Đ bài: C m nh n v nhân v t Phùng trong Chi c thuy n ngoài xaề ả ậ ề ậ ế ề
Bài làm
Trong sáng tác c a Nguy n Minh Châu, dù có là ti u thuy t hay truy n ng n, c t truy nủ ễ ể ế ệ ắ ố ệ
th ng không đóng m t vai trò nào đáng k . Nhà văn t p trung chú ý vào thân ph n conườ ộ ể ậ ậ
ng i, tính cách nhân v t và đã huy đng vào đy tâm h n đa c m d i dào n t ng t iườ ậ ộ ấ ồ ả ồ ấ ượ ươ
m i và xúc đng v cu c s ng, bút pháp chân th c và m t gi ng văn tr tình tr m l ngớ ộ ề ộ ố ự ộ ọ ữ ầ ắ
p áp".ấ
Có th nói Chi c thuy n ngoài xa là m t bi u hi n c a xu h ng tìm tòi khám phá trongể ế ề ộ ể ệ ủ ướ
văn c a Nguy n Minh Châu, tr v v i đi th ng, v i m nh đt mi n Trung c n c i vàủ ễ ở ề ớ ờ ườ ớ ả ấ ề ằ ỗ
c c c, đau đáu đi tìm câu h i cho nh ng ph n ng i trong cu c s ng đi th ng trămơ ự ỏ ữ ậ ườ ộ ố ờ ườ
đng ngàn cay. Trên tinh th n quy t li t đi m i, Nguy n Minh Châu đã l y con ng iắ ầ ế ệ ổ ớ ễ ấ ườ
làm đi t ng ph n ánh thay cho hi n th c đi s ng. M c dù không ph nh n vănố ượ ả ệ ự ờ ố ặ ủ ậ
ch ng g n v i cái chung, v i c ng đng nh ng Nguy n Minh Châu còn mu n th hi nươ ắ ớ ớ ộ ồ ư ễ ố ể ệ
m t quan ni m văn ch ng tr c h t ph i là câu chuy n c a con ng i, v i muôn m tộ ệ ươ ướ ế ả ệ ủ ườ ớ ặ
ph c t p phong phú v i t t c chi u sâu.ứ ạ ớ ấ ả ề
Hi n th c c a tác ph m Chi c thuy n ngoài xa không ph i là b c tranh hoành tráng c aệ ự ủ ẩ ế ề ả ứ ủ
m nh đt chi n tr ng x a A So t ng ghi d u bao chi n công, cũng không ph i là nh ngả ấ ế ườ ư ừ ấ ế ả ữ
con ng i t c dáng đng hào hùng c a mình vào l ch s . Nhân v t Phùng tr v v i m nhườ ạ ứ ủ ị ử ậ ở ề ớ ả
đt t ng chi n đu, m t ng i lính năm x a gi là phóng viên nh tr v ghi l i nh ngấ ừ ế ấ ộ ườ ư ờ ả ở ề ạ ữ
v đp cu c s ng đi th ng cho b nh l ch quê h ng đt n c, ph n ánh cu c s ngẻ ẹ ộ ố ờ ườ ộ ả ị ươ ấ ướ ả ộ ố
lao đng kh e kho n t i rói c a nh ng con ng i d ng xây đt n c, đi tìm v đp bíộ ỏ ắ ươ ủ ữ ườ ự ấ ướ ẻ ẹ
n c a màn s ng bu i sáng b sung cho t m nh l ch hoàn ch nh. Th nh ng, nh ng gìẩ ủ ươ ổ ổ ấ ả ị ỉ ế ư ữ
anh ch ng ki n đã khi n anh và nh ng ng i b n c a mình nh n ra m t s th t g n v iứ ế ế ữ ườ ạ ủ ậ ộ ự ậ ắ ớ
cu c s ng c a nh ng ng i dân chài lam lũ:ộ ố ủ ữ ườ
"Cu c s ng c lênh đênh kh p c m t vùng phá mênh mông. C i xin, sinh con đ cái,ộ ố ứ ắ ả ộ ướ ẻ
ho c lúc nh m m t cũng ch trên m t chi c thuy n. Xóm gi ng không có. Quê h ng b nặ ắ ắ ỉ ộ ế ề ề ươ ả
quán c ch c cây s tr i n c ch không c k t vào m t kho nh đt nào".ả ụ ố ờ ướ ứ ố ế ộ ả ấ
T cu c s ng y, nh ng bi k ch ti m n khi n con ng i ph i ng ngàng. M t câuừ ộ ố ấ ữ ị ề ẩ ế ườ ả ỡ ộ
chuy n đn gi n nh ng đã ch a đng nh ng phát hi n m i m hàm ch a quan ni m vănệ ơ ả ư ứ ự ữ ệ ớ ẻ ứ ệ
ch ng h ng v con ng i c a Nguy n Minh Châu. N u ch nghĩ suy m t cách xuôiươ ướ ề ườ ủ ễ ế ỉ ộ
chi u đn gi n, cu c s ng khi có ánh sáng cách m ng s đi đi cho s ph n ng i laoề ơ ả ộ ố ạ ẽ ổ ờ ố ậ ườ
đng, s xóa tan nh ng bi k ch đè n ng lên ki p ng i. Th nh ng Nguy n Minh Châu đãộ ẽ ữ ị ặ ế ườ ế ư ễ
ch rõ cho chúng ta : cách m ng không ph i gi i quy t bi k ch trong m t s m m t chi u,ỉ ạ ả ả ế ị ộ ớ ộ ề
con ng i v n ph i đi di n v i nh ng bi k ch đi mình, dung hòa v i nó. Cách lý gi iườ ẫ ả ố ệ ớ ữ ị ờ ớ ả
v con ng i c a Nguy n Minh Châu còn n ch a nh ng suy ng m v s ph n dân t cề ườ ủ ễ ẩ ứ ữ ẫ ề ố ậ ộ
ph i tr i qua nh ng kh đau đ đi di n v i hi n th c bao thách th c.ả ả ữ ổ ể ố ệ ớ ệ ự ứ
Ng i ngh sĩ nhi p nh đi tìm nh ng v đp đích th c c a cu c s ng, ng nh anh đãườ ệ ế ả ữ ẻ ẹ ự ủ ộ ố ỡ ư
phát hi n ra m t khung c nh th t đáng yêu đáng ca t ng, h ng ng i xem v cái đp cóệ ộ ả ậ ụ ướ ườ ề ẹ
th làm quên đi nh ng phi n não cu c s ng: "Qua khuôn hình ánh sáng, tôi đã hình dungể ữ ề ộ ố
th y tr c nh ng t m nh ngh thu t c a tôi s là vài ba chi c mũi thuy n và m t c nhấ ướ ữ ấ ả ệ ậ ủ ẽ ế ề ộ ả
đan chéo c a nh ng t m l i đng đy nh ng gi t n c, m i m t l i s là m t n tủ ữ ấ ướ ọ ầ ữ ọ ướ ỗ ắ ướ ẽ ộ ố
nh c trong b n hòa t u ánh sáng và bóng t i, t ng tr ng cho khung c nh bình minh làạ ả ấ ố ượ ư ả
m t kho ng sáng r c r đn m c chói m t, trong kho ng sáng đó s hi n lên trong t mộ ả ự ỡ ế ứ ắ ả ẽ ệ ầ
nhìn th t xa nh ng đng nét c a thân hình m t ng i đàn bà đang cúi lom khom, s iậ ữ ườ ủ ộ ườ ả
cánh tay th t dài v phía tr c kéo t m l i lên kh i m t n c, và phía sau l ng ng iậ ề ướ ấ ướ ỏ ặ ướ ư ườ
đàn bà, hình m t ng ph và m t đa tr đng th ng trên đu mũi thuy n, dùng l c toànộ ư ủ ộ ứ ẻ ứ ẳ ầ ề ự
thân làm đòn b y nâng b ng hai chi c g ng l i chĩa th ng lên tr i." . Và nh ng ng iẩ ổ ế ọ ướ ẳ ờ ữ ườ
dân vùng bi n y hi n lên th t đáng yêu, đáng ca ng i: cu c s ng lao đng đm m khoể ấ ệ ậ ợ ộ ố ộ ầ ấ ẻ
kho n, nh ng con ng i g p g th t đáng yêu...ắ ữ ườ ặ ỡ ậ
T t c nh ng n t ng y s không b phá v n u nh không có s xu t hi n c a chi cấ ả ữ ấ ượ ấ ẽ ị ỡ ế ư ự ấ ệ ủ ế
- thuy n - ngoài - xa. Ng i đàn ông xu t hi n cùng v i ng i đàn bà trong khung c nhề ườ ấ ệ ớ ườ ả
nên th đã nhanh chóng phá v đi c m giác thăng hoa ngh thu t b ng tr n đòn dây l ngơ ỡ ả ệ ậ ằ ậ ư
qu t th ng tay vào ng i v không th ng xót. Có l khó ai hình dung c nh t ng y l iậ ẳ ườ ợ ươ ẽ ả ượ ấ ạ
di n ra trong b i c nh cu c s ng m i, nó hoàn toàn đi l p v i đi u chúng ta h ng xâyễ ố ả ộ ố ớ ố ậ ớ ề ằ
d ng cho cu c s ng này "ng i yêu ng i, s ng đ yêu nhau" (T H u). Đi u b t côngự ộ ố ườ ườ ố ể ố ữ ề ấ
di n ra nh c nh i tr c m t ng i lính t ng chi n đu cho s nghi p gi i phóng đtễ ứ ố ướ ắ ườ ừ ế ấ ự ệ ả ấ
n c, gi i phóng con ng i đã làm nên m t c n gi n bùng phát. B n thân anh nghĩ vướ ả ườ ộ ơ ậ ả ề
ng i đàn ông kia nh "gã đàn ông "đc ác và tàn nh n nh t th gian", còn ng i ph nườ ư ộ ẫ ấ ế ườ ụ ữ
x u xí m t r kia đích th là n n nhân đáng th ng nh t c a n n b o hành trong gia đình.ấ ặ ỗ ị ạ ươ ấ ủ ạ ạ
Hành đng t n công gã đàn ông khi n cho anh ng nh n mình là anh hùng: "Tôi n n h nộ ấ ế ộ ậ ệ ắ
b ng tay không, nh ng cú nào ra cú y, không ph i b ng bàn tay m t anh th ch p nhằ ư ấ ả ằ ộ ợ ụ ả
mà b ng bàn tay r n s t c a m t ng i lính gi i phóng đã t ng m i năm c m súng. Tôiằ ắ ắ ủ ộ ườ ả ừ ườ ầ
đã chi n đu trong m y ngày cu i cùng chi n tranh trên m nh đt này. B t lu n trongế ấ ấ ố ế ả ấ ấ ậ
hoàn c nh nào tôi cũng không cho phép h n đánh m t ng i đàn bà, cho dù đó là v và tả ắ ộ ườ ợ ự
nguy n rúc vào trong xó bãi xe tăng kín đáo cho h n đánh".ệ ắ
Nh ng ph n ng c a ng i đàn bà tr c ông chánh án đã khi n anh choáng váng: "Quýư ả ứ ủ ườ ướ ế
tòa b t t i con cũng đc, ph t tù con cũng đc, đng b t con b nó...". Hoá ra, ng iắ ộ ượ ạ ượ ừ ắ ỏ ườ
c n đc thông c m l i là nh ng quan toà cách m ng có lòng t t nh ng "các chú đâu cóầ ượ ả ạ ữ ạ ố ư
ph i là ng i làm ăn... cho nên các chú đâu có hi u đc cái vi c c a các ng i làm ănả ườ ể ượ ệ ủ ườ
lam lũ, khó nh c". Ng i đàn bà kh n kh y đã không ch i b ng i đàn ông đích th cọ ườ ố ổ ấ ố ỏ ườ ự
c a mình, dù trong lòng đau đn khi hàng ngày ph i ch u nh ng tr n đòn, ph i ch ng ki nủ ớ ả ị ữ ậ ả ứ ế
c nh hai cha con đi x v i nhau nh k thù, ph i ch p nh n cu c s ng đng đu n iả ố ử ớ ư ẻ ả ấ ậ ộ ố ươ ầ ơ
gió bão.
Có ng i đã nh n đnh: Chi c thuy n ngoài xa là hình t ng có ý nghĩa bi u t ng, nhườ ậ ị ế ề ượ ể ượ ư
v đp c a m t b c tranh toàn bích, nh ng đng sau hình nh thiên nhiên t i đp làẻ ẹ ủ ộ ứ ư ằ ả ươ ẹ
cu c s ng đy kh c nghi t, d d i và nh ng s ph n con ng i v t vã trong cu c m uộ ố ầ ắ ệ ữ ộ ữ ố ậ ườ ậ ộ ư
sinh.
Hoá ra hành trình tìm ki m h nh phúc không h đn gi n : ng i đàn ông kia dù c c súcế ạ ề ơ ả ườ ụ
nh ng trên chi c thuy n ph i có lúc có đàn ông, h nh phúc đn gi n khi c nhà quâyư ế ề ả ạ ơ ả ả
qu n trong b a ăn trên chi c thuy n khi n ng i đàn bà nh n nh c ch u đng t t c .ầ ữ ế ề ế ườ ẫ ụ ị ự ấ ả
Hành trình c a gia đình k l kia v n ti m n nh ng nguy c : đa con yêu m s n sàngủ ỳ ạ ẫ ề ẩ ữ ơ ứ ẹ ẵ
đánh nhau v i b , th dao găm tìm d p tr thù, nh ng tr n đòn tàn kh c có th làm choớ ố ủ ị ả ữ ậ ố ể
ng i đàn bà kia g c ngã b t c lúc nào...Th nh ng trong cu c s ng nghèo kh , ch t v tườ ụ ấ ứ ế ư ộ ố ổ ậ ậ
và ngày ngày ph i nuôi đ cho m i mi ng ăn trên chi c thuy n p p, ng i đàn bà yả ủ ườ ệ ế ề ọ ẹ ườ ấ
là hi n thân c a m t s hy sinh vô b b n.Tình yêu ch ng con đc nhìn nh n t cu cệ ủ ộ ự ờ ế ồ ượ ậ ừ ộ
đi trăm đng ngàn cay có v đp riêng khi n cho "m t cái gì m i v a v ra trong đu vờ ắ ẻ ẹ ế ộ ớ ừ ỡ ầ ị
Bao Công c a cái ph huy n vùng bi n". S v l y chính là s phá v nh ng quanủ ố ệ ể ự ỡ ẽ ấ ự ỡ ữ
ni m gi n đn v tình yêu, h nh phúc, v lòng nhân ái, s khoan dung...mang giá tr nhânệ ả ơ ề ạ ề ự ị
b n sâu s c. Nh ng k t h p y trong tác ph m c a Nguy n Minh Châu đem đn cái nhìnả ắ ữ ế ợ ấ ẩ ủ ễ ế
đa di n v s ph n con ng i.ệ ề ố ậ ườ
N u nh tr c kia, trong văn h c 1945 - 1975, khi đ c p đn s ph n con ng i thì baoế ư ướ ọ ề ậ ế ố ậ ườ
gi các nhà văn cũng đ cao vào kh năng con ng i v t qua ngh ch c nh và nh ng tácờ ề ả ườ ượ ị ả ữ
đng c a môi tr ng, c a xã h i m i s giúp con ng i tìm th y h nh phúc. Khi di n tộ ủ ườ ủ ộ ớ ẽ ườ ấ ạ ễ ả
s v n đng c a tính cách con ng i, các nhà văn cũng th ng nói v s v n đng theoự ậ ộ ủ ườ ườ ề ự ậ ộ
chi u h ng tích c c, t ng b c v t lên hoàn c nh, h i sinh tâm h n. Cách minh h a tề ướ ự ừ ướ ượ ả ồ ồ ọ ư
t ng y không tránh kh i có ph n gi n đn và phi n di n. Nguy n minh Châu đã khôngưở ấ ỏ ầ ả ơ ế ệ ễ
đi theo con đng mòn đó. Trong Chi c thuy n ngoài xa, nhà văn đã nói v nh ng ngh chườ ế ề ề ữ ị
lý t n t i nh m t s th t hi n nhiên trong đi s ng con ng i. B ng thái đ c m thôngồ ạ ư ộ ự ậ ể ờ ố ườ ằ ộ ả
và s hi u bi t sâu s c v con ng i, ông đã cung c p cho ta cái nhìn toàn di n v cáiự ể ế ắ ề ườ ấ ệ ề
đp cu c s ng, hi u c b m t l n chi u sâu.ẹ ộ ố ể ả ề ặ ẫ ề
Nguy n Minh Châu đã t ng phát bi u: "Văn h c và đi s ng là nh ng vòng tròn đng tâmễ ừ ể ọ ờ ố ữ ồ
mà tâm đi m là con ng i" (Ph ng v n đu xuân 1986 c a báo Văn ngh ), "Nhà văn t nể ườ ỏ ấ ầ ủ ệ ồ
t i trên đi có l tr c h t là vì th : đ làm công vi c gi ng nh k nâng gi c choạ ở ờ ẽ ướ ế ế ể ệ ố ư ẻ ấ
nh ng ng i cùng đng, tuy t l , b cái ác ho c s ph n đen đi d n con ng i ta đnữ ườ ườ ệ ộ ị ặ ố ậ ủ ồ ườ ế
chân t ng, nh ng con ng i c tâm h n và th xác b h t h i và đo đy đn ê ch ,ườ ữ ườ ả ồ ể ị ắ ủ ạ ầ ế ề
hoàn toàn m t h t lòng tin vào con ng i và cu c đi đ bênh v c cho nh ng con ng iấ ế ườ ộ ờ ể ự ữ ườ
không có ai đ bênh v c" (Ng i bu n vi t mà ch i). T t ng y đc th hi n trong tácể ự ồ ồ ế ơ ư ưở ấ ượ ể ệ
ph m Chi c thuy n ngoài xa nh m t minh ch ng cho t m lòng h ng v con ng i,ẩ ế ề ư ộ ứ ấ ướ ề ườ
kh năng gi i mã nh ng m t ph c t p c a cu c đi. B c thông đi p trong tác ph m vả ả ữ ặ ứ ạ ủ ộ ờ ứ ệ ẩ ề
m i quan h gi a ngh thu t và cu c s ng là nh n th c th m thía: "cu c đi v n dĩ làố ệ ữ ệ ậ ộ ố ậ ứ ấ ộ ờ ố
n i s n sinh ra cái đp c a ngh thu t nh ng không ph i bao gi cu c đi cũng là nghơ ả ẹ ủ ệ ậ ư ả ờ ộ ờ ệ
thu t, và r ng con ng i ta c n có m t kho ng cách đ chiêm ng ng v đp c a nghậ ằ ườ ầ ộ ả ể ưỡ ẻ ẹ ủ ệ
thu t nh ng n u mu n khám phá nh ng bí n bên trong thân ph n con ng i và cu c điậ ư ế ố ữ ẩ ậ ườ ộ ờ
thì ph i ti p c n v i cu c đi, đi vào bên trong cu c đi và s ng cùng cu c đi."(Lêả ế ậ ớ ộ ờ ộ ờ ố ộ ờ
Ng c Ch ng- Chi c thuy n ngoài xa, m t n d ngh thu t c a Nguy n Minh Châu).ọ ươ ế ề ộ ẩ ụ ệ ậ ủ ễ
K t thúc tác ph m, ng i ngh sĩ đã hoàn thành ki t tác c a mình đem đn cho côngế ẩ ườ ệ ệ ủ ế
chúng nh ng c m nh n v v đp tuy t m c a t o hoá, th nh ng m y ai bi t đc sữ ả ậ ề ẻ ẹ ệ ỹ ủ ạ ế ư ấ ế ượ ự
th t n m sau v đp tuy t v i kia?ậ ằ ẻ ẹ ệ ờ
Ph n k t c a tác ph m đ l i nhi u suy ng m: "Quái l , tuy là nh đen tr ng nh ng m iầ ế ủ ẩ ể ạ ề ẫ ạ ả ắ ư ỗ
l n ng m k , tôi v n th y hi n lên cái màu h ng h ng c a ánh s ng mai lúc b y gi tôiầ ắ ỹ ẫ ấ ệ ồ ồ ủ ươ ấ ờ
nhìn th y t bãi xe tăng h ng, và n u nhìn lâu h n, bao gi tôi cũng th y ng i đàn bà yấ ừ ỏ ế ơ ờ ấ ườ ấ
đang b c ra kh i t m nh, đó là m t ng i đàn bà vùng bi n cao l n v i nh ng đngướ ỏ ấ ả ộ ườ ể ớ ớ ữ ườ
nét thô k ch t m l ng áo b c ph ch có mi ng vá, n a thân d i t sũng khuôn m t rệ ấ ư ạ ế ế ử ướ ướ ặ ỗ
đã nh t tr ng vì kéo l i su t đêm. M b c nh ng b c ch m rãi, bàn chân d m trênợ ắ ướ ố ụ ướ ữ ướ ậ ậ
m t đt ch c ch n, hòa l n trong đám đông."ặ ấ ắ ắ ẫ
Cu c s ng v n v y, v n đp t i, v n êm , nh ng n u không có t m lòng đ nh n raộ ố ố ậ ẫ ẹ ươ ẫ ả ư ế ấ ể ậ
nh ng u n khúc s ph n thì nh ng v đp nh màu h ng h ng c a ánh s ng mai kiaữ ẩ ố ậ ữ ẻ ẹ ư ồ ồ ủ ươ
cũng tr nên vô nghĩa, ng i ngh sĩ ph i nh n ra s th t n khu t sau màn s ng huy nở ườ ệ ả ậ ự ậ ẩ ấ ươ ề
o kia, ph i ti p c n s th t đ nh n ra ý nghĩa đích th c c a cu c s ng và con ng i.ả ả ế ậ ự ậ ể ậ ự ủ ộ ố ườ