Đ bài: C m h ng v bài th Đt n c c a Nguy n Khoa Đi mề ả ứ ề ơ ấ ướ ủ ễ ề
Bài Làm
Đo n Đt N c trích g n ch n ch ng V c a tr ng ca M t đng khát V ng, th hi nạ ấ ướ ầ ọ ươ ủ ườ ặ ườ ọ ể ệ
khá t p trung nh ng c m nh n sâu s c và có ph n m i m v đt n c c a nhà thậ ữ ả ậ ắ ầ ớ ẻ ề ấ ướ ủ ơ
Nguy n Khoa Đi m. N u không đc kĩ tr n v n tr ng ca M t đng khát v ng dễ ề ế ọ ọ ẹ ườ ặ ườ ọ ễ
nh m t ng r ng d ng nh ch ng V này không đ c p tr c ti p đn các v n đ c aầ ưở ằ ườ ư ươ ề ậ ự ế ế ấ ề ủ
thanh niên trí th c mi n Nam, không nói đn hi n th c sôi đng trong cu c chi n đuứ ề ế ệ ự ộ ộ ế ấ
trong các thành th mi n Nam th i M Ngu , do đó nó không th t g n bó ch t ch v iị ề ờ ỹ ỵ ậ ắ ặ ẽ ớ
toàn b tác ph m. Song, th c ra ch ng này l i là h t nhân quan tr ng nh t c a tác ph m:ộ ẩ ự ươ ạ ạ ọ ấ ủ ẩ
S ý th c v đt n c, v nhân dân đã d n đn s ý th c v trách nhi m c a th h tr ,ự ứ ề ấ ướ ề ẫ ế ự ứ ề ệ ủ ế ệ ẻ
cu c chi n tranh oanh li t vì đt n c, vì nhân dân.ộ ế ệ ấ ướ
Trong văn h c Vi t Nam, đt n c v n là m t đ tài l n. Đi u đó có th gi i thích b ngọ ệ ấ ướ ố ộ ề ớ ề ể ả ằ
đc đi m quá trình l ch s đu tranh sinh t n c a dân t c. Tr i qua hàng ngàn năm ph iặ ể ị ử ấ ồ ủ ộ ả ả
liên t c chi n đu gìn gi đt n c, h n ai h t, ng i Vi t Nam luôn luôn g n bó sâuụ ế ấ ữ ấ ướ ơ ế ườ ệ ắ
n ng v i đt n c, v i đng bào. Trong văn h c vi t th i phong ki n đã có nh ng ki tặ ớ ấ ướ ớ ồ ọ ế ờ ế ữ ệ
tác vi t v đt n c nh bài th Th n c a Lý Th ng Ki t, Bài cáo bình Ngô c aế ề ấ ướ ư ơ ầ ủ ườ ệ ủ
Nguy n Trãi. T sau Cách m ng Tháng Tám, đ tài này th ng xuyên xu t hi n trong vănễ ừ ạ ể ườ ấ ệ
h c: Nguy n Đình Thi vi t bài Đt n c n i ti ng ch y u th i k ch ng Pháp. Cùngọ ễ ế ấ ướ ổ ế ủ ế ờ ỳ ố
th h v i Nguy n Khoa Đi m, Nguy n Duy, Thanh Th o, H u Th nh... đu có nh ngế ệ ớ ễ ề ễ ả ữ ỉ ề ữ
tác ph m th hi n đ tài đt n c, đ tài này, các tác gi ghi nh n nh ng thành côngẩ ể ệ ề ấ ướ ở ề ả ậ ữ
nh t đnh. Nh ng đo n trích Đt N c nói riêng, và tr ng ca M t đng khát v ng nóiấ ị ư ạ ấ ướ ườ ặ ườ ọ
chung v n chi m đc c m tình c a ng i đc b i nhà th Nguy n Khoa Đi m đã mangẫ ế ượ ả ủ ườ ọ ở ơ ễ ề
đn cho đ tài này m t s n i dung có ph n m i m và m t cách phô di n khá đc đáo,ế ề ộ ố ộ ầ ớ ẻ ộ ễ ộ
h p d n, không gi ng b t k cây bút nào đi tr c.ấ ẫ ố ấ ỳ ướ
C m nh n v đt n c c a Nguy n Khoa Đi m b t đu th t bình d . D i cách nhìn vàả ậ ề ấ ướ ủ ễ ề ắ ầ ậ ị ướ
c m nh n c a nhà th tr (khi vi t tr ng ca này Nguy n Khoa Đi m m i 28 tu i, nh ngả ậ ủ ơ ẻ ế ườ ễ ề ớ ổ ư
có h c v n c nhân văn khoa), đt n c là nh ng gì vô cùng g n gũi, bình d , g n bó th tọ ấ ử ấ ướ ữ ầ ị ắ ậ
sâu n ng v i m i con ng i, m i gia đình. Đt n c hi n di n t ng giây, t ng phút trongặ ớ ỗ ườ ỗ ấ ướ ệ ệ ừ ừ
cu c s ng th ng nh t v a là tr u t ng, song l i h t s c c th đi v i t ng thànhộ ố ườ ậ ừ ừ ượ ạ ế ứ ụ ể ố ớ ừ
viên. Theo tác gi , đt n c không có gì xa l . Đt n c có trong nh ng câu chuy n màả ấ ướ ạ ấ ướ ữ ệ
m i bà m th ng k cho con nghe hay b t đu b ng câu "Ngày x a ngày x a...". Đtỗ ẹ ườ ể ắ ầ ằ ử ư ấ
n c còn là t p quán l u gi t ngàn đi nay, bi u hi n mi ng tr u bà ta v n ăn, hayướ ậ ư ữ ừ ờ ể ệ ở ế ầ ẫ
thói quen "b i tóc sau đu" c a m . Đt n c còn là m i quan h thu chung son s t gi aớ ầ ủ ẹ ấ ướ ố ệ ỷ ắ ữ
ng i v i ng i cùng s ng trên d i đt Vi t Nam này. Đi u y, tr c h t đc ch ngườ ớ ườ ố ả ấ ệ ề ấ ướ ế ượ ứ
minh b ng quan h b n v ng tr c sau c a m v i cha c a v v i ch ng. Trong căn nhàằ ệ ề ữ ướ ủ ẹ ớ ủ ợ ớ ồ
đn s , bao th h ng i Vi t Nam đã sinh con đ cái, c n m n, lam lũ s m tr a khôngơ ơ ế ệ ườ ệ ẻ ầ ẫ ớ ư
bao gi thi u mái r , cây tre. Trong nhà r t đi quen thân y, không th thi u cái kèo, cáiờ ế ạ ấ ỗ ấ ể ế
c t... Đây cũng chính là đt n c!ộ ấ ướ
Cái m i l , s c h p d n đo n th này chính là cách nói h t s c bình d c a nhà th .ớ ạ ứ ấ ẫ ở ạ ơ ế ứ ị ủ ơ
Đi u này đã kh i d y trong ti m th c sâu xa c a ng i đc nh ng k ni m, nh ng nề ơ ậ ề ứ ủ ườ ọ ữ ỉ ệ ữ ấ
t ng v m t quê h ng Vi t Nam, con ng i Vi t Nam quen thu c g n gũi mà b t kìượ ề ộ ươ ệ ườ ệ ộ ầ ấ
m t ng i đc nào cũng đã t ng ch ng ki n, khi n h không kh i b i h i xao xuy nộ ườ ọ ừ ứ ế ế ọ ỏ ồ ồ ế
nh n ra: Trong đt n c có m t ph n máu th t c a mình.ậ ấ ướ ộ ầ ị ủ
Ti p t c m ch c m h ng kh đu, đn kh th ti p theo, nhi u khi Nguy n Khoaế ụ ạ ả ứ ở ổ ầ ế ổ ơ ế ề ễ
Đi m tách riêng hai y u t đt và n c. Đt n c chính là s h p thành hai y u t đt vàề ế ố ấ ướ ấ ướ ự ợ ế ố ấ
n c. Nó luôn g n gũi v i cu c s ng m i ng i:ướ ầ ớ ộ ố ỗ ườ
Đt là n i anh đn tr ng,ấ ơ ế ườ
N c là n i em t m,ướ ơ ắ
Đt N c là n i ta hò h n,ấ ướ ơ ẹ
Đt N c là n i em đánh r i chi c khăn trong n i nh th mấ ướ ơ ơ ế ỗ ớ ầ
Đt là n i con chim ph ng hoàng bay v hòn núi b cấ ơ ượ ề ạ
N c là n i con cá ng ông móng n c bi n kh iướ ơ ư ướ ể ơ
Ti p theo, nhà th c m nh n đt n c qua đ dài vô t n c a "th i gian đng đng" l nế ơ ả ậ ấ ướ ộ ậ ủ ờ ằ ẵ ẫ
đ dài vô t n c a "không gian mênh mông". Và th i gian không ch dài mà đi u quan tr ngộ ậ ủ ờ ỉ ề ọ
h n là trên n n th i gian y đã có bao bi n thiên l ch s v a chân th c v a ph ng ph tơ ề ờ ấ ế ị ử ừ ự ừ ả ấ
ch t huy n tho i. Đng bào ta v n t hào là con R ng cháu Tiên, cha là L c Long Quânấ ề ạ ồ ẫ ự ồ ạ
và m là bà u C . Nh v y th i gian ch y u đc c m nh n trong chi u sâu c a l ch sẹ ơ ư ậ ờ ủ ế ượ ả ậ ề ủ ị ử
hình thành và phát tri n c a đt n c, c a dân t c. Không gian v a là núi cao sông r ng,ể ủ ấ ướ ủ ộ ừ ộ
muôn trùng núi b c, bát ngát bi n kh i, l i v a là n i sinh s ng c a bao nhiêu ng i Vi tạ ể ơ ạ ừ ơ ố ủ ườ ệ
Nam t th h này qua th h khác:ừ ế ệ ế ệ
Nh ng ai đã khu t,ữ ấ
Nh ng ai bây gi ,ữ ờ
Yêu nhau và sinh con đ cái,ẻ
Gánh vác ph n ng i đi tr c đ l i,ầ ườ ướ ể ạ
D n dò con cháu mai sau,ặ
Hàng năm ăn đâu n m đâu,ằ
Cũng bi t cúi đu nh ngày gi T .ế ầ ớ ỗ ổ
Đt n c g n bó thân thi t v i m i con ng i, khi tu i u th ("Đt là n i anh đnấ ướ ắ ế ớ ỗ ườ ổ ấ ơ ấ ơ ế
tr ng - N c là n i em t m") cũng nh khi ta l n h n b c vào đi ("Yêu nhau và sinhườ ướ ơ ắ ư ớ ơ ướ ờ
con đ cái")ẻ
B i v y, nh m t t t y u, m i thành viên ph i có nghĩa v đi v i đt n c này. Nh sở ậ ư ộ ấ ế ỗ ả ụ ố ớ ấ ướ ờ ự
d t d n ph n trên, nh xúc c m chân thành, l i nh n nh có v nh là "hô kh u hi u"ắ ẫ ở ầ ờ ả ờ ắ ủ ẻ ư ẩ ệ
c a tác gi , ph n sau đc ng i đc ch p nh n m t cách khá t nhiên, r t ít có c mủ ả ở ầ ượ ườ ọ ấ ậ ộ ự ấ ả
giác s ng s ng:ố ượ
Em i em, Đt N c là máu x ng c a mình.ơ ấ ướ ươ ủ
Ph i bi t g n bó và san s ,ả ế ắ ẻ
Ph i bi t hoá thân cho dáng hình x s .ả ế ứ ở
Làm nên Đt N c muôn đi...ấ ướ ờ
Nh v y, đt n c đc c m nh n m t cách khá phong phú, có s k t h p hài hòa trênư ậ ấ ướ ượ ả ậ ộ ự ế ợ
nhi u lĩnh v c: nh ng phong t c lâu đi, nh ng truy n th ng văn hoá, gi a không gian vàề ự ữ ụ ờ ữ ề ố ữ
th i gian, gi a cá nhân và c ng đng, gi a cái to l n hùng vĩ v i nh ng sinh ho t th ngờ ữ ộ ồ ữ ớ ớ ữ ạ ườ
nh t c a m i m t con ng i. N u m t s tác ph m tr c đây, đt n c đc bi u hi nậ ủ ỗ ộ ườ ế ộ ố ẩ ướ ấ ướ ượ ể ệ
b ng m t gi ng đi u trang tr ng, uy nghi, ch y u v i nh ng hình nh l n lao, thì M tằ ộ ọ ệ ọ ủ ế ớ ữ ả ớ ở ặ
đng khát v ng đt n c đc th hi n b ng nh ng hình nh g n gũi v i m t gi ngườ ọ ấ ướ ượ ể ệ ằ ữ ả ầ ớ ộ ọ
th thi t tha l ng đng, ý th đc phát tri n m t cách khá t do, t nhiên: nh ng đo nơ ế ắ ọ ơ ượ ể ộ ự ự ư ạ
th v n đm b o đc k t c u h p lý.ơ ẫ ả ả ượ ế ấ ợ
Đi u đc bi t đáng l u ý là tác gi đã s d ng m t cách h t s c linh ho t sáng t o v nề ặ ệ ư ả ử ụ ộ ế ứ ạ ạ ố
hi u bi t phong phú v văn hoá dân gian. Ch ng h n, mu n di n đt ý t ng đt n c taể ế ề ẳ ạ ố ễ ạ ưở ấ ướ
có t lâu đi, tác gi cho ng i đc liên t ng đn kho tàng truy n c tích. Truy n cừ ờ ả ườ ọ ưở ế ệ ổ ệ ổ
tích th ng b t đu b ng l i k Ngày x a ngày x a.... Ti p đn nhà th giúp ng i đcườ ắ ầ ằ ờ ể ử ư ế ế ơ ườ ọ
nh đn truy n Tr u cau b t h b ng câu: " Đt n c b t đu v i mi ng tr u bây gi bàớ ế ệ ầ ấ ủ ằ ấ ướ ắ ầ ớ ế ầ ờ
ăn". Và m y ai không nghĩ đn truy n thuy t Thánh Gióng, khi đc câu th "Đt n cấ ế ề ế ọ ơ ấ ướ
l n lên khi dân mình bi t tr ng tre mà đánh gi c". Còn câu "Cha m th ng nhau b ngớ ế ồ ặ ẹ ươ ằ
g ng cay mu i m n" chính là s v n d ng tuy t v i câu ca dao t ng làm rung đng conừ ố ặ ự ậ ụ ệ ờ ừ ộ
tim bao ng i Vi t Nam:ườ ệ
Tay nâng chén mu i đĩa g ngố ừ
G ng cay mu i m n, xin đng quên nhau.ừ ố ặ ừ
Cũng có lúc tác gi trích nguyên văn m t s câu dân ca:ả ộ ố
Con chim ph ng hoàng bay v hòn núi b cượ ề ạ
Con cá ng ông móng n c bi n kh i...ư ướ ể ơ
Cho dù ch s d ng ý trong ca dao trong các truy n dân gian, hay là trích nguyên văn, nhìnỉ ử ụ ệ
chung Nguy n Khoa Đi m đu t o nên đc nh ng câu th m i, nh ng ý th m i.ễ ề ề ạ ượ ữ ơ ớ ữ ơ ớ
Nh ng ý th này g n bó m t cách khá ch t ch v i nhau. Ch ng h n, đang nói chuy nữ ơ ắ ộ ặ ẽ ớ ẳ ạ ệ
"ngày x a ngày x a"... nhà th chuy n đt ng t đn chuy n bây gi (Đt là n i anh đnử ư ơ ể ộ ộ ế ệ ờ ấ ơ ế
tr ng - N c là n i em t m). R i t đó, tác gi l i d n ng i đc vào th gi i xa x aườ ướ ơ ắ ồ ừ ả ạ ẫ ườ ọ ế ớ ư
v i dân ca và truy n thuy t (truy n S tích trăm tr ng, dân ca x Hu ...)ớ ề ế ệ ự ứ ứ ế
Cách di n đt y khá khêu g i trí t ng t ng ng i đc. Các y u t văn hoá dân gian đãễ ạ ấ ợ ưở ượ ườ ọ ế ố
góp ph n không nh bi u hi n t t ng c t lõi c a tác ph m Đt N c c a nhân dân.ầ ỏ ể ệ ư ưở ố ủ ẩ ấ ướ ủ
Đng th i nó t o đc ng i đc n t ng sâu s c v m t đt n c Vi t Nam phongồ ờ ạ ượ ở ườ ọ ấ ượ ắ ề ộ ấ ướ ệ
phú, s ng đng l th ng, muôn màu muôn v , tr i dài theo không gian và th i gian, g nố ộ ạ ườ ẻ ả ờ ầ
gũi thân thi t v i t ng con ng i Vi t Nam.ế ớ ừ ườ ệ
Ngày nay đc l i đo n trích này, chúng ta càng th y rõ ph n nào nh ng c ng hi n c aọ ạ ạ ấ ầ ữ ố ế ủ
Nguy n Khoa Đi m đi v i s phát tri n c a th ca th i ch ng Mĩ. S d i dào trong xúcễ ể ố ớ ự ể ủ ơ ờ ố ự ồ
c m và chi u sâu trí tu đã khi n cho đo n th có ch t chính lu n trên đây ít b cũ kĩ theoả ề ệ ế ạ ơ ấ ậ ị
th i gian, có ph n tránh đc s ph n c a m t s bài th cùng th i.ờ ầ ượ ố ậ ủ ộ ố ơ ờ