Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài "Bên kia sông Đu ng" c a Hoàng C m: ề ả ạ ơ ố ủ ầ
"Đêm buông xu ng dòng sông Đu ng(...) Nh ng chuy n muôn đi không nói năng”ố ố ữ ệ ờ
Bài làm
Tháng 4.1948, t i chi n khu Vi t B c, Hoàng C m vi t “Bên kia sông Đu ng” m t ki tạ ế ệ ắ ầ ế ố ộ ệ
tác c a th ca kháng chi n ch ng Pháp. Giai đi u thi t tha c a dân ca Quan h th m vàoủ ơ ế ố ệ ế ủ ọ ấ
t ng v n th . Lòng nh ti c xót xa quê h ng b gi c giày xéo, lòng u t h n căm thù gi cừ ầ ơ ớ ế ươ ị ặ ấ ậ ặ
bùng cháy, ni m tin dào d t vào m t ngày mai, quê h ng tr l i thanh bình đã đc thề ạ ộ ươ ở ạ ượ ể
hi n m t cách c m đng.ệ ộ ả ộ
Đo n th d i đây trích trong ph n 3 bài th ghi l i c nh m già trong vùng đch h u đónạ ơ ướ ầ ơ ạ ả ẹ ị ậ
b đi v gi i phóng quê h ng. Đo n th đc vi t d i hình th c đi tho i r t g iộ ộ ề ả ươ ạ ơ ượ ế ướ ứ ố ạ ấ ợ
c m:ả
"Đêm buông xu ng dòng sông Đu ngố ố
…………………
Nh ng chuy n muôn đi không nài năng”ữ ệ ờ
Trong bài th , 12 l n Hoàng C m nh c đn dòng sông Đu ng yêu th ng. Đây là l n thơ ầ ầ ắ ế ố ươ ầ ứ
9, sông Đu ng hi n ra trong m t th i đi m đáng nh :ố ệ ộ ờ ể ớ
"Đêm buông xu ng dòng sông Đu ng”ố ố
Đã m y năm dài "gi c kéo lên ngùn ng t l a hung tàn", quê h ng ta điêu tàn, tang tóc:ấ ặ ụ ử ươ
"Ru ng ta khô - Nhà ta cháy...". Bao n c m t và máu đã đ xu ng! Bao th t nát x ngộ ướ ắ ổ ố ị ươ
tan... Bao tháng ngày, m già vùng đch t m chi m kh c kho i ch mong. Đêm nay, khiẹ ị ạ ế ắ ả ờ
màn đêm "buông xu ng", màn đêm bí m t bao ph dòng sông Đu ng thì "b đi bên sôngố ậ ủ ố ộ ộ
đã tr v ”. M già g p l i đàn con xa. Câu th g m t ng âm, t ng ti ng n i ti p xu tở ề ẹ ặ ạ ơ ồ ừ ừ ế ố ế ấ
hi n g i t màn đêm t t , nh nhàng buông xu ng. M t không khí bí m t bao trùm dòngệ ợ ả ừ ừ ẹ ố ộ ậ
sông. Các láy âm: "buông - xu ng – Đu ng” r t g i, g i không khí, m t đêm đch h u cóố ố ấ ợ ợ ộ ị ậ
b đi v t sông tr v . Đó là m t “đêm l ch s ” ch mong c a m già.ộ ộ ượ ở ề ộ ị ử ờ ủ ẹ
Hai câu h i c a m già n i ti p xu t hi n. Phút đu g p g b đi, nh ng đa con xa.ỏ ủ ẹ ố ế ấ ệ ầ ặ ỡ ộ ộ ữ ứ
Ng c nhiên và xúc đng. Câu h i ng n. Ch “con” nhi u m áp, tin c y và yêu th ng:ạ ộ ỏ ắ ữ ề ấ ậ ươ
“- Con là ai? Con đâu v ?”ở ề
Sau l i nói nh ngh n l i, là nh ng gi t l m ng vui. C ch m già run run: "Hé m tờ ư ẹ ạ ữ ọ ệ ừ ử ỉ ẹ ộ
cánh li p".Đúng là "Nhà lá đn s - Nh ng t m lòng r ng m …” ("Bao gi tr l i" -ế ơ ơ ư ấ ộ ở ờ ở ạ
Hoàng Trung Thông). Không gian bé nh mà lòng m thì mênh mông, bao la:ỏ ẹ
“- Con vào đây b n phía t ng che”…ố ườ
M t ch "che" p bi t bao tình th ng c a bà m , c a đng bào vùng đch h u. M tộ ữ ấ ủ ế ươ ủ ẹ ủ ồ ị ậ ộ
t m li p m ng manh mà v ng ch c h n c thành đng vách s t. B đi đánh gi c vìấ ế ỏ ữ ắ ơ ả ồ ắ ộ ộ ặ
n c vì dân. Đng bào đùm b c, ch che b đi. B đi s ng trong lòng nhân dân. Các tướ ồ ọ ở ộ ộ ộ ộ ố ừ
ng : "b n phía", "che", và l i chào m i: "vào đây" đã th hi n m t cách sâu s c c m đngữ ố ờ ờ ể ệ ộ ắ ả ộ
tình th ng, s đùm b c ch che c a m già, c a đng bào đi v i b đi th i khángươ ự ọ ở ủ ẹ ủ ồ ố ớ ộ ộ ờ
chi n. Tinh quân dân nh cá v i n c là th ! Tác gi đã t o nên m t tình hu ng g p g ,ế ư ớ ướ ế ả ạ ộ ố ặ ỡ
g i lên m t không khí v a bí m t, v a thiêng liêng. C nh m già vùng gi c chi m g p bợ ộ ừ ậ ừ ả ẹ ặ ế ặ ộ
đi trong màn đêm, mà ng i đc c m th y s vi c đang di n ra tr c m t mình, mìnhộ ườ ọ ả ấ ự ệ ễ ướ ắ
đang đc ch ng ki n.ượ ứ ế
Sau ngôn ng , c ch c a m già, Hoàng C m sáng t o nên m t s hình nh hoán d ,ữ ử ỉ ủ ẹ ầ ạ ộ ố ả ụ
t ng ph n và so sánh r t đc s c: "tình m ", “tóc tr ng", “l a đèn leo lét", "nh d ngươ ả ấ ặ ắ ẹ ắ ử ư ự
trăng". M t c nh s ng âm th m, đen t i, đau kh trong “l a đèn leo lét" nh ng v n "soiộ ả ố ầ ố ổ ử ư ẫ
tình m ". Tình m là lòng yêu n c, là tình th ng b đi. Th pháp t ng ph n c aẹ ẹ ướ ươ ộ ộ ủ ươ ả ủ
Hoàng C m đã sáng t o nên m t câu th có hình nh đp, làm sáng b ng lên tình m ,ầ ạ ộ ơ ả ẹ ừ ẹ
lòng m Vi t Nam: "L a đèn leo soi tình m ". Tình m , lòng m mênh mông:ẹ ệ ử ẹ ẹ ẹ
"N i h m t i là n i sáng nh tơ ầ ố ơ ấ
N i con nhìn ra s c m nh Vi t Nam”ơ ứ ạ ệ
("Đt n c quê ta mênh mông”- D ng H ng Ly)ấ ướ ươ ươ
Câu th “khuôn m t b ng lên nh d ng trăng" có hình nh so sánh đp. "D ng trăng” là ơ ặ ừ ư ự ả ẹ ự
trăng m c, trăng lên, c nh v t n i n i trên m t đt, trên làng quê đu sáng b ng lên. ọ ả ậ ơ ơ ặ ấ ề ừ
Trăng lên xua tan màn đêm bóng t i, đem l i ánh sáng cho núi sông, làng quê. Cũng nh bố ạ ư ộ
đi v t sông Đu ng tr v đánh gi c đ xua tan, quét s ch h c ám. G p b đi v làng,ộ ượ ố ở ề ặ ể ạ ắ ặ ộ ộ ề
m vui s ng, g ng m t m r ng r "b ng lên nh d ng trăng". M già nh đc h i ẹ ướ ươ ặ ẹ ạ ỡ ừ ư ự ẹ ư ượ ồ
sinh trong s h i sinh c a quê h ng đt n c.ự ồ ủ ươ ấ ướ
Có bi t bao n i đau nh nén l i trong lòng m . "Không nói năng", m già vùng đch h u ế ỗ ư ạ ẹ ẹ ị ậ
không nói nên l i. Mái "tóc tr ng" là hi n thân c a t i nh c, c a m t mát đau th ng mà ờ ắ ệ ủ ủ ụ ủ ấ ươ
m già đã ph i ch u đng trong nh ng ngày tháng "kh ng khi p”. Ch “k ” r t đt. "K "ẹ ả ị ự ữ ủ ế ữ ể ấ ắ ể
b ng "tóc tr ng" c a m . "K " b ng n i "ng m ngùi” c a m mà đa con xa th u hi u:ằ ắ ủ ẹ ể ằ ỗ ậ ủ ẹ ứ ấ ể
"Ng m ngùi tóc tr ng đang th m k ,ậ ắ ầ ể
Nh ng chuy n muôn đi không nói năng”ữ ệ ờ
Dùng hình nh đ g i t n i tâm, g i t lòng m là m t cách vi t hình t ng bi u c m ả ể ợ ả ộ ợ ả ẹ ộ ế ượ ể ả
th hi n bút pháp ngh thu t tài hoa c a thi sĩ Hoàng C m.ể ệ ệ ậ ủ ầ
Trong bài th "Bên kia sông Đu ng", ba l n nhà th nói đn hình nh ng i m đang ơ ố ầ ơ ế ả ườ ẹ
s ng trong vùng gi c chi m đóng. Đo n th trên đây nói đn hình nh m l n th hai. ố ặ ế ạ ơ ế ả ẹ ầ ứ
Hình nh ng i m già đc nh c đn trong đo n th t ng tr ng cho nh ng m t mát, ả ườ ẹ ượ ắ ế ạ ơ ượ ư ữ ấ
đau th ng trong th i chi n tranh. Các hình nh hoán d nh : “cánh li p”, "t ng che” ươ ờ ế ả ụ ư ế ườ
"l a đèn", "tình m ", "khuôn m t", "tóc tr ng”, cho th y m t l i vi t r t g i, c m xúc ử ẹ ặ ắ ấ ộ ố ế ấ ợ ả
nh nén l i bi u hi n sâu s c bi k ch quê h ng th i chi n tranh và lòng m Vi t Nam.ư ạ ể ệ ắ ị ươ ờ ế ẹ ệ
T ng t ng là m t nhân t làm nên v đp thi ca. Năm 1948, ch a th có c nh t ng ưở ượ ộ ố ẻ ẹ ư ể ả ượ
hào hùng "B đi bên sông đã tr v ". Ch là d c m, d báo mang s c màu lãng m n ộ ộ ở ề ỉ ự ả ự ắ ạ
đp. Qua đó, ta th y s t ng t ng phong phú bay b ng c a Hoàng C m đã sáng t o nênẹ ấ ự ưở ượ ổ ủ ầ ạ
m t đo n th mang tình hu ng c m đng. Hoàng C m là thi sĩ vi t k ch th r t tài hoa, ộ ạ ơ ố ả ộ ầ ế ị ơ ấ
đc đáo (H n Nam Quan, Tr ng Chi…). Bút pháp ngh thu t y đã in đm qua đo n thộ ậ ươ ệ ậ ấ ậ ạ ơ
này. Ni m vui c a m già trong vùng đch h u đón b đi v đánh gi c mang ý nghĩa s ề ủ ẹ ị ậ ộ ộ ề ặ ự
h i sinh c a quê h ng trong chi n đu và chi n th ng.ồ ủ ươ ế ấ ế ắ
