Đ bài: C m nh n v đo n trích "L ghét th ng" c a Nguy n Đình Chi u.ề ả ậ ề ạ ẽ ươ ủ ễ ể
Bài làm
Nguy n Đình Chi u là ngôi sao sáng trên b u tr i văn h c trung đi Vi t Nam. Các sángễ ể ầ ờ ọ ạ ệ
tác c a ông đã th hi n rõ quan đi m ngh thu t:ủ ể ệ ể ệ ậ
Ch bao nhiêu đo thuy n không kh mở ạ ề ẳ
Đâm m y th ng gian bút ch ng tàấ ằ ẳ
Đc bi t v n d v đo đc c a con ng i đc nhà th quan tâm và th hi n nhi uặ ệ ấ ề ề ạ ứ ủ ườ ượ ơ ế ệ ở ề
góc đ. Và L c Vàn Tiên là tác ph m tiêu bi u cho v n đ này. Đó là đi u c t lõi, là khátộ ụ ẩ ể ấ ề ề ố
v ng xây d ng m i quan h bè b n gi a ng i v i ng i. Trong h th ng nhân v t líọ ự ố ệ ạ ữ ườ ớ ườ ệ ố ậ
t ng c a tác ph m, ông Quán là m t nhân v t h p d n. Đó là m t nhà Nho n, th cưở ủ ẩ ộ ậ ấ ẫ ộ ở ẩ ự
ch t cũng chính là b n thân Đ Chi u t b c b ch tình c m c a mình tr c s đi.ấ ả ồ ể ự ộ ạ ả ủ ướ ự ờ
L c Vân Tiên không ph i là tác ph m đ cao trung, hi u, ti t, h nh mà là tác ph m đụ ả ẩ ề ế ế ạ ẩ ề
cao nhân nghĩa và phê phán t t c nh ng cái gì là b t nhân, b t nghĩa. Bao trùm tác ph mấ ả ữ ấ ấ ẩ
là nh ng tình c m r t đp đ, h n nhiên c a nh ng con ng i bi t c u giúp nhau trongữ ả ấ ẹ ẽ ổ ủ ữ ườ ế ứ
ho n n n, yêu th ng nhau lúc khó khăn, nh ng con ng i s ng chí tình chí nghĩa. Ngòiạ ạ ươ ữ ườ ố
bút c a nhà th bao gi cùng sôi n i, tràn đy yêu th ng. Vi t L c Vân Tiên - Nguy nủ ơ ờ ổ ầ ươ ế ụ ễ
Đình Chi u nh có ý mu n nêu lên nh ng t m g ng v luân lí đo đc. Mà nói đn đoể ư ố ữ ấ ươ ề ạ ứ ế ạ
đc phong ki n thì đu c b n là ái qu c. Trung quân là trung v i n c, v i l ph i, v iứ ế ề ơ ả ố ớ ướ ớ ẽ ả ớ
l ng tri con ng i.ươ ườ
Đo n trích L ghét th ng trong L c Vân Tiên g m hai m i sáu câu th l c bát, là l iạ ẽ ươ ụ ồ ươ ơ ụ ờ
c a ông Quán. Trong l i ông Quán ta th y rõ t t ng trung quân c a Nguy n Đình Chi uủ ờ ấ ư ưở ủ ễ ể
tr c h t không ph i xu t phát t vua mà t dân, t l i ích c a dân. Nhà th th y ch cóướ ế ả ấ ừ ừ ừ ợ ủ ơ ấ ỉ
th trung v i nh ng ông vua t t, bi t chăm lo cho dân, ch đi v i nh ng tên vua x u, vuaể ớ ữ ố ế ứ ố ớ ữ ấ
ác làm h i dân, gây đau kh cho dân thì ông lên án gay g t. B i v y cái ghét, tình th ngạ ổ ắ ở ậ ươ
c a ông xuât phát t m t t m lòng yêu th ng sâu xa n ng th m:ủ ừ ộ ấ ươ ồ ắ
B i ch ng hay ghét cũng là hay th ng.ở ư ươ
L ghét th ng là nh ng l i tâm huy t v n i ghét, tình th ng nhân b n c a Nguy nẽ ươ ữ ờ ế ề ỗ ươ ả ủ ễ
Đình Chi u. Trong đo n trích nói v l ghét th ng có hai m i sáu câu thì trong đó cóể ạ ề ẽ ươ ươ
m i câu nói v l ghét, m i sáu câu nói v tình th ng, v l th ng (dài g n g p đôiườ ề ẽ ườ ề ươ ề ẽ ươ ầ ấ
so v i l i nói v ghét). Ta th y căn nguyên, g c r c a cái ghét: ghét cay, ghét đng, ghétớ ờ ề ấ ố ễ ủ ắ
vào t n tâm, nh ng cái t m phào, nh ng cái đa đoan, nh ng cái d i trá, nh ng cái mê dâmậ ữ ầ ữ ữ ố ữ
là vì chúng làm d i dân, làm dân nh c nh n, dân lu ng ch u l m than muôn ph n, làm dânố ọ ằ ố ị ầ ầ
đn n i sa h m s y hang. Nh v y căn nguyên c a cái ghét là b i vì tình th ng sâu s cế ỗ ầ ẩ ư ậ ủ ở ươ ắ
đi v i ng i dân. Nh ng k có quy n, có ô l ng đã l i d ng ch d a đ l a g t, làmố ớ ườ ữ ẻ ề ọ ợ ụ ỗ ự ể ừ ạ
h i dân... Th c ra là nh ng ông vua b o ng c, nh ng k kéo bè kéo phái gây chi n tranhạ ự ữ ạ ượ ữ ẻ ế
h i dân... đi Ki t, Tr ; đi U, L ; đi Ngũ Bá, đi Thúc, Quý.ạ ờ ệ ụ ờ ệ ờ ờ
Trong s m i câu th nói v l ghét thì b n câu có t dân nói v n i kh c a dân:ố ườ ơ ề ẽ ố ừ ề ỗ ổ ủ
Đ dân đn n i sa h m s y hang.ề ế ồ ẩ ẩ
Khi n dăn lu ng ch u l m than muôn ph n.ế ố ị ẩ ầ
Chu ng b d i trá làm dân nh c nh n.ộ ề ố ọ ằ
S m đâu t i đánh l ng nh ng d i dân.ớ ố ằ ằ ố
N i ghét đc giãi bày sâu đm, cao đ. B ng vi c s d ng đi p t ghét trong câu thỗ ượ ậ ộ ằ ệ ử ụ ệ ừ ơ
tám ti ng:ế
Ghét cay, ghét đng, ghét vào t n tâm.ắ ậ
Đã di n t thái đ căm thù, khinh b c c sâu. Đc bi t ngh thu t tăng c p: cay - đng -ễ ả ộ ỉ ự ặ ệ ệ ậ ấ ắ
vào t n tâm t c th màu s c, mùi v và đ sâu tăng d n c a cái ghét: T cái ghét có vậ ả ụ ể ắ ị ộ ầ ủ ừ ị
cay, sang cái ghét có v đng, đn cái ghét có đ sâu c a lòng ng i: ghét vào t n tâm.ị ắ ế ộ ủ ườ ậ
Nh v y, nhà th đã v n d ng quy lu t chuy n đi c m giác: T v giác (cay - đng k tư ậ ơ ậ ụ ậ ể ổ ả ừ ị ắ ế
h p v i t ghét t o nên m t th c m xúc đc bi t ghét cay, ghét đng, đn ghét vào t nợ ớ ừ ạ ộ ứ ả ặ ệ ắ ế ậ
tâm. V i cách di n đt tăng c p này; Nguy n Đình Chi u cho th y cái ghét c a ông Quánớ ễ ạ ấ ễ ể ấ ủ
chính là lòng căm cao đ, sâu cay. Ông căm thù t t c nh ng k làm t n h i đn cu cộ ấ ả ữ ẻ ổ ạ ế ộ
s ng, h nh phúc c a nhân dân. Chính đi u này đã th hi n rõ tính nhân dân sâu s c c aố ạ ủ ề ể ệ ắ ủ
th Đ Chi u).ơ ồ ể
T l ghét, ông Quán b c l tình th ng bao la. L i t b ch c a ông qua m i sáu câuừ ẽ ộ ộ ươ ờ ự ạ ủ ườ
th đã t rõ thái đ kính yêu, trân tr ng và t m lòng c m th ng sâu s c v i nh ng b cơ ỏ ộ ọ ấ ả ươ ắ ớ ữ ậ
hi n tài, đc h nh, nh ng ng i làm vi c giúp dân. M đu là ông nói tình th ng c aề ứ ạ ữ ườ ệ ở ầ ươ ủ
mình đi v i Kh ng T v t v , gian lao trong công vi c truy n đo Nho:ố ớ ổ ử ấ ả ệ ề ạ
Th ng là th ng đc thánh nhânươ ươ ứ
Khi n i T ng, V , lúc Tr n, lúc Khuông.ơ ố ệ ầ
Sau đó ông b c l tình th ng v i th y Nhan T , v i Gia Cát, Đng T , Nguyên L ng,ộ ộ ươ ớ ầ ử ớ ổ ử ượ
Hàn Dũ, Liêm, L c. Đó là nh ng hi n nhân, quân t , ki u m u c a d o Nho, mu n hànhạ ữ ề ử ể ẫ ủ ạ ố
đo giúp vua c u đi, c u dân nh ng rút c c là g p b t h nh ho c ch t y u, ho c khôngạ ứ ờ ứ ư ụ ặ ấ ạ ặ ế ể ặ
đc vua tin dùng... m c và nguy n v ng hành đo, c u đi, c u dân c a h khôngượ ơ ướ ệ ọ ạ ứ ờ ứ ủ ọ
thành. Nh v y tình th ng c a ông Quán v i nh ng b c quân t cu i cùng cũng b i tìnhư ậ ươ ủ ớ ữ ậ ử ố ở
th ng dân, vì th ng dân mà th ng nh ng ng i b th t b i trong vi c c u giúp dân.ươ ươ ươ ữ ườ ị ấ ạ ệ ứ
N u đo n th m i câu nói v l ghét c a ông Quán thì đo n th m i sáu câu ôngế ạ ơ ườ ề ẽ ủ ở ạ ơ ườ
Quán l i b c l lòng th ng yêu tr c ti p đi v i nh ng ng i có tài cao, chí l n, mu nạ ộ ộ ươ ự ế ố ớ ữ ườ ớ ố
c u đi, giúp dân... mà g p r i ro b t tr c nên nguy n v ng c u đi, c u dân không th cứ ờ ặ ủ ấ ắ ệ ọ ứ ờ ứ ự
hi n đc tr n v n.ệ ượ ọ ẹ
Đo n th m i sáu câu đã th hi n rõ tính ch t bác ái, nhân b n bao la. V n là ngh thu tạ ơ ườ ể ệ ấ ả ẫ ệ ậ
đi p t th ng l p l i 9 l n v i nh ng c p câu đ ì x ng hài hòa. Đc bi t, m đu đo nệ ừ ươ ặ ạ ầ ớ ữ ặ ố ứ ặ ệ ở ầ ạ
th nhà th dùng hai t th ng: Th ng là th ng đc thánh nhân. T th ng l p l iơ ơ ừ ươ ươ ươ ứ ừ ươ ặ ạ
nhi u l n đã bi u hi n ni m yêu th ng tha thi t c a ông Quán đi v i Kh ng T khiề ầ ể ệ ề ươ ế ủ ố ớ ổ ử
g p gian nan, v t v trên đng hành đo.ặ ấ ả ườ ạ
Lòng th ng c a ông Quán r ng l n bao la, th ng c nh ng ng i ch t y u khi côngươ ủ ộ ớ ươ ả ữ ườ ế ể
danh còn dang d :ở
Th ng th y Nhan T d dangươ ầ ử ở
Ba m i m t tu i tách đàng công danh.ươ ố ổ
Th ng c nh ng ng i không g p may trên đng đi:ươ ả ữ ườ ặ ườ ờ
Th ng ông Gia Cát tài lànhươ
G p c n Hán m t đã đành phui pha.ặ ơ ạ
Và c nh ng ng i b oan khiên b giáng ch c, ng i tù: Đng T , Nguyên L ng.. Tả ữ ườ ị ị ứ ồ ổ ử ượ ừ
tình th ng nh ng ng i c th , ông Quán b c l tình th ng đn sô ph n cay đng c aươ ữ ườ ụ ể ộ ộ ươ ế ậ ắ ủ
con ng i tr c nh ng quy lu t kh c nghi t c a t o hóa và xã h i. Đó cũng chính là tìnhườ ướ ữ ậ ắ ệ ủ ạ ộ
c m g n bó máu th t v i nhân dân mà c t l i là mong cho dân t c đc h nh phúc, bìnhả ắ ị ớ ố ố ộ ượ ạ
an.
Đo n trích có b c c ch t ch , m ch l c và lô-gích. Có câu m d u nói v n i ghét:ạ ố ụ ặ ẽ ạ ạ ở ầ ề ỗ
Qu n r ng: Ghét vi c t m phàoả ằ ệ ầ
Ghét cay, ghét đng, ghét vào t n tâm.ắ ậ
Đi l p l i là nh ng câu nói v tình th ng và cũng có câu m đu:ố ậ ạ ữ ề ươ ở ầ
Th ng là th ng đc thánh nhânươ ươ ứ
K t cho c hai đo n là câu nói v c ghét - th ng:ế ả ạ ề ả ươ
Xem qua kinh s m y l nử ấ ầ
N a ph n l i ghét, n a ph n l i th ng.ử ầ ạ ử ầ ạ ươ
Nh ng đi p t ghét - th ng trong các ý nh v a tách bi t, v a liên k t các ý đã làm choữ ệ ừ ươ ỏ ừ ệ ừ ế
đo n th li n m ch, ch t ch ... t o nên gi ng th v a trang nghiêm, v a th ng thi t xótạ ơ ề ạ ặ ẽ ạ ọ ơ ừ ừ ố ế
xa.
Thông qua l i ông Quán, Nguy n Đình Chi u đã giãi bày tâm huy t c a mình v l ghét,ờ ễ ể ế ủ ề ẽ
tình th ng v i con ng i. L i giãi bày đó th hi n đc quan đi m đo đc yêu - ghétươ ớ ườ ờ ể ệ ượ ể ạ ứ
tr c cu c đi mà xu t phát c a tình c m đó là b i vì cu c s ng c a nhân dân. B i v yướ ộ ờ ấ ủ ả ở ộ ố ủ ở ậ
có th kh ng đnh t t ng c t lõi c a đo n trích là t m lòng yêu th ng nhân dân sâuể ẳ ị ư ưở ố ủ ạ ở ấ ươ
s c, tha thi t c a nhà th .ắ ế ủ ơ