Đ bài: C m nh n v đp tâm h n và nhân cách c a H i Th ng Lãn Ông Lê H uề ả ậ ề ẹ ồ ủ ả ượ ữ
Trác
Bài làm:
Th ng kinh kí s c a Lê H u Trác là tác ph m đc s c, đánh d u s phát tri n m i c aượ ự ủ ữ ẩ ặ ắ ấ ự ể ớ ủ
th lo i kí Vi t Nam th i trung đi. V i tác ph m này, tác gi đã ghi l i nh ng c m nh nể ạ ệ ờ ạ ớ ẩ ả ạ ữ ả ậ
c a b n thân tr c hi n th c v c nh v t và con ng i mà mình t n m t ch ng ki n tủ ả ướ ệ ự ề ả ậ ườ ậ ắ ứ ế ừ
lúc nh n đc l nh tri u v kinh đô ch a b nh cho th t Cán đn lúc xong vi c, v t iậ ượ ệ ệ ề ữ ệ ế ử ế ệ ề ớ
nhà H ng S n. Và có th nói, đo n trích "Vào ph chúa Tr nh" là m t trong s nh ngở ươ ơ ể ạ ủ ị ộ ố ữ
đo n trích tiêu bi u c a tác ph m, v l i m t cách chân th c cu c s ng n i ph chúa.ạ ể ủ ẩ ẽ ạ ộ ự ộ ố ơ ủ
Đc bi t, qua đo n trích còn giúp chúng ta th y rõ v đp tâm h n và nhân cách c a H iặ ệ ạ ấ ẻ ẹ ồ ủ ả
Th ng Lãn Ông Lê H u Trác.ượ ữ
Tr c h t, H i Th ng Lãn Ông Lê H u Trác hi n lên là m t con ng i coi th ng danhướ ế ả ượ ữ ệ ộ ườ ườ
l i. B c vào khung c nh l ng l y, nguy nga, tráng l và nghiêm trang, cung kính n iợ ướ ả ộ ẫ ệ ơ
ch n ph chúa v i nh ng gác tía, "Đi đng", "Quy n b ng" Lê H u Trác đã b c lố ủ ớ ữ ạ ườ ể ồ ữ ộ ộ
c m xúc c a mình m t cách tr c ti p. "Mình v n con quan, sinh tr ng ch n ph n hoa,ả ủ ộ ự ế ố ưở ở ố ồ
ch nào trong c m thành mình cũng đã t ng bi t. Ch có nh ng vi c trong ph chúa làỗ ấ ừ ế ỉ ữ ệ ủ
mình ch m i nghe nói thôi. B c chân đn n i này m i hay c nh giàu sang c a vua chúaỉ ớ ướ ế ơ ớ ả ủ
th c khác h n ng i th ng." V i nh ng câu văn đã d n trên có th th y đc thái đự ẳ ườ ườ ớ ữ ẫ ở ể ấ ượ ộ
ng ngàng, b t ng c a tác gi tr c khung c nh n i ph chúa. Tuy nhiên, n sau cái tháiỡ ấ ờ ủ ả ướ ả ơ ủ ẩ
đ ng ngàng y, ông cũng gián ti p lên ti ng phê phán cu c s ng xa hoa, h ng l c n iộ ỡ ấ ế ế ộ ố ưở ạ ơ
ph chúa. Thái đ phê phán y c a ông th hi n qua cách ông miêu t quang c nh n iủ ộ ấ ủ ể ệ ả ả ơ
ph chúa m t cách chi ti t, t m , t ngoài vào trong, t xa đn g n, d ng nh ông đãủ ộ ế ỉ ỉ ừ ừ ế ầ ườ ư
d n ng i đc đi chiêm ng ng h t m i n i trong ph chúa và đ r i cu i cùng ông khépẫ ườ ọ ưỡ ế ọ ơ ủ ể ồ ố
l i b ng m t bài th miêu t c nh ph chúa nh ng xét đn cùng chính là ti ng lòng c aạ ằ ộ ơ ả ả ủ ư ế ế ủ
ông:
Quê mùa cung c m ch a quenấ ư
Khác chi ng ph đào nguyên thu nào!ư ủ ở
Đng th i, thái đ phê phán c nh s ng xa hoa n i ph chúa còn đc th hi n qua gi ngồ ờ ộ ả ố ơ ủ ượ ể ệ ọ
đi u m a mai, gi u c t khi ông nói v nh ng đ dùng trong ph chúa lúc đc m i ănệ ỉ ễ ợ ề ữ ồ ủ ượ ờ
c m: "Mâm vàng chén b c, đ ăn toàn là c a ngon v t l , tôi b y gi m i bi t cái phongơ ạ ồ ủ ậ ạ ấ ờ ớ ế
v c a nhà đi gia". Nh v y, xét đn cùng, n sau cách miêu t t m quang c nh xa hoaị ủ ạ ư ậ ế ẩ ả ỉ ỉ ả
n i ph chúa và thái đ m a mai trong cách ghi chép, miêu t chính là m t H i Th ngơ ủ ộ ỉ ả ộ ả ượ
Lãn Ông coi th ng danh l i, ti n b c, không đng tình v i cu c s ng xa hoa nh ng thi uườ ợ ề ạ ồ ớ ộ ố ư ế
khí tr i n i ch n ph chúa.ờ ơ ố ủ
Không d ng l i đó, Lê H u Trác còn là m t th y thu c tài gi i, có kinh nghi m trongừ ạ ở ữ ộ ầ ố ỏ ệ
ngh , giàu l ng tâm, đc đ và luôn gi cho mình m t l i s ng, m t c t cách thanh cao.ề ươ ứ ộ ữ ộ ố ố ộ ố
Có th nói, tr c khi ch a b nh cho th t Cán trong n i tâm Lê H u Trác có s gi ngể ướ ữ ệ ế ử ộ ữ ự ằ
co, mâu thu n gi a m t bên là ông hi u căn b nh, bi t cách ch a tr nh ng s ch a cóẫ ữ ộ ể ệ ế ữ ị ư ợ ữ
hi u qu ngay s đc chúa tin dùng, b công danh trói bu c, không đc v v i núi r ngệ ả ẽ ượ ị ộ ượ ề ớ ừ
n d t v i m t bên là mu n ch a c m ch ng nh ng l i s trái v i l ng tâm, y đc, sẩ ậ ớ ộ ố ữ ầ ừ ư ạ ợ ớ ươ ứ ợ
ph lòng cha ông. Nh ng đ r i, đn cu i cùng, t m lòng, l ng y c a ng i th y thu cụ ư ể ồ ế ố ấ ươ ủ ườ ầ ố
cùng v i vi c ông luôn l y vi c n i ti p lòng trung thành c a cha ông làm tôn ch , làm lớ ệ ấ ệ ố ế ủ ỉ ẽ
s ng đã chi n th ng t t c m i suy t , trăn tr , mâu thu n trong ông, đ r i cu i cùngố ế ắ ấ ả ọ ư ở ẫ ể ồ ố
ông đa ra ph ng pháp, cách th c ch a tr b nh cho th t - căn b nh mà nhi u th yư ươ ứ ữ ị ệ ế ử ệ ề ầ
thu c đã không tìm ra cách ch a tr . Tuy nhiên, vi c Lê H u Trác s ch a có hi u quố ữ ị ệ ữ ợ ữ ệ ả
ngay s đc chúa tin dùng, b công danh trói bu c, không đc v v i núi r ng n d tẽ ượ ị ộ ượ ề ớ ừ ẩ ậ
xét đn cùng là s bi u hi n cho lòng yêu thích cu c s ng t do, thanh đm n i quê nhà,ế ự ể ệ ộ ố ự ạ ơ
không v ng b n vinh hoa phú quý c a ông. Thêm vào đó, tài năng, kinh nghi m trongướ ậ ủ ệ
ngh th y thu c c a ông không ch đc th hi n tr c ti p vi c ch a kh i b nh choề ầ ố ủ ỉ ượ ể ệ ự ế ở ệ ữ ỏ ệ
th t Cán mà còn l i nh n xét c a Quan chánh đng "Ph ng thu c và l p lu n c aế ử ở ờ ậ ủ ườ ươ ố ậ ậ ủ
c khác chúng ta nhi u."ụ ề
Tóm l i, qua đo n trích Vào ph chúa Tr nh giúp chúng ta th y đc r ng H i Th ngạ ạ ủ ị ấ ượ ằ ả ượ
Lãn Ông Lê H u Trác bên c nh là m t th y thu c gi i, giàu kinh nghi m còn là m tữ ạ ộ ầ ố ỏ ệ ộ
ng i giàu y đc, có tâm h n và nhân cách cao đp - coi th ng ti n b c, vinh hoa, yêuườ ứ ồ ẹ ườ ề ạ
thích cu c s ng t do, thanh đm. V đp tâm h n và nhân cách cao đp c a ông là t mộ ố ự ạ ẻ ẹ ồ ẹ ủ ấ
g ng sáng cho l p l p th h sau ng ng m và h c t p, noi theo.ươ ớ ớ ế ệ ưỡ ộ ọ ậ
Bài M u S 2:ẫ ố
Nh c đn H i Th ng Lãn Ông Lê H u Trác là nh c đn m t nhà y giàu y đc, ông cũngắ ế ả ượ ữ ắ ế ộ ứ
là m t nhà th , nhà văn l i l c. Trong su t cu c đi, ông đã đ l i vô vàn nh ng tácộ ơ ỗ ạ ố ộ ờ ể ạ ữ
ph m, nh ng c ng hi n to l n cho đt n c, và m t trong s đó ph i k đn là cu nẩ ữ ố ế ớ ấ ướ ộ ố ả ể ế ố
“Th ng kinh kí s ” đc vi t năm 1782, là thành qu c a chuy n đi đn kinh đô Thăngượ ự ượ ế ả ủ ế ế
Long ch a b nh cho th t Tr nh Cán. Qua đo n trích “Vào ph chúa Tr nh”, ta th y đcữ ệ ế ử ị ạ ủ ị ấ ượ
cu c s ng xa hoa c a b n chúa phong ki n và n i b t h n h t là tâm h n, nhân cách sángộ ố ủ ọ ế ổ ậ ơ ế ồ
ng i c a m t nhà y có tâm đc không ham ti n tài danh v ng.ờ ủ ộ ứ ề ọ
Đo n trích “Vào ph chúa Tr nh” đã ghi l i chân th c toàn b nh ng đi u mà ông chínhạ ủ ị ạ ự ộ ữ ề
m t th y, tai nghe. Khi đc t n m t ch ng ki n m i th trong ph chúa, ông l i khôngắ ấ ượ ậ ắ ứ ế ọ ứ ủ ạ
kh i s ng s , kinh ng c b i các v quy n quý, cao sang. M i th còn h n c l i đn màỏ ữ ờ ạ ở ẻ ề ọ ứ ơ ả ờ ồ
ông đã nghe đc bên ngoài.ượ ở
M đu tác ph m ông đã l y ngòi bút c a mình đ phác l i b c tranh r c r ph chúa.ở ầ ẩ ấ ủ ể ạ ứ ự ỡ ở ủ
T ngoài vào trong không bi t bao nhiêu k h u ng i h , nh ng hàng cây um tùm n iừ ế ẻ ầ ườ ạ ữ ố
đuôi nhau tít t p, r i có ch l i có nh ng hòn đá hình thù kì l , n i có nh ng chi c c tắ ồ ỗ ạ ữ ạ ơ ữ ế ộ
đc dát vàng. Nghe tác gi k mà ta nh đi l c vào m t th gi i c tích nào đó, m t thượ ả ể ư ạ ộ ế ớ ổ ộ ế
gi i s c s s c màu và uy quy n không t ng. Nhà y đc đa vào trong ph b ng c aớ ặ ỡ ắ ề ưở ượ ư ủ ằ ử
sau, đi h t hành lang này đn hành lang kia r i l i qua c a l n c a nh , b t g p nh ngế ế ồ ạ ử ớ ử ỏ ắ ặ ữ
cung đi n đài các nguy nga đn ng p th , đng tr c khung c nh kiêu sa th khi n choệ ế ộ ở ứ ướ ả ế ế
ông tr m tr nh ng cũng ch ng ng đu lên li c vài cái r i l i cúi g m xu ng đt. D ngầ ồ ư ỉ ẩ ầ ế ồ ạ ằ ố ấ ườ
nh ngay t khi b c chân vào trong ph ông đã nh n ra đây không ph i là th gi i dànhư ừ ướ ủ ậ ả ế ớ
cho mình, đó là cu c s ng đi ngh ch v i th c t i c a hàng nghìn hàng v n con ng iộ ố ố ị ớ ự ạ ủ ạ ườ
ngoài kia đang đu s p m t t i ch mong có đ c m ăn, áo m c. Có l ông nh n ra đây làầ ấ ặ ố ỉ ủ ơ ặ ẽ ậ
cái cao sang b t nhân, b t nghĩa có đc b ng cách bóc l t, t c đo t công s c c a ng iấ ấ ượ ằ ộ ướ ạ ứ ủ ườ
khác.
Và con ng i nhân đc y cũng ng c nhiên b i cung cách sinh ho t c a ph chúa. Trongườ ứ ấ ạ ở ạ ủ ủ
ph ng i h u k h t p n p, l i thêm b a ăn đy s n hào h i v , c a ngon v t l trênủ ườ ầ ẻ ạ ấ ậ ạ ữ ầ ơ ả ị ủ ậ ạ ở
đi khi n ông n t ng không sao quên n i. Đó là khi ông đc m i m t b a c m trongờ ế ấ ượ ổ ượ ờ ộ ữ ơ
ph , dù ch là c m s c a quan nh ng v i ông nó cũng quá xa x , mâm vàng, chén b c vàủ ỉ ơ ẻ ủ ư ớ ỉ ạ
m i th t m t t đn không t ng. Đây ch ng còn là th gi i c a con ng i mà là m tọ ứ ươ ấ ế ưở ẳ ế ớ ủ ườ ộ
th gi i th n tiên nào đó đc t o ra dành cho chúa tr i.ế ớ ầ ượ ạ ờ
Th t v y, nhân cách sáng ng i c a ông cũng b c l rõ nét khi chu n b nh cho th t . Đóậ ậ ờ ủ ộ ộ ẩ ệ ế ử
là m t đa bé t m năm, sáu tu i b m c m t căn b nh mà nguyên nhân l i r t đn gi n.ộ ứ ầ ổ ị ắ ộ ệ ạ ấ ơ ả
Đó là vì không v n đng l i đc ăn sung m c s ng lâu ngày d n đn h i thân và mangậ ộ ạ ượ ặ ướ ẫ ế ạ
b nh. S ph c v chu đáo c a k h u ng i h khi n cho nó không ph i đng tay chân,ệ ự ụ ụ ủ ẻ ầ ườ ạ ế ả ộ
m c b nh lâu ngày mà ch a kh i khi n sinh khí khô héo, g y gu c, gân xanh n i lên kh pắ ệ ư ỏ ế ầ ộ ổ ắ
ng i. Ch c n nhìn x qua thôi, nhà y thông thái y cũng đã có th chu n đoán ra đcườ ỉ ầ ơ ấ ể ẩ ượ
b nh tình c a đa tr mang danh con tr i kia nh ng r i ông l i đn đo, d n v t, đuệ ủ ứ ẻ ờ ư ồ ạ ắ ằ ặ ấ
tranh tìm ra cách t t nh t cho l a ch n c a mình. Và cu i cùng sau bao trăn tr ông đãố ấ ự ọ ủ ố ở
ch n ph ng thu c hòa hoãn đ ch a b nh cho th t m c dù có kh năng ch a kh iọ ươ ố ể ữ ệ ế ử ặ ả ữ ỏ
ngay l p t c. Ông trăn tr vì s ti n tài danh v ng s c p m t t do, t t i c a cu cậ ứ ở ợ ề ọ ẽ ướ ấ ự ự ạ ủ ộ
đi, s ch a b nh kh i nhanh quá s b gi l i. Qua chi ti t trên, có th th y Lê H u Trácờ ợ ữ ệ ỏ ẽ ị ữ ạ ế ể ấ ữ
là ng i không ham mê danh v ng, đi u ông coi tr ng h n ca là cái y đc, cái đo đc lườ ọ ề ọ ơ ứ ạ ứ ẽ
s ng c a mình. Không có gì quý giá h n t do t t i c a cu c đi, và ông đã quy t đnhố ủ ơ ự ự ạ ủ ộ ờ ế ị
tránh xa n i th phi ganh đua đ s ng an nhàn. Ông thà làm lang y bình th ng ch nh tơ ị ể ố ườ ứ ấ
đnh không tr thành con chim quý trong l ng lúc nào cũng ph i khom l ng qu g i tr cị ở ồ ả ư ỳ ố ướ
k lãnh chúa tàn b o.ẻ ạ
K có tài luôn là ng i có tâm. Th t v y t x a đn nay, đã có bi t bao nhân tài ch nẻ ườ ậ ậ ừ ư ế ế ọ
cách buông b tri u chính vì nh n ra đc cái b n ch t, cái b m t th t s c a tri u đình.ỏ ề ậ ượ ả ấ ộ ặ ậ ự ủ ề
Lu t l đc đt ra đ đàn áp con ng i nghèo kh , nó là công c đ c p bóc m t cáchậ ệ ượ ặ ể ườ ổ ụ ể ướ ộ
h p pháp. C m t đt n c r ng l n b bao ph b i bóng t i đc k t, nh ng ti ng khóc,ợ ả ộ ấ ướ ộ ớ ị ủ ở ố ặ ị ữ ế
ti ng kêu van th m thi t. Con ng i c chìm trong đau kh còn b n th ng tr thì c nh nế ả ế ườ ứ ổ ọ ố ị ứ ở
nh h ng th . M t xã h i th i nát và vô nhân đo làm sao. Th nh ng sau t t c ta v nơ ưở ụ ộ ộ ố ạ ế ư ấ ả ẫ
còn hy v ng, ni m tin v n đc ti p n i b i xã h i v n còn nh ng ng i có tâm có đcọ ề ẫ ượ ế ố ở ộ ẫ ữ ườ ứ
nh Lê H u Trác, ông là m t ng i có tài, có tâm và mang trong mình nhân cách cao đp.ư ữ ộ ườ ẹ