BỆNH HỌC THỰC HÀNH
TÚI LỆ VIÊM TẮC
Đại cương
Trạng thái bệnh do tuyến nước mắt bị viêm nhiễm hoặc bị ngăn trở
gây nên, gây nên chảy nước mắt thường xuyên.
Thuộc loại Lệ Đạo Tắc, Lệ Đạo Viêm, Tý Lậu Chứng, Lưu Lệ Chứng.
Nguyên nhân
+ Theo YHHĐ:
. Do tuyến nước mắt (lệ đạo) bị viêm, tắc, hẹp.
. Do đau mắt hột biến chứng.
. Do bệnh ở xoang mũi gây nên.
+ Theo YHCT:
. Do Phong. Sách ‘Chư Bệnh Nguyên Hậu Luận’ ghi: “Do phong tà
làm tổn thương Can, Can khí bất túc thì nước mắt chảy ra”.
. Do Can Thận âm hư, tinh huyết suy hao gây nên.
Đa số do Can Thận đều suy, tinh huyết suy hao Can không ước thúc
được dịch và phong tà bên ngoài khiến cho nước mắt chảy ra.
Triệu chứng
Theo YHHĐ, trên lâm sàng có thể gặp hai loại:
1- Cấp Tính: Vùng túi lệ (cạnh góc trong mắt) sưng phù, đỏ, đau, sau
5 – 6 ngày thì vỡ mủ. Có thể sưng lại hoặc thành lỗ dò hoặc áp xe.
2- Mạn tính: Chảy nước mắt thường xuyên, túi lệ có thể phồng nhẹ
thành một nang u nhỏ, ấn vào túi lệ có chất nhờn hoặc mủ thoát ra ngoài lỗ
lệ, nếu để lâu ngày sẽ gây nên toét mắt hoặc viêm màng tiếp hợp (viêm kết
mạc).
Theo YHCT:
Do Can Thận Đều Hư: Mắt không đỏ, không sưng, nước mắt chảy ra
nhiều, mắt mờ hoặc ngứa, gặp gió thì chảy nhiều hơn, kèm đầu đau, tai ù,
lưng đau, chân mỏi, mạch Tế Nhược.
Điều trị:
Bổ ích Can Thận. Dùng bài Cúc Tinh Hoàn Gia Giảm.
(Ba kích, Câu kỷ, Nhục thung dung bổ Can Thận, chỉ lãnh lệ; Ngũ vị
tử vị chua để thu liễm, chỉ lệ; Cúc hoa dưỡng Can, làm sáng mắt, sơ phong,
chỉ lệ).
Nếu do hàn nhiều: thêm Xuyên khung để ôn Can, chỉ lệ.
Mắt ngứa: thêm Thích tật lê, Phòng phong để sơ phong, chỉ dưỡng, hỗ
trợ tác dụng chỉ lệ.
Phần Biểu hư yếu: thêm Hoàng kỳ, Bạch truật, Phòng phong để ích
khí, cố biểu.
Tư Âm Chỉ Lệ Thang.
CHÂM CỨU
+ Kiện minh, Kiện minh 2 (Châm Cứu Học HongKong).
+ Tinh minh, sâu nửa thốn, lưu kim 15 phút. Ngày châm một lần, 3 –
5 lần là một liệu trình (Châm Cứu Học Giảng Nghĩa).
+ Bổ Can khí, khứ phong hàn: Châm bổ Can du, tả Phong trì, Mục
song, Đầu lâm khấp, Tinh minh [Bổ Can du để điều bổ Can khí, Can khí
phục hồi thì mắt sẽ được nuôi dưỡng; Tả Phong trì, Đầu lâm khấp, Mục song
để khứ phong, làm sáng mắt, chỉ lệ] (Châm Cứu Thực Dụng Đại Toàn).
NHĨ CHÂM
. Dùng huyệt Mắt, Mắt 1, Mắt 2, Can. Kích thích mạnh, lưu kim 30
phút. Ngày châm 1 lần. Bẩy ngày là một liệu trình (Tân Biên Châm Cứu Trị
Liệu Học).
Tra Cứu Bài Thuốc
CÚC TINH HOÀN Gia Giảm (Thẩm Thị Dao Hàm): Cúc hoa, Ba
kích, Nhục thung dung,Câu kỷ tử, Ngũ vị tử. Lượng bằng nhau. Tán bột,
trộn với mật làm thành viên, to bằng hạt Ngô đồng lớn. Ngày uống 2 lần,
mỗi lần 30 viên.
TD: Trị túi lệ viêm tắc, chảy nước mắt sống.
TƯ ÂM CHỈ LỆ THANG (Trung Y Nhãn Khoa Lâm Sàng Thực
Tiễn): Thục địa 15g, Sơn dược, Câu kỷ tử, Nữ trinh tử đều 12g, Địa cốt bì,
Ích trí nhân, Cúc hoa, Tang diệp 9g, Hoàng cầm 6g, Ngũ vị tử 3g. Sắc uống.
TD: Tư âm, ích Thận, nạp khí, dưỡng Can. Trị chảy nước mắt khi ra
gió.