Sốt xuất huyết ở trẻ em: Chẩn đoán, điều trị và cách chăm sóc tốt nhất

BNH ST XUT HUYT TR EM

CHN ðOÁN – ðIU TR  CÁCH CHĂM SÓC

MC TIÊU

1.Nhn bit din bin ca bnh st xut huyt Dengue (SXH Dengue).

2.Áp d#ng ñư&c tiêu chu(n ch(n ñoán và phân ñ. lâm sàng SXH Dengue theo t1 ch2c Y t

th gi4i 2009.

3.Hi8u ñư&c nguyên t9c ñi:u tr< SXH Dengue, SXH Dengue có du hiu c?nh báo và sc

SXH Dengue.

4.ThBc hành ñư&c cách chăm sóc và theo dõi bnh nhân SXH Dengue, SXH Dengue có du

hiu c?nh báo và sc SXH Dengue.

N I DUNG

I.ð$I CƯƠNG

St xut huyt Dengue (SXH Dengue) là bnh truy:n nhim gây d<ch do vi rút Dengue

gây nên. Vi rút Dengue có 4 týp huyt thanh là DENI1, DENI2, DENI3 và DENI4, truy:n tJ

ngưKi bnh sang ngưKi lành do muLi ñt. MuLi Aedes aegypti là côn trùng trung gian truy:n

bnh ch yu.

Bnh x?y ra quanh năm, thưKng gia tăng vào mùa mưa, gSp T c? trU em và ngưKi l4n,

bnh có bi8u hin lâm sàng ña dVng, din bin nhanh chóng tJ nhW ñn nSng, nu không ñư&c

ch(n ñoán s4m và xY trí k<p thKi d d[n ñn tY vong.

II.DI'N BIN LÂM SÀNG BNH ST XUT HUYT DENGUE

Bnh khTi phát ñ.t ng.t và din bin qua ba giai ñoVn:

1.Giai ñon st:

1.1.Lâm sàng:

ISt cao ñ.t ng.t, liên t#c.

IChm xut huyt T dư4i da, ch?y máu răng, máu cam.

INh2c ñ_u, chán ăn, bu`n nôn.

IDa xung huyt.

Iðau cơ, ñau kh4p, nh2c hai hc m9t.

INghim pháp dây th9t dương tính.

1.2.Xét nghim:

IDung tích h`ng c_u (Hematocrit) bình thưKng.

IS lư&ng ti8u c_u bình thưKng hoSc gi?m d_n.

IS lư&ng bVch c_u thưKng gi?m.

2.Giai ñon nguy him: thưKng vào ngày th2 3 – 7 ca bnh.

2.1.Lâm sàng:

a.St: có th8 còn hoSc gi?m

b.Có th8 có các bi8u hin sau:

IBi8u hin thoát huyt tương do tăng tính thm thành mVch:

Tràn d<ch màng ph1i, màng b#ng, gan to ñau.

Sc: vt vã, b2c r2t hoSc li bì, lVnh ñ_u chi, da lVnh (m, mVch nhanh nhi, huyt áp

kWp (hiu s huyt áp ti ña và ti thi8u ≤ 20mmHg) t#t huyt áp hoSc không ño

ñư&c huyt áp, ti8u ít.

IXut huyt: chm xut huyt dư4i da, ch?y máu cam, máu răng, ti8u ra máu, xut

huyt âm ñVo, xut huyt n.i tVng như tiêu hóa, ph1i, não là bi8u hin nSng.

c.Suy tVng: viêm gan nSng, viêm não, viêm cơ tim. Nhkng bi8u hin nSng này có th8

x?y ra T m.t s bnh nhân không có du hiu thoát huyt tương rõ hoSc không sc.

2.2.Xét nghim:

IHematocrit tăng

ITi8u c_u gi?m dư4i 100.000/mm

(100 G/L)

ISiêu âm hoSc X quang có th8 phát hin tràn d<ch màng b#ng, màng ph1i.

3.Giai ñon hi phc:

3.1. Lâm sàng: có hin tư&ng tái hp thu d_n d<ch tJ mô kn vào bên trong lòng mVch.

Bnh nhân ht st, toàn trVng tt lên, thèm ăn, huyt ñ.ng 1n ñ<nh và ti8u nhi:u.

3.2. Xét nghim: hematocrit, bVch c_u, ti8u c_u d_n trT v: bình thưKng.

III.CHN ðOÁN VÀ PHÂN ð BNH SXH DENGUE

1.Theo T1 ch2c Y t th gi4i năm 2009, bnh SXH Dengue ñư&c chia làm 3 m2c ñ.:

ISt xut huyt Dengue

ISt xut huyt Dengue có du hiu c?nh báo

ISt xut huyt Dengue nSng

1.1. St xut huyt Dengue:

Triu ch2ng lâm sàng và cn lâm sàng tương tB giai ñoVn st. Sau giai ñoVn này bnh

nhân ht st và chóng bình ph#c.

1.2.St xut huyt Dengue có du hi#u c$nh báo:

Khi bnh nhân có m.t trong nhkng du hiu c?nh báo sau:

IVt vã, lJ ñJ, li bì

Iðau b#ng vùng gan hoSc n ñau vùng gan

IGan to > 2cm

INôn nhi:u

IXut huyt niêm mVc

ITi8u ít

IXét nghim máu: Hematocrit tăng cao, ti8u c_u gi?m nhanh chóng

Các bnh nhân có nhkng du hiu c?nh báo trên ph?i theo dõi sát mVch, huyt áp, s

lư&ng nư4c ti8u, làm xét nghim Hematocrit, ti8u c_u và có chr ñ<nh truy:n d<ch k<p thKi.

1.3. St xut huyt Dengue n'ng: khi bnh nhân có m.t trong các bi8u hin sau:

1.3.1.Sc SXH Dengue: x?y ra trong giai ñoVn nguy hi8m (tJ ngày 3 – 7 ca bnh), thưKng

khi bnh nhân ht st, là do thoát huyt tương nSng d[n ñn sc gi?m th8 tích. Sc ñư&c chia

ra 2 m2c ñ. ñ8 ñi:u tr< bù d<ch

ISc SXH Dengue: mVch nhanh nhi, huyt áp kWp hoSc t#t, kèm theo các triu ch2ng

như da lVnh, (m, b2t r2t hoSc vt vã li bì, ti8u ít.

ISc SXH Dengue nSng: mVch nhi khó b9t, huyt áp không ño ñư&c.

1.3.2.Xut huyt nSng: ch?y máu cam nSng (c_n nhét gVc vách mũi), rong kinh nSng, xut

huyt ñưKng tiêu hóa và n.i tVng… thưKng kèm theo sc nSng, thiu oxy mô, toan chuy8n

hóa, d[n ñn suy ña cơ quan và ñông máu n.i mVch nSng.

1.3.3.Suy tVng nSng:

ISuy gan cp, men gan AST, ALT ≥ 1000 U/L

ISuy thn cp

IRi loVn tri giác (st xut huyt th8 não)

IViêm cơ tim, suy tim hoSc suy ch2c năng các cơ quan khác.

2.Ch(n ñoán căn nguyên vi rút Dengue:

IXét nghim MAC ELISA: tìm kháng th8 IgM

IXét nghim nhanh: tìm kháng nguyên NS1 giai ñoVn st, kháng th8 IgM tJ ngày th2 5

trT ñi.

IXét nghim PCR, phân lp vi rút: ly máu trong giai ñoVn st.

IV.ðIU TR

Iði:u tr< SXH Dengue

Iði:u tr< SXH Dengue có du hiu c?nh báo

Iði:u tr< sc SXH Dengue

V.CHĂM SÓC VÀ THEO DÕI BNH NHI SXH DENGUE

A.Nh2n ñ5nh:

1.H)i

Bnh sY

ISt ngày th2 my?

ITính cht st (st cao liên t#c 39

C – 40

C, kéo dài 3 I 4 ngày li:n)

ICó co git không?

IBnh nhân có nôn ói không? ðau b#ng ?

ICó ch?y máu mũi, ch?y máu chân răng, chm xut huyt?

ITiêu phân ñen?

Iðã ung thuc gì?

Ti:n sY:

ITrư4c ñây có b< SXH không?

ITrong gia ñình hay lân cn có trU nào b< SXH không?

2.Thăm khám:

IT1ng trVng: cân nSng, chi:u cao, da niêm.

IDu hiu sinh t`n

ITri giác: vt vã, b2t r2t, lơ mơ

IDu hiu xut huyt: ch?y máu cam, ch?y máu chân răng, ói ra máu, tiêu phân ñen.

B.Theo dõi và chăm sóc:

1.ST

M#c tiêu c_n ñVt:

Gik thân nhit trU T m2c bình thưKng tJ 37

C – 37,5

Chăm sóc ñiCu dưFng

Hành ñHng Lý do

ðo nhi



t ñ

nách

xác ñ

nh s



St khi nhit ñ. T nách > 37,5

c qu

n áo m

ng, v

i cotton

và n}m nơi thoáng mát ð8 d thoát nhit, giúp hV thân nhit



ng nhi

u nư

c chín, ORS,

ska



t gây m



t nư

c, làm n

ng hơn t

ình tr

cô ñSc máu

c hi



n u



ng Paracetamol

theo y lnh

Paracetamol có

tác d

ng hV nhit

. Không

dùng Aspirin vì gây xut huyt dV dày

Lau

mát b

}

ng nư



m khi s



cao > 39,5

C hoSc co git do

st

Lau mát ñư

c ch

nh ph



i h

p v

Paracetamol. HV nhit do chênh lch gika

nhit ñ. cao trong cơ th8 và nhit ñ. thp

ca nư4c lau mát. Nư4c m làm giãn mVch

tăng thoát nhit và trU d ch<u, không dùng

nư4c ñá vì gây co mVch và lVnh run

Theo dõi nhit ñ. mLi 6 – 8

giK. TrưKng h&p lau mát theo

dõi mLi 15 phút

I Sc thưKng xut hin ngày 3I7 lúc bnh

nhân gi?m st.

I St cao và tăng nhanh d gây co git T

trU có ti:n sY co git do st.

giá hi



u qu

thu



c h



t ho

c lau

mát

2.DINH DƯKNG THIU SO VLI NHU CMU DO CHÁN ĂN HONC NÔN ÓI

M#c tiêu c_n ñVt:

Cung cp ñ lư&ng d<ch và năng lư&ng cho trU.

Chăm sóc ñiCu dưFng

Hành ñHng Lý do

Hii bà mW v: tình trVng ăn

ung ca trU: cháo, ska, nư4c

và trU có nôn ói không

ðánh giá tình trVng thiu d<ch và năng

lư&ng

Hư4ng d[n bà mW ch ñ. ăn

phù h&p theo tu1i: cháo, ska.

khi trU chán ăn nên chia làm

nhi:u l_n trong ngày

Cung cp ñ năng lư&ng

Hư4ng d[n bà mW cho trU ung

thêm nhi:u nư4c chín ñ8

ngu.i, nư4c cam, chanh, nư4c

oresol

Không ung các loVi nư4c có

màu nâu, ñen, ñi (coca, pepsi)

IBù th8 tích tu_n hoàn, gi?m nguy

cơ vào sc

IKhi trU ói khó phân bit v4i ói máu

3.NGUY CƠ XUT HUYT DO RI LO$N ðÔNG MÁU

M#c tiêu c_n ñVt;

HVn ch ti ña xut huyt da niêm khi thBc hin th thut

Chăm sóc ñiCu dưFng

Hành ñHng Lý do

Ly máu làm xét nghim T TM

chi, tránh TM ñùi

Sau ly máu, n chSt v< trí ly máu 2I5

phút, không ly máu T TM ñùi vì gây b_m

máu l4n, chèn ép nhi:u máu nuôi chi dư4i

Tránh tiêm b9p

Tiêm b9p gây b_m máu, d nhim trùng

ThBc hin tiêm TM T chi v4i

kim lu`n

Không chích T TM c1 do nguy cơ ch?y

máu và không băng ép c_m máu ñư&c khi

ch?y máu. Kim lu`n sn gik ñư&c lâu vì ít

xuyên mVch so v4i kim cánh bư4m

Theo dõi nơi tiêm ð8 phát hin và xY trí bin ch2ng ch?y

máu

Theo dõi tình trVng ói máu,

tiêu máu và thBc hin y lnh

xét nghim Hct, ti8u c_u

Báo bác s• xY trí khi bnh nhân có ói máu,

tiêu máu, Hct thp < 30%, ti8u c_u <

50.000/mm

4.NGUY CƠ GIQM TƯLI MÁU MÔ NGO$I BIÊN DO THIU DCH

M#c tiêu c_n ñVt:

Không ñ8 x?y ra tình trVng gi?m th8 tích tu_n hoàn v4i bi8u hin lâm sàng: không du

hiu mt nư4c, tay chân m, mVch c1 tay rõ, mVch và huyt áp trT v: tr< s bình thưKng so v4i

tu1i, lư&ng nư4c ti8u > 1ml/kg/giK.

Chăm sóc ñiCu dưFng

Hành ñHng Lý do

Thư

ng xuyên theo dõi m

i 6

giK: sK tay chân, b9t mVch c1

tay, thKi gian ñ1 ñ_y mao

mVch, ño huyt áp và lư&ng

nư4c ti8u

Phát hi



n s

m và báo bác s

ĩ x

trí k

p th

khi trU có du hiu chuy8n ñ., vào sc: tay

chân lVnh, mVch c1 tay nhanh nhW, thKi

gian ñ1 ñ_y mao mVch chm > 3 giây,

huyt áp t#t hoSc kWp, ti8u ít

c hi



n y l



nh xét nghi



dung tích h`ng c_u (Hct)

Hct tăng cao ch

ng t

có s

cô ñ

c máu,

ph?n ánh tình trVng gi?m th8 tích tu_n hoàn

I Báo bác sĩ khi Hct > 41%

Hư4ng d[n bà mW nhn bit

ñư&c các du hiu c?nh báo

thưKng x?y ra vào ngày 3I7

ca bnh

Bnh nhân SXH Dengue thưKng ñi:u tr<

ngoVi trú hoSc n}m phòng bnh nhW luôn

có mW chăm sóc. Do ñó bà mW c_n ñư&c

hư4ng d[n các du hiu trT nSng ñ8 bit

cách theo dõi

5.GIQM TƯLI MÁU MÔ NGO$I BIÊN DO GIQM THS TÍCH TUMN HOÀN

M#c tiêu c_n ñVt;

Ph#c h`i th8 tích tu_n hoàn và c?i thin tư4i máu mô ngoVi biên v4i bi8u hin lâm

sàng: tay chân m, mVch c1 tay rõ, mVch và huyt áp trT v: tr< s bình thưKng so v4i tu1i, thKi

gian ñ1 ñ_y mao mVch < 2 giây, lư&ng nư4c ti8u > 1ml/kg/giK

Chăm sóc ñiCu dưFng

Hành ñHng Lý do

tay chân



m ho

c l

nh. B

và ñm mVch c1 tay. Tìm thKi

gian ñ1 ñ_y mao mVch. ðo

huyt áp

Xác ñ



nh nhân ñang s



c và ñá

nh giá

din tin sau ñi:u tr<

Cân b



nh nhân

Giúp bác s

ĩ tính toán l

ng và t



c ñ

chính xác

t n

}

m ñ

u ph

…

ng, chân kê

cao

Tư th



này giú

tăng tư

i máu các cơ quan

trong lúc chK bù d<ch

Xét nghi



m dung tích h

g c

(Hct)

Phát hi



n tình tr

ng cô ñ

c máu (Hct tăng)

oxy qua cannula 2

l/p

hút

m tư

i máu mô và thi



u oxy trong s



I ThT oxy qua cannula ít gây sang chn so

v4i catheter. ThT oxy qua mask khi bnh

nhân có nhét mèche mũi c_m máu hoSc khi

tht bVi v4i oxy cannula

Thi



t l



p ñư

ng truy

n TM l

T chi v4i kim lu`n

n bù d

ch nhanh nên ph

i ch

†

n TM l

T chi và dùng kim lu`n ñ8 gik ñư&c lâu vì

Bệnh sốt xuất huyết trẻ em: Chẩn đoán - điều trị - cách chăm sóc

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi