Trang 1/21
Ch−¬ng 3: CÊu t¹o m¹ng l−íi tho¸t n−íc ngoi nh.
(5 tiÕt)
3.1 ng v kªnh, m−¬ng tho¸t n−íc: (2.0 tiÕt)
3.1.1 Nh÷ng yªu cÇu ®èi víi cèng v kªnh m−¬ng:
( Ph¶i cã ®é bÒn v÷ng tèt : l kh¶ n¨ng chèng t¶i träng bªn ngoi v
¸p lùc bªn trong. T¶i träng bªn ngoi: xe c¬ giíi khi ®i l¹i…T¶i träng
bªn trong do ¸p lùc n−íc g©y ra(cèng tù ch¶y kh«ng cã ¸p lùc nh−ng ®Ó
dù phßng khi cèng t¾c, th−êng tÝnh b»ng 10m cét n−íc).
 Sö dông ®−îc l©u di.
Kh«ng bÞ thÊm n−íc: l kh¶ n¨ng chèng l¹i hiÖn t−îng thÈm thÊu
qua thnh cèng v kªnh m−¬ng. Tuú theo mùc n−íc ngÇm m hiÖn t−îng
thÈm thÊu cã thÓ x¶y ra tõ trong ra hay tõ ngoi vo.
Kh«ng bÞ ¨n mßn: l kh¶ n¨ng chèng ®−îc sù ¨n mßn do n−íc th¶i
v n−íc ngÇm g©y ra.
 ChÞu ®−îc nhiÖt ®é cao.
§¸p øng yªu cÇu vÒ mÆt thuû lùc: l ph¶i vËn chuyÓn n−íc th¶i v
cÆn l¬ löng ®−îc dÔ dng. Khi ®ã mÆt trong cña cèng v kªnh m−¬ng
ph¶i ®¶m b¶o vÒ ®é nh½n cÇn thiÕt.
  Gi¸ thnh thÊp, tËn dông vËt liÖu ®Þa ph−¬ng.
 Cã kh¶ n¨ng c«ng nghiÖp ho¸ kh©u s¶n xuÊt, c¬ giíi ho¸ thi c«ng.
3.1.2 C¸c h×nh d¹ng tiÕt diÖn:
a/ Lo¹i tiÕt diÖn trßn (èng):

§Æc ®iÓm: ®Æc tÝnh thuû lùc tèt nhÊt v× khi cïng ®Æt mét ®é dèc v
diÖn tÝch tiÕt diÖn −ít b»ng nhau th× tiÕt diÖn trßn cã b¸n kÝnh thuû lùc
Trang 2/21
lín nhÊt hay nãi c¸ch kh¸c kh¶ n¨ng chuyÓn t¶i lín nhÊt. MÆt kh¸c, cèng
trßn cã ®é bÒn v÷ng cao v ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt tiªn tiÕn h¬n c¸c lo¹i
cèng tiÕt diÖn kh¸c, dÔ thi c«ng.
 Ph¹m vi øng dông: ¸p dông réng rNi nhÊt.
b/ Lo¹i r2nh, m−¬ng , m¸ng:
Lo¹i bÌ: (H<B)
+§Æc ®iÓm: cã kh¶ n¨ng t¶i ®−îc l−u l−îng lín v cã thÓ h¹n chÕ
chiÒu cao x©y dùng.
 Ph¹m vi øng dông: ¸p dông trong HTTN m−a v c¸c kªnh, m−¬ng.
Lo¹i ®øng: (H>B)
Trang 3/21
+ §Æc ®iÓm: cã thÓ t¶i ®−îc l−u l−îng tõ nhá ®Õn lín.
 Ph¹m vi øng dông: ¸p dông trong HTTN chung hoÆc nh÷ng khu vùc
®Êt hÑp.
3.1.3 C¸c lo¹i èng dïng ®Ó x©y dùng cèng tho¸t n−íc:
a/ ng snh:
§Æc ®iÓm:
+ §−îc s¶n xuÊt b»ng ®Êt sÐt nung, trªn mÆt èng cã líp men muèi .
+ CÊu t¹o mét ®Çu loe miÖng b¸t v mét ®Çu tr¬n. MÆt trong cña
®Çu loe vmÆt ngoi cña ®Çu tr¬n kh«ng tr¸ng men, lm c¸c ®−êng
rNnh xo¾n èc ®Ó nèi cho thuËn tiÖn. §−êng kÝnh tõ 50[600mm,
L=800[1200mm.
−u ®iÓm:
+ MÆt èng mÞn, kh«ng thÊm n−íc v chèng ®−îc axit ¨n mßn.
Nh−îc ®iÓm:
+ Kh«ng chÞu ®−îc t¶i träng cao.
+ §−êng kÝnh èng bÞ h¹n chÕ.
 Ph¹m vi øng dông: ¸p dông réng rNi trong HTTN c«ng nghiÖp v
th−êng dïng vo HTTN trong nh.
b/ ng xim¨ng ami¨ng:
§Æc ®iÓm:
+ ng cã h×nh d¹ng mét ®Çu tr¬n, mét ®Çu loe nh−ng th«ng th−êng
c¶ hai ®Çu ®Òu tr¬n. ng ®−îc s¶n xuÊt cã D=100 – 600mm,
L=2.5m[4.0m.
−u ®iÓm:
+ MÆt trong èng rÊt nh½n.
 Nh−îc ®iÓm:
+ Kh«ng chÞu ®−îc t¶i träng cao.
+ §−êng kÝnh èng bÞ h¹n chÕ.
Trang 4/21
+ N−íc ta Ýt s¶n xuÊt lo¹i èng ny, th−êng ph¶i nhËp ngo¹i nªn gi¸
thnh cao.
Ph¹m vi øng dông:
+ Dïng trong HTTN c«ng nghiÖp.
+ X©y dùng HTTN tù ch¶y hoÆc HTTN ¸p lùc thÊp.
c/ ng bª t«ng cèt thÐp:
[ §Æc ®iÓm:
+ ng cã h×nh d¹ng mét ®Çu tr¬n, mét ®Çu loe hoÆc c¶ hai ®Çu ®Òu
tr¬n. D = 150[2500mm, L=500[7000mm.
 −u ®iÓm:
+ §é bÒn v÷ng tèt.
+ C«ng nghÖ s¶n xuÊt ®¬n gi¶n.
+ Gi¸ thnh thÊp h¬n c¸c lo¹i èng kh¸c.
 Nh−îc ®iÓm:
+ §é rçng lín, hÊp thô h¬i Èm, chèng ¨n mßn kÐm.
Ph¹m vi øng dông:
+ Dïng phæ biÕn, cã thÓ lm cèng tù ch¶y hoÆc cã ¸p.
d/ ng gang:
[ §Æc ®iÓm:
+ ng gang cã D=60[2000mm, L=1[8m. ng gang cã mét ®Çu
tr¬n, mét ®Çu loe hoÆc c¶ hai ®Çu cã mÆt bÝch. Phæ biÕn nhÊt lèng cã
mét ®Çu tr¬n v mét ®Çu loe.
 −u ®iÓm:
+ §é bÒn v÷ng t−¬ng ®èi tèt.
 Nh−îc ®iÓm:
+ §é chÞu uèn kÐm.
+ Gi¸ thnh t−¬ng ®èi lín.
Ph¹m vi øng dông:
Trang 5/21
+ Sö dông cho cèng cã ¸p lùc.
+ Cèng tù ch¶y chØ sö dông khi cèng xuyªn qua ®−êng s¾t, s«ng hå,
cÇu ph, qua vïng cÇn b¶o vÖ vÖ sinh nguån n−íc hoÆc qua mãng c«ng
tr×nh.
e/ ng thÐp:
[ §Æc ®iÓm:
+ ng thÐp cã D=15[2000mm, L=1[24m. ng thÐp c¶ hai ®Çu tr¬n.
 −u ®iÓm:
+ §é bÒn v÷ng tèt, chÞu ®−îc ¸p lùc cao.
+ §é chÞu uèn cao.
 Nh−îc ®iÓm:
+ Chèng ¨n mßn kÐm.
+ Gi¸ thnh lín.
Ph¹m vi øng dông:
+ T−¬ng tù nh− èng gang.
f/ ng nhùa:
[ §Æc ®iÓm:
+ ng nhùa cã D=16[500mm, L=6[12m. ng cã h×nh d¹ng mét
®Çu tr¬n, mét ®Çu loe hoÆc c¶ hai ®Çu ®Òu tr¬n.
 −u ®iÓm:
+ §é bÒn v÷ng tèt, cã ®é chÞu uèn cao.
+ Kh«ng bÞ thÊm n−íc.
+ Kh«ng bÞ ¨n mßn.
+ ChÕ ®é thuû lùc tèt v× mÆt èng tr¬n, hÖ sè ma s¸t nhá.
+ DÔ thi c«ng v× èng nhÑ, dÔ vËn chuyÓn.
 Nh−îc ®iÓm:
+ §−êng kÝnh èng bÞ h¹n chÕ.
+ Kh«ng chÞu ®−îc nhiÖt ®é cao.