Đ bài: Bình gi ng nét đc s c ngh thu t qua kh th sau: “Con sóng d i lòngề ả ặ ắ ệ ậ ổ ơ ướ
sâu…..c trong m còn th c” trong bài Sóng c a Xuân Qu nhả ơ ứ ủ ỳ
Con sóng d i lòng sâuướ
Con sóng trên m t n cặ ướ
Ôi con sóng nh bớ ờ
Ngày đêm không ng đủ ược
Lòng em nh đn anhớ ế
C trong m còn th c.ả ơ ứ
BÀI LÀM THAM KH OẢ
Th i gian v n c trôi, b n mùa luôn luân chuy n. Con ng i ta sinh ra r i cũng s đi vàoờ ẫ ứ ố ể ườ ồ ẽ
cõi vĩnh h ng và ch còn l i trên th gi i tr ng c u này nh ng gì là cái đp. Ph i chăngằ ỉ ạ ế ớ ườ ứ ữ ẹ ả
vì th mà tr c khi ch t vua Ph c m tay Mozart và nói: ''Ng i t ng tr ng cho cái đp,ế ướ ế ổ ầ ươ ượ ư ẹ
ta t ng tr ng cho s s p đt c a loài ng i. 11 th , bi t đâu sau khi ta ch t, h u th sượ ư ự ắ ặ ủ ườ ế ế ế ậ ế ẽ
quên ta đi và nh c nh t i ng i.” Qu đúng nh v y, là cái đp ng i đi luôn ca ng iắ ở ớ ườ ả ư ậ ẹ ườ ờ ợ
và truy n t ng. Đn v i m t bài th hay là đn v i th gi i c a cái đp. Vì v y, ng iề ụ ế ớ ộ ơ ế ớ ế ớ ủ ẹ ậ ườ
yêu th t trong ti m th c c a mình làm sao không nh không yêu bài th Sóng c a n sĩơ ừ ề ứ ủ ớ ơ ủ ữ
Xuân Qu nh.ỳ
Bài th ra đi nh ng năm 1967 nhân m t chuy n công tác vào tuy n l a, Xuân Qu nhơ ờ ữ ộ ế ế ử ỳ
đng tr c bi n Diêm Đi n. Sóng bi n vô h n vô h i đã khu y đng tâm h n đang yêuứ ướ ể ề ể ạ ồ ấ ộ ồ
c a Xuân Qu nh và nhà th đã vi t r t thành công thi ph m này. Nó đc xem nh linhủ ỳ ơ ế ấ ẩ ượ ư
h n c a t p Hoa d c chi n hào xu t b n năm 1968 và đã đc đa vào ch ng trìnhồ ủ ậ ọ ế ấ ả ượ ư ươ
gi ng d y nh m t ki t tác c a n sĩ Xuân Qu nh nói riêng, c a th ca th i kì “L aả ạ ư ộ ệ ủ ữ ỳ ủ ơ ờ ử
cháy” nói chung. Thành công c a Xuân Qu nh trong bài th này là nhà th đã m n hìnhủ ỳ ơ ơ ượ
t ng sóng đ th hi n n i lòng c a ng i con gái tr c bi n l n tình yêu c a mình.ượ ể ể ệ ỗ ủ ườ ướ ể ớ ủ
Ph i nói r ng hình nh nào cũng sâu xa, thi v . Nh ng n u ch n m t kh th hay h n c ,ả ằ ả ị ư ế ọ ộ ổ ơ ơ ả
h n không ít ng i s ch n đo n di n t sóng và n i nh . Gi n d thôi, đn s thôi!ẳ ườ ẽ ọ ạ ễ ả ỗ ớ ả ị ơ ơ
Nh ng d ng nh nó l i là đo n xu t th n c a ngòi bút Xuân Qu nh:ư ườ ư ạ ạ ấ ầ ủ ỳ
Con sóng d i lòng sâuướ
Con sóng trên m t n cặ ướ
Ôi con sóng nh bớ ờ
Ngày đêm không ng đcủ ượ
Lòng em nh đn anhớ ế
C trong m còn th c.ả ơ ứ
C n ph i kh ng đnh r ng bài th Sóng Xuân Qu nh vi t khá đu tay, khó có th ch n raầ ả ẳ ị ằ ơ ỳ ế ề ể ọ
m t đo n th đc s c vì th là ti ng lòng. Ta có c m giác Xuân Qu nh không làm th màộ ạ ơ ặ ắ ơ ế ả ỳ ơ
n sĩ đang tr i lòng mình trên trang vi t, đang giãi bày tình yêu c a mình trên t ng trangữ ả ế ủ ừ
vi t b i Lê Quý Đôn đã t ng nói: Th phát kh i t trong lòng ng i ta. Còn Ngô Thìế ở ừ ơ ở ừ ườ
Nh m cho r ng: Hãy xúc đng h n th cho ng n bút có th n. Th n c a bài th Sóng n mậ ằ ộ ồ ơ ọ ầ ầ ủ ơ ằ
ngay đ chân th c khi Xuân Qu nh giãi bày tình yêu c a mình trên t ng trang vi t. Sở ộ ự ỳ ủ ừ ế ự
rung đng c a th ca bao gi cũng đc đo b ng nh p đp c a con tim. Sóng c a Xuânộ ủ ơ ờ ượ ằ ị ậ ủ ủ
Qu nh tác đng vào xúc c m nhi u h n là lý trí b i:ỳ ộ ả ề ơ ở
Trái tim yêu có nh ng đi u th p sángữ ề ắ
Lí trí mù khi đng tr c tim yêu.ứ ướ
(Th p sáng tim yêu - Mai Kì Ph ng)ắ ươ
Chính vì l đó, đn kh th th năm, Xuân Qu nh đã phá l th . Tám kh th c a thiẽ ế ổ ơ ứ ỳ ệ ơ ổ ơ ủ
ph m đu có b n câu th , duy nh t kh năm n sĩ vi t sáu câu th đ kh ng đnh n iẩ ề ố ơ ấ ổ ữ ế ơ ể ẳ ị ỗ
nh c a ng i con gái đang yêu.ớ ủ ườ
Đn v i bài th Sóng nói chung và kh th bình gi ng nói riêng, ta th y nh đang đcế ớ ơ ổ ơ ả ấ ư ượ
đng tr c bi n vô h n, vô h i, đng tr c m t đi d ng mênh mông. Nó giăng m cứ ướ ể ạ ồ ứ ướ ộ ạ ươ ắ
vào trong tâm h n nh ng con ng i bi t s ng vì tình yêu. Nó đn v i chúng ta đu tiên làồ ữ ườ ế ố ế ớ ầ
b ng âm thanh c a ti ng sóng. Âm thanh y cũng chính là âm đi u c a bài th . M i bàiằ ủ ế ấ ệ ủ ơ ồ
th hay th ng tác đng đu tiên đn v i đc gi là nh âm đi u. Khi n i dung ta cònơ ườ ộ ầ ế ớ ộ ả ờ ệ ộ
ch a bi t rõ, âm đi u c a bài th đã xâm nh p h n ta t bao gi . Sóng c a Xuân Qu như ế ệ ủ ơ ậ ồ ự ờ ủ ỳ
có m t âm đi u r t đp: khi tr m khi b ng, khi thăng khi giáng, lúc thì d n d p khi thìộ ệ ấ ẹ ầ ổ ồ ậ
mênh mang. Có đc âm đi u đc bi t này b i Xuân Qu nh s d ng r t thành công thượ ệ ặ ệ ở ỳ ử ụ ấ ể
th ngũ ngôn liên hoàn. Đây là m t th th giàu nh c đi u, giàu v n đi u nh ng r t khóơ ộ ể ơ ạ ệ ầ ệ ư ấ
s d ng. N u khéo bi n hóa, bi n t u, đc gi r t d dàng n y nh p cho bài th b i đã cóử ụ ế ế ế ấ ộ ả ấ ễ ả ị ơ ờ
câu thi trung h u nh c. Ta đã t ng b t g p r t nhi u bài th đc chuy n th ng thànhữ ạ ừ ắ ặ ấ ề ơ ượ ể ẳ
nh ng ca t , ca khúc ví nh bài th Thuy n và bi n c a Xuân Qu nh:ữ ừ ư ơ ề ể ủ ỳ
Ch có thuy n m i hi u Bi n mênh mông nh ng nào Chi có bi n m i bi t Thuy n điỉ ề ớ ể ể ườ ế ớ ế ề
đâu v đâu.ề
Ng i yêu th cũng không th quên đc Mùa xuân nho nh c a Thanh H i. Dù đcườ ơ ể ượ ỏ ủ ả ượ
vi t trong ngày cu i đi nh ng v i th th năm ch , bài th đã th hi n s h n nhiên vuiế ố ờ ư ớ ể ơ ữ ơ ể ệ ự ồ
v , nh p s ng tr trong tâm h n c a nhà th khi ông c mình đc tr thành m t mùaẻ ị ố ẻ ồ ủ ơ ướ ượ ở ộ
xuân nho nh l ng l dâng cho đi. Tr l i v i bài th Sóng, m t l n n a Xuân Qu nhỏ ặ ẽ ờ ở ạ ớ ơ ộ ầ ữ ỳ
l i tri t đ khai thác l i th c a th th ngũ ngôn liên hoàn. kh th th năm này, n sĩạ ệ ể ợ ế ủ ể ơ Ở ổ ơ ứ ữ
Xuân Qu nh đã n y nh p khá linh ho t. Hai câu th đu n sĩ n y nh p theo th 2/3:ỳ ả ị ạ ơ ầ ữ ả ị ể
Con sóng/ d i lòng sâu Con sóng/ trên m t n c.ướ ặ ướ
nh ng câu th sau, nh p th hoàn toàn thay đi. Nó có th là 1/4, khi l i tr thành 2/3Ở ữ ơ ị ơ ổ ể ạ ở
ho c cũng có th là 3/2:ặ ể
Ôi/ con sóng nh b Ngày đêm/ không ng đc Lòng em/ nh đn anh C trong m / cònớ ờ ủ ượ ớ ế ả ơ
th c.ứ
Chính cách ng t nh p đt ng t này đã t o nên âm đi u r t đp cho bài th . Th là hìnhắ ị ộ ộ ạ ệ ấ ẹ ơ ế
t ng sóng d n d n l mình ra, ló mình ra qua âm thanh c a ti ng sóng. Vì v y, đn v iượ ầ ầ ộ ủ ế ậ ế ớ
kh th bình gi ng, s th t là thi u sót n u không đn v i âm thanh c a ti ng sóng vì âmổ ơ ả ẽ ậ ế ế ế ớ ủ ế
đi u y, âm thanh y là ph ng ti n truy n t i sóng đn v i tâm h n c a ng i yêu th .ệ ấ ấ ươ ệ ề ả ế ớ ồ ủ ườ ơ
Đ có đc âm đi u này, Xuân Qu nh đã t ch c ngôn ng c a kh th theo ngh thu tể ượ ệ ỳ ổ ứ ữ ủ ổ ơ ệ ậ
t ng x ng, v n bi t r ng ngh thu t ch làm nên câu th còn trái tim là ng i ngh sĩ.ươ ứ ẫ ế ằ ệ ậ ỉ ơ ườ ệ
M c dù v y, vi c th hi n ti ng nói c a trái tim là vô cùng quan tr ng. Ch ng th màặ ậ ệ ể ệ ế ủ ọ ẳ ế
B ch C D đã t ng nói:ạ ư ị ừ
L i là g cờ ố
Ý là cành
Thanh là hoa
Nghĩa là qu .ả
Th ca là ngh thu t c a ngôn t . Chính ngh thu t đã đem l i cho th ca tr thành lĩnhơ ệ ậ ủ ừ ệ ậ ạ ơ ở
v c c a m t s đc đáo. Nó là m t n t th t i xanh trong dàn đng ca chung c a th i kìự ủ ộ ự ộ ộ ố ơ ươ ồ ủ ờ
L a cháy. S t ng x ng đây có th là s t ng x ng gi a v câu v i v câu: trongử ự ươ ứ ở ể ự ươ ứ ữ ế ớ ế
m t ng x ng v i còn th c. Đó còn là s t ng x ng gi a các c p câu v i nhau: Conơ ươ ứ ớ ứ ự ươ ứ ữ ặ ớ
sóng d i lòng sâu t ng x ng v i Con sóng trên m t n c. Ngh thu t t ng x ng yướ ươ ứ ớ ặ ướ ệ ậ ươ ứ ấ
đã t o ra s hô ng, luy n láy, đu i b t. Nó gây cho ta c m giác đn v i “sóng” nh đangạ ự ứ ế ổ ắ ả ế ớ ư
đng tr c đi d ng.ứ ướ ạ ươ
M i m t kh th là m t đt sóng. Trong m i đt sóng có trăm ngàn con sóng nh g i lênỗ ộ ổ ơ ộ ợ ỗ ợ ỏ ố
nhau, đu i b t, đu có chung m t khát v ng đó là h ng v b anh th hi n rõ nh t đi uổ ắ ề ộ ọ ướ ề ờ ể ệ ấ ề
này ta ph i k đn hai câu th :ả ể ế ơ
Ôi con sóng nh bớ ờ
Ngày đêm không ng đcủ ượ
Nhìn vào trong đi d ng mênh mông, Xuân Qu nh phát hi n trong lòng bi n thămạ ươ ỳ ệ ở ể
th m kia luôn có hai con sóng. Có con sóng n i lên trên m t n c, có con sóng v ng mẳ ổ ặ ướ ỗ ầ
trong lòng n c:ướ
Con sóng d i lòng sâuướ
Con sóng trên m t n c.ặ ướ
Đây là lý do Xuân Qu nh ví sóng là trái tim c a bi n. Bi n không có sóng nghĩa là bi nỳ ủ ể ể ể
ch t. Khi y, loài ng i không yêu nhau, th tinh trên th gian này không còn n a. T haiế ấ ườ ơ ế ữ ừ
con sóng này, Xuân Qu nh đã liên t ng đn n i nh c a ng i con gái khi yêu. Khi yêu,ỳ ưở ế ỗ ớ ủ ườ
n i nh là đi sông th ng tr c, canh cánh trong tâm h n, trái tim c a nh ng ng i đangỗ ớ ờ ườ ự ồ ủ ữ ườ
yêu. Khi yêu trong tâm h n ng i con gái có nhi u n i nh . Có n i nh c n cào khôngồ ườ ề ỗ ớ ỗ ớ ồ
th che gi u đc. Xuân Qu nh ví đó nh con sóng n i lên trên m t đi d ng mênhể ấ ượ ỳ ư ổ ặ ạ ươ
mông. Có nh ng n i nh ng i con gái c dìm sâu, vùi sâu trong lòng mình b i n i nhữ ỗ ớ ườ ố ở ở ỗ ớ
là đi s ng th ng tr c trong tâm h n nh ng ng i đang yêu. Nhà th c a h ng đngờ ố ườ ự ồ ữ ườ ơ ủ ươ ồ
gió n i đã h n m t l n vi t trong T ng t :ộ ơ ộ ầ ế ươ ư
Thôn Đoài ng i nh thôn Đôngồ ớ
M t ng i chín nh m i mong m t ng i.ộ ườ ớ ườ ộ ườ
Yêu và nh trong tr ng h p này đng nh t v i nhau b i m t trái tim đang yêu là m t tâmớ ườ ợ ồ ấ ớ ở ộ ộ
h n đang nh . Khi m t tâm hôn ng ng nh , trái tim y ng ng yêu t bao gi . V i m tồ ớ ộ ừ ớ ấ ừ ự ờ ớ ộ
ti n đ v ng ch c nh v y, t trong sâu th m tâm h n, Xuân Qu nh xu t th n hai câuề ề ữ ắ ư ậ ừ ẳ ồ ỳ ấ ầ
th đp nh t c a bài th Sóng đc xem nh linh h n, nh trái tim c a c thi ph m:ơ ẹ ấ ủ ơ ượ ư ồ ư ủ ả ẩ
Lòng em nh đn anhớ ế
C trong m còn th c.ả ơ ứ
Câu th nh m t con sóng đi xuyên qua c hai cõi: cõi th c và cõi m ng. Nó xóa đi m iơ ư ộ ả ự ộ ọ
ranh gi i trên th gian này. Nó xóa đi m i ranh gi i gi a ngày đêm, h th c và ch còn t nớ ế ọ ớ ữ ư ự ỉ ồ
t i trên th gi i tr ng c u này đó là n i nh c a ng i con gái đn v i ng i mình yêu.ạ ế ớ ườ ử ỗ ớ ủ ườ ế ớ ườ
Vì v y, khi yêu nhau, ng i ta mu n t n h ng t ng kho nh kh c, phút giây h nh phúcậ ườ ố ậ ưở ừ ả ắ ạ
bên nhau. Ch c n ch p m t thôi thì kho nh kh c y tu t kh i t m tay c a mình. Th làỉ ầ ợ ắ ả ắ ấ ộ ỏ ầ ủ ế
Xuân Qu nh th c ngay c trong cõi th c, th c ngay c trong cõi m ng. Chính đi u nàyỳ ứ ả ự ứ ả ộ ề
làm ta liên t ng t i t th :ưở ớ ứ ơ
Trong anh đêm ngày sao l n l nẫ ộ
