BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ
CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
Chuyên đề
QUẢN LÝ KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ
(Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực
cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa)
Biên soạn: PGS. TS. Nguyễn Văn Phúc
HÀ NỘI - 2012
Comment [M1]:
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1:KỸ THUẬT- CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN LÝ KỸ THUẬT-
CÔNG NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP .................................................... 34
1.1 Bản chất của kỹ thuật và công nghệ ................................................................ 34
1.2 Vai trò của kỹ thuật và công nghệ đối với doanh nghiệp ............................... 89
1.2.1 Vai trß vµ vÞ trÝ cña c«ng nghÖ trong s¶n xuÊt - kinh doanh ................................ 89
1.2.2 Vai trß cña c«ng nghÖ vµ tiÕn bé c«ng nghÖ trong viÖc t¹o lËp m«i tr- êng
kinh doanh ......................................................................................................... 910
1.3 Nội dung của quản lý kỹ thuật và công nghệ trong doanh nghiệp ........... 1112
1.4 Tổ chức quản lý kỹ thuật và công nghệ trong doanh nghiệp .................... 1314
1.5 Những nhân tố tác động tới kỹ thuật và công nghệ của doanh nghiệp .... 1415
CHƢƠNG 2:QUẢN LÝ CÔNG NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP ................. 1920
2.1 Nội dung của quản lý công nghệ trong doanh nghiệp ................................ 1920
2.2 Đánh giá công nghệ ........................................................................................ 2223
2.2.1 Bản chất và nội dung của việc đánh giá công nghệ ......................................... 2223
2.2.2 Những yêu cầu đối với việc đánh giá công nghệ ............................................. 2425
2.2.3 Phương pháp đánh giá công nghệ .................................................................... 2526
2.3 Chiến lƣợc phát triển và đổi mới công nghệ ............................................... 2627
2.3.1 B¶n chÊt cña chiÕn l- îc ph¸t triÓn vµ øng dông c«ng nghÖ ............................. 2627
2.3.2 Néi dung chiÕn l-îc ph¸t triÓn vµ øng dông c«ng nghÖ ................................ 2728
2.4 Chuyển giao công nghệ .................................................................................. 2930
2.4.1 Khái niệm chuyển giao công nghệ .................................................................. 2930
2.4.2 Lựa chọn công nghệ để chuyển giao ............................................................... 3031
2.4.3 Các điều kiện để tiến hành chuyển giao công nghệ ......................................... 3132
2.4.4 Các kênh chuyển giao công nghệ .................................................................... 3435
2.4.5 Các phương thức chuyển giao công nghệ ........................................................ 3637
CHƢƠNG 3:QUẢN LÝ MÁY MÓC THIẾT BỊ TRONG DOANH NGHIỆP ... 3940
3.1 Nội dung của quản lý thiết bị trong doanh nghiệp ..................................... 3940
3.1.1 Theo dõi thiết bị ............................................................................................... 3940
3.1.2 Quản lý sử dụng thiết bị ................................................................................... 4041
3.2 Bảo dƣỡng và quản lý bảo dƣỡng thiết bị trong doanh nghiệp ................. 4142
3.3 Quản lý hao mòn và khấu hao thiết bị ......................................................... 4849
CHƢƠNG 4:QUẢN LÝ NGHIÊN CỨU- PHÁT TRIỂN ..................................... 5152
4.1 Đặc điểm của nghiên cứu- phát triển trong doanh nghiệp ........................ 5152
4.2 Nội dung của quản lý nghiên cứu- phát triển trong doanh nghiệp ........... 5354
1
CHƢƠNG 5:ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ ................................................................... 5960
5.1 Bản chất của đổi mới công nghệ ................................................................... 5960
5.2 Các hình thức đổi mới công nghệ và thiết bị ............................................... 6162
5.2.1 Đổi mới căn bản ............................................................................................... 6263
5.2.2 Đổi mới dần dần .............................................................................................. 6364
5.2.3 Đổi mới một cách có hệ thống ......................................................................... 6465
5.2.4 Đổi mới công nghệ thế hệ sau ......................................................................... 6566
5.2.5 Mối quan hệ giữa các hình thức đổi mới công nghệ ...................................... 6566
5.3 Các nguồn lực cho đổi mới công nghệ và thiết bị ....................................... 6566
5.4 Các nhân tố ảnh hƣởng tới đổi mới công nghệ và thiết bị ......................... 6768
CHƢƠNG 6:TĂNG CƢỜNG NĂNG LỰC KỸ THUẬT- CÔNG NGHỆ CỦA
DOANH NGHIỆP ..................................................................................................... 7475
6.1 Khái niệm năng lực kỹ thuật- công nghệ của doanh nghiệp ..................... 7475
6.2 Phát triển quan hệ liên kết nhằm tăng cƣờng năng lực công nghệ của
doanh nghiệp .................................................................................................. 7879
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................ 8283
2
3
CHƢƠNG 1
KỸ THUẬT- CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN LÝ KỸ THUẬT-
CÔNG NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP
1.1- Bản chất của kỹ thuật và công nghệ
Khái niệm kỹ thuật nói chung ban đầu được hiểu là toàn bộ những phương pháp
và phương tiện để thực hiện những hoạt động nhất định. Trong sản xuất kinh doanh, nó
được hiểu là phương pháp, cách thức, phương tiện và công cụ được sử dụng cho các
hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm cả các hoạt động trực tiếp sản xuất và cung
cấp hàng hóa, dịch vụ, các hoạt động tổ chức và quản lý toàn bộ quá trình sản xuất kinh
doanh cũng như những hoạt động phục vụ các quá trình trên. Như vậy, kỹ thuật bao
gồm cả yếu tố vô hình (phương pháp và cách thức thực hiện các hoạt động) và hữu hình
(các loại máy móc, thiết bị, dụng cụ và phương tiện vật chất để thực hiện các hoạt
động). Về sau, khái niệm kỹ thuật có xu hướng được hiểu hẹp đi, chỉ bao gồm yếu tố
vật chất, thể hiện dưới hình thái các trang thiết bị kỹ thuật, tức là các máy móc, thiết bị
và các dụng cụ phục vụ sản xuất kinh doanh.
Với những nội dung trên, kỹ thuật là một nhân tố tác động tới cả khả năng, năng
lực sản xuất kinh doanh cũng như khả năng và năng lực cạnh tranh của mỗi doanh
nghiệp, mỗi tổ chức kinh doanh. Nó không chỉ ảnh hưởng tới chủng loại sản phẩm,
dịch vụ mà một doanh nghiệp, một tổ chức kinh doanh có thể cung cấp cho thị trường,
tới số lượng từng loại sản phẩm, dịch vụ được cung cấp, mà còn tới cả chất lượng, thời
điểm cung cấp sản phẩm, dịch vụ cũng như khả năng của sản phẩm, dịch vụ đó trong
việc đáp ứng những yêu cầu rất cụ thể (chất lượng sản phẩm, dịch vụ) của người tiêu
dùng cũng như của thị trường nói chung.
Khái niệm kỹ thuật còn thường được sử dụng để mô tả một số phạm trù có liên
quan là trình độ kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất kỹ thuật.
Khái niệm trình độ kỹ thuật được xác định cả cho sản phẩm lẫn cho doanh
nghiệp hoặc những bộ phận riêng lẻ của doanh nghiệp, dùng để “đo” mức độ tiên tiến,
hiện đại của sản phẩm, của hệ thống phương tiện kỹ thuật và phương pháp sản xuất của
một doanh nghiệp. Trình độ kỹ thuật thường được phản ánh cả bằng nhiều tiêu chí, bao
gồm cả các chỉ tiêu định lượng lẫn các mô tả định tính. Những tiêu chí này thường bao
gồm cả các tiêu chí kỹ thuật thuần túy hoặc các tiêu chí về kinh tế và tổ chức. Trong
nhiều trường hợp, các chỉ tiêu hiệu quả cũng được sử dụng để xác định trình độ kỹ
thuật. Nếu như kỹ thuật chỉ là khái niệm được dùng để mô tả một yếu tố cấu thành
doanh nghiệp thì trình độ công nghệ là khái niệm thường được dùng trong bối cảnh so
sánh giữa các mức độ phát triển khác nhau, có thể là sự so sánh các tiêu chí phản ánh