BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
TÌM HIỂU VÀ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ/TƯƠNG QUAN
GIỮA HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÙNG ĐBSCL VÀ
SỰ KIỆN ĐẠI HẠN – MẶN XẢY RA VÀO NĂM 2016
Ngành: Kỹ thuật môi trường
Chuyên ngành: Quản lý môi trường
Giảng viên hướng dẫn : TS. Trinh Hoàng Ngạn
Sinh viên thực hiện : Phạm Nguyễn Hoàng Dung
MSSV : 1411090206
Lớp : 14DMT02
TP. Hồ Chí Minh, 2018
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đồ án tốt nghiệp “Tìm hiểu và phân tích mối quan
hệ/tƣơng quan giữa hiện trạng môi trƣờng vùng ĐBSCL và sự kiện đại hạn –
mặn xảy ra vào năm 2016” là công trình nghiên cứu của bản thân. Những phần sử
dụng tài liệu tham khảo trong đồ án đã đƣợc nêu rõ trong phần tài liệu tham khảo.
Các số liệu, kết quả trình bày trong đồ án là hoàn toàn trung thực, nếu sai tôi xin
chịu hoàn toàn trách nhiệm và chịu mọi kỷ luật của bộ môn và nhà trƣờng đề ra.
TP.HCM, tháng 7, năm 2018
Sinh viên
Phạm Nguyễn Hoàng Dung
ii
LỜI CÁM ƠN
Để hoàn thành đồ án tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm của
bản thân, em còn nhận đƣợc sự giúp đỡ hữu ích đến từ Quý thầy cô, bạn bè.
Em xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến Thầy TS. Trịnh Hoàng Ngạn –
ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình thực hiện đồ án.
Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trƣờng Đại học Công
Nghệ Tp.HCM nói chung, các thầy cô trong Viện Khoa học Ứng dụng Hutech nói
riêng đã dạy dỗ cho em kiến thức về các môn đại cƣơng cũng nhƣ các môn chuyên
ngành, giúp em có đƣợc cơ sở lý thuyết vững vàng và tạo điều kiện giúp đỡ em
trong suốt quá trình học tập.
Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đã luôn tạo điều
kiện, quan tâm, giúp đỡ, động viên em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành
khoá luận tốt nghiệp.
iii
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN NƢỚC VÀ MÔI
TRƢỜNG ................................................................................................................................... 9
1.1. TÀI NGUYÊN NƢỚC .................................................................................................... 9
1.1.1. Khái niệm về tài nguyên nƣớc ....................................................................... 9
1.1.2. Phân loại tài nguyên nƣớc ........................................................................... 10
1.1.3. Quy luật biến động tài nguyên nƣớc theo thời gian .................................... 14
1.2 MÔI TRƢỜNG NƢỚC VÀ Ô NHIỄM NGUỒN NƢỚC ............................................. 16
1.2.1 Khái niệm môi trƣờng nƣớc và ô nhiễm môi trƣờng nƣớc .......................... 16
1.2.2 Nguồn gốc gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc ................................................... 17
1.2.3 Tác nhân gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc ...................................................... 18
1.2.4 Tiêu chuẩn, chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng nƣớc/mức độ ô nhiễm nƣớcError! Bookmark
1.2.5 Các nguồn gây ô nhiễm tại thủy vực ............................................................ 18
1.3 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN NƢỚC VÀ MÔI TRƢỜNG ................ 19
1.3.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc................................................................. 19
1.3.2 Tình hình nghiên cứu trong nƣớc ................................................................. 21
1.3.3 Tình hình nghiên cứu tài nguyên nƣớc và môi trƣờng ở ĐBSCL ................ 22
CHƢƠNG 2: HIỆN TRẠNG MÔI TRƢỜNG VÀ CHẤT LƢỢNG NƢỚC VÙNG
ĐBSCL ..................................................................................................................................... 29
2.1 TÓM TẮT VỀ LƢU VỰC SÔNG MEKONG VÀ HIỆP ĐỊNH MEKONG 1995 ....... 29
2.1.1 Lƣu vực sông Mekong .................................................................................. 29
2.1.2 Hiệp định Mekong 1995 ............................................................................... 32
2.2 CÁC ĐẶC TRƢNG CƠ BẢN CỦA MÔI TRƢỜNG VÙNG ĐBSCL......................... 46
2.2.1 Môi trƣờng tự nhiên vùng ĐBSCL ......................................................................... 46
2.2.2 Môi trƣờng KTXH vùng ĐBSCL ............................................................... 611
2.2.3 Diễn biến sạt lở bờ sông ............................................................................. 613
CHƢƠNG 3: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA HIỆN TRẠNG MÔI TRƢỜNG
VÀ SỰ KIỆN ĐẠI HẠN - MẶN 2016 Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .................. 68
3.1 SỰ KIỆN ĐẠI HẠN - MẶN NĂM 2016 ...................................................................... 68
iv
3.1.1 Diễn biến chính ............................................................................................ 68
3.1.2 Diến Biến độ Mặn Theo Thời Gian Trên Sông và Chiều dài xâm nhập
mặn ................................................................................................................................. 73
3.2 TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN GÂY RA SỰ KIỆN ĐẠI HẠN – MẶN NĂM 2016 .... 77
3.2.1 Nguyên nhân chủ quan ................................................................................. 77
3.2.2. Nguyên nhân khách quan ............................................................................ 77
3.2.3 Nguyên nhân kết hợp .................................................................................... 80
3.3. PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA HIỆN TRẠNG MÔI TRƢỜNG VÀ SỰ
KIỆN ĐẠI HẠN –MĂN NĂM 2016 Ở ĐBSCL ...................................................................... 80
3.3.1 Chế độ xâm nhập mặn trên dòng chính vào vùng cửa sông ......................... 80
3.3.2 Các yếu tố tác động tới sự kiện đại hạn – mặn 2016 .................................... 82
3.3.3 Diễn biến xâm nhập mặn 10 năm vùng ven biển ĐBSCL ........................... 86
3.3.4 So sánh các chỉ tiêu về xâm nhập mặn 2016 và trung bình nhiều năm: ...... 88
3.3.5 Phân tích tác động của sự kiện đại hạn – mặn 2016..................................... 90
CHƢƠNG 4: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG VÀ CHẤT LƢỢNG
NƢỚC CHO ĐBSCL TRONG TƢƠNG LAI ...................................................................... 94
4.1 CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG .................... 94
4.2 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG VÀ CHẤT LƢỢNG NƢỚC ......... 98
4.2.1 Xây dựng hệ thống trữ ngƣớc ngọt .............................................................. 98
4.2.2 Công cụ quản lý bảo vệ môi trƣờng và chất lƣợng nƣớc ........................... 101
4.2.3 Áp dụng mô hình hóa quản lý chất lƣợng nƣớc trong vùng ...................... 103
4.2.4 Các biện pháp quản lý hành chính.............................................................. 103
4.2.5 Các biện pháp công nghệ: công trình và phi công trình ............................. 103
4.2.6 Nâng cao nhận thức xem nƣớc mặn là tài nguyên ..................................... 107
4.2.7 Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng tại nguồn .......................... 109
4.2.8 Bảo vệ bờ sông và bờ biển: ........................................................................ 109
4.4 XÂY DỰNG MẠNG LƢỚI QUAN TRẮC MÔI TRƢỜNG VÀ CHẤT LƢỢNG
NƢỚC ..................................................................................................................................... 112
4.5 CẢNH BÁO RỦI RO MÔI TRƢỜNG VÀ CHẤT LƢỢNG NƢỚC CHO ĐBSCL .. 113
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................................................. 115