Đ bài: Bình gi ng bài th Cu c kêu c m h ngề ả ơ ố ả ứ
Bài làm
Nguy n Khuy n là m t nhà th c đi n có tâm h n sâu s c, thâm tr m, l i mang n i đauễ ế ộ ơ ổ ể ồ ắ ầ ạ ỗ
đi đy xót xa. V n tài cao h c r ng, mang danh ti n sĩ, nh ng tr c th c c nh đt n cờ ầ ố ọ ộ ế ư ướ ự ả ấ ướ
b xâm lăng, ông cũng đành bó tay, b t l c, ph i lui v n đ tránh nhìn c nh đau xót.ị ấ ự ả ề ở ẩ ể ả
Trong quãng th i gian n y, Nguy n Khuy n v n canh cánh m t n i lòng ti c h n,ờ ở ẩ ấ ễ ế ẫ ộ ỗ ế ậ
chính vì th , ông th ng g i vào th văn c a mình nh ng n i ni m suy t , m t cách th tế ườ ử ơ ủ ữ ỗ ề ư ộ ậ
sâu kín. Có t n đn m y ch c con v t khác nhau xu t hi n trong th c a m t thi sĩ cậ ế ấ ụ ậ ấ ệ ơ ủ ộ ổ
đi n nh Nguy n Khuy n và m i m t con v t đó l i mang m t ý nghĩ, m t tâm tr ngể ư ễ ế ỗ ộ ậ ạ ộ ộ ạ
riêng c a nhà th . Trong đó, con cu c là loài đc vinh d xu t hi n t i 3 l n trong thủ ơ ố ượ ự ấ ệ ớ ầ ơ
ông, m t trong s các bài th tiêu bi u nh t là Cu c kêu c m h ng.ộ ố ơ ể ấ ố ả ứ
Đc nhan đ Cu c kêu c m h ng, n u hi u xuôi hay ng c đu ra nghĩa c , nh ng xétọ ề ố ả ứ ế ể ượ ề ả ư
v tâm tr ng và b i c nh ra đi có l ta nên hi u đó là nhà th nghe ti ng cu c kêu màề ạ ố ả ờ ẽ ể ơ ế ố
tìm đc "c m h ng" vi t bài th này. "C m h ng" đây ch ng ph i là ni m vui, sượ ả ứ ế ơ ả ứ ở ẳ ả ề ự
h ng kh i mà chính là s kh i g i n i đau m t n c t ti ng Cu c kêu th m thi t, tê táiứ ở ự ơ ợ ỗ ấ ướ ừ ế ố ả ế
cõi lòng. Ta có th tìm th y m t ti ng "Qu c" đau lòng nh th trong th c a Bà Huy nể ấ ộ ế ố ư ế ơ ủ ệ
Thanh Quan, đó là câu "Nh n c đau lòng con cu c cu c" th t xót xa, bu n t i trong Quaớ ướ ố ố ậ ồ ủ
đèo Ngang c a n sĩ.ủ ữ
M đu bài th , Nguy n Khuy n đã đa vào m t ti ng chim th t thê l ng, nó v aở ầ ơ ễ ế ư ộ ế ậ ươ ừ
"kh c kho i" nh nh n sâu vào tâm h n con ng i, l i v a "l ng l ", đó là ti ng kêuắ ả ư ấ ồ ườ ạ ừ ử ơ ế
mang theo cái n i bu n mênh mang, v a xót xa l i day d t. Ti ng cu c cũng g i nh vỗ ồ ừ ạ ứ ế ố ợ ớ ề
m t s tích x a, Th c đ vì làm m t n c mà đau đn ch t đi hóa thân thành con cu c,ộ ự ư ụ ế ấ ướ ớ ế ố
ngày ngày c t ti ng kêu thê th m, l m lũi. Đó là n i đau c a m t oan h n, v n v ngấ ế ả ầ ỗ ủ ộ ồ ấ ươ
v n cho đn muôn đi sau, n i đau m t n c là n i đau sâu s c không th xóa nhòa, đẫ ế ờ ỗ ấ ướ ỗ ắ ể ể
m t oan h n đã "thác t bao gi " v n ph i đau đn đn ng n ng , ngày ngày lang thangộ ồ ự ờ ẫ ả ớ ế ẩ ơ
d i bóng m t loài chim l m lũi.ướ ộ ầ
Trong hai câu th th c, Nguy n Khuy n di n t m t khung c nh ngh thu t, có ph n ghêơ ự ễ ế ễ ả ộ ả ệ ậ ầ
r n, ám nh b i ti ng cu c kh c kho i cô đn, g i hè.ợ ả ở ế ố ắ ả ơ ọ
"Năm canh máu ch y đêm hè v ngả ắ
Sáu kh c h n tan bóng nguy t m "ắ ồ ệ ờ
Gi a "đêm hè v ng", ti ng cu c kêu chi mà đau xót, m t n i đau có màu đ chói m t c aữ ắ ế ố ộ ỗ ỏ ắ ủ
"máu ch y", đã th cái "v ng" bu i đêm l i càng làm cho cái ti ng cu c g i hè ám nh yả ế ắ ổ ạ ế ố ọ ả ấ
thêm sâu đm, thêm tha thi t, vang v ng kh p không gian tĩnh m ch, oi b c. Đã th ti ngậ ế ọ ắ ị ứ ế ế
cu c còn g i m t n i đau l n h n đó là n i đau "h n tan" d i m t cái không gian mố ợ ộ ỗ ớ ơ ỗ ồ ướ ộ ả
đm "bóng nguy t m ", t ng t ng n u đng d i khung c nh y mà nghe ti ng cu cạ ệ ờ ưở ượ ế ứ ướ ả ấ ế ố
thì ph i th y chán ch ng, kh ng ho ng đn đ nào. Ti ng cu c y cũng ch ng ph i chả ấ ườ ủ ả ế ộ ế ố ấ ẳ ả ỉ
kêu ngày m t ngày hai mà kêu dai d ng su t ngày su t đêm, kêu su t "năm canh-sáuộ ẳ ố ố ố
kh c", l i càng thích kêu vào cái bu i đêm yên tĩnh nh ti ng kêu khóc thê th m, g i lênắ ạ ổ ư ế ả ợ
trong tâm h n ng i không ng m t n i đau đn, m t n i xót xa dai d ng, b t r t vôồ ườ ủ ộ ỗ ớ ộ ỗ ẳ ứ ứ
cùng.
"Có ph i ti c xuân mà đng g i,ả ế ứ ọ
Hay là nh n c v n n m m ?"ớ ướ ẫ ằ ơ
Đn hai câu th lu n, ta d ng nh nh n ra m t n i ni m băn khoăn, day d t sâu trongế ơ ậ ườ ư ậ ộ ỗ ề ứ
tâm h n tác gi . Tâm tr ng c a m t nhân sĩ mang n i đau đi, đau vì m t n c, đau vìồ ả ạ ủ ộ ỗ ờ ấ ướ
b t l c, đau vì ngh ch c nh t i tàn c a dân t c lúc b y gi . Ông t h i ti ng cu c kia r tấ ự ị ả ồ ủ ộ ấ ờ ự ỏ ế ố ố
cu c là do còn hoài xuân hay là ti ng than nh n c c a oan h n Th c đ xa x a. Nghĩộ ế ớ ướ ủ ồ ụ ế ư
sâu xa thì đó cũng chính là tâm tr ng c a thi nhân, ông ti c nh m t đt n c v n t ngạ ủ ế ớ ộ ấ ướ ố ừ
th nh v ng sung s c nh cái khí ti t tr i xuân. Còn gi đây ông l i ti p t c v i n i đauị ượ ứ ư ế ờ ờ ạ ế ụ ớ ỗ
m t n c mà đn n m m v m t t qu c khi x a cũng ch ng đc yên gi c, b i ti ngấ ướ ế ằ ơ ề ộ ổ ố ư ẳ ượ ấ ở ế
cu c kêu kh c kho i, thê th ng quá.ố ắ ả ươ
"Thâu đêm ròng rã kêu ai đó?
Gi c khách giang h d ng n ng ."ụ ồ ạ ẩ ơ
Hai câu k t cu i bài t ng nhà th đang h i con cu c kêu chi mà ròng rã v y, nh ng đóế ố ưở ơ ỏ ố ậ ư
cũng l i chính là l i t h i c a tác gi dành cho b n thân mình. Ti ng cu c kêu dài trongạ ờ ự ỏ ủ ả ả ế ố
đêm v ng, ng i thi nhân v n b n ch n, ng n ng không ng đc vì đau đáu m t n iắ ườ ẫ ồ ồ ẩ ơ ủ ượ ộ ỗ
ni m s t son yêu n c, th ng dân đn t t cùng. Ti ng cu c kêu nh gi c giã, nh xoáyề ắ ướ ươ ế ộ ế ố ư ụ ư
sâu vào tâm h n, ý b o nhân sĩ hãy làm m t đi u gì đó đ thay đi th s ng n ngang này.ồ ả ộ ề ể ổ ế ự ổ
Nh ng ng i đang nghe ti ng cu c gi c giã nh r máu, nh h n tan, nh kêu khóc y l iư ườ ế ố ụ ư ỉ ư ồ ư ấ ạ
ph i ch u bó tay b t l c, ch ng th làm đc gì, ch bi t ng n ng i đau đn, th dài. Đóả ị ấ ự ẳ ể ượ ỉ ế ẩ ườ ớ ở
là m t cái tâm tr ng khó ch u, b c b i đn nh ng nào trong cái đêm hè v ng l ng này.ộ ạ ị ứ ố ế ườ ắ ặ