Đ bài: Bình gi ng bài th Ch Đngề ả ơ ợ ồ
Bài làm:
Nguy n Khuy n đc m nh danh là nhà th dân t c, là nhà th c a làng quê Vi t Nam.ễ ế ượ ệ ơ ộ ơ ủ ệ
Trong su t h n 70 năm cu c đi thì đã có h n 40 năm ông s ng g n bó v i làng quê, thố ơ ộ ờ ơ ố ắ ớ ế
nên ông ch ng l gì nh ng con trâu, nh ng ru ng đng, c khoai c s n, c nh ng conẳ ạ ữ ữ ộ ồ ủ ủ ắ ả ữ
cu c con cò, v n không m y ai đ ý. Ph i nói hi m th y có m t nhà th c đi n nào l iố ố ấ ể ả ế ấ ộ ơ ổ ể ạ
đa nhi u hình nh dân dã vào th c a mình đ vi t thành nh ng thi ph m tinh t , cóư ề ả ơ ủ ể ế ữ ẩ ế
nhi u ý nghĩa sâu s c đn th . Ch Đng cũng v y, v n ch là m t phiên ch T t nh ngề ắ ế ế ợ ồ ậ ố ỉ ộ ợ ế ư
vào th c a Nguy n Khuy n nó đã ch theo m t ni m xúc c m sâu xa, m t n i đau c aơ ủ ễ ế ở ộ ề ả ộ ỗ ủ
v thi sĩ có t m lòng yêu quê h ng đt n c tha thi t.ị ấ ươ ấ ướ ế
Nguy n Khuy n sau khi r i ch n quan tr ng nhi u nh ng, lui v n quê nhà, đó làễ ế ờ ố ườ ễ ươ ề ở ẩ ở
làng V H , xã Yên Đ (nay là xã Trung L ng, huy n Bình L c, t nh Hà Nam). Làng ôngị ạ ổ ươ ệ ụ ỉ
có ch Đng, m i tháng h p chín phiên, d p t t thì l i có ba phiên ch t t, bình th ngợ ồ ỗ ọ ị ế ạ ợ ế ườ
phiên ch T t đông vui và náo nhi t l m. Nh ng đn nh ng năm đói kém, m t mùa hayợ ế ệ ắ ư ế ữ ấ
có nhi u thiên tai thì ch v ng h n, cho đn khi th c dân Pháp sang xâm l c, ch Đngề ợ ắ ẳ ế ự ượ ợ ồ
đã thôi h n các phiên ch , m t giá tr văn hóa lâu đi c th b r i vào quên lãng vì ti ngẳ ợ ộ ị ờ ứ ế ị ơ ế
súng c a tr i Tây. Hai câu đu c a bài th là l i tác gi đang h i m t ng i làng đi chủ ờ ầ ủ ơ ờ ả ỏ ộ ườ ợ
phiên v , cũng là đang t h i chính b n thân mình:ề ự ỏ ả
"Tháng ch p hai m i b n ch Đng,ạ ươ ố ợ ồ
Năm nay ch h p có đông không?"ợ ọ
Vì sao ông h i th ? V l i "Năm nay" l i là năm nào, có ý nghĩa gì chăng? Nh ng nhìnỏ ế ả ạ ạ ư
vào cái ng đi u dè d t, gi ng th h i chùng, l i ch m rãi, ta nghe nh có ti ng th dàiữ ệ ặ ọ ơ ơ ạ ậ ư ế ở
trong n i tr m ngâm thì có l năm đó không ph i là m t năm ch phiên đông vui choỗ ầ ẽ ả ộ ợ
đc. Li u có ph i vào năm mà Hà Nam l t l n, dân chúng tiêu đi u, kh s , ng i taượ ệ ả ụ ớ ề ổ ở ườ
còn ch ng bu n đoái hoài đn ch T t? T u chung l i hai câu th ch t ch a r t nhi uẳ ồ ế ợ ế ự ạ ơ ấ ứ ấ ề
n i bu n, đó là n i xót xa cho cu c s ng c c c, kh s c a m t nhà trí th c có đn h nỗ ồ ỗ ộ ố ơ ự ổ ở ủ ộ ứ ế ơ
n a đi ng i g n bó v i t ng ni m vui n i bu n c a ng i dân n i làng quê kh n kh ,ử ờ ườ ắ ớ ừ ề ỗ ồ ủ ườ ơ ố ổ
l m than.ầ
R i đn hai câu th th c, Nguy n Khuy n l i ti p t c đt m t câu h i ng , th hi n cáiồ ế ơ ự ễ ế ạ ế ụ ặ ộ ỏ ỏ ể ệ
tâm tr ng hoang mang, r i b i gi a c nh cô đn, v ng l ng c a nh ng ngày giáp T t màạ ố ờ ữ ả ơ ắ ặ ủ ữ ế
không khí th t đìu hiu, bu n bã.ậ ồ
"D tr i m a b i còn h i rét,ở ờ ư ụ ơ
U ng r u t ng đn đc m y ông?"ố ượ ườ ề ượ ấ
Xuân đng đn, nh ng mùa xuân này l i b bao ph b i cái th i ti t m ng, nh ngươ ế ư ạ ị ủ ở ờ ế ẩ ươ ữ
h t m a b i nh t nhòa r i l t ph t, t ng nh h t nh ng ai đng gi a tr i m a r i thìạ ư ụ ạ ơ ấ ấ ưở ẹ ạ ư ứ ữ ờ ư ồ
m i bi t nó cũng ch ng t m th ng, cũng làm t áo ng i nh ai. Th m a b i h iớ ế ẳ ầ ườ ướ ườ ư ứ ư ụ ơ
đng còn v n chút gió đông nên "h i rét", rét c ngoài da, rét đn trong lòng ng i.ươ ấ ơ ả ế ườ
Ng m l i nhìn c n m a b i th có ai còn th y đc s c đ c a pháo T t, ng i ng iẫ ạ ơ ư ụ ế ấ ượ ắ ỏ ủ ế ườ ườ
mu n núp trong nhà, đng đc m y ai, v ng v l m cho m t cái T t n i làng nghèo.ố ườ ượ ấ ắ ẻ ắ ộ ế ơ
Th r i v n có m t c già, đang tu i th t th p c lai hy, ch ng cái g y con l m raế ồ ẫ ộ ụ ổ ấ ậ ổ ố ậ ọ ọ
đng, tìm l i nh ng giá tr văn hóa th t đp. Tìm v v i nh ng ông b n già, năm ngoáiườ ạ ữ ị ậ ẹ ề ớ ữ ạ
năm kia còn cùng th r u, nh ng bu n làm sao khi ch ng "đc m y ông". M t nhà nhoử ượ ư ồ ẳ ượ ấ ộ
chân chính, vì b t đc chí mà lui v n, c t lánh s đi, tìm v ni m vui dân dã, b uấ ắ ề ở ẩ ố ự ờ ề ề ầ
b n v i ng i cùng trang l a, nh ng nay còn l i ai, có l đã đi xa h t c r i. Lòng thi sĩạ ớ ườ ứ ư ạ ẽ ế ả ồ
th y th t cô đn, l loi, m t ng i già c l i ch u nhi u n i đau c chung c riêng nhấ ậ ơ ẻ ộ ườ ả ạ ị ề ỗ ả ả ư
th , qu th t xót xa quá.ế ả ậ
"Hàng quán ng i v nghe xáo xác,ườ ề
N n n năm h t h i lung tung."ợ ầ ế ỏ
Th r i nhà th già b ng nghe đc nh ng âm thanh m i, nh ng t ng đy là âm thanhế ồ ơ ỗ ượ ữ ớ ữ ưở ấ
hân hoan, vui m ng khi T t đn. Nh ng không, âm thanh y nghe "xáo xác" l n x n l m,ừ ế ế ư ấ ộ ộ ắ
đó là ti ng ch n đòi con n , ti ng con n kh t ti n, l i qua ti ng l i nh th càng làmế ủ ợ ợ ế ợ ấ ề ờ ế ạ ư ế
tăng thêm cái v kh s , nghèo túng c a ng i dân n i ch Đng. Ai cũng có n i kh choẻ ổ ở ủ ườ ơ ợ ồ ỗ ổ
riêng mình, k không đòi đc ti n thì cay cú, b c d c, ng i m c n thì x u h , xót xa.ẻ ượ ề ự ọ ườ ắ ợ ấ ổ
C v y, ta th y T t đây ch ng còn là lúc đ vui m ng mà là lúc đ ng i ta càng nh nứ ậ ấ ế ở ẳ ể ừ ể ườ ậ
rõ ra cái nghèo khó, cùng c c c a nh ng ng i nông dân x a, ph i ch y v y t ng ngày loự ủ ữ ườ ư ả ạ ạ ừ
mi ng ăn, ch nói gì đn T t nh t. Bu n phi n th c!ế ứ ế ế ấ ồ ề ự
"Dăm ba ngày n a tin xuân t i.ữ ớ
Pháo trúc nhà ai m t ti ng đùng."ộ ế
Th r i khi phiên ch đã v ng h n, nhà th t trong n i bu n mênh mang, nh m tính chế ồ ợ ắ ẳ ơ ừ ỗ ồ ẩ ỉ
còn m y hôm n a thì xuân l i t i r i. Ông qu n quanh trong m t n i lo l ng cho cu cấ ữ ạ ớ ồ ẩ ộ ỗ ắ ộ
s ng c c c c a nhân dân, khi năm h t t t đn, càng mong cho nhân dân đc đón m tố ơ ự ủ ế ế ế ượ ộ
cái T t m i đc đm m h nh phúc, ch ch ng ph i c nh tiêu đi u, xáo xác kia. Ti ngế ớ ượ ầ ấ ạ ứ ẳ ả ả ề ế
pháo nhà ai b ng n "đùng", đánh th c ng i trong bu n bã, xót xa, xua đi cái nghèo đói,ỗ ổ ứ ườ ồ
xua đi cái l nh l o c a m a b i rét m t. Nh ng pháo nhà ai, thì không bi t n a, r i li uạ ẽ ủ ư ụ ướ ư ế ữ ồ ệ
pháo y có th t k di u v y không, Nguy n Khuy n không xác đnh đc. Ch bi t r ng,ấ ậ ỳ ệ ậ ễ ế ị ượ ỉ ế ằ
ti ng pháo đn đc trong không gian nh ng ngày cu i năm l i càng làm tăng thêm cái n iế ơ ộ ữ ố ạ ỗ
bu n man mác, n i cô đn trong lòng ng i thi sĩ.ồ ỗ ơ ườ
Ch Đng c a Nguy n Khuy n là m t bài th hay, v i ch t li u làng quê dân dã, nh ngợ ồ ủ ễ ế ộ ơ ớ ấ ệ ư
v i m t h n th n ng đm, Nguy n Khuy n đã khai thác nó b ng nhi u xúc c m thi v .ớ ộ ồ ơ ồ ượ ễ ế ằ ề ả ị
M t c nh v t, m t âm thanh v n r t bình th ng nh ng vào th ông cũng mang nhi uộ ả ậ ộ ố ấ ườ ư ơ ề
n i ni m h n c , đó là n i bu n lo cho cu c s ng c a nhân dân, n i xót xa tr c th cỗ ề ơ ả ỗ ồ ộ ố ủ ỗ ướ ự
c nh c hàn. Cu i cùng sâu xa h n c là t m lòng yêu th ng nhân dân, yêu th ng đtả ơ ố ơ ả ấ ươ ươ ấ
n c tha thi t, mong cho toàn th dân t c ta có m t cu c s ng m no h nh phúc h n, đcướ ế ể ộ ộ ộ ố ấ ạ ơ ặ
bi t là trong nh ng ngày c n k giáp T t.ệ ữ ậ ề ế
