Đ bài: C m nghĩ v tác ph m Tuyên ngôn đc l p – H Chí Minhề ả ề ẩ ộ ậ ồ
H ng d nướ ẫ
Trong s nghi p sáng tác c a H Chí Minh, th và truy n ch chi m m t ph n nh cònự ệ ủ ồ ơ ệ ỉ ế ộ ầ ỏ
ch y u là văn ngh lu n, nh ng tác ph m ch y u ph c v cho s nghi p chính tr c aủ ế ị ậ ữ ẩ ủ ế ụ ụ ự ệ ị ủ
Ng i. Trong s nh ng tác ph m c a Bác có nh ng ki t tác sánh ngang v i các thiên cườ ố ữ ẩ ủ ữ ệ ớ ổ
hùng văn c a dân t c thì Tuyên ngôn Đc l p là tác ph m tiêu bi u nh t. Tác ph m cóủ ộ ộ ậ ẩ ể ấ ẩ
gi ng văn hùng h n th ng thi t, có lí lu n ch t ch s c bén, có s c thuy t ph c cao điọ ồ ố ế ậ ặ ẽ ắ ứ ế ụ ố
v i ng i đc và ng i nghe – B n Tuyên ngôn Đc l p là k t qu c a bao nhiêu máu đãớ ườ ọ ườ ả ộ ậ ế ả ủ
đ, bao nhiêu tính m nh đã hi sinh c a nh ng con ng i anh hùng Vi t Nam trong nhà tù,ổ ệ ủ ữ ườ ệ
trong tr i t p trung trong nh ng h i đo xa xôi, trên máy chém, trên chi n tr ng. “B nạ ậ ữ ả ả ế ườ ả
tuyên ngôn Đc l p” là k t qu c a bao nhiêu hi v ng, g ng s c và tin t ng c a h n haiộ ậ ế ả ủ ọ ắ ứ ưở ủ ơ
m i tri u nhân dân Vi t Nam (Tr n Dân Tiên).ươ ệ ệ ầ
Tuyên ngôn Đc l p m đu là nêu th ng v n đ. Ng i nêu nh ng căn c pháp lý,ộ ậ ở ầ ẳ ấ ề ườ ữ ứ
“nh ng l ph i không ai ch i cãi đc”. Đó là nh ng câu tuyên b n i ti ng đc Bác rútữ ẽ ả ố ượ ữ ố ổ ế ượ
ra t hai b n tuyên ngôn n i ti ng c a Pháp và Mĩ. B n Tuyên ngôn Đc l p năm 1776ừ ả ổ ế ủ ả ộ ậ
c a n c Mĩ: “T t c m i ng i đu sinh ra… m u c u h nh phúc”. Đ làm n i b t tínhủ ướ ấ ả ọ ườ ề ư ầ ạ ể ổ ậ
ph bi n c a nh ng l ph i, Ng i còn nêu nh ng l i trong Tuyên ngôn nhân quy n vàổ ế ủ ữ ẽ ả ườ ữ ờ ề
dân quy n c a Pháp năm 1791: “Ng i ta sinh ra… v quy n l i”). Cách nêu d n ch ngề ủ ườ ề ề ợ ẫ ứ
nh th v a khéo léo v a kiên quy t. Khéo léo vì t ra tôn tr ng chân lý chung dù chân lýư ế ừ ừ ế ỏ ọ
y c a các n c đang là k thù gây ra. Cách nêu d n ch ng y cũng hàm ch a m t s phêấ ủ ướ ẻ ẫ ứ ấ ứ ộ ự
phán. Th c dân Pháp và đ qu c Mĩ – nh ng k xâm l c đã chà đp lên chân lý, chà đpự ế ố ữ ẻ ượ ạ ạ
lên l ng tâm và lý t ng c a cha ông chúng. Đó là cách dùng lí l c a k thù đ ch ngươ ưở ủ ẽ ủ ẻ ể ố
l i k thù, dùng g y ông đp l ng ông. Hai b n tuyên ngôn c a Pháp và Mĩ đu nh nạ ẻ ậ ậ ư ả ủ ề ấ
m nh quy n con ng i, Bác nói thêm v quy n dân t c. Câu nói c a Ng i m đu choạ ề ườ ề ề ộ ủ ườ ở ầ
trào l u gi i phóng dân t c trên kh p th gi i. Đng th i, đt B n tuyên ngôn c a n cư ả ộ ắ ế ớ ồ ờ ặ ả ủ ướ
ta ngang hàng v i hai b n tuyên ngôn đã nêu.ớ ả
Bác l p lu n nh v y là đ k t t i th c dân Pháp. Nh ng l i b t h trong hai b n tuyênậ ậ ư ậ ể ế ộ ự ữ ờ ấ ủ ả
ngôn c a Pháp và Mĩ đã tr thành c s pháp lý đ Bác k t t i th c dân Pháp: “Th mà đãủ ở ơ ở ể ế ộ ự ế
h n 80 năm nay… nhân đo và chính nghĩa”. Sau khi k t thúc m t cách khái quát t i ácơ ạ ế ộ ộ
c a th c dân Pháp, b n tuyên ngôn nêu lên nh ng d n ch ng c th đ l t m t n “b oủ ự ả ữ ẫ ứ ụ ể ể ậ ặ ạ ả
h ” c a th c dân Pháp tr c toàn th nhân lo i: “V chính tr , chúng tuy t đi khôngộ ủ ự ướ ể ạ ề ị ệ ố
cho… dân ch nào”. L i k t i c a tác gi hùng h n và đanh thép. Cách l p lu n trùngủ ờ ể ộ ủ ả ồ ậ ậ
đi p nh : “Chúng thi hành…”, “Chúng l p ra…”. “Chúng th ng tay chém gi t…” th hi nệ ư ậ ẳ ế ể ệ
đc t i ác ch ng ch t c a th c dân Pháp đi v i nhân dân ta. Cách dùng hình nh c aượ ộ ồ ấ ủ ự ố ớ ả ủ
tác gi làm n i b t s tàn b o c a th c dân Pháp: “Chúng th ng tay chém gi t nh ngả ổ ậ ự ạ ủ ự ẳ ế ữ
ng i yêu n c … chúng t m các cu c… b máu”.ườ ướ ắ ộ ể
V kinh t , Bác cũng k t t i th c dân Pháp t khái quát đn c th “Chúng bóc l t dân taề ế ế ộ ự ừ ế ụ ể ộ
đn… tiêu đi u”. Bác quan tâm đn nh ng h ng ng i nh : “dân cày và dân buôn tr nênế ề ế ữ ạ ườ ư ở
b n cùng”, “chúng không cho các nhà t s n ta ngóc đu lên”. L p lu n nh v y là Bácầ ư ả ầ ậ ậ ư ậ
mu n tranh th s ng h c a kh i đi đoàn k t toàn dân trong công cu c b o v n nố ủ ự ủ ộ ủ ố ạ ế ộ ả ệ ề
Đc l p. C đo n văn tác gi ch dùng m t ch ng “chúng” đ ch th c dân Pháp, nh ngộ ậ ả ạ ả ỉ ộ ủ ữ ể ỉ ự ư
v ng thì luôn thay đi: “thi hành”, “l p ra”, “th ng tay chém gi t”, “t m”… ch m t kị ữ ổ ậ ẳ ế ắ ỉ ộ ẻ
thù là th c dân Pháp nh ng t i ác c a chúng gây ra trên đt n c ta vô cùng nhi u. Cáchự ữ ộ ủ ấ ướ ề
l p lu n đanh thép cùng v i nh ng d n ch ng c th khi n k thù h t đng l n tránhậ ậ ớ ữ ẫ ứ ụ ể ế ẻ ế ườ ẩ
t i ác.ộ
T i ác l n nh t c a th c dân Pháp gây ra là n n đói kh ng khi p năm 1945: “Mùa thu nămộ ớ ấ ủ ự ạ ủ ế
1940, phát xít Nh t đn xâm lăng Đông D ng đ m thêm căn c đánh đng minh thìậ ế ươ ể ở ứ ồ
th c dân Pháp qu g i đu hàng, m c a n c ta r c Nh t. T đó, nhân dân ta ch u haiự ỳ ố ầ ở ử ướ ướ ậ ừ ị
t ng xi ng xích: Pháp và Nh t. T đó, nhân dân ta càng c c kh , nghèo nàn. K t qu làầ ề ậ ừ ự ổ ế ả
cu i năm ngoái sang đu năm nay, t Qu ng Tr đn B c Kì h n 2 tri u đng bào ta ch tố ầ ừ ả ị ế ắ ơ ệ ồ ế
đói”.
Tác gi cũng không b sót nh ng t i ác khác c a b n th c dân Pháp nh “trong năm nămả ỏ ữ ộ ủ ọ ự ư
chúng bán… cho Nh t”, t i th ng tay kh ng b Vi t Minh h n n a, t i “gi t n t s đôngậ ộ ẳ ủ ố ệ ơ ữ ộ ế ố ố
tù chính tr Yên Bái và Cao B ng.”ị ở ằ
Ng i k t t i th c dân Pháp m t cách hùng h n và đanh thép nh v y nh m ph i bàyườ ế ộ ự ộ ồ ư ậ ằ ơ
b n ch t tàn b o, dã man c a th c dân Pháp, l t m t n “khai hoá”, “b o h ” c a chúngả ấ ạ ủ ự ộ ặ ạ ả ộ ủ
tr c nhân dân th gi i, kh i lòng căm thù c a nhân dân ta v i th c dân Pháp.ướ ế ớ ơ ủ ớ ự
Tác gi bi u d ng s c m nh dân t c trong công cu c ch ng th c dân phong ki n vàả ể ươ ứ ạ ộ ộ ố ự ế
giành l y n n Đc l p “Pháp ch y, Nh t hàng…ch đ dân ch c ng hoà”. Đo n văn nàyấ ề ộ ậ ạ ậ ế ộ ủ ộ ạ
di n t đy hào khí. Ch có 9 ch “Pháp ch y, Nh t hàng, vua B o Đi thoái v ”, Bácễ ả ầ ỉ ữ ạ ậ ả ạ ị
d ng l i c m t giai đo n l ch s đy bi n đng và c c kì oanh li t c a dân t c ta. Bi uự ạ ả ộ ạ ị ử ầ ế ộ ự ệ ủ ộ ể
d ng truy n th ng b t khu t c a dân t c, tác gi nh m kích thích tinh th n t hào dânươ ề ố ấ ấ ủ ộ ả ằ ầ ự
t c, kích thích ý chí chi n đu đ nhân dân ta quy t tâm ch ng l i âm m u c a th c dânộ ế ấ ể ế ố ạ ư ủ ự
Pháp.
Ti p theo, Ng i nêu c s chính nghĩa c a vi c thành l p n c Vi t Nam m i. Vi tế ườ ơ ở ủ ệ ậ ướ ệ ớ ệ
Minh là t ch c cách m ng c a toàn b dân t c Vi t Nam. Vi t Minh đã đng v pheổ ứ ạ ủ ộ ộ ệ ệ ứ ề
đng minh, đã ch ng l i th c dân Pháp và phát xít Nh t và đã giành chính quy n t tayồ ố ạ ự ậ ề ừ
Nh t. Hai l n Ng i nh n m nh n n Đc l p c a đt n c b ng nh ng câu văn đi pậ ầ ườ ấ ạ ề ộ ậ ủ ấ ướ ẳ ữ ệ
ng m nh m : “S th t là…”.ữ ạ ẽ ự ậ
Trên c s y, Ng i tuyên b thành l p n c Vi t Nam dân ch c ng hoà, tuyên bơ ở ấ ườ ố ậ ướ ệ ủ ộ ố
“thoát ly h n quan h v i th c dân Pháp, xoá b trên đt n c Vi t Nam…”ẳ ệ ớ ự ỏ ấ ướ ệ
Cu i cùng thay m t cho c m t dân t c v a giành đc t do đc l p, Ng i nêu l i thố ặ ả ộ ộ ừ ượ ự ộ ậ ườ ờ ề
“quy t đem t t c tinh th n và l c l ng, tính m ng và c a c i đ gi v ng quy n t doế ấ ả ầ ự ượ ạ ủ ả ể ữ ữ ề ự
Đc l p y” – Tuyên ngôn Đc l p là ki t tác c a H Chí Minh. B ng tâm huy t và tàiộ ậ ấ ộ ậ ệ ủ ồ ằ ế
hoa, Ng i đã th hi n đc khí phách c a m t dân t c đang vùng d y ch ng đ qu c,ườ ể ệ ượ ủ ộ ộ ậ ố ế ố
th c dân phong ki n, giành Đc l p t do cho n c nhà. V i Tuyên ngôn Đc l p, l nự ế ộ ậ ự ướ ớ ộ ậ ầ
đu tiên Vi t Nam hi n di n trên tr ng qu c t v i t cách là m t n c t do đc l pầ ệ ệ ệ ườ ố ế ớ ư ộ ướ ự ộ ậ
và nhân dân th gi i cũng th y đc tinh th n quy t tâm b o v n n Đc l p c a dân t cế ớ ấ ượ ầ ế ả ệ ề ộ ậ ủ ộ
Vi t Nam.ệ
Tuyên ngôn Đc l p tr c h t là m t văn ki n l ch s . Nó là văn b n quan tr ng b c nh tộ ậ ướ ế ộ ệ ị ử ả ọ ậ ấ
c a n c ta. Đ có đc Tuyên ngôn Đc l p, bi t bao đng bào, đng chí đã hy sinhủ ướ ể ượ ộ ậ ế ồ ồ
trong su t 80 năm ch ng Pháp. Tuyên ngôn Đc l p là m t c t m c l ch s , nó ch m d tố ố ộ ậ ộ ộ ố ị ử ấ ứ
giai đo n m t n c, giai đo n nhân dân ta s ng ki p ng a trâu, nô l c a dân t c, nó mạ ấ ướ ạ ố ế ự ệ ủ ộ ở
đu m t k nguyên m i: k nguyên Đc l p t do.ầ ộ ỉ ớ ỉ ộ ậ ự
V i h th ng l p lu n ch t ch , lí l s c bén, gi ng văn hùng h n, th ng thi t, Tuyênớ ệ ố ậ ậ ặ ẽ ẽ ắ ọ ồ ố ế
ngôn Đc l p x ng đáng sánh ngang v i các b n tuyên ngôn trên th gi i và các thiên cộ ậ ứ ớ ả ế ớ ổ
hùng văn c a các dân t c khác nh H ch t ng sĩ c a Tr n Qu c Tu n, Bình Ngô đi cáoủ ộ ư ị ướ ủ ầ ố ấ ạ
c a Nguy n Trãi.ủ ễ
Bài m u 2:ẫ
Ngày 2/9/1945 t i qu ng tr ng Ba Đình l ch s , thay m t Chính ph lâm th i, ch t chạ ả ườ ị ử ặ ủ ờ ủ ị
H Chí Minh đã đc b n Tuyên ngôn đc l p, khai sinh ra n c Vi t Nam dân ch c ngồ ọ ả ộ ậ ướ ệ ủ ộ
hòa. B n tuyên ngôn đc l p không ch là m t văn ki n l ch s quan tr ng, kh ng đnhả ộ ậ ỉ ộ ệ ị ử ọ ẳ ị
n n đc l p t do c a n c nhà mà còn mang giá tr ngh thu t văn ch ng.ề ộ ậ ự ủ ướ ị ệ ậ ươ
B n tuyên ngôn đc l p đc Bác vi t không ch cho đng bào c n c mà còn vi t choả ộ ậ ượ ế ỉ ồ ả ướ ế
b n th c dân đ qu c M , Pháp đang lăm le b cõi n c ta. B n tuyên ngôn ra đi v iọ ự ế ố ỹ ờ ướ ả ờ ớ
m c đích ch m d t ch đ th c dân phong ki n, m ra k nguyên đc l p t do cho dânụ ấ ứ ế ộ ự ế ở ỉ ộ ậ ự
t c, khai sinh ra n c Vi t Nam dân ch c ng hòa và qua đó kh ng đnh quy t tâm b oộ ướ ệ ủ ộ ẳ ị ế ả
v n n đc l p t do, đp tan m i lu n đi u x o trá c a k thù.ệ ề ộ ậ ự ậ ọ ậ ệ ả ủ ẻ
Tr c tiên, b n Tuyên ngôn đc l p đi vào nh ng c s pháp lý. Bác đã nêu ra nh ng cănướ ả ộ ậ ữ ơ ở ữ
c pháp lý “nh ng lý l không ai ch i cãi đc”, đó là b n tuyên ngôn đc l p năm 1776ứ ữ ẽ ố ượ ả ộ ậ
c a M , và b n tuyên ngôn nhân quy n dân quy n năm 1791 c a Pháp. Trong dó tuyênủ ỹ ả ề ề ủ
ngôn đc l p c a M nêu rõ “T t c m i ng i đu sinh ra… m u c u h nh phúc” vàộ ậ ủ ỹ ấ ả ọ ườ ề ư ầ ạ
b n tuyên ngôn nhân quy n dân quy n c a Pháp “Ng i ta sinh ra… v quy n l i”. Haiả ề ề ủ ườ ề ề ợ
b n tuyên ngôn đc Bác trích d n đu nh n m nh quy n con ng i, đi u mà chúngả ượ ẫ ề ấ ạ ề ườ ề
đang xâm ph m nghiêm tr ng trên m nh đt ch S. Đ c p đn 2 b n tuyên ngôn l n c aạ ọ ả ấ ữ ề ậ ế ả ớ ủ
th gi i, không ch th hi n thái đ trân tr ng c a Bác v i nh ng danh ngôn b t h màế ớ ỉ ể ệ ộ ọ ủ ớ ữ ấ ủ
còn là ngh thu t l y “g y ông đp l ng ông” đc Bác s d ng r t khéo léo ph n này.ệ ậ ấ ậ ậ ư ượ ử ụ ấ ở ầ
Đây đu là nh ng l i l c a t tiên M , Pháp, nh ng hi n t i, con cháu c a h đang điề ữ ờ ẽ ủ ổ ỹ ư ệ ạ ủ ọ
ng c l i v i nh ng gì t tiên đ cao, đó là quy n con ng i, quy n đc s ng, đcượ ạ ớ ữ ổ ề ề ườ ề ượ ố ượ
h ng t do và đc l p. Vi c l y d n ch ng là hai b n tuyên ngôn l n này, còn là n ýưở ự ộ ậ ệ ấ ẫ ứ ả ớ ẩ
c a Bác, th hi n ni m t hào dân t c sâu s c c a Ng i khi đt 3 n n dân t c, 3 cu củ ể ệ ề ự ộ ắ ủ ườ ặ ề ộ ộ
cách m ng ngang hàng nhau, đt b n tuyên ngôn c a n c ta ngang hàng v i 2 b n tuyênạ ặ ả ủ ướ ớ ả
ngôn l n đã nêu trên. V i giá tr lâu đi và uy tín c a 2 b n tuyên ngôn Pháp – M , là chânớ ớ ị ờ ủ ả ỹ
lý đã đc th a nh n không ch trong ph m vi qu c gia mà còn trên toàn th gi i đã trượ ừ ậ ỉ ạ ố ế ớ ở
thành c s pháp lý v ng ch c cho b n tuyên ngôn đc l p mà Bác vi t cho n c Vi tơ ở ữ ắ ả ộ ậ ế ướ ệ
Nam. Không ch d ng l i s trích d n, Bác còn “suy r ng ra…”, ý nghĩa c a vi c này đãỉ ừ ạ ở ự ẫ ộ ủ ệ
nâng quy n con ng i lên thành quy n dân t c, đây là m t đóng góp l n đy sáng t o choề ườ ề ộ ộ ớ ầ ạ
lý lu n c a phong trào cách m ng trên th gi i. N u nh trong b n tuyên ngôn đc l pậ ủ ạ ế ớ ế ư ả ộ ậ
c a M vi t “T t c m i ng i đàn ông đu sinh ra có quy n bình đng” thì Bác vi tủ ỹ ế ấ ả ọ ườ ề ề ẳ ế
trong tuyên ngôn đc l p “t t c m i ng i đu sinh ra có quy n bình đng” s thay điộ ậ ấ ả ọ ườ ề ề ẳ ự ổ
câu ch này c a Ng i “đã gi i phóng cho m t n a nhân lo i” (Lady Botton – nhà vănữ ủ ườ ả ộ ử ạ
M ). Nh v y, ph n đt v n đ nêu ra nh ng c s lý lu n c a B n tuyên ngôn đc l pỹ ư ậ ầ ặ ấ ề ữ ơ ở ậ ủ ả ộ ậ
đc đt ra m t cách khéo léo. H Chí Minh đã t o m t c s v ng ch c làm n n t ngượ ặ ộ ồ ạ ộ ơ ở ữ ắ ề ả
cho b n “Tuyên ngôn đc l p”. Đo n văn th hi n n i b t nh ng nét đc s c trong nghả ộ ậ ạ ể ệ ổ ậ ữ ặ ắ ệ
thu t l p lu n c a tác gi .ậ ậ ậ ủ ả
Sau khi đt v n đ nêu c s lý lu n, b n tuyên ngôn đi đn gi i quy t v n đ, nêu c sặ ấ ề ơ ở ậ ả ế ả ế ấ ề ơ ở
th c t . Đu tiên là nêu lên t i ác c a th c dân Pháp v i m t h th ng t i ác trên m i m tự ế ầ ộ ủ ự ớ ộ ệ ố ộ ọ ặ
đi s ng kinh t , chính tr , xã h i. V kinh t , Bác đã khái quát t i ác c a chúng trong m tờ ố ế ị ộ ề ế ộ ủ ộ
câu “Chúng bóc l t dân ta đn… tiêu đi u”. Bác quan tâm đn nh ng h ng ng i nh :ộ ế ề ế ữ ạ ườ ư
“dân cày và dân buôn tr nên b n cùng”, “chúng không cho các nhà t s n ta ngóc đuở ầ ư ả ầ
lên”. V i cách l p lu n nh v y, Ng i mu n tranh th s ng h c a kh i đi đoàn k tớ ậ ậ ư ậ ườ ố ủ ự ủ ộ ủ ố ạ ế
dân t c đc bi t là liên minh công nông, n n t ng c t lõi c a cu c cách m ng gi i phóngộ ặ ệ ề ả ố ủ ộ ạ ả
dân t c. C đo n văn, tác gi l p l i t “chúng” đ ch th c dân Pháp đây là đi p t đi pộ ả ạ ả ặ ạ ừ ể ỉ ự ệ ừ ệ
âm t o s m nh m hùng h n. Ch m t t chúng nh ng v ng thì luôn thay đi “thiạ ự ạ ẽ ồ ỉ ộ ừ ư ị ữ ổ
hành”, “l p ra”, “th ng tay chém gi t”, “t m”… cho th y ch m t k thù thôi nh ng t i ácậ ẳ ế ắ ấ ỉ ộ ẻ ư ộ
chúng gây ra nhi u không k si t, t i ác trên m i bình di n. M t t chúng nh ng l i k tề ể ế ộ ọ ệ ộ ừ ư ạ ế
h p v i “tuy t đi không cho” “thi hành” “ngăn c m” cho th y t i ác th tiêu t do điợ ớ ệ ố ấ ấ ộ ủ ự ố