Bệnh tự kỷ
Bệnh tự kỷ là sự rối loạn ở não gây ra nhiều vấn đề về sự phát triển
bất thường ở trẻ em. Các vấn đề này bao gồm về các kỹ năng xã hội và hành
vi bất thường. Điều này thể hiện như chậm phát triển, thoái triển hoặc thiếu
chú ý đến người khác, các dấu hiệu và triệu chứng xuất hiện vào tuổi lên 3.
Nguyên nhân phát bệnh tự kỷ chưa được biết. Những thành công
trong việc giúp đỡ trẻ bị bệnh tự kỷ điều chỉnh và học tập để sống càng độc
lập càng tốt vì một người trưởng thành phụ thuộc nhiều vào dạng các triệu
chứng và mức độ nặng của họ.
Ở Mỹ, bệnh tự kỷ ảnh hưởng tới 10-20/10.000 người. Con số sát hơn
phụ thuốc vào tiêu chuẩn chẩn đoán được sử dụng. Trẻ trai bị nhiều gấp 4
lần trẻ gái.
Bệnh tự kỷ là một dạng rối loạn phát triển lan tỏa. Các tên khác gồm
bệnh tự kỷ ở trẻ em và rối loạn tự kỷ.
Các dấu hiệu và triệu chứng
Trẻ có thể tỏ ra bình thường trong vài tháng đầu đời, sau đó trở nên
kém đáp ứng với người khác kể cả cha mẹ. Đặc điểm tiêu biểu của tự kỷ là
các kỹ năng xã hội yếu kém. Tình trạng này cũng ảnh hưởng tới ngôn ngữ và
hành vi. Bệnh tự kỷ có thể làm trẻ biểu hiện hàng loạt các dấu hiệu và triệu
chứng trong các phạm vi này với nhiều mức độ khác nhau.
Nếu trẻ bị bệnh tự kỷ, bạn có thể nhận ra các dấu hiệu sau trong lĩnh
vực kỹ năng xã hội, ngôn ngữ và hành vi:
Kỹ năng xã hội
Không đáp ứng khi gọi tên
Tránh tiếp xúc mắt-mắt
Không thích âu yếm và bế- hét lên đòi đặt xuống
Tỏ ra không nhận thức được tình cảm của người khác
Muốn chơi một mình - trốn vào thế giới của riêng mình hoặc có
tương tác xã hội rất bất thường.
Ngôn ngữ
Bắt đầu học nói chậm hơn trẻ khác
Bỏ qua khả năng nói các từ hoặc câu
Dùng giọng và nhịp điệu bất thường khi nói- có thể dùng giọng
nói ê a
Không thể bắt đầu một cuộc nói chuyện hoặc tiếp tục nói
chuyện
Có thể lặp lại nguyên văn các từ hoặc cụm từ, nhưng không
hiểu cách dùng
Hành vi
Thực hiện những cử động lặp đi lặp lại, như lắc lư hoặc vặn tay
Phát triển các thói quen hoặc trình tự đặc biệt
Tỏ ra lúng túng với thay đổi nhỏ nhất trong thói quen hoặc trình
tự, như thể bạn lấy các đồ vật mà con bạn đã sắp xếp.
Tự làm mình bị thương, như đánh vào đầu hoặc tự cắn
Quá hiếu động
Có thể bị thu hút bởi các phần của một vật, như các bánh xe
quay của ô tô đồ chơi.
Ở một số trẻ tự kỷ, các dấu hiệu và triệu chứng đỡ đi khi trưởng
thành. Một số người, thường là người bị triệu chứng nhẹ nhất, ruốt cuộc có
cuộc sống bình thường hoặc gần như bình thường. Tuy nhiên với một số
người khác chỉ có ít cải thiện trong kỹ năng ngôn ngữ và xã hội, và các vấn
đề hành vi sẽ nặng thêm ở độ tuổi thanh xuân.
Nhiều trẻ tự kỷ cũng bị chậm phát triển trí tuệ, điều này có nghĩa là
chúng chậm tiếp thu kiến thức hoặc kỹ năng mới. Tuy nhiên, một số trẻ tự
kỷ có trí tuệ bình thường hoặc rất thông minh. Những trẻ này học nhanh
song có trục trặc về giao tiếp, áp dụng những gì chúng biết trong cuộc sống
hàng ngày và điều chỉnh trong các hoàn cảnh xã hội.
Nguyên nhân
Tự kỷ không có nguyên nhân riêng lẻ. Các nhà khoa học đang tích cực
nghiên cứu vai trò của một số yếu tố di truyền và môi trường có thể góp
phần gây nên rối loạn này. Nhưng trẻ em khác nhau có thể bị tự kỷ bởi các
lý do khác nhau.
Nghiên cứu những người bị bệnh tự kỷ đã tìm thấy sự bất thường ở
một số vùng não. Các neuron ở những vùng này có vẻ nhỏ hơn bình thường
và các sợi thần kinh chậm phát triển.
Khi nào cần đi khám
Nếu trẻ nhỏ hoặc trẻ mới biết đi ít nói, không tiếp xúc tốt với những
người khác, có vẻ ở trong thế giới của riêng minh, cáu kỉnh không kiềm chế
được, khó nói hoặc không hiểu lời nói và tập trung vào các hành động lặc đi
lặp lại và thói quen bắt buộc, hãy đi khám bác sỹ xem liệu có phải do tự kỷ
hay không. Nếu bạn nghi ngờ là bệnh tự kỷ, tốt nhất là đưa trẻ đi khám bác
sỹ càng sớm càng tốt. Tự kỷ thường xuất hiện từ 18-30 tháng tuổi.
Sàng lọc và chẩn đoán
Do bệnh tự kỷ thay đổi rất nhiều về mức độ và triệu chứng không dễ,
chẩn đoán. Có thể bỏ sót bệnh nếu các dấu hiệu và triệu chứng của trẻ nhẹ
hoặc nếu trẻ có các bệnh khác. Bác sỹ sẽ chẩn đoán dựa trên việc quan sát
trẻ và nói với bạn về các kỹ năng xã hội, ngôn ngữ và hành vi thay đổi qua
thời gian như thế nào. Để chẩn đoán, bác sỹ cũng có thể cho trẻ làm một số
test về phát triển gồm lời nói, ngôn ngữ và tâm lý.