- C(cid:259)n c(cid:1261) vào ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp s(cid:1131)n: + s(cid:1131)n phun. + S(cid:1131)n t(cid:429)nh (cid:255)i(cid:1227)n + tráng, m(cid:1189) kim lo(cid:1189)i. - Các d(cid:1189)ng s(cid:1131)n (cid:255)(cid:1211)t bi(cid:1227)t khác: + S(cid:1131)n d(cid:1199)n (cid:255)i(cid:1227)n + S(cid:1131)n c(cid:1191)m quang + S(cid:1131)n phát sáng
IV/ Thành ph(cid:1195)n c(cid:1259)a s(cid:1131)n:
Bao g(cid:1239)m các thành ph(cid:1195)n sau: - Thành ph(cid:1195)n chính: + Ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng: là thành ph(cid:1195)n ch(cid:1259) y(cid:1219)u quang tr(cid:1233)ng nh(cid:1193)t quy(cid:1219)t (cid:255)(cid:1231)nh các tính ch(cid:1193)t c(cid:1259)a
màng s(cid:1131)n. Ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng bao g(cid:1239)m: d(cid:1195)u th(cid:1191)o m(cid:1245)c, nh(cid:1269)a thiên nhiên, nh(cid:1269)a t(cid:1241)ng h(cid:1255)p.
(cid:264)ôïi v(cid:1247)i d(cid:1195)u th(cid:1191)o m(cid:1245)c thì ch(cid:1229) có lo(cid:1189)i khô (CI >130) nh(cid:1133) d(cid:1195)u tr(cid:1197)u, d(cid:1195)u lanh m(cid:1247)i có kh(cid:1191) n(cid:259)ng t(cid:1189)o màng (do trong phân t(cid:1265) có nhi(cid:1221)u n(cid:1237)i (cid:255)ôi) còn lo(cid:1189)i bán khô (95 < CI <130) và không khô ( CI < 95) thì ch(cid:1229) dùng (cid:255)(cid:1223) bi(cid:1219)n tính nh(cid:1269)a t(cid:1241)ng h(cid:1255)p dùng làm ch(cid:1193)t hoá d(cid:1215)o.
Nh(cid:1269)a thiên nhiên, nh(cid:1269)a t(cid:1241)ng h(cid:1255)p (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bi(cid:1219)n tính (cid:255)(cid:1223) thay (cid:255)(cid:1241)i tính ch(cid:1193)t. + ch(cid:1193)t màu ( b(cid:1245)t màu, b(cid:1245)t (cid:255)(cid:1245)n) + Môi tr(cid:1133)(cid:1249)ng phân tán - Thành ph(cid:1195)n ph(cid:1257): + Ch(cid:1193)t hoá d(cid:1215)o + Ch(cid:1193)t làm khô, (cid:255)óng r(cid:1203)n + Ch(cid:1193)t (cid:1241)n (cid:255)(cid:1231)nh Ngoài ra còn có nh(cid:1267)ng h(cid:1255)p ch(cid:1193)t (cid:255)(cid:1211)c bi(cid:1227)t nh(cid:1133): ch(cid:1193)t di(cid:1227)t khu(cid:1197)n, d(cid:1199)n nhi(cid:1227)t, d(cid:1199)n (cid:255)i(cid:1227)n, ch(cid:1193)t phát sáng, c(cid:1191)m quang...
Ch(cid:1133)(cid:1131)ng II: DUNG MÔI MÔI -MÔI TR(cid:1132)(cid:1248)NG PHÂN TÁN.
Trong s(cid:1131)n, dung môi là h(cid:1255)p ph(cid:1195)n chính nó th(cid:1133)(cid:1249)ng chi(cid:1219)m kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng l(cid:1247)n h(cid:1131)n so v(cid:1247)i ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng. M(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i s(cid:1131)n, dung môi chi(cid:1219)m (cid:255)(cid:1219)n 80%, ch(cid:1229) có 20% là ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng nh(cid:1133): s(cid:1131)n nitro xenlulo, clo cao su...
Dung môi: là ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng d(cid:1223) bay h(cid:1131)i dùng (cid:255)(cid:1223) hoà tan các ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng, ch(cid:1193)t hoá d(cid:1215)o...chuy(cid:1223)n h(cid:1227) s(cid:1131)n vào tr(cid:1189)ng thái thu(cid:1201)n l(cid:1255)i cho vi(cid:1227)c ch(cid:1219) bi(cid:1219)n và s(cid:1265) d(cid:1257)ng và s(cid:1217) bay h(cid:1131)i h(cid:1219)t trong quá trình t(cid:1189)o thành màng s(cid:1131)n. I/ Yêu c(cid:1195)u (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i dung môi. 1/ Kh(cid:811) n(cid:259)ng hoà tan. - M(cid:1243)i dung môi ch(cid:1229) có m(cid:1245)t kh(cid:1191) n(cid:259)ng hoà tan m(cid:1245)t s(cid:1237) ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng nh(cid:1193)t (cid:255)(cid:1231)nh. N(cid:1219)u dung môi và ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng có (cid:255)(cid:1245) phân c(cid:1269)c càng gi(cid:1237)ng nhau thì càng d(cid:1223) hoà tan.
Ví d(cid:1257): Axetat xenlulo là m(cid:1245)t este có (cid:255)(cid:1245) phân c(cid:1269)c t(cid:1133)(cid:1131)ng (cid:255)(cid:1237)i nên tan trong nh(cid:1267)ng dung môi có (cid:255)(cid:1245) phân c(cid:1269)c t(cid:1133)(cid:1131)ng t(cid:1269) là các este ho(cid:1211)c ceton nh(cid:1133) axeton, etyl axetat ho(cid:1211)c cao su là h(cid:1255)p ch(cid:1193)t không phân c(cid:1269)c nên không tan trong nh(cid:1267)ng dung môi không phân c(cid:1269)c là các hidrocacbon th(cid:1207)ng ho(cid:1211)c vòng nh(cid:1133) x(cid:259)ng.
-Ngoài ra kích th(cid:1133)(cid:1247)c phân t(cid:1265) c(cid:458)ng có kh(cid:1191) n(cid:259)ng hoà tan Ví d(cid:1257): Xenlulo là ho(cid:1189)t ch(cid:1193)t r(cid:1193)t phân c(cid:1269)c, l(cid:1217) ra hoà tan trong n(cid:1133)(cid:1247)c nh(cid:1133)ng do kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng phân t(cid:1265) c(cid:1259)a nó quá cao nên nó ch(cid:1229) tr(cid:1133)(cid:1131)ng trong n(cid:1133)(cid:1247)c ch(cid:1261) không tan.
3
- D(cid:1269)a vào kh(cid:1191) n(cid:259)ng hoà tan ng(cid:1133)(cid:1249)i ta chia dung môi làm ba lo(cid:1189)i: + Dung môi th(cid:1201)t (dung môi ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1245)ng) + Dung môi (cid:1197)n: b(cid:1191)n thân nó không hòa tan ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng nh(cid:1133)ng h(cid:1241)n h(cid:1255)p c(cid:1259)a nó v(cid:1247)i dung môi th(cid:1201)t làm t(cid:259)ng kh(cid:1191) n(cid:259)ng hòa tan so v(cid:1247)i ch(cid:1229) dùng dung môi th(cid:1201)t.
+ Ch(cid:1193)t pha loãng. Dung môi th(cid:1201)t (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i m(cid:1245)t ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng là nh(cid:1267)ng ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng hoà tan th(cid:1201)t s(cid:1269) ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng (cid:255)ó. Còn ch(cid:1193)t pha loãng t(cid:1269) mình nó không th(cid:1223) hoà tan ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng mà ch(cid:1229) góp ph(cid:1195)n làm gi(cid:1191)m (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t c(cid:1259)a dung d(cid:1231)ch.
T(cid:1229) l(cid:1227) ch(cid:1193)t pha loãng v(cid:1247)i dung môi th(cid:1133)(cid:1249)ng có m(cid:1245)t gi(cid:1247)i h(cid:1189)n nh(cid:1193)t (cid:255)(cid:1231)nh. N(cid:1219)u v(cid:1133)(cid:1255)t quá gi(cid:1247)i h(cid:1189)n (cid:255)ó s(cid:1217) làm keo k(cid:1219)t ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng, làm dung d(cid:1231)ch b(cid:1231) (cid:255)(cid:1257)c. T(cid:1229) l(cid:1227) s(cid:1265) d(cid:1257)ng th(cid:1133)(cid:1249)ng bé h(cid:1131)n h(cid:1227) s(cid:1237) keo t(cid:1257) K (hay ch(cid:1229) s(cid:1237) (cid:255)(cid:1257)c m(cid:1249)) sau:
L(cid:1133)(cid:1255)ng ch(cid:1193)t pha loãng K = L(cid:1133)(cid:1255)ng dung môi th(cid:1201)t
Trong th(cid:1269)c t(cid:1219) K có th(cid:1223) (cid:255)(cid:1189)t (cid:255)(cid:1219)n 0,5 ÷0,8. Ch(cid:1193)t pha loãng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c ch(cid:1233)n ph(cid:1191)i: + D(cid:1225) bay h(cid:1131)i h(cid:1131)n dung môi th(cid:1201)t +R(cid:1215) ti(cid:1221)n (cid:264)(cid:1223) (cid:255)ánh giá kh(cid:1191) n(cid:259)ng hòa tan ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng c(cid:1259)a dung môi ng(cid:1133)(cid:1249)i ta dùng khái ni(cid:1227)m l(cid:1269)c
dung môi: L(cid:1269)c dung môi: L(cid:1269)c dung môi c(cid:1259)a m(cid:1245)t dung môi (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i m(cid:1245)t ch(cid:1193)t tan là kh(cid:1191) n(cid:259)ng phân tán ch(cid:1193)t tan c(cid:1259)a dung môi (cid:255)ó. M(cid:1245)t dung môi có l(cid:1269)c dung môi c(cid:1269)c (cid:255)(cid:1189)i khi nó có th(cid:1223) phân tán m(cid:1245)t ch(cid:1193)t tan hoàn toàn trong m(cid:1245)t kho(cid:1191)ng thay (cid:255)(cid:1241)i n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) r(cid:1245)ng.
Nhi(cid:1221)u ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp có th(cid:1223) dùng (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá l(cid:1269)c dung môi c(cid:1259)a các dung môi nh(cid:1133) ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp (cid:255)i(cid:1223)m Kauri - butanol, (cid:255)i(cid:1223)m aniline, ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp dimethyl sulfat (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i hydrocacbon, ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp t(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng và h(cid:1205)ng s(cid:1237) (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i dung môi lacquer. M(cid:1211)t dù các ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp này r(cid:1193)t h(cid:1267)u d(cid:1257)ng tuy nhiên c(cid:1195)n ph(cid:1191)i nh(cid:1247) r(cid:1205)ng các ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp này ch(cid:1229) cung c(cid:1193)p các tiêu chu(cid:1197)n ng(cid:1199)u nhiên (arbitrary criteria) (ngh(cid:429)a là (cid:255)ây không ph(cid:1191)i là tiêu chu(cid:1197)n th(cid:1269)c (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá). Chúng không cung c(cid:1193)p (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c giá tr(cid:1231) l(cid:1269)c dung môi tuy(cid:1227)t (cid:255)(cid:1237)i c(cid:1259)a m(cid:1245)t dung môi nào (cid:255)ó khi s(cid:1265) d(cid:1257)ng (cid:255)(cid:1223) hòa tan h(cid:1241)n h(cid:1255)p các nguyên li(cid:1227)u s(cid:1131)n mà lo(cid:1189)i nguyên li(cid:1227)u có th(cid:1223) thay (cid:255)(cid:1241)i theo t(cid:1263)ng lo(cid:1189)i s(cid:1131)n. Ch(cid:1229) s(cid:1237) dung môi là m(cid:1245)t tiêu chu(cid:1197)n t(cid:1237)t (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá l(cid:1269)c dung môi, có th(cid:1223) áp d(cid:1257)ng nó (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i b(cid:1193)t k(cid:484) dung môi ho(cid:1211)c h(cid:1227) s(cid:1131)n nào. Ch(cid:1229) s(cid:1237) dung môi b(cid:1205)ng t(cid:1273) s(cid:1237) gi(cid:1267)a (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t c(cid:1259)a s(cid:1131)n trong dung môi tiêu chu(cid:1197)n và (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t c(cid:1259)a s(cid:1131)n trong dung môi (cid:255)ó.
Do nh(cid:1267)ng dung môi t(cid:1237)t th(cid:1133)(cid:1249)ng t(cid:1189)o ra dung d(cid:1231)ch có (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t th(cid:1193)p nên n(cid:1219)u dung môi (cid:255)ó t(cid:1237)t h(cid:1131)n dung môi chu(cid:1197)n thì ch(cid:1229) s(cid:1237) dung môi l(cid:1247)n h(cid:1131)n 1, ng(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1189)i thì nh(cid:1235) h(cid:1131)n 1. Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp này có (cid:1133)u (cid:255)i(cid:1223)m là có th(cid:1223) (cid:255)o (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1269)c dung môi c(cid:1259)a m(cid:1245)t dung môi nào (cid:255)ó (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c thêm (ho(cid:1211)c thay th(cid:1219)) vào h(cid:1227) s(cid:1131)n. Ng(cid:1133)(cid:1249)i ta có th(cid:1223) ti(cid:1219)n hành (cid:255)o v(cid:1247)i nhi(cid:1221)u giá tr(cid:1231) n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) khác nhau c(cid:1259)a ch(cid:1193)t hòa tan sau (cid:255)ó thi(cid:1219)t l(cid:1201)p (cid:255)(cid:1239) th(cid:1231).
Giá tr(cid:1231) Kauri - butanol (kí hi(cid:1227)u là KB) (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xác (cid:255)(cid:1231)nh b(cid:1205)ng cách chu(cid:1197)n (cid:255)(cid:1245) 20 gam dung d(cid:1231)ch kauri - butanol 33% b(cid:1205)ng dung môi hydrocacbon cho (cid:255)(cid:1219)n khi h(cid:1241)n h(cid:1255)p tr(cid:1251) nên (cid:255)(cid:1257)c (cid:255)(cid:1219)n n(cid:1243)i không th(cid:1223) (cid:255)(cid:1233)c (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c m(cid:1245)t trang in khi nhìn xuyên qua dung d(cid:1231)ch này. M(cid:1245)t s(cid:1237) gái tr(cid:1231) KB cho (cid:1251) b(cid:1191)ng 4, 5 trang 258.giá tr(cid:1231) KB dùng (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá l(cid:1269)c dung môi c(cid:1259)a hydrocacbon r(cid:1193)t t(cid:1237)t. Tuy nhiên kh(cid:1191) n(cid:259)ng hòa tan c(cid:1259)a dung d(cid:1231)ch nh(cid:1269)a kauri trong các dung môi này có th(cid:1223) khác v(cid:1247)i kh(cid:1191) n(cid:259)ng hòa tan c(cid:1259)a các lo(cid:1189)i ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng khác trong các dung môi hydrocacbon (cid:255)ó.
4
Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp th(cid:1265) dimetylsunphat ch(cid:1229) ra ph(cid:1195)n tr(cid:259)m c(cid:1259)a hydrocacbon th(cid:1131)m ho(cid:1211)c hydrocacbon béo không no trong dung môi hydrocacbon. Do h(cid:1241)n h(cid:1255)p hai ch(cid:1193)t này có l(cid:1269)c dung môi cao h(cid:1131)n hydrocacbon béo no nên thí nghi(cid:1227)m (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c th(cid:1269)c hi(cid:1227)n (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá kh(cid:1191) n(cid:259)ng này. Tuy nhiên hi(cid:1227)n t(cid:1189)i ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp này không dùng nhi(cid:1221)u do dimetylsunphat r(cid:1193)t (cid:255)(cid:1245)c.
T(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng dùng ch(cid:1259) y(cid:1219)u (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá l(cid:1269)c dung môi c(cid:1259)a các ch(cid:1193)t pha loãng lo(cid:1189)i hydrocacbon (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c dùng trong nitroxenlulo lacquer thinner (các ch(cid:1193)t bay h(cid:1131)i nhanh). Thí nghi(cid:1227)m c(cid:458)ng có th(cid:1223) ch(cid:1229) ra l(cid:1269)c dung môi t(cid:1133)(cid:1131)ng (cid:255)(cid:1237)i c(cid:1259)a các dung môi th(cid:1201)t. Ví d(cid:1257) m(cid:1245)t dung môi có th(cid:1223) pha loãng nhi(cid:1221)u h(cid:1131)n b(cid:1205)ng toluen s(cid:1217) là dung môi t(cid:1237)t h(cid:1131)n so v(cid:1247)i dung môi cho phép pha loãng b(cid:1205)ng toluen ít h(cid:1131)n. Nh(cid:1133) (cid:255)ã bi(cid:1219)t lacquer là h(cid:1241)n h(cid:1255)p c(cid:1259)a dung môi th(cid:1201)t, ch(cid:1193)t pha loãng và dung môi (cid:1197)n. Các hydrocacbon th(cid:1131)m có th(cid:1223) dùng làm ch(cid:1193)t pha loãng v(cid:1247)i t(cid:1273) l(cid:1227) cao h(cid:1131)n so v(cid:1247)i các hydrocacbon béo. T(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng là t(cid:1273) l(cid:1227) gi(cid:1267)a ch(cid:1193)t pha loãng và dung môi th(cid:1201)t (cid:255)(cid:1223) v(cid:1263)a t(cid:1189)o ra s(cid:1269) (cid:255)(cid:1257)c trong dung d(cid:1231)ch nitroxenlulo có n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) cu(cid:1237)i cùng là 10% (t(cid:1261)c là t(cid:1189)i (cid:255)i(cid:1223)m t(cid:1189)o ra s(cid:1269) (cid:255)(cid:1257)c thì n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) c(cid:1259)a dung d(cid:1231)ch nitroxenlulo là 10%). Các giá tr(cid:1231) tiêu chu(cid:1197)n hóa là (cid:255)o (cid:1251) n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) này còn th(cid:1269)c t(cid:1219) có th(cid:1223) (cid:255)o (cid:1251) các giá tr(cid:1231) n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) khác. Nh(cid:1133) v(cid:1201)y s(cid:1217) có nhi(cid:1221)u giá tr(cid:1231) v(cid:1221) t(cid:1273) s(cid:1237) pha loãng ph(cid:1257) thu(cid:1245)c vào n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) dung d(cid:1231)ch nitroxenlulo. T(cid:1263) (cid:255)ó có th(cid:1223) thi(cid:1219)t l(cid:1201)p (cid:255)(cid:1239) th(cid:1231) và có th(cid:1223) ngo(cid:1189)i suy t(cid:1263) (cid:255)(cid:1239) th(cid:1231) vì (cid:255)ây là quan h(cid:1227) (cid:255)(cid:1133)(cid:1249)ng th(cid:1207)ng. Trong m(cid:1245)t s(cid:1237) tr(cid:1133)(cid:1249)ng h(cid:1255)p c(cid:1195)n dung d(cid:1231)ch nitroxenlulo có n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) 8%. T(cid:1193)t nhiên ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp xác (cid:255)(cid:1231)nh ch(cid:1229) v(cid:1247)i nitroxenlulo là ch(cid:1193)t tan duy nh(cid:1193)t. Th(cid:1269)c t(cid:1219) lacquer th(cid:1133)(cid:1131)ng m(cid:1189)i có ch(cid:1261)a ch(cid:1193)t hóa d(cid:1215)o và m(cid:1245)t s(cid:1237) lo(cid:1189)i nh(cid:1269)a khác mà lo(cid:1189)i và l(cid:1133)(cid:1255)ng có th(cid:1223) thay (cid:255)(cid:1241)i. Do nhi(cid:1221)u ch(cid:1193)t pha loãng có th(cid:1223) là dung môi (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i các ch(cid:1193)t này nên t(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng trong th(cid:1269)c t(cid:1219) có th(cid:1223) khác so v(cid:1247)i tiêu chu(cid:1197)n. Tuy nhiên kinh nghi(cid:1227)m cho th(cid:1193)y r(cid:1205)ng có th(cid:1223) s(cid:1265) d(cid:1257)ng t(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng (cid:255)(cid:1223) thi(cid:1219)t l(cid:1201)p (cid:255)(cid:1131)n s(cid:1131) b(cid:1245) cho các lacquer.
Thông th(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:255)i(cid:1223)m d(cid:1263)ng c(cid:1259)a phép chu(cid:1197)n (cid:255)(cid:1245) r(cid:1193)t khó xác (cid:255)(cid:1231)nh, nó ph(cid:1257) thu(cid:1245)c vào s(cid:1269) phát tri(cid:1223)n c(cid:1259)a s(cid:1269) (cid:255)(cid:1257)c t(cid:1263) s(cid:1269) k(cid:1219)t t(cid:1259)a ban (cid:255)(cid:1195)u c(cid:1259)a các c(cid:1193)u t(cid:1265) r(cid:1203)n. Vì v(cid:1201)y c(cid:1195)n ph(cid:1191)i hi(cid:1223)u r(cid:1205)ng t(cid:1273) l(cid:1227) pha loãng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xác (cid:255)(cid:1231)nh t(cid:1263) (cid:255)i(cid:1223)m cu(cid:1237)i c(cid:1259)a phép chu(cid:1197)n (cid:255)(cid:1245) ch(cid:1261) không ph(cid:1191)i (cid:255)(cid:1223) m(cid:1199)u sau m(cid:1245)t th(cid:1249)i gian m(cid:1247)i (cid:255)(cid:1233)c k(cid:1219)t qu(cid:1191) (vì khi (cid:255)(cid:1223) theo th(cid:1249)i gian thì s(cid:1217) có m(cid:1245)t s(cid:1237) tr(cid:1133)(cid:1249)ng h(cid:1255)p k(cid:1219)t t(cid:1259)a tan ra còn m(cid:1245)t s(cid:1237) tr(cid:1133)(cid:1249)ng h(cid:1255)p thì k(cid:1219)t t(cid:1259)a phát tri(cid:1223)n m(cid:1189)nh h(cid:1131)n).
Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t không (cid:255)(cid:1241)i (cid:255)ánh giá h(cid:1241)n h(cid:1255)p dung môi th(cid:1201)t và ch(cid:1193)t pha loãng thông qua thông s(cid:1237) (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t c(cid:1259)a dung d(cid:1231)ch nitrocellulose v(cid:1247)i các n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) khác nhau. Có th(cid:1223) thi(cid:1219)t l(cid:1201)p (cid:255)(cid:1239) th(cid:1231) quan h(cid:1227) gi(cid:1267)a (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t thay (cid:255)(cid:1241)i theo n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) c(cid:1259)a nhi(cid:1221)u c(cid:1211)p dung môi - ch(cid:1193)t pha loãng, t(cid:1263) (cid:255)ây có th(cid:1223) ch(cid:1233)n (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c giá thành th(cid:1193)p nh(cid:1193)t (cid:255)(cid:1223) t(cid:1189)o ra m(cid:1245)t dung d(cid:1231)ch có m(cid:1245)t (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t cho tr(cid:1133)(cid:1247)c. Tuy nhiên các d(cid:1267) li(cid:1227)u này không phù h(cid:1255)p khi dùng (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá l(cid:1269)c dung môi.
Trong t(cid:1193)t c(cid:1191) các ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp dùng (cid:255)(cid:1223) (cid:255)o l(cid:1269)c dung môi (cid:1251) trên, các k(cid:1219)t qu(cid:1191) d(cid:1269)a trên giá tr(cid:1231) (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t ho(cid:1211)c k(cid:1219)t t(cid:1259)a c(cid:1259)a m(cid:1245)t dung môi (cid:255)ã bi(cid:1219)t. Khi s(cid:1131)n (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c (cid:1261)ng d(cid:1257)ng (cid:255)(cid:1223) s(cid:1131)n thì t(cid:1273) l(cid:1227) gi(cid:1267)a các c(cid:1193)u t(cid:1265) thay (cid:255)(cid:1241)i do t(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i c(cid:1259)a các dung môi khác nhau. Ph(cid:1133)(cid:1131)ng pháp (cid:255)(cid:1245) nh(cid:1247)t không (cid:255)(cid:1241)i (cid:255)(cid:1269)(cid:1131)c xác (cid:255)(cid:1231)nh (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i các hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng r(cid:1203)n khác nhau g(cid:1195)n v(cid:1247)i (cid:255)i(cid:1221)u ki(cid:1227)n t(cid:1189)o màng, (cid:255)(cid:1211)c bi(cid:1227)t là t(cid:1189)i giá tr(cid:1231) hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng r(cid:1203)n cao. Tuy nhiên th(cid:1249)i gian c(cid:1195)n thi(cid:1219)t (cid:255)(cid:1223) làm thí nghi(cid:1227)m nh(cid:1133) v(cid:1201)y là r(cid:1193)t l(cid:1247)n nên giá tr(cid:1231) t(cid:1273) s(cid:1237) pha loãng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c d(cid:1257)ng r(cid:1245)ng rãi h(cid:1131)n.
2/ (cid:264)i(cid:843)m sôi(nhi(cid:847)t (cid:255)(cid:865) sôi):
- Nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) sôi c(cid:1259)a m(cid:1245)t dung môi là nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245)(cid:3)(cid:1251) (cid:255)ó áp su(cid:1193)t h(cid:1131)i b(cid:1205)ng áp su(cid:1193)t khí quy(cid:1223)n. M(cid:1241)i dung môi có m(cid:1245)t (cid:255)i(cid:1223)m sôi xác (cid:255)(cid:1231)nh (cid:1251) m(cid:1245)t áp su(cid:1193)t xác (cid:255)(cid:1231)nh. Tuy nhiên (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i m(cid:1245)t ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng g(cid:1239)m h(cid:1241)n h(cid:1255)p các h(cid:1255)p ch(cid:1193)t hoá h(cid:1233)c t(cid:1133)(cid:1131)ng t(cid:1269) nhau nh(cid:1133) x(cid:259)ng ho(cid:1211)c xilen th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m s(cid:1217) sôi (cid:1251) m(cid:1245)t kho(cid:1191)ng nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245).
- Nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) sôi không ph(cid:1191)i là tiêu chu(cid:1197)n th(cid:1269)c (cid:255)(cid:1223) (cid:255)ánh giá t(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i c(cid:1259)a dung môi. Các phân t(cid:1265) có kích th(cid:1133)(cid:1247)c càng nh(cid:1235) thì bay h(cid:1131)i càng nhanh. (cid:264)i(cid:1221)u này ch(cid:1229) (cid:255)úng (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i các ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng không phân c(cid:1269)c nh(cid:1133) các hidrocacbon (các phân t(cid:1265) t(cid:1239)n t(cid:1189)i (cid:255)(cid:1245)c l(cid:1201)p nhau). Còn các ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng phân c(cid:1269)c thì các phân t(cid:1265) k(cid:1219)t h(cid:1255)p ch(cid:1211)t ch(cid:1217) v(cid:1247)i nhau do t(cid:1239)n t(cid:1189)i các l(cid:1269)c hoá tr(cid:1231) ph(cid:1257) gi(cid:1267)a chúng. S(cid:1269) k(cid:1219)t h(cid:1255)p này làm t(cid:259)ng nhi(cid:1221)u kích th(cid:1133)(cid:1247)c c(cid:1259)a chúng. Do v(cid:1201)y s(cid:1269) bay h(cid:1131)i s(cid:1217) b(cid:1231) c(cid:1191)n tr(cid:1251). M(cid:1261)c (cid:255)(cid:1245) k(cid:1219)t
5
h(cid:1255)p gi(cid:1267)a các phân t(cid:1265) s(cid:1217) b(cid:1231) gi(cid:1191)m khi nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) t(cid:259)ng và (cid:1251) (cid:255)i(cid:1223)m sôi s(cid:1269) k(cid:1219)t h(cid:1255)p th(cid:1133)c t(cid:1219) b(cid:1205)ng 0. Do v(cid:1201)y 2 ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng có th(cid:1223) có (cid:255)i(cid:1223)m sôi nh(cid:1133) nhau nh(cid:1133)ng n(cid:1219)u m(cid:1245)t ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng có s(cid:1269) liên k(cid:1219)t m(cid:1189)nh gi(cid:1267)a các phân t(cid:1265) còn m(cid:1245)t ch(cid:1193)t không thì t(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i c(cid:1259)a chúng (cid:1251) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) th(cid:1133)(cid:1249)ng r(cid:1193)t khác nhau.
Ví d(cid:1257): Cellosolve (tên th(cid:1133)(cid:1131)ng ph(cid:1197)m c(cid:1259)a dung môi ete etandiol C2H5OCH2CH2OH) bay h(cid:1131)i ch(cid:1201)m h(cid:1131)n r(cid:1193)t nhi(cid:1221)u so v(cid:1247)i Butylacetat (CH3COOC4H9) m(cid:1211)c dù kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng phân t(cid:1265) c(cid:1259)a nó th(cid:1193)p h(cid:1131)n do cellosolve là m(cid:1245)t ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng phân c(cid:1269)c và có s(cid:1269) liên k(cid:1219)t m(cid:1189)nh gi(cid:1267)a các phân t(cid:1265). T(cid:1133)(cid:1131)ng t(cid:1269) etyl alcol (C2H5OH) là ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng bay h(cid:1131)i ch(cid:1201)m h(cid:1131)n r(cid:1193)t nhi(cid:1221)u so v(cid:1247)i etyl axetat ho(cid:1211)c benzen m(cid:1211)t dù (cid:255)i(cid:1223)m sôi c(cid:1259)a nó g(cid:1195)n b(cid:1205)ng v(cid:1247)i hai ch(cid:1193)t này. Ng(cid:1133)(cid:1255)c l(cid:1189)i (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng h(cid:1265)u c(cid:1131) không phân c(cid:1269)c (benzen, tuloen...) thì tuân theo quy
lu(cid:1201)t thông th(cid:1133)(cid:1249)ng, ngh(cid:429)a là nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) sôi t(cid:259)ng thì t(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i (cid:1251) nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) th(cid:1133)(cid:1249)ng gi(cid:1191)m. 3/ T(cid:857)c (cid:255)(cid:865) bay h(cid:751)i.
T(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i (cid:255)(cid:1211)c tr(cid:1133)ng cho kh(cid:1191) n(cid:259)ng r(cid:1249)i kh(cid:1235)i b(cid:1221) m(cid:1211)t c(cid:1259)a m(cid:1245)t ch(cid:1193)t l(cid:1235)ng. T(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i c(cid:1259)a dung môi nguyên ch(cid:1193)t và dung d(cid:1231)ch c(cid:1259)a dung môi (cid:255)ó khác nhau do v(cid:1247)i cùng m(cid:1245)t di(cid:1227)n tích b(cid:1221) m(cid:1211)t thì n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) các phân t(cid:1265) dung môi trên b(cid:1221) m(cid:1211)t dung môi l(cid:1247)n h(cid:1131)n dung d(cid:1231)ch. Ngoài ra ch(cid:1193)t tan còn c(cid:1191)n tr(cid:1251) s(cid:1269) bay h(cid:1131)i c(cid:1259)a dung môi tu(cid:484) thu(cid:1245)c vào ái l(cid:1269)c c(cid:1259)a nó v(cid:1247)i các phân t(cid:1265) dung môi. - T(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i không ch(cid:1229) b(cid:1231)(cid:3)(cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng b(cid:1251)i lo(cid:1189)i và n(cid:1239)ng (cid:255)(cid:1245) các phân t(cid:1265) ch(cid:1193)t r(cid:1203)n mà còn ph(cid:1257) thu(cid:1245)c vào (cid:255)(cid:1245) dày c(cid:1259)a màng và s(cid:1269) tu(cid:1195)n hoàn (l(cid:1133)u thông) c(cid:1259)a không khí trên b(cid:1221) m(cid:1211)t màng. - T(cid:1237)c (cid:255)(cid:1245) bay h(cid:1131)i là m(cid:1245)t y(cid:1219)u t(cid:1237) r(cid:1193)t quan tr(cid:1233)ng (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i quá trình t(cid:1189)o màng t(cid:1263) s(cid:1131)n dung môi.
N(cid:1219)u dung môi bay h(cid:1131)i quá nhanh thì s(cid:1217) có nh(cid:1267)ng nh(cid:1133)(cid:1255)c (cid:255)i(cid:1223)m: + S(cid:1131)n nhanh chóng b(cid:1231) (cid:255)(cid:1211)c l(cid:1189)i do v(cid:1201)y khó gia công. + Các phân t(cid:1265) không bay h(cid:1131)i ch(cid:1133)a k(cid:1231)p s(cid:1203)p x(cid:1219)p l(cid:1189)i (cid:1251) nh(cid:1267)ng v(cid:1231) trí thu(cid:1201)n l(cid:1255)i làm cho tính n(cid:259)ng c(cid:1131) lí c(cid:1259)a màng b(cid:1231) gi(cid:1191)m. + L(cid:1247)p dung môi trên cùng bay h(cid:1131)i quá nhanh làm cho r(cid:1203)n l(cid:1189)i s(cid:1247)m trong khi các phân t(cid:1265) dung môi (cid:1251) các l(cid:1247)p bên d(cid:1133)(cid:1247)i ch(cid:1133)a k(cid:1231)p thoát ra h(cid:1219)t gây nên hi(cid:1227)n t(cid:1133)(cid:1255)ng ph(cid:1239)ng r(cid:1245)p, nh(cid:259)n màng. V(cid:1247)i nh(cid:1267)ng s(cid:1131)n ch(cid:1261)a dung môi bay h(cid:1131)i quá ch(cid:1201)m thì màng s(cid:1217) ch(cid:1201)m khô, làm gi(cid:1191)m n(cid:259)ng su(cid:1193)t. Do v(cid:1201)y khi dùng dung môi nên dùng dung môi g(cid:1239)m 3 lo(cid:1189)i: bay h(cid:1131)i nhanh, v(cid:1263)a, ch(cid:1201)m. B(cid:1245) 3 này giúp màng s(cid:1131)n có (cid:255)(cid:1245) ch(cid:1191)y t(cid:1237)t nh(cid:1193)t, b(cid:1221) m(cid:1211)t s(cid:1131)n (cid:255)(cid:1221)u, bóng và (cid:255)(cid:1213)p. Ngoài ra trong s(cid:1131)n còn có m(cid:1245)t m(cid:1211)t m(cid:1245)t trong nh(cid:1267)ng dung môi th(cid:1201)t bay h(cid:1131)i ch(cid:1201)m h(cid:1131)n
n(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)(cid:1223) tránh cho m(cid:1211)t s(cid:1131)n b(cid:1231) (cid:255)(cid:1257)c m(cid:1249). 4/ Kh(cid:811) n(cid:259)ng (cid:255)(cid:865)c h(cid:809)i và cháy n(cid:861). Do (cid:255)(cid:1211)c (cid:255)i(cid:1223)m c(cid:1259)a dung môi là d(cid:1223) bay h(cid:1131)i nên khi s(cid:1191)n xu(cid:1193)t và gia công dung môi s(cid:1217) vào c(cid:1131) th(cid:1223) con ng(cid:1133)(cid:1249)i qua:
+ Hô h(cid:1193)p. + Mi(cid:1227)ng. + Da (h(cid:1193)p th(cid:1257) qua da)
H(cid:1195)u h(cid:1219)t dung môi (cid:255)(cid:1221)u (cid:255)(cid:1245)c h(cid:1189)i: M(cid:1245)t s(cid:1237) dung môi gây viêm da, cháy da, gây mê ho(cid:1211)c tr(cid:1189)ng thái không nh(cid:1201)n th(cid:1261)c (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c, m(cid:1245)t s(cid:1237)(cid:3)(cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng m(cid:1189)nh (cid:255)(cid:1219)n n(cid:1245)i t(cid:1189)ng nh(cid:1133) máu, th(cid:1201)n. Các (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng này tu(cid:484) thu(cid:1245)c vào lo(cid:1189)i da và b(cid:1191)n thân m(cid:1243)i ng(cid:1133)(cid:1249)i. Do v(cid:1201)y trong nh(cid:1267)ng nhà máy, xí nghi(cid:1227)p c(cid:1195)n thông gió t(cid:1237)t (cid:255)(cid:1223) ng(cid:259)n ng(cid:1263)a s(cid:1269) thâm nh(cid:1201)p c(cid:1259)a dung môi vào c(cid:1131) th(cid:1223). Nên tránh ti(cid:1219)p xúc tr(cid:1269)c ti(cid:1219)p v(cid:1247)i dung môi, nh(cid:1193)t là r(cid:1265)a tay, chân. - V(cid:1247)i nh(cid:1267)ng dung môi có hàm l(cid:1133)(cid:1255)ng cho phép t(cid:1237)i (cid:255)a < 100 ppm r(cid:1193)t (cid:255)(cid:1245)c h(cid:1189)i, 100÷200 ppm (cid:255)(cid:1245)c h(cid:1189)i bình th(cid:1133)(cid:1249)ng.
Ví d(cid:1257) 1: benzen, CS2, cyclohecxan, dioxan...(r(cid:1193)t (cid:255)(cid:1245)c) Ví d(cid:1257) 2: metyl acol, metyl clorua... ((cid:255)(cid:1245)c bình th(cid:1133)(cid:1249)ng) Ngoài ra dung môi còn có (cid:255)(cid:1211)c (cid:255)i(cid:1223)m d(cid:1223) cháy, h(cid:1241)n h(cid:1255)p dung môi và không khí trong gi(cid:1247)i h(cid:1189)n nào (cid:255)ó có th(cid:1223) gây n(cid:1241). Do v(cid:1201)y khi s(cid:1265) d(cid:1257)ng dung môi c(cid:1195)n ph(cid:1191)i l(cid:1133)u ý (B(cid:1191)ng 6/260)
6
Dung môi Th(cid:1223) tích h(cid:1131)i (Ft3/gallon) Nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) t(cid:1269) cháy (oF) T(cid:1273) tr(cid:1233)ng h(cid:1131)i (không khí = 1) Nhi(cid:1227)t (cid:255)(cid:1245) ch(cid:1247)p cháy (oF) Gi(cid:1247)i h(cid:1189)n n(cid:1241) (% th(cid:1223) tích trong không khí)
Kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng l(cid:1235)ng (pound/ gallon) (cid:1251) 60oF
0 Gasoline 13 Benzol 52 Methyl alchol Ethyl alchol (99%) 57 Isopropyl alchol (99%) 59 26 Ethyl acetate 60 Sec-buthyl acetate 6 Aceton 24 Methyl ethyl keton 0 Hexane 22 Heptane 45 Octane 21 Process naphtha VM & P naphtha 55 105 Varsol # 1 110 Varsol # 2 105 Varsol B 105 Varsol C 112 Varsol high-flash 122 H.S.D. naphtha 45 Solvesso toluol 81 Solvesso xylol Solvesso 100 110 149 Solvesso 150 High aromatic naphtha 140 D(cid:1133)(cid:1247)i Trên 1,3 1,4 6 4 ... ... ... 2,15 ... 1.2 1 0,9 1 1,2 1,1 1,1 1,1 1,1 1,1 1,1 1,3 1 1 1 ... 6 8 36,5 14 ... ... ... 13 ... 6,9 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6,7 5,3 6 6 ... 80oF 212oF ... ... 47 38 107 83 72 58 55 44 43 34 31 25 35 27 47 37 34 27 30 24 28 23 30 24 26 21 24 19 24 20 23 18 23 18 22 17 21 17 39 31 34 27 29 23 27 21 25 20 3-4 2,77 1,11 1,59 2,07 3,04 4 2 2,41 2,97 3,51 3,65 3,51 4,04 4,76 4,73 4,9 4,9 5,1 5,41 3,17 3,65 4,24 4,8 5,14 495 1070 1065 1034 1148 1130 ... 1340 ... 450 450 450 450 450 450 450 450 450 450 500 1026 900 900 900 ... 6,15 7,36 6,63 6,61 6,57 7,4 7,22 6,64 6,75 5,77 6,07 6,05 6,1 6,11 6,53 6,67 6,55 6,7 6,46 6,55 7,23 7,25 7,25 7,42 7,53
5/ (cid:264)(cid:865) (cid:861)n (cid:255)(cid:851)nh hoá hoc:
- Khi dùng dung môi ph(cid:1191)i l(cid:1133)u ý xem dung môi (cid:255)ó có ch(cid:1261)a nh(cid:1267)ng nhóm ho(cid:1189)t (cid:255)(cid:1245)ng có kh(cid:1191) n(cid:259)ng ph(cid:1191)n (cid:1261)ng hoá h(cid:1233)c v(cid:1247)i các ph(cid:1195)n t(cid:1265) khác hay không, n(cid:1219)u có s(cid:1217)(cid:3)(cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng r(cid:1193)t l(cid:1247)n (cid:255)(cid:1219)n tính n(cid:259)ng c(cid:1259)a màng s(cid:1131)n. - Dung môi (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c dùng không nên ch(cid:1261)a nh(cid:1267)ng h(cid:1255)p ch(cid:1193)t sunfua và không (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c có tính axit vì nó s(cid:1217) (cid:259)n mòn kim lo(cid:1189)i ho(cid:1211)c ph(cid:1191)n (cid:1261)ng v(cid:1247)i m(cid:1245)t s(cid:1237) b(cid:1245)t màu ho(cid:1211)c nh(cid:1269)a trong s(cid:1131)n. + Tính axit (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xác (cid:255)(cid:1231)nh b(cid:1205)ng vi(cid:1227)c chu(cid:1197)n (cid:255)(cid:1245) b(cid:1205)ng dung d(cid:1231)ch KOH, ch(cid:1193)t ch(cid:1229) th(cid:1231) phenol Phtalein. +Sunfua (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c xác (cid:255)(cid:1231)nh b(cid:1205)ng cách nhúng mi(cid:1219)ng (cid:255)(cid:1239)ng s(cid:1189)ch vào dung môi, n(cid:1219)u mi(cid:1219)ng (cid:255)(cid:1239)ng
chuy(cid:1223)n sang màu t(cid:1237)i có m(cid:1211)t sunfua. 6/ Mùi và màu:
- Mùi m(cid:1189)nh ho(cid:1211)c khó ch(cid:1231)u trong dung môi có (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng sinh lí tr(cid:1195)m tr(cid:1233)ng (cid:255)(cid:1219)n công nhân và ng(cid:1133)(cid:1249)i s(cid:1265) d(cid:1257)ng s(cid:1131)n. Mùi (cid:255)ôi lúc do l(cid:1133)(cid:1255)ng nh(cid:1235) t(cid:1189)p ch(cid:1193)t không th(cid:1223) tách ra (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c kh(cid:1235)i (cid:255)ung môi gây nên ho(cid:1211)c do b(cid:1191)n ch(cid:1193)t c(cid:1259)a dung môi (cid:255)ó.
7
M(cid:1243)i ng(cid:1133)(cid:1249)i có ph(cid:1191)n (cid:1261)ng khác nhau v(cid:1247)i mùi. Ví d(cid:1257) butyl alcol không h(cid:1221) gì v(cid:1247)i m(cid:1245)t s(cid:1237) ng(cid:1133)(cid:1249)i nh(cid:1133)ng (cid:255)(cid:1237)i v(cid:1247)i m(cid:1245)t s(cid:1237) ng(cid:1133)(cid:1249)i khác thì nó l(cid:1189)i gây nôn m(cid:1265)a => T(cid:1237)t nh(cid:1193)t nên ch(cid:1233)n dung môi không mùi. - Màu c(cid:458)ng (cid:1191)nh h(cid:1133)(cid:1251)ng không t(cid:1237)t (cid:255)(cid:1219)n các lo(cid:1189)i s(cid:1131)n tr(cid:1203)ng và màu sáng nên c(cid:458)ng ph(cid:1191)i l(cid:1133)u ý. 7/ T(cid:893) tr(cid:853)ng; Giá thành.
- Trên th(cid:1231) tr(cid:1133)(cid:1249)ng, có n(cid:1131)i dung môi (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bán theo kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng có n(cid:1131)i dung môi (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c bán theo th(cid:1223) tích và giá c(cid:1191) s(cid:1217) khác nhau. Nên (cid:255)(cid:1223) ti(cid:1227)n vi(cid:1227)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng và theo dõi giá c(cid:1191) thì nên chú ý (cid:255)(cid:1219)n t(cid:1273) tr(cid:1233)ng c(cid:1259)a dung môi. M(cid:1211)t khác dung môi th(cid:1133)(cid:1249)ng (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c mua theo kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng và (cid:255)(cid:1131)n ph(cid:1237)i li(cid:1227)u trong s(cid:1191)n xu(cid:1193)t c(cid:458)ng tính theo kh(cid:1237)i l(cid:1133)(cid:1255)ng, nh(cid:1133)ng khi bán s(cid:1191)n ph(cid:1197)m s(cid:1131)n thì th(cid:1133)(cid:1249)ng bán theo (cid:255)(cid:1131)n v(cid:1231) th(cid:1223) tích. Cho nên t(cid:1273) tr(cid:1233)ng c(cid:458)ng là c(cid:1131) s(cid:1251) (cid:255)(cid:1223) th(cid:1195)nh l(cid:1201)p (cid:255)(cid:1131)n và tính giá thành s(cid:1191)n ph(cid:1197)m.
- Dung môi (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c dùng ph(cid:1191)i (cid:255)(cid:1191)m b(cid:1191)o giá c(cid:1191) ph(cid:1191)i ch(cid:259)ng, d(cid:1225) ki(cid:1219)m. - Vi(cid:1227)c s(cid:1265) d(cid:1257)ng ch(cid:1193)t pha loãng làm gi(cid:1191)m (cid:255)áng k(cid:1223) giá thành s(cid:1191)n ph(cid:1197)m. Ngoài ra dung môi ph(cid:1191)i không ch(cid:1261)a n(cid:1133)(cid:1247)c (hút (cid:1197)m) và t(cid:1189)p ch(cid:1193)t c(cid:1131) h(cid:1233)c, t(cid:1189)p ch(cid:1193)t màu,
mùi...nh(cid:1133) trên. N(cid:1219)u dung môi ch(cid:1261)a n(cid:1133)(cid:1247)c s(cid:1217) làm màng s(cid:1131)n (cid:255)(cid:1257)c m(cid:1249), kém bám dính. II/ M(cid:1245)t s(cid:1237) dung môi: 1/ Dung môi terpen: (cid:255)(cid:753)(cid:875)c l(cid:813)y t(cid:883) cây thông.
CH 3
CH
3
CH 2
CH
CH 3
CH
3
C
C
CH 3
CH 3
_
=
C
CH
CH
3
_ Pinen
2 Di penten
_Pinen CH
3
CH
3
CH 3
_
CH
_
_
_ CCH
3
3
_
CH
_
C
3
CH
CH
3
CH
3
H C3
OH
( Ter Pinolen )
( P_ xynen )
_ Ter pineol
Là dung môi (cid:255)(cid:1133)(cid:1255)c dùng s(cid:1247)m nh(cid:1193)t trong công nghi(cid:1227)p s(cid:1131)n. - Tr(cid:1133)(cid:1247)c (cid:255)ây ng(cid:1133)(cid:1249)i ta tách nh(cid:1269)a thông và d(cid:1195)u thông t(cid:1263) cây thông nh(cid:1133)ng sau (cid:255)ó do nh(cid:1201)n th(cid:1193)y hi(cid:1227)u qu(cid:1191) kinh t(cid:1219) không nên ng(cid:1133)(cid:1249)i ta ch(cid:1229) chi(cid:1219)c t(cid:1263) g(cid:1237)c cây thông còn thân thì (cid:255)ùng vào vi(cid:1227)c khác. - - M(cid:1245)t s(cid:1237) terpen và các d(cid:1199)n xu(cid:1193)t c(cid:1259)a nó:
Terpen và các d(cid:1199)n xu(cid:1193)t c(cid:1259)a nó là các hidro m(cid:1189)ch vòng, không no. 2/ Dung môi hidro cacbon:
- Th(cid:1207)ng - Th(cid:1131)m - Naphtenic: là các h(cid:1255)p ch(cid:1193)t m(cid:1189)ch vòng, no ho(cid:1211)c không no, có ho(cid:1211)c không có m(cid:1189)ch
nhánh alkyl. Ví d(cid:1257):
8
- Dung môi h(cid:1255)p h(cid:1255)p ch(cid:1193)t m(cid:1189)nh th(cid:1207)ng: n- hexan ; 2,2 -dimetyl butan ; 2-metyl pentan. - Dung môi h(cid:1255)p ch(cid:1193)t th(cid:1131)m: C6H6 ; 0- xylen ; p-xylen ; m- xylen ; toluen - Dung môi naphtenic: Xiclopentan ; xiclohexan ; etyl xiclohexan. 3/Dung môi có ch(cid:881)a oxi. Th(cid:1133)(cid:1249)ng là nh(cid:1267)ng dung môi phân c(cid:1269)c, giá thành cao nên trong s(cid:1131)n ng(cid:1133)(cid:1249)i ta th(cid:1133)(cid:1249)ng dùng k(cid:1219)t h(cid:1255)p v(cid:1247)i các dung môi khác (cid:255)(cid:1223) thay (cid:255)(cid:1241)i tính n(cid:259)ng c(cid:1259)a màng và gi(cid:1191)m giá thành.
(cid:255)(cid:1245)c nên ít dùng ; C3H7OH - Các lo(cid:1189)i s(cid:1131)n ch(cid:1261)a oxi: Alcol: CH3OH C2H5OH ph(cid:1241) bi(cid:1219)n ; C4H9OH
Este: etyl axetat ; butyl axetat Ceton : axeton ; MEK (metyl, etyl xeton) Ete:
Ete c(cid:1259)a etylen glicol: CH3OCH2CH2OH metylcellosolve C2H5OCH2CH2OH cellosolve 4/ Dung môi ch(cid:881)a clo: Có kh(cid:1191) n(cid:259)ng ch(cid:1237)ng cháy, giá thành cao, th(cid:1133)(cid:1249)ng là (cid:255)(cid:1245)c nên h(cid:1189)n ch(cid:1219) s(cid:1265) d(cid:1257)ng.
M(cid:1245)t s(cid:1237) dung môi ch(cid:1261)a clo thông d(cid:1257)ng: Cloroform ; Tricloetylen ; CCl4 5/ Dung môi Nitro Parafin:
Nitrometal ; Ntroetal ; 1- Nitro Propal ; 2- Nitropropal (4 lo(cid:1189)i thông d(cid:1257)ng nh(cid:1193)t) Nó dùng t(cid:1237)t cho các s(cid:1131)n có ch(cid:1193)t t(cid:1189)o màng là polyvinyl, xenlulo và các d(cid:1199)n xu(cid:1193)t c(cid:1259)a xenlulo, (cid:255)(cid:1211)t bi(cid:1227)t là axetat xenlulo. Các lo(cid:1189)i dung môi này th(cid:1133)(cid:1249)ng không (cid:255)(cid:1245)c, không có kh(cid:1191) n(cid:259)ng gây cháy n(cid:1241) tr(cid:1263) nitro metal 6/ Dung môi furan và các d(cid:819)n xu(cid:813)t:

