Đ bài: Bình gi ng đo n th : "Ti ng th ai đng đt tr i... Ti ng th ng nhề ả ạ ơ ế ơ ộ ấ ờ ế ươ ư
ti ng m ru nh ng ngày" trong bài Kính g i c Nguy n Du c a T H uế ẹ ữ ử ụ ễ ủ ố ữ
Bài làm
Có l n n văn h c nào, th i đi văn h c nào ng i ta cũng th y t n t i m t ngu n c mẽ ở ề ọ ờ ạ ọ ườ ấ ồ ạ ộ ồ ả
h ng đy tinh th n nhân văn, y là c m h ng v con ng i và s nghi p c a nh ng danhứ ầ ầ ấ ả ứ ề ườ ự ệ ủ ữ
nhân văn hoá. Ngo i tr nh ng bài ch d ng m c thù t c, giao đãi, l l t, thành côngạ ừ ư ỉ ừ ở ứ ạ ễ ạ
ch y u đây tr c h t thu c v nh ng tác ph m xu t phát t t c lòng tri âm, tri k .ủ ế ở ướ ế ộ ề ữ ẩ ấ ừ ấ ỷ
Ng i nay đng c m v i ng i x a, vi t v ng i x a nh ng đ ký thác nh ng tâm sườ ồ ả ớ ườ ư ế ề ườ ư ư ể ữ ự
tri âm c a ng i nay. Mà ph n l n là n i ni m c a nh ng k , tuy cách xa v không gian,ủ ườ ầ ớ ỗ ề ủ ữ ẻ ề
v th i đi, nh ng đu là "đng b nh t ng liên”. Ngày x a Nguy n Du đã vi t v Đề ờ ạ ư ề ồ ệ ươ ư ễ ế ề ỗ
Ph , Khu t Nguyên, Ti u Thanh... là th . Gi đây, T H u cũng vi t v T Nh nhủ ấ ể ế ờ ố ữ ế ề ố ư ư
v y. "Kính g i c Nguy n Du" đc vi t nhân 200 năm sinh đi thi hào là t m lòng tri âmậ ử ụ ễ ượ ế ạ ấ
c a T H u dành cho tác gi "Truy n Ki u", là s c m thông c a m t nhà th v i m tủ ố ữ ả ệ ề ự ả ủ ộ ơ ớ ộ
nhà th , m t ng i th i ch ng M v i m t ng i th i đen t i c a ch đ phong ki n,ơ ộ ườ ờ ố ỹ ớ ộ ườ ờ ố ủ ế ộ ế
m t ng i cách m ng v i m t ng i n n nhân c a nh ng th k tăm t i b o tàn...ộ ườ ạ ớ ộ ườ ạ ủ ữ ế ỷ ố ạ
B ng th th l c bát, b ng hình th c t p Ki u, T H u đã t o nên m t ti ng th th tằ ể ơ ụ ằ ứ ậ ề ố ữ ạ ộ ế ơ ậ
c m đng. "Kính g i c Nguy n Du" là ti ng nói tri âm, là b c m t nh p c u giao c mả ộ ử ụ ễ ế ắ ộ ị ầ ả
v i ng i x a. Mà v i tác gi "Truy n Ki u", nh p c u khăng khít nh t khó có th là gìớ ườ ư ớ ả ệ ề ị ầ ấ ể
khác h n ngoài th th l c bát và l i t p Ki u. Trong "Kính g i c Nguy n Du", ng i taơ ể ơ ụ ố ậ ề ử ụ ễ ườ
th y T H u và T Nh có cùng m t ti ng nói. Nói khác đi T H u đã nói b ng chính cáiấ ố ữ ố ư ộ ế ố ữ ằ
ngôn ng c a T Nh . Vì th mà âm đi u thì trang tr ng c đi n, không khí đm m tữ ủ ố ư ế ệ ọ ổ ể ượ ộ
v "Truy n Ki u" - Ta nói r ng T H u đã nh p đc vào linh h n c a ng i x aẻ ệ ề ằ ố ữ ậ ượ ồ ủ ườ ư
Bày t s c m thông v i tâm s bi k ch c a con ng i Nguy n Du, bày t s xót th ngỏ ự ả ớ ự ị ủ ườ ễ ỏ ự ươ
đi v i n i khao khát đng c m tri âm c a Nguy n Du. bày t s tha thi t v i "t m lòngố ớ ỗ ồ ả ủ ễ ỏ ự ế ớ ấ
th v n tình đi thi t tha" c a Nguy n Du..., T H u c d n dà tr i lòng mình ra theoơ ẫ ờ ế ủ ễ ố ữ ứ ầ ả
t ng đo n th g i Nguy n Du. Nh ng ti ng nói tri âm, cu i cùng c ph i k t l i thànhừ ạ ơ ử ễ ư ế ố ứ ả ế ạ
ni m trân tr ng, bi t n, thành nh ng l i đánh giá đi v i các ph n tinh túy nh t c aề ọ ế ơ ữ ờ ố ớ ầ ấ ủ
ng i tri k trong ki t tác "Truy n Ki u". B n câu th sau đây là s k t l i y:ườ ỷ ệ ệ ề ố ơ ự ế ạ ấ
Ti ng th ai đng đt tr iế ơ ộ ấ ờ
Nghe nh non n c v ng l i ngàn thuư ướ ọ ờ
Nghìn năm sau nh Nguy n Duớ ễ
Ti ng th ng nh ti ng m ru nh ng ngày.ế ươ ư ế ẹ ữ
y chính là nh ng l i m ru, Hoài Thanh l y làm căn c đ kh ng đnh: sau cách m ngẤ ữ ờ ẹ ấ ứ ể ẳ ị ạ
ch a có ai đánh giá Nguy n Du cao nh T H u. T H u c m nh n ti ng th Nguy nư ễ ư ố ữ ố ữ ả ậ ế ơ ễ
Du trong m t t ng quan k vĩ: th Nguy n Du gi a "đt tr i” và trong "nghìn năm".ộ ươ ỳ ơ ễ ở ữ ấ ờ
Nghĩa là trong s tr ng t n, đi đi, vĩnh h ng!ự ườ ồ ờ ờ ằ
Ngày tr c, l n đu tiên khi g p Bác H trong "Sáng tháng Năm", T H u đã c m nh nướ ầ ầ ặ ồ ố ữ ả ậ
v ti ng nói c a Ng i:ề ế ủ ườ
Gi ng c a Ng i không ph i s m trên caoọ ủ ườ ả ấ
Âm t ng ti ng th m vào lòng mong cừ ế ấ ướ
Con nghe Bác t ng nghe l i non n cưở ờ ướ
Ti ng ngàn x a và c ti ng mai sau.ế ư ả ế
Vi t v m t lãnh t vĩ đi c a dân t c, T H u m i dùng đn nh ng l i y, m i đngế ề ộ ụ ạ ủ ộ ố ữ ớ ế ữ ờ ấ ớ ồ
nh t h n Ng i v i h n N c. L i Ng i là l i c a N c non, c a l ch s , gi ng nòi.ấ ồ ườ ớ ồ ướ ờ ườ ờ ủ ướ ủ ị ử ố
Và đây là l n th hai, vi t v m t nhà th vĩ đi, m t nhà văn hóa l i l c vào b c nh tầ ứ ế ề ộ ơ ạ ộ ỗ ạ ậ ấ
c a dân t c, T H u l i dùng đn l i nói y:ủ ộ ố ữ ạ ế ố ấ
Ti ng th ai đng đt tr iế ơ ộ ấ ờ
Nghe nh non n c v ng l i ngàn thuư ướ ọ ờ
M t ti ng th có th làm c m đng đn c tr i đt, thì đó là cách đánh giá t t b c r i!ộ ế ơ ể ả ộ ế ả ờ ấ ộ ậ ồ
Ch "đng" r t g i hình. Nó g i ra s vang v ng, tr m rung c a th Nguy n Du gi a đtữ ồ ấ ợ ợ ự ọ ầ ủ ơ ễ ữ ấ
tr i sông núi. Ng i ta th y th Nguy n Du nh m t đi u h n bay trong đt tr i, bayờ ườ ấ ơ ễ ư ộ ệ ồ ấ ờ
kh p núi sông Ch "đng" cũng r t giàu bi u c m. Nó g i đc khía c nh này: chính đtắ ữ ộ ấ ể ả ợ ượ ạ ấ
tr i cũng đang th n th c, xao xuy n. C hai khía c nh y h i l i càng cho th y s c s ngờ ổ ứ ế ả ạ ấ ộ ạ ấ ứ ố
và s c m nh k di u c a th Nguy n Du. câu th hai, c m nh n và đánh giá còn caoứ ạ ỳ ệ ủ ơ ễ Ở ứ ả ậ
h n. Có l là l i đánh giá cao nh t dành cho m t ti ng th . Ti ng th t trái tim c a m tơ ẽ ờ ấ ộ ế ơ ế ơ ừ ủ ộ
ng i đã thành tài s n chung c a c n c non này. B i ti ng th y không ph i là ti ngườ ả ủ ả ướ ờ ế ơ ấ ả ế
nói c a cá nhân, y là l i non n c Non n c c t l i, v ng l i lên qua ti ng th c aủ ấ ờ ướ ướ ấ ờ ọ ờ ế ơ ủ
Nguy n Du Non n c này đã m n ti ng th c a Nguy n Du đ g i đi u h n c a mình.ễ ướ ượ ế ơ ủ ễ ể ử ệ ồ ủ
Câu th gi n d mà trang tr ng, nh t là nó th hi n đc s b t h cùng sông núi ngànơ ả ị ọ ấ ể ệ ượ ự ấ ủ
năm c a ti ng th y. "Nghe nh non n c v ng l i ngàn thu". "Non n c" - ph m trùủ ế ơ ấ ư ướ ọ ờ ướ ạ
không gian, "ngàn thu", ph m trù th i gian. C hai đu có tính ch t vĩnh vi n.ạ ờ ả ề ấ ễ
"Truy n Ki u " đã thu c v sông núi này, "Truy n Ki u " đã hoà vào non sông đt n cệ ề ộ ề ệ ề ấ ướ
này Nó là ti ng nói c a non sông, là linh h n c a đt n c. Nó s tr ng t n trong sế ủ ồ ủ ấ ướ ẽ ườ ồ ự
tr ng t n c a núi sông này.ườ ồ ủ
Nghìn năm sau nh Nguy n Duớ ễ
Ti ng th ng nh ti ng m ru nh ng ngàyế ươ ư ế ẹ ữ
Ba trăm năm sau cái ch t c a Ti u Thanh - m t ng i con gái tài s c mà b t h nh -ế ủ ể ộ ườ ắ ấ ạ
Nguy n Du vô cùng ng m ngùi th ng ti c. Ông mu n nh n g i h u th ba trăm năm lễ ậ ươ ế ố ắ ử ậ ế ẻ
ni m c ao đc c m thông, chia s :ề ướ ượ ả ẻ
B t tri tam bách d niên h uấ ư ậ
Thiên h hà nhân kh p T Nhạ ắ ố ư
(Ch ng bi t ba trăm năm l n aẳ ế ẻ ử
Ng i đi ai khóc T Nh chăng?)ườ ờ ố ư
Thì nay T H u đã tr l i: "Nghìn năm sau nh Nguy n Du" T H u kh ng đnh th tố ữ ả ờ ớ ễ ố ữ ẳ ị ậ
đinh ninh, không ph i ba trăm năm mà đn nghìn năm v n nh . M t đi u th t đáng nói làả ế ẫ ớ ộ ề ậ
con s 300 (tam bách d niên h u) c a Nguy n Du là con s c th , ch m t đ dài xácố ư ậ ủ ễ ố ụ ể ỉ ộ ộ
đnh và h n đnh. Còn ch "nghìn năm" c a T H u câu này (cũng nh ch "ngàn thu" ị ạ ị ữ ủ ố ữ ở ư ữ ở
câu trên) là m t con s không xác đnh không h n đnh. Nó đng nghĩa v i s vĩnh vi nộ ố ị ạ ị ồ ớ ự ễ
muôn đi. V i s t nh th , câu tr l i c a T H u v a là m t đánh giá m t d báo v aờ ớ ố ừ ư ế ả ờ ủ ố ữ ừ ộ ộ ự ừ
là m t ni m tin vô b b n v s đng c m c a muôn th h sau dành cho Nguy n Du.ộ ề ờ ế ề ự ồ ả ủ ế ệ ễ
Cũng c n ph i nói thêm v s tinh t trong ngôn t c a T H u. Cũng khái ni m nghìnầ ả ề ự ế ừ ủ ố ữ ệ
(1000) mà câu trên thì sĩ dùng "ngàn thu", câu d i l i dùng "nghìn năm". Không chở ướ ạ ỉ
gi n đn là tránh trùng l p! Đng sau đó th y rõ m t d ng công. “Nghìn" ch đn thu n làả ơ ặ ằ ấ ộ ụ ỉ ơ ầ
t ch s l ng, còn "ngàn” d ng nh có c s c thái bi u v t, bi u hình, nó v a ch sừ ỉ ố ượ ườ ư ả ắ ể ậ ể ừ ỉ ố
l ng l i v a g i đc không gian - Do n m trong chu i liên h v i nh ng "đi ngàn",ượ ạ ừ ợ ượ ằ ỗ ệ ớ ữ ạ
"non ngàn”, v.v... vì th câu trên, T H u đã dùng "ngàn": Nghe nh non n c v ng l iế ở ố ữ ư ướ ọ ờ
ngàn thu. "Ngàn thu", do đó, v a g i đc chi u dài th i gian v a g i đc b r ngừ ợ ượ ề ờ ừ ợ ượ ề ộ
không gian cho ti ng th Nguy n Du, - cho l i non n c vang v ng. Ti ng th Nguy nế ơ ễ ờ ướ ọ ế ơ ễ
Du v ng qua không gian và v ng qua c th i gian. Ch "nghìn năm" ch bi u hi n s c tháiọ ọ ả ờ ữ ỉ ể ệ ắ
th i gian, và câu sau nó đc khai thác đúng nh th : "Nghìn năm sau nh Nguy n Du",ờ ở ượ ư ế ớ ễ
và ý th cũng ch c n có th !ơ ỉ ầ ế
Trong b n câu th này, chúng ta còn th y ni m trân tr ng, s nâng niu, thành kính c a Tố ơ ấ ề ọ ự ủ ố
H u khi vi t v b n thân l i th . M đu là "Ti ng th ai" r i nó thành "L i ngàn thu -ữ ế ề ả ờ ơ ở ầ ế ơ ồ ờ
l i non n c". Ch a h t, nó thành "ti ng th ng" và cu i cùng là "ti ng m ru". Nó là cácờ ướ ư ế ế ươ ố ế ẹ
c p đ đánh giá ngày m t cao, hay là nh ng ch ng đng đi vào b t t c a th Nguy nấ ộ ộ ữ ặ ườ ấ ử ủ ơ ễ
Du? Th t vinh phúc cho ai khi th h đã đi vào ti ng ru đã nh p vào ngu n m ch văn hoá,ậ ơ ọ ế ậ ồ ạ
đi s ng tâm linh c a c m t c ng đng, nó đã nh p vào dòng s a tinh th n đ nuôiờ ố ủ ả ộ ộ ồ ậ ữ ầ ể
d ng th h này sang th h khác c a gi ng nòi. "Truy n Ki u " c a Nguy n Du đãưỡ ế ệ ế ệ ủ ố ệ ề ủ ễ
nh p vào dòng s a tinh th n y. Ch "ti ng h ng’’ cũng th t hàm súc, là ti ng nói c aậ ữ ầ ấ ữ ế ươ ậ ế ủ
tình th ng? Là ti ng l i ch tình th ng? là ti ng nói g i c m th ng? Là ti ng th dươ ế ờ ở ươ ế ợ ả ươ ế ơ ễ
th ng? Th ng là c i ngu n, là n i dung, là hình th c, là b n ch t; là ph m ch t? Có lươ ươ ộ ồ ộ ứ ả ấ ẩ ấ ẽ
nó là t t c ! B i th chân chính là th ! Th Nguy n Du là th ; th c a trái tim dào d tấ ả ở ơ ế ơ ễ ể ơ ủ ạ
th ng yêu. Nên nó không ph i là th , nó là "ti ng th ng" c a m t trái tim l nươ ả ơ ế ươ ủ ộ ớ
Coi "ti ng th ng" là b n ch t c a ti ng th Nguy n Du, T H u xem nh đã x ng đángế ươ ả ấ ủ ế ơ ễ ố ữ ư ứ
là tri âm c a T Nhủ ố ư
