Case study Men’s Health | Vô sinh nam không có tinh trùng
Tài liệu truyền thông y khoa - ca bệnh đã ẩn danh, không thay thế hồ sơ bệnh án và tư vấn trực tiếp
CASE STUDY
HÀNH TRÌNH ĐIỀU TRỊ VÔ SINH NAM KHÔNG CÓ TINH TRÙNG
Bệnh nhân nam 58 tuổi - giãn tĩnh mạch thừng tinh - vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn - điều trị nội tiết
hCG/hMG - micro-TESE thành công
Đơn vị thực hiện
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health
Bác sĩ phụ trách
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy - chuyên gia Nam khoa, Tiết niệu nam
học, Y học giới tính và vi phẫu nam khoa
Tình trạng chính
Vô sinh nam do không có tinh trùng trong tinh dịch
(azoospermia), kèm giãn tĩnh mạch thừng tinh và suy giảm trục
nội tiết sinh sản theo tuổi
Can thiệp trọng tâm
Vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn, điều trị nội tiết hCG và hMG
trong 4 tháng, sau đó vi phẫu lấy tinh trùng từ tinh hoàn (micro-
TESE)
Kết quả truyền thông
Tìm thấy tinh trùng trong mô tinh hoàn, tạo cơ hội sử dụng tinh
trùng cho hỗ trợ sinh sản theo kế hoạch của cặp vợ chồng
Lưu ý đạo đức
Thông tin đã được ẩn danh và biên tập phục vụ truyền thông y
khoa; không dùng để cam kết kết quả cho mọi trường hợp.
Tóm tắt 60 giây
Một khách hàng nam 58 tuổi đến Men’s Health sau nhiều năm mong con, kết quả tinh dịch đồ nhiều lần không ghi
nhận tinh trùng. Sau khi được TS.BS.CK2 Trà Anh Duy đánh giá toàn diện, người bệnh được xác định có giãn tĩnh
mạch thừng tinh kèm rối loạn nội tiết sinh sản. Hành trình điều trị được thiết kế theo từng bước: xử trí yếu tố có
thể cải thiện bằng vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn, tối ưu sinh tinh bằng hCG/hMG trong 4 tháng, sau đó thực hiện
micro-TESE. Ca phẫu thuật ghi nhận tìm thấy tinh trùng trong mô tinh hoàn, mở ra cơ hội cho cặp vợ chồng bước
tiếp sang hỗ trợ sinh sản.
1. Giới thiệu ngắn về Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health được xây dựng theo mô hình chăm sóc chuyên sâu dành riêng cho
nam giới, tập trung vào các vấn đề Nam khoa, Tiết niệu nam học, Y học giới tính, hiếm muộn nam, rối loạn nội
tiết nam, bệnh lý lây truyền qua đường tình dục và chăm sóc sức khỏe tình dục toàn diện.
Khác với mô hình khám rời rạc hoặc chỉ xử lý triệu chứng trước mắt, Men’s Health định hướng tiếp cận “Thân -
Tâm - Trí”: đánh giá bệnh lý, nội tiết, chức năng sinh sản, lối sống, tâm lý và nhu cầu riêng tư của người bệnh
trong cùng một quy trình chăm sóc. Với những trường hợp hiếm muộn nam phức tạp, hệ thống ưu tiên tư vấn
1:1, bảo mật thông tin, xét nghiệm - siêu âm - điều trị - theo dõi theo lộ trình, đồng thời phối hợp với các đơn vị
hỗ trợ sinh sản khi cần IVF/ICSI.
Case study Men’s Health | Vô sinh nam không có tinh trùng
Tài liệu truyền thông y khoa - ca bệnh đã ẩn danh, không thay thế hồ sơ bệnh án và tư vấn trực tiếp
2. Thông tin chuyên môn của TS.BS.CK2 Trà Anh Duy
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy là bác sĩ chuyên sâu trong lĩnh vực Nam khoa, Tiết niệu nam học và Y học giới tính,
có gần 20 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị các bệnh lý sức khỏe nam giới. Bác sĩ Duy được đào tạo nền
tảng Tiết niệu tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành trình độ chuyên khoa sâu và tiến sĩ trong
lĩnh vực Tiết niệu - Nam khoa, đồng thời có kinh nghiệm tu nghiệp, cập nhật kỹ thuật tại nhiều trung tâm quốc
tế.
Trong lĩnh vực hiếm muộn nam, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy có thế mạnh và mát tay ở đánh giá vô sinh nam, điều
trị giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết nam, bàn tay vàng phẫu thuật vi phẫu nam khoa, phẫu thuật lấy
tinh trùng ở bệnh nhân không có tinh trùng và phối hợp điều trị với chuyên ngành hỗ trợ sinh sản. Trọng tâm
chuyên môn không chỉ là “tìm được tinh trùng”, mà còn là xác định đúng nguyên nhân, tối ưu hóa cơ hội trước
can thiệp, tư vấn kỳ vọng thực tế và đồng hành cùng cặp vợ chồng trong một hành trình vốn rất nhiều áp lực.
Điểm khác biệt trong tiếp cận
Ở bệnh nhân không có tinh trùng, nhất là khi tuổi người nam đã cao, quyết định điều trị không thể chỉ dựa vào một
toa thuốc hoặc một lần xét nghiệm. Cần đánh giá đồng thời tinh hoàn, nội tiết, di truyền, thói quen sống, yếu tố có
thể can thiệp như giãn tĩnh mạch thừng tinh và kế hoạch hỗ trợ sinh sản của cả hai vợ chồng.
3. Bối cảnh ca lâm sàng ẩn danh
Độ tuổi
Nam, 58 tuổi
Lý do đến khám
Mong con sau nhiều năm nhưng tinh dịch đồ nhiều lần không
ghi nhận tinh trùng.
Tiền sử liên quan
Đã từng khám và được tư vấn ở một số nơi; lo lắng vì tuổi cao,
thời gian mong con kéo dài và cảm giác cơ hội đang thu hẹp.
Tình trạng khi đến Men’s Health
Căng thẳng, mặc cảm, sợ phải nghe câu trả lời “không còn khả
năng có con sinh học”, đồng thời cần một kế hoạch rõ ràng và
có người giải thích đầy đủ.
Chẩn đoán định hướng
Không có tinh trùng trong tinh dịch, cần phân biệt tắc nghẽn
đường dẫn tinh với suy giảm sinh tinh tại tinh hoàn; ghi nhận
giãn tĩnh mạch thừng tinh trên thăm khám và siêu âm.
Bệnh nhân đến Men’s Health trong tâm trạng nhiều áp lực. Với nam giới ở tuổi 58, vấn đề vô sinh không chỉ là
một kết quả xét nghiệm “không có tinh trùng”, mà còn là nỗi sợ mất cơ hội làm cha, áp lực với bạn đời, gia đình
và chính cảm giác bản lĩnh nam giới bị tổn thương. Bệnh nhân chia sẻ rằng trước đó, mỗi lần nhận kết quả tinh
dịch đồ đều là một lần hụt hẫng, nhưng điều khó chịu hơn là không hiểu rõ vì sao mình không có tinh trùng và
còn lối đi nào hay không.
Case study Men’s Health | Vô sinh nam không có tinh trùng
Tài liệu truyền thông y khoa - ca bệnh đã ẩn danh, không thay thế hồ sơ bệnh án và tư vấn trực tiếp
4. Đánh giá ban đầu: không dừng lại ở tinh dịch đồ
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy tiếp nhận thăm khám theo hướng hệ thống. Với một trường hợp vô sinh nam không
có tinh trùng, tinh dịch đồ chỉ là điểm khởi đầu. Người bệnh cần được đánh giá bệnh sử sinh sản, tiền căn viêm
nhiễm - phẫu thuật - chấn thương, thuốc đang sử dụng, bệnh nền, thói quen sống, khám cơ quan sinh dục, thể
tích tinh hoàn, mào tinh - ống dẫn tinh, tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh và xét nghiệm nội tiết sinh sản.
• Tinh dịch đồ được kiểm tra lại theo quy trình phù hợp để xác nhận tình trạng không có tinh trùng, tránh kết
luận vội từ một mẫu đơn lẻ.
• Khám và siêu âm bìu ghi nhận giãn tĩnh mạch thừng tinh, một yếu tố có thể ảnh hưởng đến môi trường sinh
tinh ở một số bệnh nhân.
• Xét nghiệm nội tiết đánh giá testosterone, FSH, LH và các chỉ số liên quan để hiểu trục hạ đồi - tuyến yên -
tinh hoàn, từ đó xác định khả năng tối ưu trước khi can thiệp lấy tinh trùng.
• Bệnh nhân được tư vấn về xét nghiệm di truyền trong bối cảnh vô tinh, đồng thời được giải thích mối liên quan
giữa kết quả di truyền và khả năng tìm tinh trùng/khả năng truyền cho thế hệ sau.
• Cặp vợ chồng được tư vấn song song về hướng hỗ trợ sinh sản, vì nếu tìm được tinh trùng từ tinh hoàn,
bước tiếp theo thường cần phối hợp với IVF/ICSI.
Vấn đề cần làm rõ
Ý nghĩa với điều trị
Cách Men’s Health tiếp cận
Vô tinh do tắc nghẽn hay
do suy giảm sinh tinh?
Quyết định hướng phẫu thuật, tiên
lượng và kế hoạch hỗ trợ sinh sản.
Đánh giá tinh dịch đồ, thể tích tinh dịch,
pH, khám đường dẫn tinh, nội tiết và siêu
âm.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh
có vai trò không?
Có thể là yếu tố làm xấu môi trường
sinh tinh, cần cân nhắc xử trí trước
micro-TESE trong ca được chọn lọc.
Thăm khám trực tiếp, siêu âm Doppler và
trao đổi lợi ích - giới hạn của phẫu thuật.
Có thể tối ưu nội tiết trước
micro-TESE không?
Tăng điều kiện nội sinh cho quá trình
sinh tinh, đặc biệt khi có rối loạn nội
tiết có thể can thiệp.
Theo dõi testosterone, LH, FSH và đáp
ứng sau điều trị hCG/hMG.
Kỳ vọng của bệnh nhân là
gì?
Giúp người bệnh hiểu “tìm thấy tinh
trùng” là mục tiêu trung gian, không
đồng nghĩa chắc chắn có thai.
Tư vấn thực tế, lập kế hoạch theo mốc
và phối hợp đơn vị hỗ trợ sinh sản.
5. Kế hoạch điều trị theo từng giai đoạn
Sau khi đánh giá toàn diện, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy lựa chọn chiến lược từng bước thay vì đi thẳng vào micro-
TESE ngay. Mục tiêu là xử trí yếu tố có thể cải thiện, tối ưu nền nội tiết sinh sản, sau đó mới can thiệp lấy tinh
trùng bằng vi phẫu để tăng cơ hội tìm thấy tinh trùng trong những vùng mô tinh hoàn còn hoạt động sinh tinh rải
rác.
Case study Men’s Health | Vô sinh nam không có tinh trùng
Tài liệu truyền thông y khoa - ca bệnh đã ẩn danh, không thay thế hồ sơ bệnh án và tư vấn trực tiếp
Giai đoạn
Can thiệp
Mục tiêu chuyên môn
Giai đoạn 1
Vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn.
Giảm tác động bất lợi của giãn tĩnh mạch
thừng tinh lên môi trường tinh hoàn; tạo
nền tốt hơn cho quá trình tối ưu sinh tinh.
Giai đoạn 2
Điều trị nội tiết bằng hCG và hMG trong 4
tháng, có theo dõi lâm sàng và xét
nghiệm.
Kích thích trục sinh sản nam theo hướng
hỗ trợ tế bào Leydig và Sertoli, tối ưu
testosterone nội tinh hoàn và quá trình sinh
tinh trong bối cảnh được chọn lọc.
Giai đoạn 3
Đánh giá lại sau điều trị: triệu chứng, thể
tích tinh hoàn, nội tiết và tinh dịch đồ.
Xác định đáp ứng, quyết định thời điểm phù
hợp để thực hiện micro-TESE.
Giai đoạn 4
Vi phẫu lấy tinh trùng từ tinh hoàn (micro-
TESE).
Tìm kiếm các ống sinh tinh còn khả năng
sinh tinh dưới kính hiển vi phẫu thuật, giảm
tổn thương mô tinh hoàn so với lấy mô
ngẫu nhiên.
Giai đoạn 5
Phối hợp bảo quản/chuẩn bị tinh trùng
cho hỗ trợ sinh sản.
Tạo cơ hội sử dụng tinh trùng tìm được cho
IVF/ICSI theo kế hoạch của cặp vợ chồng.
6. Giai đoạn 1: vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn
Ở bệnh nhân này, giãn tĩnh mạch thừng tinh được xem là một yếu tố cần xử trí vì người bệnh có vô sinh nam,
bất thường tinh dịch ở mức nặng và mong muốn tối ưu mọi khả năng trước khi tiến đến can thiệp lấy tinh trùng.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy tư vấn rõ rằng phẫu thuật không phải là cam kết chắc chắn có tinh trùng trở lại trong
tinh dịch, nhất là trong bối cảnh tuổi 58 và vô tinh, nhưng có thể là một bước hợp lý trong chiến lược chuẩn bị
trước micro-TESE.
Ca vi phẫu cột tĩnh mạch tinh giãn được thực hiện tại bệnh viện với mục tiêu bảo tồn động mạch tinh, mạch
bạch huyết và ống dẫn tinh, đồng thời cột các nhánh tĩnh mạch giãn có ý nghĩa. Sau mổ, bệnh nhân được hướng
dẫn chăm sóc vết mổ, hạn chế vận động mạnh, theo dõi đau bìu, sưng bìu và tái khám đúng hẹn.
7. Giai đoạn 2: điều trị nội tiết hCG và hMG trong 4 tháng
Sau phẫu thuật, người bệnh bước vào giai đoạn tối ưu nội tiết kéo dài 4 tháng. Phác đồ hCG và hMG được bác
sĩ chỉ định và theo dõi dựa trên hồ sơ nội tiết, đáp ứng lâm sàng và mục tiêu chuẩn bị cho micro-TESE. Trong
truyền thông y khoa, đây là điểm cần viết thận trọng: gonadotropin không phải “thuốc làm có tinh trùng chắc
chắn”, mà là một chiến lược được cân nhắc ở trường hợp chọn lọc nhằm cải thiện môi trường nội tiết sinh tinh
trước phẫu thuật.
• hCG được dùng nhằm hỗ trợ tế bào Leydig sản xuất testosterone nội sinh, đặc biệt quan trọng vì nồng độ
testosterone nội tinh hoàn có vai trò trong sinh tinh.
• hMG cung cấp hoạt tính FSH/LH, hướng đến hỗ trợ tế bào Sertoli và quá trình sinh tinh trong điều kiện phù
hợp.
Case study Men’s Health | Vô sinh nam không có tinh trùng
Tài liệu truyền thông y khoa - ca bệnh đã ẩn danh, không thay thế hồ sơ bệnh án và tư vấn trực tiếp
• Trong 4 tháng, bệnh nhân được theo dõi tác dụng phụ, đáp ứng nội tiết và tình trạng toàn thân; đồng thời
được nhắc tránh tự ý dùng testosterone ngoại sinh vì có thể ức chế sinh tinh.
• Bác sĩ cũng tư vấn lối sống: ngủ đủ, giảm rượu bia, kiểm soát cân nặng, hạn chế nhiệt vùng bìu, duy trì vận
động vừa phải và quản lý bệnh nền.
Thông điệp cho người bệnh
Với vô sinh nam không có tinh trùng, điều trị cần kiên nhẫn theo chu kỳ sinh tinh. Một lộ trình 3-4 tháng không phải
là “chờ đợi thụ động”, mà là thời gian để tối ưu điều kiện trước khi bước vào can thiệp quyết định.
8. Giai đoạn 3: micro-TESE - thời điểm quyết định
Sau 4 tháng điều trị nội tiết và theo dõi, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy tư vấn micro-TESE. Bệnh nhân được giải thích
rằng trong vô tinh không do tắc nghẽn, tinh hoàn có thể không sinh tinh đồng đều; đôi khi chỉ còn những vùng
rất nhỏ có ống sinh tinh hoạt động. Tại trung tâm IVF, Micro-TESE sử dụng kính hiển vi phẫu thuật giúp bác sĩ
quan sát và chọn lọc các ống sinh tinh có khả năng chứa tinh trùng, thay vì lấy mô tinh hoàn một cách mù hoặc
ngẫu nhiên.
Trong ca này, quá trình vi phẫu ghi nhận có vùng mô tinh hoàn phù hợp để lấy mẫu. Mẫu mô được phối hợp xử
lý và tìm kiếm tinh trùng. Kết quả: tìm thấy tinh trùng, đủ điều kiện để tiếp tục bảo quản/sử dụng cho quy trình
hỗ trợ sinh sản theo kế hoạch của cặp vợ chồng.
Trong micro-TESE
Mở tinh hoàn có kiểm soát, quan
sát dưới kính hiển vi, chọn lọc ống
sinh tinh có khả năng chứa tinh
trùng, hạn chế lấy mô quá mức.
9. Kết quả và ý nghĩa đối với người bệnh
Kết quả tìm thấy tinh trùng trong micro-TESE là một cột mốc lớn đối với bệnh nhân. Với một người đàn ông 58
tuổi đã nhiều lần nhận kết quả không có tinh trùng, khoảnh khắc nghe tin “đã tìm thấy tinh trùng” không chỉ là
kết quả chuyên môn, mà còn là sự giải tỏa tâm lý sau một hành trình dài nhiều hy vọng và thất vọng.
Tuy nhiên, trong tư vấn, ekip Men’s Health nhấn mạnh rằng micro-TESE thành công là bước mở ra cơ hội,
không đồng nghĩa chắc chắn có thai hoặc có em bé. Kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào chất lượng tinh trùng,
trứng, phôi, tử cung, tuổi và sức khỏe người vợ, năng lực phòng lab hỗ trợ sinh sản và nhiều yếu tố khác. Chính
sự tư vấn rõ ràng này giúp bệnh nhân và gia đình vừa có hy vọng, vừa giữ kỳ vọng thực tế.