liệu  ­ Phương pháp điều tra (làm phiếu khảo sát) ­ Phương pháp thống kê mô tả (xử lý dữ liệu đã thu thập được) ­ Phương pháp phân tích tổng hợp (khái quát và nhìn nhận vấn đề) 8. Cái mới của đề tài: Nghiên cứu để đưa ra được các quan điểm khác nhau về “báo lá cải”,   bên cạnh mặt tiêu cực còn tìm ra được những điểm tích cực, bên cạnh một  19
  20. số  ý kiến bài xích thì “báo lá cải” cũng có được số  lượng độc giả  riêng,  không nên chỉ  hô hào loại bỏ “báo lá cải” mà cần có nhận thức đúng đắn,  coi nó như  một hiện tượng bình thường của đời sống báo chí, từ  đó tạo   được cái nhìn toàn diện hơn về hiện tượng “báo lá cải” hiện nay. 9. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu 9.1 Ý nghĩa lý luận Đây là một đề tài nghiên cứu đem lại ý nghĩa quan trọng trong việc hệ  thống hóa các thông tin, các quan điểm và học thuyết về   ảnh hưởng, tác  động đến nhu cầu thị hiếu của sinh viên nói riêng, giới trẻ nói chung trong   việc đọc “báo lá cải”. Góp phần bổ sung về kiến thức lí luận cho những đề  tài trước đó. Là tài liệu tham khảo hữu ích cho những công trình sau. Đề tài  đem lại một cái nhìn mới cho kho tàng nghiên cứu về  “báo lá cải”. Từ  đó   góp phần làm sáng tỏ ảnh hưởng của xu hướng “báo lá cải” đến nhận thức   của sinh viên trong việc nắm bắt thông tin.  Đề tài cho thấy thực tế ngày nay, tùy thuộc vào từng đối tượng mà có  cái nhìn khác nhau về “báo lá cải”. 9.2 Ý nghĩa thực tiễn  Đề  tài này giúp sinh viên có cái nhìn đúng đắn, toàn diện về  “báo lá  cải”, cũng như nhận thức được ảnh hưởng của “báo lá cải” đến đời sống   của sinh viên nói riêng và giới trẻ  nói chung. Qua đó tự  nhận thức và biết  chọn lọc thông tin phù hợp. Đồng thời đề  tài đưa ra biện pháp hạn chế  những ảnh hưởng tiêu cực của”báo lá cải”. 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2