Đ bài: Bình bài th "Thu đi u" c a Nguy n Khuy nề ơ ế ủ ễ ế
Bài làm
Đi câu là m t cái thú thanh tao c a các b c trí gi . Có b c hi n nhân có tài, b t đc chí điộ ủ ậ ả ậ ề ấ ắ
câu đ ch th i. Ng i trên b ai mà nghĩ đn chuy n năm châu b n bi n, nghĩ đn th sể ờ ờ ồ ờ ế ệ ố ể ế ế ự
đo điên. "Cá ăn đt nh v nh râu ng i b " (có ng i còn dùng l i câu th ng nhả ứ ợ ể ồ ờ ườ ưỡ ẳ ư
Kh ng T Nha - Trung Qu c). Có b c đi nhân vác c n đi câu đ h ng thú nhàn t n,ươ ử ố ậ ạ ầ ể ưở ả
hòa h p v i thiên nhiên, suy t trong tr ng thái th giãn. Nguy n Khuy n đi câu theo ki uợ ớ ư ạ ư ễ ế ể
này. Ông đã m h t các giác quan đ c m nh n mùa thu, cũng là mùa câu c a x B c.ở ế ể ả ậ ủ ứ ắ
Nh nh ng đa tr trong xóm, ông câu cá cũng chăm chú, cũng h i h p, cũng say mê. K tư ữ ứ ẻ ồ ộ ế
qu c a cu c ch i y là ông đã đc m t bài th "Thu đi u" vào lo i ki t tác c a n nả ủ ộ ơ ấ ượ ộ ơ ế ạ ệ ủ ề
văn h c n c nhà:ọ ướ
Ao thu l nh l o n c trong veo,ạ ẽ ướ
M t chi c thuy n câu bé t o teo.ộ ế ề ẻ
Sóng bi c theo làn h i g n ti,ế ơ ợ
Lá vàng tr c gió kh đa vèo.ướ ẽ ư
T ng mây l l ng tr i xanh ng t.ầ ơ ử ờ ắ
Ngõ trúc quanh co khách v ng teo.ắ
T a g i, ôm cán lâu ch ng đc,ự ố ẳ ượ
Cá đâu đp đng d i chân bèo.ớ ộ ướ
Hình nh mùa thu hi n lên trong bài th v i m t không gian h p ch n làng quê c a tácả ệ ơ ớ ộ ẹ ở ố ủ
gi , trong m t cái ao nh v i chi c thuy n câu nh thênh thênh:ả ộ ỏ ớ ế ề ẹ
Ao thu l nh l o n c trong veo,ạ ẽ ướ
M t chi c thuy n câu bé t o teo.ộ ế ề ẻ
Cái tôi tr tình l n phía sau ngôn t . C m giác c a thi nhân thì hi n lên s c s o và tinh t .ữ ặ ừ ả ủ ệ ắ ả ế
Mùa thu đã vào chi u sâu, "ao thu l nh l o" v i m t n c "trong veo" r t mu n nhìn, aoề ạ ẽ ớ ặ ướ ấ ố
thu nh là chi c g ng tròn c a làng quê. Làng Bùi c a nhà th là đng chiêm trũng r tư ế ươ ủ ủ ơ ồ ấ
nhi u ao, ao nh . Ao nh thì thuy n câu cũng nh theo "bé t o teo", v n eo là th v nề ỏ ỏ ề ỏ ẻ ầ ử ậ
hi m hóc, v y mà câu th trôi ch y t nhiên nh không, nh không có chút gì là kĩ x oể ậ ơ ả ự ư ư ả
c .ả
Thuy n câu đã hi n ra đy mà ng i câu đâu ch ng th y. Cũng ch a th y c n th y nhề ệ ấ ườ ẳ ấ ư ấ ầ ấ ợ
gì c . Ng i đi câu còn m i mê v i tr i n c c a mùa thu:ả ườ ả ớ ờ ướ ủ
Sóng bi c theo làn h i g n tí,ế ơ ợ
Lá vàng, tr c gió kh đa vèo.ướ ẽ ư
Ao thu không còn tĩnh l ng n a mà đã n i sóng v i hai thanh tr c đu câu (sóng bi c) vàặ ữ ổ ớ ắ ở ầ ế
hai thanh tr c cu i câu (g n tí). Sóng nh vì ao nh , l i là trong ch khu t. Gió nh , gióắ ở ố ợ ỏ ỏ ạ ỗ ấ ẹ
heo may mùa thu. Sóng l i có màu s c, "sóng bi c" th t đp. Ngòi bút c a tác gi tinh tạ ắ ế ậ ẹ ủ ả ế
đn t ng chi ti t nh . Hai câu th c đi r t ch nh, "sóng bi c" đi v i "lá vàng", đu làế ừ ế ỏ ự ố ấ ỉ ế ố ớ ề
màu s c đc tr ng c a mùa thu. "H i g n tí" đi v i "kh đa vèo", v n đng c a chi uắ ặ ư ủ ơ ợ ố ớ ẽ ư ậ ộ ủ ề
d c t ng x ng v i v n đng c a chi u ngang th t tài tình.ọ ươ ứ ớ ậ ộ ủ ề ậ
Lá vàng tr c gió kh đa vèoướ ẽ ư .
Nhà th đã th h n theo chi c lá vàng "kh đa vèo" trên m t ao trong veo. Cái màu vàngơ ả ồ ế ẽ ư ặ
c a mùa thu mà bao nhiêu thi nhân đã ng i ca:ủ ợ
Con nai vàng ng ngácơ
Đp trên lá vàng khôạ
(L u Tr ng L )ư ọ ư
Vàng r i! Vàng r i! Thu mênh mông.ơ ơ
(Bích Khê)
Và đây là chi c lá vàng c a Nguy n Khuy n trong bài th "Thu đi u" d i ánh m t c aế ủ ễ ế ơ ế ướ ắ ủ
Xuân Di u: "Cái thú v c a bài Thu Đi u các đi u xanh, xanh ao, xanh b , xanh sóng,ệ ị ủ ế ở ệ ờ
xanh tre, xanh tr i, xanh bèo, có m t màu vàng đâm ngang c a chi c lá thu r i...". L i bìnhờ ộ ủ ế ơ ờ
c a Xuân Di u th t là tâm đc.ủ ệ ậ ắ
Nhà th m không gian lên chi u cao t o nên không khí khoáng đt và không gian đcơ ở ề ạ ạ ượ
m r ng nên b c tranh "Thu đi u" thêm đng nét, thêm màu s c:ở ộ ứ ế ườ ắ
T ng mây l l ng tr i xanh ng t,ầ ơ ử ờ ắ
Ngõ trúc quanh co khách v ng teo.ắ
Màu da tr i "xanh ng t" th t là đp, màu xanh xao mà tha thi t. Trong màu "xanh ng t" cóờ ắ ậ ẹ ế ắ
cái thăm th m c a chi u cao. Mây không trôi mà "l l ng" nh ng áng mây tr ng "l l ng"ẳ ủ ề ơ ử ữ ắ ơ ử
trên b u tr i "xanh ng t" th t là thanh bình. R i tác gi l i tr v c n c nh v i hình nhầ ờ ắ ậ ồ ả ạ ở ề ậ ả ớ ả
c a làng quê. "Ngõ trúc quanh co", đng làng quanh co thân thu c v i bóng tre trùm mátủ ườ ộ ớ
r i. Nh ng bao gi trong th Nguy n Khuy n tre cũng nói là trúc, "C n trúc l ph gióượ ư ờ ơ ễ ế ầ ơ ơ
h t hiu" (Thu v nh), "Ngõ trúc quanh co khách v ng teo". Nguy n Khuy n thích cái hìnhắ ị ắ ễ ế
th lo i cây chí khí y "Trúc d u cháy đt ngay v n th ng". Nh ng nét trúc th ng đi l pể ạ ấ ầ ố ẫ ẳ ữ ẳ ố ậ
v i nh ng nét quanh co c a đng làng th t là g i c m. Tr i l nh, đng quê v ng v ,ớ ữ ủ ườ ậ ợ ả ờ ạ ườ ắ ẻ
"khách v ng teo", B c tranh thu đm bu n. Các thi sĩ thích miêu t c nh thu trong tĩnhắ ứ ượ ồ ả ả
l ng, đp, nh ng bu n. Sau Nguy n Khuy n, nhà th lãng m n Xuân Di u cùng vi t:ặ ẹ ư ồ ễ ế ơ ạ ệ ế
Đã nghe rét m t lu n trong gióướ ồ
Đã v ng ng i sang nh ng chuy n đòắ ườ ữ ế
Bài th k t thúc v i hình nh c a ng i đi câu nh m t nét t h a:ơ ế ớ ả ủ ườ ư ộ ự ọ
T a g i, ôm c n lâu ch ng đcự ố ầ ẳ ượ
Cá đâu đp đng d i chân bèoớ ộ ướ
Nhà th thu mình l i "t a gôi ôm c n , d ng nh đ t ng x ng v i khung ao nh , v iơ ạ ự ầ ườ ư ể ươ ứ ớ ỏ ớ
chi c thuy n "bé t o teon. Ng i đi câu đang đm chìm trong suy t thì m t c đng đãế ề ẻ ườ ắ ư ộ ử ộ
làm cho nhà th s c t nh:ơ ự ỉ
Cá đâu đp đng d i chân bèo.ớ ộ ướ
Ba ch "đ" (đâu, đp, đng) miêu t m t chút xao đng trong làn ao và r t nhi u xao đngữ ớ ộ ả ộ ộ ấ ề ộ
trong lòng th t là tài tình.ậ
Có ý ki n cho r ng c ch đi câu c a Nguy n Khuy n gi ng v i Kh ng T Nha và nhàế ằ ử ỉ ủ ễ ế ố ớ ươ ử
bình lu n đó h t l i ng i ca c hai ông. Không! Nguy n Khuy n đâu có còn ch th i. Nhàậ ế ờ ợ ả ễ ế ờ ờ
th ch mu n tan hòa vào thiên nhiên, vào non n c. Toàn b hình t ng th "Thu đi u"ơ ỉ ố ướ ộ ượ ơ ế
đã s a so n cho thái đ này. Khung c nh h p, làn ao nh , chi c thuy n "bé t o teo". Nhàử ạ ộ ả ẹ ỏ ế ề ẻ
th thu mình l i "t a g i ôm c n" hòa đi u v i thiên nhiên, tan hòa v i non n c. Th thìơ ạ ự ố ầ ệ ớ ớ ướ ế
làm sao thái đ đi câu c a Nguy n Khuy n l i gi ng v i thái đ đi câu c a Kh ng Tộ ủ ễ ế ạ ố ớ ộ ủ ươ ử
Nha đc? Còn đng tình v i ai đó là chuy n riêng. Tôi đng tình v i Nguy n Khuy n.ượ ồ ớ ệ ồ ớ ễ ế
Trong chùm th bài vi t v mùa thu c a Nguy n Khuy n, n u đc ch n m t bài thì đóơ ế ề ủ ễ ế ế ượ ọ ộ
là bài "Thu đi u". Bài th "Thu đi u" là ki t tác trong n n th c đi n n c nhà. B cế ơ ế ệ ề ơ ổ ể ướ ứ
tranh mùa thu đc miêu t b ng nh ng hòa s c tinh t , nh ng đng nét g i c m. Nh cượ ả ằ ữ ắ ế ữ ườ ợ ả ạ
đi u cũng đc đáo. v n gieo hi m hóc mà t nhiên, h n nhiên. Theo Xuân Di u, c bàiệ ộ ầ ể ự ồ ệ ả
th không còn lép ch nào. Th t là m t ngh sĩ cao tay. Cái tình c a nhà th cũng theo k pơ ữ ậ ộ ệ ủ ơ ị
cái tài. Cái tình c a nhà th đi v i quê h ng làng c nh, v i non sông đt n c th mủ ơ ố ớ ươ ả ớ ấ ướ ấ
trong m i ch m i l i làm xúc đng h t th y m i tâm h n Vi t Nam.ỗ ữ ỗ ờ ộ ế ả ỗ ồ ệ